{"id":127101,"date":"1998-07-11T12:19:00","date_gmt":"1998-07-11T10:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/afscheid-van-hans-van-mierlo-ik-weet-precies-wat-ik-hebben-wil-maar-ik-kan-het-niet-krijgen\/"},"modified":"1998-07-11T12:19:00","modified_gmt":"1998-07-11T10:19:00","slug":"afscheid-van-hans-van-mierlo-ik-weet-precies-wat-ik-hebben-wil-maar-ik-kan-het-niet-krijgen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/afscheid-van-hans-van-mierlo-ik-weet-precies-wat-ik-hebben-wil-maar-ik-kan-het-niet-krijgen\/","title":{"rendered":"Afscheid van Hans van Mierlo: ‘Ik weet precies wat ik hebben wil, maar ik kan het niet krijgen’"},"content":{"rendered":"
\n

En toen was er nog maar \u00e9\u00e9n: Els Borst. De golden wonderboy van D66, minister Wijers van Economische Zaken, voelt zich toch niet in de wieg gelegd voor de Haagse politiek. Minister Sorgdrager van Justitie zegt achteraf dat ze te onstuimig was om een departement te leiden. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De staatssecretarissen Kohnstamm, Nuis en Tommel zijn ook afgezwaaid. Tommel trok zich terug van de lijst omdat hij te laag genoteerd stond. Nuis (die deze zomer vijfenzestig wordt) vindt zichzelf te oud voor nog een tweede periode. Kohnstamm heeft om een time-out gevraagd. Hij gaat zeilen en cello spelen. <\/p>\n

En de founding father van de partij, Hans van Mierlo? Hij is ook niet beschikbaar voor een post in het tweede paarse kabinet. Hij geeft zijn kamerzetel op. Hij neemt afscheid van de actieve politiek. Het laatste monument van de rebelse jaren zestig is van zijn voetstuk getrokken. Nee, het ligt nog anders: hij wil voorkomen dat hij van zijn voetstuk wordt getrokken. Daarom stapt hij er nu zelf van af.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Van Mierlo, begin deze week op het ministerie van Buitenlandse Zaken: ‘Een dag of tien geleden heb ik Els Borst en Thom de Graaf meegedeeld dat ik niet beschikbaar ben. We hebben dat nog even geheim gehouden. Er speelden op het ministerie een paar belangrijke zaken – het bezoek van Poncke Princen, de begrotingsvoorbereiding. Dat wilde ik nog in alle rust afhandelen. Maar Els en Thom zijn op de hoogte. Ik vond dat ik duidelijkheid moest scheppen. Er ontstonden in toenemende mate misverstanden over mijn persoon. Sommigen gingen ervan uit dat ik per se minister wilde blijven. Er werden me oneigenlijke drijfveren en doelstellingen toegedicht. Daardoor is verlegenheid ontstaan – ook binnen de partij. De kabinetsformatie komt nu in de laatste fase. Dan is helderheid geboden. Welnu, die cre\u00eber ik bij dezen.’<\/p>\n

‘Het verhaal’ – zoals hij het zelf noemt – begint in het vroege voorjaar van 1997. Op een partijcongres in Noordwijkerhout maakte hij bekend dat hij niet de volgende lijsttrekker was: ‘Ik heb gezegd: de partij heeft een nieuw gezicht nodig. Nee, geen jong gezicht, dat woord heb ik met opzet vermeden. Maar de partij was aan vernieuwing toe. Ik heb die mededeling van tevoren met niemand besproken. Ik heb me toen voor mijn doen autoritair opgesteld. Het kwam als een donderslag bij vrij heldere hemel. Maar de partij stond er in de opiniepeilingen slecht voor. Er heerste een malaisestemming. Daarom vond ik dat er iets moest gebeuren. Ik heb voorgesteld dat ik samen met de partijvoorzitter op zoek zou gaan naar een nieuwe lijsttrekker. <\/p>\n

