{"id":14535,"date":"2015-01-02T13:26:00","date_gmt":"2015-01-02T11:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-grenzen-van-een-boekhouderslandschap\/"},"modified":"2015-01-02T13:26:00","modified_gmt":"2015-01-02T11:26:00","slug":"de-grenzen-van-een-boekhouderslandschap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-grenzen-van-een-boekhouderslandschap\/","title":{"rendered":"De grenzen van een boekhouderslandschap"},"content":{"rendered":"
Voor zijn Document Nederland doorkruiste Hans van der Meer in opdracht van het Rijksmuseum het grensgebied tussen Nederland en Belgi\u00eb. Onderweg met de fotograaf en zijn keukentrap op zoek naar de clich\u00e9s en de vooroordelen aan beide zijden van de grens.<\/div>\n
\n

Nadat hij het fiets viaduct bij Alphen (NB) over de provinciale weg N 260 is \u2028gepasseerd, besluit Hans van der Meer tot een snelle U-turn. Hij wil meteen op zoek naar een manier om bovenop dat viaduct te komen. Vanaf daar moet je de nieuwbouw van Alphen kunnen zien liggen, met als contrast de spits van de oude Willibrorduskerk. Dat wijkje wil hij absoluut vastleggen, als schoolvoorbeeld van het nieuwste Nederlandse bouwen. \u2018Wat meer variatie en meer invloed van de bewoners, maar het moet niet te gek worden. Dus geen Belgische toestanden.\u2019 <\/p>\n

Wekelijks doorkruiste de fotograaf het afgelopen jaar de grensstreek, van Hulst tot Maastricht en van Baarle Nassau tot Knokke, op zoek naar verschillen en overeenkomsten van het leven aan weerszijden van de Belgisch- Nederlandse grens. Hemelsbreed vijf kilometer afstand tot de grens was zo\u2019n beetje het maximum. Een reeks wegafzettingen, omleidingen en rotondes later parkeert hij zijn Citro\u00ebn C5 Break langs de kant van de weg en laadt hij zijn apparatuur uit. <\/p>\n

Dat hij vervolgens met een Altrex keukentrap en twee zware camera\u2019s door het Brabantse land zeult, past naadloos in zijn eigen oeuvre. Het absurde is in zijn foto\u2019s nooit ver weg. Ze gaan vaak over het decor van het dagelijks leven, met ruimschoots eerder door amateurs en professionals gefotografeerde onderwerpen als voetbal, straatmeubilair of \u2018dieren in het landschap\u2019. Maar hij geeft graag een bijzondere draai aan het doodgewone. <\/p>\n

Het Document Nederland dat hij in opdracht van het Rijksmuseum maakte, moest gaan over de grenzen van het Koninkrijk. Voor wie het is vergeten: precies tweehonderd jaar geleden, na het vertrek van de Franse troepen, kregen we een nieuwe grondwet en meteen ook een soevereine vorst, Willem Frederik van Oranje Nassau. Een jaar later werd de vereniging van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden een feit, zij het niet voor heel lang, omdat Belgi\u00eb vijftien jaar later alweer afscheid van ons nam. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto
Foto Hans van der Meer<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Van der Meer perkte zijn eervolle opdracht in en zette hem naar zijn hand met een even simpele als herkenbare vraag: hoe komt het dat je meteen weet, als je na een vakantie de grens passeert: dit is Nederland, dit is zoals wij het hier doen. En dat je als je naar het zuiden rijdt, onmiddellijk aan de huizen ziet: dit kan alleen maar Belgi\u00eb zijn. Hij had een jaar om in beeld te brengen waar de clich\u00e9s en de vooroordelen aan beide zijden van de grens op zijn gebaseerd. <\/p>\n

We zijn in Belgi\u00eb<\/b>
Het Bels Lijntje dat de fotograaf op deze nazomerdag volgt met zijn keukentrap \u2013 je weet nooit of die van pas komt \u2013 was ooit het traject van Spoorlijn 29 waarlangs je per trein de ruim eenendertig kilometer langs de acht stationnetjes tussen Tilburg en Turnhout kon \u2028afleggen. Op deze zonnige maandagmiddag fietsen op het Lijntje vooral groepjes schoolkinderen en gepensioneerde echtparen op elektrische fietsen. <\/p>\n

