{"id":127121,"date":"1998-05-02T10:06:00","date_gmt":"1998-05-02T08:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/desi-bouterse-was-nederlander-in-1982\/"},"modified":"1998-05-02T10:06:00","modified_gmt":"1998-05-02T08:06:00","slug":"desi-bouterse-was-nederlander-in-1982","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/desi-bouterse-was-nederlander-in-1982\/","title":{"rendered":"Desi Bouterse was Nederlander in 1982"},"content":{"rendered":"
\n

Rob Wijngaarde uit Arnhem verloor zijn broer Frank toen Bouterse in de nacht van 8 op 9 december 1982 zijn revolutie kracht bijzette met de standrechtelijke executie van vijftien politieke opponenten in Fort Zeelandia. Frank Wijngaarde had een Nederlands paspoort.<\/p>\n

‘Bouterse ook,’ zegt Rob Wijngaarde die al jaren vergeefs probeert de justiti\u00eble autoriteiten in Nederland aan te sporen tot een strafrechtelijk onderzoek naar de moord op zijn broer en veertien andere critici van het toenmalige militaire regime in Suriname. Hij wordt van het kastje naar de muur gestuurd. ‘Ze durven er gewoon niet aan te beginnen,’ zegt hij.<\/p>\n

Nederland heeft sinds het eind van de jaren tachtig al meer dan tien miljoen gulden gestoken in politieonderzoek naar de betrokkenheid van Bouterse bij de coca\u00efnehandel. Maar voor de rol van de vroegere bevelhebber bij de decembermoorden lijkt het openbaar ministerie niet de minste belangstelling te hebben.<\/p>\n

Nederland zou geen rechtsmacht hebben om de Surinamer Bouterse strafrechtelijk aan te pakken voor het vermoorden van zijn politieke opponenten, is het argument. Maar geen enkele officier van justitie heeft zich serieus verdiept in de vraag of Bouterse in 1982 nog in het bezit was van een Nederlands paspoort.<\/p>\n

Twee jaar geleden vroeg Rob Wijngaarde de Amsterdamse officier van justitie mr. C. Goes een strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen de ‘Nederlander Bouterse’ wegens de moord op de ‘Nederlander Frank Wijngaarde’.<\/p>\n

Ruim een jaar later liet mr. Goes hem weten niet tot vervolging over te zullen gaan, omdat er onduidelijkheid bestond over de nationaliteit van Bouterse ten tijde van de decembermoorden.<\/p>\n

Goes had ermee volstaan zich tot het Surinaamse consulaat-generaal te wenden met de vraag hoe het nu precies zat met het staatsburgerschap van de oud-bevelhebber. Wonderlijk: niet Suriname, maar het Nederlandse ministerie van Justitie gaat over het eventuele Nederlanderschap van de ex-bevelhebber. Trouwens: waarom zou het consulaat-generaal van Suriname de Nederlandse justitie een handje helpen bij het strafrechtelijk aanpakken van Adviseur van Staat Desir\u00e9 Delano Bouterse? Er kwam dan ook geen antwoord.<\/p>\n

Waarop de officier op 13 mei vorig jaar besloot de zaak maar te laten rusten.<\/p>\n

‘In feite heeft hij zich domweg neergelegd bij de obstructie van de Surinaamse autoriteiten,’ zegt Wijngaarde. ‘Wel zo gemakkelijk.’<\/p>\n

Rob Wijngaarde besloot het er niet bij te laten zitten. Hij begon een klachtprocedure bij het gerechtshof. Het hof kan het openbaar ministerie opdragen om alsnog met een onderzoek te beginnen.<\/p>\n

Het wachten is nu op de uitspraak. De voortekenen zijn ongunstig. Ook de procureur-generaal, die het gerechtshof moet adviseren over de kwestie, legt zich neer bij de Surinaamse onwil om mee te werken. In zijn advies (gedateerd 2 maart 1998) schrijft hij: ‘Uit het ambtsbericht van 27 november 1997 van de officier van justitie blijkt dat zijn beoordelingspositie ongewijzigd is, in het bijzonder waar het betreft de vraag of Bouterse de Nederlandse nationaliteit bezat ten tijde van de feiten waarvoor vervolging wordt gevraagd. Telefonische navraag bij de officier van justitie leerde dat nog immer geen reactie van het Consulaat-generaal van Suriname is ontvangen. Naar mijn oordeel is niet te verwachten dat zodanige mededeling wordt gedaan, noch via het Consulaat-generaal, noch via diplomatieke weg. (…) Bij blijvende onzekerheid over de nationaliteit van Bouterse ten tijde van de “decembermoorden” zie ik ervan af het Hof een bevel tot vervolging in overweging te geven.’<\/p>\n