Het congres nam een motie aan waarin het mij vroeg omdat te doen. Nog v\u00f3\u00f3r de zomer heb ik Els Borst bereid gevonden het lijsttrekkerschap op zich te nemen. Ik ben ook lang in gesprek met Hans Wijers geweest. Hans wilde eigenlijk helemaal niet – dat wist ik wel. Hij was onder andere bang dat we in de oppositie verzeild zouden raken en hij dan de Kamer in moest. Daar had hij geen zin in. Ik geloofde er op sommige momenten wel in dat ik hem alsnog kon overtuigen. Er is een ogenblik geweest dat hij zei: ik wil het van het begin af aan opnieuw overdenken. Maar het werd uiteindelijk toch nee. Els was w\u00e9l bereid. Toen heb ik gezegd: samen uit, samen thuis, desnoods gaan we met zijn tweeen de oppositie in. Daarom heb ik me toen op de Kamerlijst laten zetten.’<\/p>\n

Wijers en ook Sorgdrager wilden niet in de Kamer. Er werd wel afgesproken dat alle vier de D66-ministers bereid waren zitting te nemen in een nieuw kabinet. En dat ze ook mee zouden draaien in de verkiezingscampagne: ‘We zaten op belangrijke terreinen. Buitenlandse Zaken, Economische Zaken, Volksgezondheid, Justitie. Die moesten in mijn visie ook de speerpunten in de campagne worden. Omdat duidelijk te maken zeiden we dat we ook bereid waren minister te worden als de kiezers en de partij het zouden willen.’<\/p>\n

Maar er kwam veel tussen. Sorgdrager kreeg slaande ruzie met haar superprocureur-generaal Docters van Leeuwen. Vlak voor de verkiezingen kondigde ze aan dat ze niet terugkwam. Wijers slaagde er nog tot 6 mei in een pokerface op te zetten. Maar toen maakte ook hij bekend dat hij uit Den Haag wilde vertrekken. De partij was inmiddels van vierentwintig naar veertien zetels teruggegaan. Nog net genoeg om met twee, hooguit drie ministersposten aan het nieuwe kabinet-Kok deel te nemen. E\u00e9n voor Els Borst, die ook informateur werd. Borst en De Graaf besloten na het vertrek van Hans Wijers dat ze wilden proberen naast Volksgezondheid nog een ander departement in de strategisch belangrijke sociaal-economische zeshoek van het kabinet te veroveren: Economische Zaken of anders Binnenlandse Zaken. De consequentie van die beslissing: Buitenlandse Zaken had vanaf dat moment geen prioriteit meer.<\/p>\n

Van Mierlo: ‘Ik heb nooit de indruk gewekt dat ik een ander departement dan Buitenlandse Zaken ambieerde. Dat ligt ook niet voor de hand. Ik heb mijn kennis en ambitie ontwikkeld op Buitenlandse Zaken. Ik heb twee jaar nodig gehad om me hier in te werken. Maar ik heb nu het gevoel dat het loopt. Ik heb er steeds meer greep op gekregen. Ik ken nu de ins and outs van dit departement. Mijn hart ligt bij dit werk. En het is natuurlijk niet leuk om midden in je verhaal weg te lopen.’ De oprichter van D66 en minister voor staatsrechtelijke vernieuwing in het schaduwkabinet van Den Uyl begin jaren zeventig voelde niet voor een post in de zeshoek. Ook niet op Binnenlandse Zaken: ‘Ik ben ge\u00efnteresseerd in het referendum en in de gekozen burgemeester. Maar dat is niet voldoende om een goed minister van Binnenlandse Zaken te zijn. Ik moet er zelf wel in geloven. Dat was niet zo. Ik b\u00e9n geen minister van Binnenlandse Zaken. Dat heeft mijn passie niet.’<\/p>\n

Er is nog een tweede reden voor Van Mierlo om niet in het kabinet te gaan zitten: de roep binnen de partij om nieuwe gezichten. Jonge gezichten, liefst uit de Tweede-Kamerfractie. Els Borst (die in maart zesenzestig werd) gold als de logische keus voor vice-premier. Maar nog meer veteranen in het kabinet was volgens sommige partijgenoten te veel van het goede. ‘Ik neem dat argument serieus,’ zegt van Mierlo (die in augustus zevenenzestig wordt). ‘Hoewel ik het zelf nooit zo gevoeld heb. Ook niet toen ik jong was. Ik vind verjonging een rotwoord. Het doet mij aan jonkies krijgen denken. Dat is meer iets voor konijnen of katten, niets voor de mensenwereld. Ik geloof ook niet dat de kiezers snel vinden dat je te oud voor een politieke functie bent. Maar binnen de partij ligt dit gevoelig. Als ik naast Els de tweede D66-minister was geworden, had onze hele tandem uit zesenzestigplussers bestaan. Ik zie de cartoons en de platte grappen al voor me: nu weten we eindelijk waar die 66 in D66 voor staat. Ik zelf zou daar niet voor terug zijn gedeinsd, maar binnen de partij wordt daar verschillend over gedacht. Mijn belangrijkste argument is dat ik alleen Buitenlandse Zaken ambieerde. Maar dit komt er wel bij.’<\/p>\n