\u2018Zou het beeld nou anders zijn dan ik me voorstelde toen ik hier onderdoor reed?\u2019 vraagt hij zich hardop af terwijl hij zijn trapleer beklimt. Die inderdaad nodig is, vanwege het manshoge hek aan weerszijden van het fietsviaduct. Sowieso val je meer op, als fotograaf op een trapje, had Van der Meer eerder verteld. Dat is fijn, want hij houdt nogal van aanspraak. Voor bijgangers en bewoners vragen hem dan wat hij aan het doen is. Meestal houden ze hem voor een controlerend ambtenaar. Ook al fotografeert hij ditmaal huizen, het gaat hem uiteindelijk toch om de mensen in die huizen. \u2018Iemand zei ooit: je bent de fotograaf van de kleine luiden. De boekhouder van de middenklasse.\u2019<\/p>\n

De drie opgewekte Brabanders die hier een wandelingetje maken, begrijpen meteen wat de fotograaf bedoelt met Belgische toestanden. Die toestanden vind je trouwens ook aan deze kant van de grens, zeggen ze, en zelfs in hun eigen Alphen. Heeft Van der Meer dat Eftelinghuis al gefotografeerd, dat wilde feest van metselwerk waarvoor een van hun dorpsgenoten, een voormalige aannemer, vreemd genoeg toestemming heeft gekregen van de welstandscommissie? Nee, ze willen liever niet met hun echte naam in de krant, het is tenslotte maar een klein dorp. <\/p>\n

Ze wonen in de wijk die Hans van der Meer vanaf zijn hoge standpunt fotografeert met zijn Fuji panoramacamera. Het is een voorbeeld van gecontroleerd particulier bouwen. Het wilde bouwen in Belgi\u00eb is vertaald in het nieuwe maar heel Hollandse uitgangspunt: \u2018Eenheid in verscheidenheid\u2019. De mogelijkheid om zelf te bouwen heeft in Nederland niet altijd geleid tot minder regels: de afwisseling is tot in de puntjes gereguleerd. \u2018Vrijheid wordt hier onvermijdelijk ingeperkte vrijheid,\u2019 zegt de fotograaf. \u2018Dat heeft iets tragisch, het is het verdriet van Nederland.\u2019 <\/p>\n

Het had nog wel iets strakker gemogen, vinden de Brabanders. <\/p>\n

\u2018Als ik zo naar onze wijk kijk, zeg ik: een huis zonder schoorsteen is geen huis,\u2019 zegt Karel, net met pensioen na zevenenveertig jaar metselen. Maar over de grens is het nog erger, daar zijn ze het over eens.<\/p>\n

Ida: \u2018Ze plakken twee huizen tegen elkaar in afwijkende stijlen.\u2019<\/p>\n

Karel: \u2018Half open kavels heet dat.\u2019<\/p>\n

Jeanne: \u2018Een beetje verschil mag. Maar twee zukke huizen tegen elkaar aan gebouwd…\u2019<\/p>\n

Ida: \u2018Ik heb er niets tegen. Maar als je vraagt: vind je het mooi, dan vind ik het niet mooi.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto
Foto Hans van der Meer<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Vijf verschillende voortuintjes<\/b>
Zelf is Hans van der Meer vanochtend weggereden uit hartje Amsterdam, vanuit zijn woning in een nieuwbouwcomplex uit de jaren tachtig. Het werd gebouwd na de omstreden sloop voor de aanleg van de metro, vertelt hij als de spullen weer zijn ingeladen, en het wordt beheerd door de bewoners, deels voormalige actievoerders. \u2018Een van de conclusies die je trekt als je rondkijkt in het grensgebied is dat de betrokkenheid van Nederlanders bij de totstandkoming van hun woonomgeving veel kleiner is dan over de grens,\u2019 zegt hij. \u2018Belgen zijn traditioneel als grondeigenaar ook opdrachtgever bij de bouw, terwijl in Nederland particuliere grondbezitters lang werden geweerd uit het bouwproces. Dat was in handen van de overheid als grondeigenaar en van aannemers en investeerders als ontwikkelaars.\u2019 <\/p>\n