Wie zo hardnekkig in de verkeerde richting, het consulaat-generaal van Suriname, blijft zoeken, vindt het antwoord nooit. Het zou treurig zijn als het gerechtshof zich straks zonder slag of stoot neerlegt bij dat gebrek aan justiti\u00eble speurzin.<\/p>\n

Tot 24 november 1975, een dag voor de onafhankelijkheid van Suriname, was Desi Bouterse een Nederlander zoals elke andere. Het was zijn laatste dag als sergeant in het Nederlandse leger. Op die dag – het ministerie van Defensie heeft op verzoek van Vrij Nederland nog even zijn personeelsdossier geraadpleegd – werd hem ‘eervol ontslag’ verleend. De volgende dag trad Bouterse toe tot de Surinaamse krijgsmacht van het zelfstandige Suriname. Daarmee trad hij ‘in vreemde krijgsdienst’, wat normaal gesproken leidt tot het verlies van de Nederlandse nationaliteit. Maar niet in dit geval.<\/p>\n

Oud-staatssecretaris van Justitie mr. H.J. Zeevalking legt uit dat voor Nederlanders die in Surinaamse staats- of krijgsdienst traden een uitzondering werd gemaakt. Zij behielden het Nederlanderschap. ‘Daarmee hadden we de beste bedoelingen,’ zegt Zeevalking. ‘Suriname had behoefte aan kennis en ervaring uit Nederland. We wilden geen belemmeringen opwerpen voor Nederlanders die het onafhankelijke Suriname gingen helpen opbouwen. In die tijd heeft er natuurlijk niemand bij stilgestaan wat er later allemaal zou kunnen gebeuren.’<\/p>\n

Als staatssecretaris van Justitie in het kabinet-Den Uyl vervaardigde Zeevalking een Koninklijk Besluit (‘Besluit betreffende algemeen verlof tot het treden in krijgs- of staatsdienst van de Republiek Suriname’) dat op 6 januari 1976 werd gepubliceerd in het Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. Het gold met terugwerkende kracht vanaf 25 november 1975.<\/p>\n

De tekst van het Koninklijk Besluit stelt met betrekking tot het behoud van het Nederlanderschap geen beperkingen aan de duur van het in vreemde krijgs- of staatsdienst werken. ‘Er was geen limiet aan,’ bevestigt de oud-staatssecretaris.<\/p>\n

Op 8 februari 1983 trok de Nederlandse regering het Koninklijk Besluit van 6 januari 1976 schielijk in – het was een reactie op de decembermoorden twee maanden eerder.<\/p>\n

‘Daaruit mag je afleiden dat er inderdaad wel wat aan de hand was,’ zegt Zeevalking.<\/p>\n

Zijn partijgenote Sorgdrager hield zich tot nu toe op de vlakte. In de zomer van 1996 kwam ze in antwoord op kamervragen over de nationaliteit van Bouterse niet met een duidelijk ja of nee. Ze hield het op een schimmig geformuleerd: ‘Het is zeer aannemelijk dat hij (Bouterse) de Nederlandse nationaliteit voor 1982 heeft verloren.’<\/p>\n

Zeevalking denkt daar wezenlijk anders over: ‘Ik moet concluderen dat Bouterse op het moment van de decembermoorden inderdaad een dubbele nationaliteit had, de Surinaamse \u00e9n de Nederlandse, die hij had behouden op grond van het Koninklijk Besluit. Natuurlijk kan het Nederlanderschap altijd tussentijds zijn ingetrokken – dat was een kwestie van een simpele handtekening – maar zoiets zou dan zeker bekend moeten zijn bij het ministerie van Justitie.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rob Wijngaarde uit Arnhem verloor zijn broer Frank toen Bouterse in de nacht van 8 op 9 december 1982 zijn revolutie kracht bijzette met de standrechtelijke executie van vijftien politieke opponenten in Fort Zeelandia. Frank Wijngaarde had een Nederlands paspoort.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,69,193,1807,1145],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Jos Slats","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=127121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127121\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jos Slats","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=127121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=127121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=127121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}