De doorslag heeft gegeven dat D66 voorrang geeft aan twee ministersposten in de sociaal-economische zeshoek.<\/p>\n

‘Voor mij is het niet leuk,’ zegt Van Mierlo. ‘Maar ik vind het begrijpelijk dat de partij bij deze verkiezingsuitslag geen prioriteit aan Buitenlandse Zaken geeft. We kunnen nog maar aanspraak maken op een beperkt aantal posten in het kabinet. De partij – de nieuwe fractieleiding – vindt de sociaal-economische zeshoek van het grootste belang. Daar kan de partij zich profileren. Ik zie dat anders. Ik geloof niet dat de kiezers primair ge\u00efnteresseerd zijn in: welke departementen beheer je? De persoonlijkheid van je ministers telt. Als Hans Wijers niet op Economische Zaken maar op Verkeer en Waterstaat had gezeten, had hij daar een succes van gemaakt. Maar de partij benadert dat nu anders. Ik neem dat niemand kwalijk. Maar ik heb moeten constateren dat de partij niet langer op Buitenlandse Zaken uit is. Nog afgezien van het feit dat de andere partijen wel op die post jagen. Ironisch: Hans Wijers kon alles krijgen maar wilde het niet. Ik weet precies wat ik hebben wil, maar kan het niet krijgen’.<\/p>\n

Hij zegt dat hij er zonder bitterheid over spreekt (‘Al zullen jullie dat wel opschrijven als: ik ben niet verbitterd, zei de minister niet zonder bitterheid. In zulke situaties word je nu eenmaal geacht verbitterd te zijn’). Maar hij heeft wel een streep willen trekken (‘Die ligt er nu’).<\/p>\n

Het kost hem geen moeite om afscheid te nemen, zegt hij. De politicus heeft dat al twee keer eerder gedaan. Toen zijn eigen partij hem in de jaren zeventig verweet dat hij van D66 een ‘bijwagen’ van de PvdA had gemaakt, droeg hij zijn fractieleiderschap over aan Jan Terlouw. Een paar jaar later stapte hij uit de fractie (‘Niets aan de hand’). In 1981 werd hij minister van Defensie, in 1986 opnieuw fractieleider (‘De partij zat in het slop. Er was een gebeurtenis van buitenaf nodig om de boel weer in beweging te krijgen. Die gebeurtenis was ik’). Maar dit keer is het afscheid radicaal.<\/p>\n

‘Nee, ik blijf ook niet in de Tweede Kamer. Ik zal de voorzitter van de Kamer ter gelegener tijd laten weten dat ik mijn zetel opgeef. Ik zit daar wel mee, want ik stond kandidaat bij de verkiezingen. Maar toen ging ik nog uit van twee mogelijke scenario’s: of we gingen regeren en ik was erbij, of we gingen de oppositie in. Ik heb nooit gedacht aan de mogelijkheid dat we wel gingen regeren, maar dat ik naar de fractie terug moest. Ik geloof dat het niet verstandig van me zou zijn om in de Kamer zitting te nemen. We hebben een nieuwe fractieleider, Thom de Graaf. Die moet ook een nieuw begin kunnen maken. Het kost me geen enkele moeite de macht over te dragen. Maar ik houd wel mijn eigen mening. Ik heb uitgesproken opvattingen over hoe de partij moet opereren. <\/p>\n