Nadat hij een tijdje tussen beide landen heen en weer had gereden, kwamen die verschillen vanzelf in beeld: \u2018In Belgi\u00eb overal kavels eigen grond waarop particulieren op hun steiger staan te metselen.\u2019 Aan de Nederlandse kant wordt altijd wel ergens een wijk ontwikkeld, waarbij de rol van de nieuwe bewoners zich beperkt tot het in ontvangst nemen van de sleutel. \u2018Op mijn foto\u2019s schrobben de Hollanders de stoep of halen ze het gras tussen de tegels vandaan,\u2019 zegt Van der Meer. <\/p>\n

Verder is alles, soms tot en met de inrichting van de tuin, door de projectontwikkelaar bepaald en uitgevoerd. \u2018Bij een van de wijken die ik fotografeerde, konden de bewoners na een renovatie kiezen tussen vijf verschillende voor tuintjes. De bandbreedte om je eigen leefomgeving vorm te geven is in Nederland beperkt tot de inrichting van ons voortuintje.\u2019 De Belg drukt veel meer een persoonlijk stempel op zijn land, zag hij. \u2018Wij vinden Belgi\u00eb misschien rommelig en spreken over Belgische toestanden, de Belgen kijken ook kritisch naar ons. Nederlanders wonen in barakken, vinden ze daar. Dat willen ze niet.\u2019<\/p>\n

Afrekenmoment<\/b>
De Hollandse planmatigheid is vooral terug te voeren op geld, ontdekte de fotograaf bij zijn research in een recent rapport over grootschalige en kleinschalige verstedelijking in het grensgebied van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het laat zien dat lagere winsten op sociale woningbouw moeten worden gecompenseerd met winsten uit koopwoningen. Als een project wordt uitgerold, moet er dus niet alleen veel worden gebouwd vanwege het schaalvoordeel, maar ook in een van tevoren bepaalde verhouding tussen sociale woningbouw en duurdere woningen. Aan het slot van een project wordt afgerekend tussen alle deelnemende partijen: gemeenten, grondeigenaren, bouwondernemingen, aannemers, ontwikkelaars, investeerders. <\/p>\n

Het rapport veranderde zijn blik op Nederland voorgoed, hij ziet alleen nog een landschap van boekhouders. \u2018Als ik vanuit mijn auto naar nieuwbouw kijk aan de randen van dorpen en steden, denk ik alleen nog maar aan dat ene woord: het afrekenmoment.\u2019 Pas sinds de crisis, waardoor grotere projecten niet meer van de grond kwamen, worden ook in Nederland kavels voor particulieren aan de man gebracht. \u2018Soms mag er zelfs \u201cwelstandsvrij\u201d worden gebouwd, als de kavels een beetje uit het zicht liggen. De eerste gemeenten die welstandsvrij bouwen toelieten, hebben bewezen dat de wildgroei waar iedereen zo bang voor is, uitblijft. De mens, althans de Nederlander, is kennelijk toch geneigd om iets te bouwen dat aansluit bij de wereld om hem heen.\u2019<\/p>\n

Menselijk tekort<\/b>
Een afstandelijke, licht ironische manier van registreren is Van der Meers stijl, sinds hij na de MTS voor Fotografie en een baantje in een fotospeciaalzaak op latere leeftijd serieus begon met fotograferen. Hij meldde zich in 1983 aan op de Rijksacademie en reisde na de grote antikruisrakettendemonstraties van begin jaren tachtig naar het toen nog communistische Hongarije voor zijn eerste grote project. Dat leverde behalve vriendschappen en een liefde in Boedapest ook zijn eerste fotoboek op, Quirk of Fate. \u2018Henri Cartier-Bresson was ooit door de Sovjet-Unie gereisd om het westerse vijandbeeld te nuanceren. Al was hij een voorbeeld voor me, die pretentie had ik niet. Het gaat mij niet om de grote voorkant van de geschiedenis maar om het effect op de achterkant. Stalin, Churchill en Roosevelt die in 1945 Europa verdelen in Jalta, waardoor Hongarije communistisch wordt en ik veertig jaar later in Boedapest bejaarden met pakken karton over straat zie slepen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto
Foto Hans van der Meer<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Sinds de fototentoonstelling The Family of Man die Edward Steichen in de jaren vijftig had samengesteld, overheerste ook in Nederland een idealistische stroming in de fotografie waarbij Van der Meer zich niet thuis voelde. \u2018Ed van der Elsken fotografeerde de wereld alsof iedereen zijn beste vriend was die hij liefdevol wilde omarmen. Dat stond ver van me af. Ik dacht: ik ken de mensen die ik in beeld breng helemaal niet en ik ben er ook echt niet van overtuigd dat de mensheid goed is. Zoals ik me ook niet interesseer voor de hero\u00efsche kant van het bestaan. Ik voel meer voor het menselijk tekort.\u2019 <\/p>\n

Hij ging op zoek naar een neutrale toon, weg van de barokke opvatting van de fotografen van de jaren zestig en zeventig. \u2018Ik zette me onbewust af tegen de vorige generatie. Op de Rijksacademie had ik les van Dolf Toussaint, net als Van der Elsken een schilder met een camera. Ik hield van een droge stijl, niet die zwart-witcontrasten en doorgedrukte luchten waarmee Willem Diepraam bekend was geworden. Ik wilde juist alle grijstoontjes zien.\u2019<\/p>\n

Toevalligheid<\/b>
Zijn Hongaarse foto\u2019s waren een voetnoot bij het moeizame maar daardoor soms tragikomische dagelijks leven achter het IJzeren Gordijn. \u2018Je hebt daarvoor een lichte overdrijving nodig, wat je kent van cartoons of toneel, een aangezette werkelijkheid. Je ziet op die foto\u2019s mensen steeds uit gaten kruipen, sjouwen, bukken.\u2019 Pas toen Van der Meer na zijn eerste verblijf van een paar maanden terugkeerde uit Boedapest en zijn negatieven afdrukte, bleek dat er bovendien op elke foto wel iets was te zien dat kapot was: kleren, huizen, auto\u2019s. Het was een bijvangst die meer zei over de aanstaande ondergang van het communisme in Hongarije dan alles wat hij bewust in beeld had willen brengen. <\/p>\n

Die toevalligheid is een sleutel voor zijn latere werk, zegt Van der Meer. \u2018Ik las vroeger surrealisten als Andr\u00e9 Breton en ontleende aan hen de idee\u00ebn over het \u2018objectieve toeval\u2019. Als fotograaf ben je degene die van een afstand observeert en zaken combineert die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Je kijkt vanaf de tweede verdieping naar beneden en ziet verbanden die anderen niet zien. Fotograferen is ook een soort tenniswedstrijd met het collectief geheugen van het publiek. Iemand die naar mijn foto\u2019s kijkt, denkt hopelijk: het is een wereld die ik ken, maar zo heb ik hem nooit bekeken. De beschrijvende kracht van een foto probeer ik maximaal te gebruiken. En een heldere blik op een raadsel, dat is het allermooiste.\u2019<\/p>\n