Anderen zouden een zwaarder gewicht aan mijn opvattingen geven dan aan die van een willekeurig ander fractielid. Dus zou ik me de hele tijd moeten inhouden. Daar ben ik niet overdreven goed in. Dus ik voorzie dat ik dan tandenknarsend in mijn bankje zit. Ik ben eigenlijk alleen op de lijst gaan staan uit loyaliteit met Els. En omdat Hans en Winnie niet op de lijst wilden. Dat schiep een verkeerd beeld. Zo van: ze gaan allemaal weg. Daarom heb ik me toen wel beschikbaar gesteld. Dat ik nu uit de Kamer ga vind ik vervelend voor de mensen die op me gestemd hebben, maar ik kan het wel verdedigen. Als ik deze omstandigheden lid van een regeringsfractie wordt, leidt dat tot disharmonie. Daar is niemand bij gebaat. De fractie niet en ik ook niet.’<\/p>\n

En een zetel in de Eerste Kamer?<\/b><\/p>\n

‘Daar heb ik nog niet over nagedacht. Ik heb mijn streep getrokken. Ik ga een nieuwe fase van mijn leven in. Ik zie wel hoe mijn verhouding tot de politiek zich ontwikkelt.’<\/p>\n

Een van de partijen die op Buitenlandse Zaken aast, is de VVD. De partij die stelling nam tegen zijn pro-Europese houding. Die tegen de uitbreiding van de Navo en tegen de Turkse toetreding tot de EU pleitte – en aarzelde over de invoering van de Europese munt. Waarmee van Mierlo het bovendien aan de stok kreeg over het vreemdelingenbeleid. De liberalen voerden de afgelopen vier jaar een permanente fluistercampagne tegen de minister. Hij zou het Nederlandse belang niet voldoende behartigen en niet koersvast zijn. Het kamerlid Weisglas sarde hem ook openlijk. De minister zou over te lange tenen beschikken. Hij gedroeg zich als ‘een prinses op een erwt’. <\/p>\n

Diezelfde VVD wil nu zelf het ministerie van Buitenlandse Zaken beheren. Partijleider Bolkestein laat de beker aan zich voorbijgaan, maar er zijn nog andere kandidaten – zoals Jozias van Aartsen, Michiel Patijn en Gijs de Vries. De scheidende minister van ‘BZ’: ‘Ik hoop voor Europa, Nederland en dit departement dat de nieuwe minister niet het beleid zal voeren zoals dat de afgelopen jaren door Bolkestein en de VVD-fractie in de Tweede Kamer is verwoord. Het past me niet nu al een oordeel over mijn opvolger te vellen. En er zijn ook VVD’ers met een heel fatsoenlijke pro-Europese inslag. Maar de accentverschuiving die Bolkestein heeft bepleit, mag er niet komen. Ik strijd tegen het gedachtegoed dat de kring om hem heen aanhangt.’<\/p>\n

Van Mierlo is het ook oneens met de oproep van Bolkestein om ministers zoveel mogelijk van stoel te laten wisselen. ‘Hij gaat ervan uit dat het ministerschap een vak is dat je op elke willekeurige plek kunt uitoefenen. Ik deel die opvatting niet. Sterker nog: ik vind het een ramp. Je vernietigt de expertise die een minister op een departement heeft opgebouwd. Een ander heeft er weer twee jaar voor nodig om erin te komen. Dat is contraproductief. Ik vind in een kabinet zitten ook geen doel op zichzelf. Het moet om een terrein gaan waar je hartstocht naar uitgaat.’<\/p>\n

Er wordt koffie en thee rondgebracht.<\/p>\n

Voelt Van Mierlo zich schuldig tegenover D66? In 1994 had hij goud in zijn handen. Hij veroverde vierentwintig zetels. Hij stond aan de wieg van het paarse kabinet. Hij werd vice-premier \u00e9n minister van Buitenlandse Zaken. Nu wordt achter de hand gezegd dat hij daardoor als partijleider ging disfunctioneren. Van Mierlo zou volgens het roddelcircuit binnen de partij verantwoordelijk zijn geweest voor het verkiezingsverlies.<\/b><\/p>\n

‘Ik vind het niet zo’n groot verlies,’ zegt hij zelf. ‘We hebben op 6 mei een redelijk resultaat geboekt. We zitten met die veertien zetels nog steeds boven het gemiddelde dat D66 de afgelopen twee\u00ebndertig jaar heeft gehaald. 1994 was een uitschieter. We hadden toen op een geraffineerde manier oppositie gevoerd tegen een impopulair CDA-PvdA-kabinet. We voerden oppositie v\u00f3\u00f3r een goed centrum-links beleid. Dat was nog nooit eerder vertoond. CDA \u00e9n PvdA maakten een periode van ontluistering door. Het CDA nog net iets meer dan de PvdA, maar beide partijen verkeerden in een staat van d\u00e9confiture. Daar hebben we van kunnen profiteren. <\/p>\n