Eenzame keepers<\/b>
Voetbal was ook daarom een van zijn favoriete onderwerpen. \u2018Ik heb in 1995 het Ajax van Louis van Gaal vanaf het dak van stadion De Meer gefotografeerd. Als je het veld in vogelvlucht bekeek, zag je bijvoorbeeld Jari Litmanen aan de bal, maar tegelijk zag je ook dat Kluivert, Overmars en Finidi elk moment diep konden gaan. Wij, het publiek op de tribune en ikzelf op het dak van het stadion, vroegen ons dan af: z\u00ed\u00e9t Jari Litmanen die mogelijkheden?\u2019 Dat kijken is essentieel, zegt Van der Meer, \u2018zie je dat dan niet\u2019 is niet voor niets het meest uitgesproken verwijt op de tribune en op het veld. \u2018Ik ergerde me altijd groen en geel aan Suarez, die was bij Ajax een typische graskijker, terwijl een goede voetballer het geheel moet overzien. E\u00e9n oog voor het overzicht, het andere voor de bal.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Later publiceerde Van der Meer de boeken Hollandse Velden en Europese Velden, onlangs herdrukt door uitgeverij Steidl. \u2018Die zogenaamde toevalligheid waarmee de wereld achter een voetbalveld opduikt, is bewust gekozen. Vervolgens laat ik het toeval zijn werk doen in een wedstrijdmoment op de voorgrond. Het kader is er, ik heb de keeper in het vizier en lang sta ik daar met alleen die doelman in beeld, je ziet hem wachten tot het spel zich verplaatst en in ons kader terecht komt. Maar de helft van de tijd was het spel aan de andere kant, dus daar heb ik een heel archief vol eenzame keepers aan overgehouden.\u2019<\/p>\n

Filmdecor<\/b>
Tien jaar geleden maakte hij de serie Achterland, korte verslagen in tekst en beeld uit de provincie, een wereld van keurslagers, rotondekunst en Chinese restaurants. Het was de eerste keer dat hij als fotograaf naar Nederland keek met de vraag hoe dat land eigenlijk in elkaar zit. Daarna kwam Uit voorraad leverbaar, over de \u00adstandaard inrichting van nieuw ontworpen stadscentra rond Wibra\u2019s, Aldi\u2019s en C1000-vestigingen. Deze serie ziet hij als een vervolg op zijn onderzoek naar de manier waarop het gemiddelde Nederland er eigenlijk uitziet, ver van de Amsterdamse grachtengordel en andere A-locaties. \u2018Fotografie is vaak heel erg de aantonende wijs, ik stel liever vragen dan dat ik antwoorden geef. Ik maak overzichtsbeelden waarin de kijker mag ronddwalen.\u2019<\/p>\n

We rijden ondertussen in de richting van Poppel, vlak over de Belgische grens. \u2018Behalve aan het wildere wonen kun je Belgi\u00eb ook hieraan herkennen,\u2019 wijst Van der Meer. \u2018Overal staan hijskranen, er wordt driftig gebouwd. Het lijkt alsof de crisis een stuk minder vat heeft gekregen op de Vlamingen.\u2019 <\/p>\n

Vlak over de grens bij Poppel weet hij een mooi voorbeeld van de opvatting van Nederlanders over Belgi\u00eb. De Nederlandse eigenares van een restaurant heeft tegen de bestaande gevel van haar pand door een bevriende aannemer als een soort filmdecor een kasteelru\u00efne laten metselen. \u2018Die gevel wil vertellen: welkom in het land waar alles mogelijk is. Het is een over de top versie van Belgi\u00eb, die meer zegt over ons dan over de Belgen.\u2019 <\/p>\n

Als hij zo\u2019n namaakkasteel ziet, of een totaal blauw geschilderd huis, of wat zogenaamd losjes over een wijk uitgestrooide vakantiehuizen, gaat hij op zoek naar het verhaal erachter: naar wiens opvatting kijk ik eigenlijk? Zo had de gemeente Sluis behoefte aan een wijk met meer gevarieerde woningen. Een Belgische projectontwikkelaar bedacht daarvoor het concept om de hele wijk in \u2018English cottage style\u2019 te bouwen. \u2018Je mag zelf bouwen, maar er wordt wel tot in detail in een beeldkwaliteitsplan vastgelegd hoe je aan die stijl moet voldoen: welke dakpannen je moet gebruiken, welke steensoorten, welke dakgoten. Dat vind ik grappig.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto
Foto Hans van der Meer<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Een foto is eerder het beginpunt van zijn onderzoek dan het eindresultaat. \u2018Ik heb altijd het idee dat ik nog maar aan het researchen ben terwijl ik fotografeer, ook al hangt zo\u2019n foto straks in het Rijksmuseum. Ik begin bij het beeld, dat is het verschil met journalistieke fotografie. De journalistieke relevantie van Hollandse velden is nul, je kijkt naar het vierde tegen het zesde elftal op een bijveld. Maar die beelden vertellen wel iets over wie we zijn en wat we doen.\u2019 Naar aanleiding van het project kreeg hij opdrachten in andere Europese landen. \u2018In Zuid-Frankrijk deed ik erg mijn best om een voetbalveld te fotograferen met op de achtergrond de Middellandse zee. Als onderwerp is die zee een clich\u00e9, maar wanneer die toevallig achter een voetbalveld in beeld komt, lijkt het al veel meer op het echte leven.\u2019<\/p>\n

De rol van documentaire fotografie zit hem in de bevragende en onafhankelijke blik op een onderwerp. Van der Meer is nieuwsgieriger naar opmerkingen van planologen en architecten over zijn Document Nederland dan naar de kritieken van fotografierecensenten. Zijn collega Hans Aarsman stopte helemaal met fotograferen en zoekt alleen nog in archieven naar betekenis in door anderen gemaakte foto\u2019s. \u2018We hebben dezelfde behoefte om achter het beeld te kijken.\u2019 Van der Meer maakt samen met Aarsman en anderen het tijdschrift Useful Photo graphy, gevuld met huis-tuin-en-keukenfoto\u2019s die zijn gerangschikt op thema\u2019s: Amerikaanse shooting ranges, portretten van vermiste kinderen, bruidsfoto\u2019s. \u2018We dachten: we hoeven niet per se zelf op die knop te drukken, iedereen is tegenwoordig fotograaf. Inmiddels hebben we dat terrein trouwens wel afgegraasd. Internetbeelden verzamelen is een hobby geworden.\u2019<\/p>\n

Pastorijstijl<\/b>
We rijden in de richting van Oud-Turnhout, naar een wijk waar alle huizen zijn gebouwd in de populaire pastorijstijl, een Belgische variant van retro-architectuur. Alleen de kleur bakstenen mocht vrij gekozen worden. Zoals in Nederland wilder gebouwd mag worden, rukken in het Vlaamse land de projectontwikkelaars op en is er een toenemende behoefte aan afspraken over de bouwstijl. Onderweg stopt Van der Meer soms als hij weer eens straatje ziet met een extreem asymmetrisch ingevuld half open kavel. <\/p>\n

\u2018De eerste hobbel die je als koper van zo\u2019n halve bouwkavel moet nemen is: gaan we voor klassiek of modern. Als je die keuze gemaakt hebt, is het dilemma: zullen wachten tot we weten wat de buren gaan doen of niet? Je ziet dat ze er meestal voor kiezen om alvast te gaan bouwen. En de kopers van de andere helft passen hun smaak maar zelden aan bij die van hun nieuwe buren.\u2019<\/p>\n