Bij de formatie hadden we een gouden formule: paars. Iedereen zei dat het onmogelijk was en wij probeerden het onmogelijke toch mogelijk te maken. Dat is ons ook gelukt. Daar heb ik ook mijn bijdrage aan geleverd. Maar het was een uitzonderlijke politieke situatie. Meteen nadat het paarse kabinet was aangetreden, begonnen wij te zakken in de peilingen. Bij de statenverkiezingen van 1995 haalden we nog maar negen procent – precies de veertien zetels van nu. Sindsdien hebben we geen terrein meer verloren. Zo’n slechte verkiezingsuitslag was het dus niet. Al wil ik het effect ervan niet ontkennen: politiek gezien word je toch als de verliezer van het eerste paarse kabinet beschouwd. Dat heeft gevolgen voor je positie in de ministerraad, in de Tweede Kamer, in het hele politieke krachtenveld. En daarvoor voel ik me natuurlijk verantwoordelijk.’<\/p>\n

Maar klopt het dat hij te veel hooi op zijn vork heeft genomen door \u00e9n vice-premier \u00e9n partijleider \u00e9n minister van Buitenlandse Zaken te willen zijn?<\/b><\/p>\n

‘Het klopt dat ik een aantal problemen binnen de partij daardoor niet heb kunnen oplossen.’<\/p>\n

Had hij niet beter het voorbeeld van Bolkestein kunnen opvolgen? Die bleef in de Kamer en kon zich daar partijpolitiek profileren.<\/b><\/p>\n

‘Dat heb ik in 1994 ook overwogen. Maar Wim Kok zei: als jij dat doet, gaat paars niet door. Ik had alles op alles gezet om een kabinet te krijgen waar hij op dat moment eigenlijk nog niet in geloofde. Ik vond dat ik het niet kon maken hem nu met dat kabinet te laten zitten en zelf mijn handen vrij te houden. Daarom ben ik wel minister geworden. Bovendien denk ik dat ik het kunstje van Bolkestein niet had kunnen evenaren. Ik ben niet zoals hij. Bolkestein maakt provocerende opmerkingen en neemt die een paar dagen later in de Kamer weer terug. Dan zegt hij: zo heb ik het niet bedoeld. Ik heb misschien te laat doorgehad dat ik als minister van Buitenlandse Zaken klem kwam te zitten tussen Kok en Bolkestein. <\/p>\n

Aan de ene kant had ik te maken met een minister-president die bekwaam een paars gerecht opdiende. Aan de andere kant met een fractieleider van de VVD die afstand nam van het kabinet en om de paar dagen een groot nummer maakte. Bolkestein en Kok kregen beiden de sympathie van de media. Kok omdat hij zo bekwaam was – wat ik ook niet ontken. Bolkestein omdat hij zulke interessante debatten losmaakte – al nam hij zijn opmerkingen meestal een paar dagen later weer terug. Bolkestein werd op die manier d\u00e9 attractie van paars. Ik weet niet of ik als fractieleider dat tij had kunnen keren. Van een geschiedenis die zich nooit heeft afgespeeld, valt achteraf het gelijk of ongelijk niet meer te bewijzen.’<\/p>\n

Degenen in D66 die nu zeggen dat hij vier jaar geleden voor Binnenlandse Zaken had moeten kiezen en niet voor Buitenlandse Zaken, weten niet hoe het lag: ‘Nog voordat we met de poppetjes bezig waren, hadden PvdA \u00e9n VVD Binnenlandse Zaken al geclaimd. Beide partijen beschouwden dat als een cruciale portefeuille. Er werd een titanengevecht om gevoerd. Ik kwam daar niet aan te pas. Ik was de demandeur, ik wilde dat het paarse kabinet er kwam. Dus kon ik op dit punt weinig eisen stellen.’<\/p>\n

Maar de combinatie van partijleider en minister van Buitenlandse Zaken drukte zwaar op hem.<\/b><\/p>\n