In een buitenwijkje van Oud-Turnhout klagen moeders rond een zandbak over het gedrag van Nederlandse belastingontwijkers. \u2018Als een huis groter is dan de andere huizen in de buurt, is het van een Ollander. Voordat ze gaan bouwen, zagen die vaak eerst alle bomen om. Ze krijgen daar boetes voor, maar ja, die paar duizend euro betalen ze gewoon en om gaan die mooie bomen.\u2019 Van der Meer, als hij zijn trapje weer heeft opgeborgen en de straat uit rijdt: \u2018Ik hoorde van een Nederlander die net over de grens woont: ze laten ons er hier niet tussen. Nederlanders voelen soms dat ze niet welkom zijn. Omgekeerd worden rijke Belgen die in de buurt van Sluis een huis neerzetten ook niet bepaald omarmd. Maar dat zegt meer over het gedrag van mensen met veel geld en misschien ook over afgunst dan over het verschil tussen de twee landen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto
Foto Hans van der Meer<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Verderop in de gemeente Ravels rijden we een wijk binnen waar een Nederlands echtpaar elk weekend aan een huis voor oma bouwt. Het echtpaar woont zelf honderd meter verderop. Ze hebben zich aan hun nieuwe land aan gepast, Belgen wonen ook vaak vlakbij hun ouders en ze verhuizen veel minder dan Nederlanders. Belgen wonen gemiddeld een stuk groter, ook om ruimte te bieden aan de inpandige garage: de auto slaapt steevast in huis. De elektricien die kabels aan het trekken is in de nieuwbouwwoning beaamt dat het nog steeds gebruikelijk is dat ouders een lapje grond kopen voor hun kinderen. Die er vervolgens een huis voor het leven op bouwen. \u2018Dat heb ik zelf nu ook gedaan. We zijn van klassiek naar supermodern gegaan. In de voorgevel geen ramen, alleen een voordeur van 3 bij 1,5 meter, waardoor we ons wel onderscheiden. Verder is alles dicht. En aan de achterkant een raam van acht meter bij 2.70, geheel voorzien van elektrisch bediende zonneschermen.\u2019<\/p>\n

Koekfabriek<\/b>
\u2018Het heeft iets ontroerends, die Nederlandse kaalheid,\u2019 zegt Hans van der Meer als hij op de terugweg naar het noorden door het land rond Reusel rijdt, langs de typische jarenzestignieuwbouw uit zijn jeugd. \u2018Zo\u2019n huis uit de tijd van de ruilverkaveling pretendeert echt helemaal niets anders te zijn dan een huis. Ieder land heeft zo\u2019n bouwtype dat je er vaak aantreft en bij ons ziet die basisvorm er zo uit, zoals een kind een huis tekent. Ze werden vaak gebouwd met subsidie, voor frivoliteit was geen geld en er was ook geen behoefte om je te onderscheiden. Er kwam lang niet altijd een architect aan te pas. Modernisme, functionalisme, calvinisme, het is er allemaal in terug te vinden.\u2019<\/p>\n

Zelf groeide hij ook op in een nieuwbouwwijk uit die tijd, voor altijd het decor van de film De noorderlingen van Alex van Warmerdam. Zijn vader was opgeklommen van boekhouder tot directeur van de koekfabriek in Leimuiden. \u2018Jamin was een grote klant, bij ons thuis was er nooit gebrek aan roomboterspritsen en zandkoekjes.\u2019 Van der Meer senior was een van de weinigen die grond kocht voor een eigen huis, dat maakte nogal indruk op Hans die toen tien jaar oud was. \u2018Mijn vader had geen behoefte aan een statement, dus hij bouwde een huis dat net zo sober was als de rest van de wijk. Dat hij iets meer geld had dan de buren, bleek hoogstens uit het feit dat ons huis een slagje groter was.\u2019 Toch kwam zelfs daar milde kritiek op, herinnert de fotograaf zich. \u2018Wat gaat die Van der Meer nou doen? Een groter huis? Hij werkt toch gewoon bij de koekfabriek?\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Gratis symposium in het Rijksmuseum<\/h3>\n

Ter afsluiting van de tentoonstelling organiseren het Rijksmuseum en Vrij Nederland een symposium. Hans van der Meer licht zijn werk toe, Belgische en Nederlandse experts reageren hierop. Met Pieter Hoexum, auteur van het boek ‘Kleine filosofie van het rijtjeshuis’, Willem Bongers-Dek van Vlaams-Nederlands huis deBuren en publicist Geert van Istendael, o.l.v. journaliste Tracy Metz.<\/p>\n

Het symposium vindt plaats in het auditorium van het Rijksmuseum te Amsterdam, op dinsdag 6 januari 2015 om 16:00. Toegang is gratis – u moet hier<\/a> alleen even reserveren. Dit omdat het aantal zitplaatsen beperkt is.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Voor zijn Document Nederland doorkruiste fotograaf Hans van der Meer het grensgebied tussen Nederland en Belgi\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":233904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-14535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief)","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/14535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=14535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/14535\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief)","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/233904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=14535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=14535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}