‘Achteraf kun je je afvragen of deze combinatie van functies wel zo verstandig was. En dan gaat het nog niet eens om de vele reizen naar het buitenland die je moet maken. Ik had voor voldoende ondersteuning gezorgd. Er werd op het ministerie een kabinet van de vice-premier in het leven geroepen dat mijn politieke contacten onderhield. Hans Wijers en Els Borst zaten in de sociaal-economische zeshoek van het kabinet. Dat liep goed. Het gaat om iets anders. Als minister van Buitenlandse Zaken moet je consensus over je beleid tot stand brengen. <\/p>\n

Je vertegenwoordigt het kleine Nederland in de grote wereld en dan is het belangrijk dat alle politieke stromingen binnen Nederland zoveel mogelijk achter je staan. Dat betekent dat je als partijleider moeilijk kunt doen wat je moet doen: je partijpolitiek profileren. Ik heb het \u00e9\u00e9n keer gedaan, toen ik zei dat de defensie-uitgaven op peil moesten worden gehouden. Toen zei Wallage meteen: Van Mierlo moet zijn plaats kennen, hij is minister van Buitenlandse Zaken. Hij moet oppassen dat hij onze steun niet verliest. Zo werd er gedreigd. Ik sprak op dat moment als D66-politicus, maar dat viel niet te verenigen met mijn functie van minister van Buitenlandse Zaken. Als minister van “BZ” kun je je in binnenlandse discussies niet provocerend opstellen.’<\/p>\n

Dat was het probleem, denkt hij nu: ‘Ik zat vanaf de eerste dag klem tussen de onaantastbare Kok en de goedgebekte Bolkestein. Ik moest Nederland in het buitenland vertegenwoordigen en kon niet tegelijk de etalagepop van D66 zijn. Dat maakte me politiek kwetsbaar. Men wist: als je Van Mierlo pakt, heb je zijn partij ook beet. Ik zal als minister van Buitenlandse Zaken best weleens aanleiding tot kritiek hebben gegeven. Maar het werd onder een vergrootglas gelegd om via mij ook D66 te raken. Ik heb me daar vooral over opgewonden tijdens het Bouterse-debat. Ik had goede redenen om Brazili\u00eb niet te vragen hem te arresteren. Daarmee hadden we niets bereikt. De Kamermeerderheid had daar begrip voor. En toch bleef men achter de hand roepen: Van Mierlo heeft een boef laten lopen. Dat was dirty play.’<\/p>\n

Bij de formatie van 1994 haalde hij met opzet veel buitenstaanders in het kabinet: Wijers, Borst, Sorgdrager. Twee van de drie blijken nu alleen maar passanten te zijn geweest. Spijt van die beslissing heeft hij niet: ‘Ik beschouw zowel Hans als Winnie nog steeds als succesnummers. Winnie heeft het niet makkelijk gehad. Maar je kunt niet zeggen dat iemand die is gesneuveld, geen goed soldaat is geweest. Ik houd niet van dat sfeertje van: sorry meid, je hebt het niet gemaakt, het zal je eigen schuld wel zijn geweest. Ik vind dat onzin. Over een paar jaar zal nog wel blijken hoeveel Winnie Sorgdrager voor het justitiebeleid in Nederland heeft betekend. Zoals ook duidelijk zal worden dat mijn buitenlandse beleid niet zo slecht was.’<\/p>\n

Zijn eigen kamerfractie nam het hem kwalijk dat hij tijdens het debat over de gouden handdruk aan de Amsterdamse procureur-generaal Van Randwijck pal achter Sorgdrager bleef staan.<\/b><\/p>\n

‘Ik vind nog steeds dat de fractie toen verkeerd zat. Gerrit Jan Wolffensperger heeft een motie van PvdA en VVD tegen het beleid van Sorgdrager medeondertekend. Ik vond dat – hoewel het ontkend werd – in feite een motie van wantrouwen. Daarom heb ik me daartegen gekeerd. Ik heb zelf ook van me afgebeten toen het CDA een “motie van treurnis” indiende over mijn beslissing Poncke Princen in Nederland toe te laten. Toen heb ik gezegd: dit is een verkapte motie van wantrouwen. Als die wordt aangenomen, ben ik weg.’<\/p>\n

Van Mierlo – zeggen zijn critici – identificeerde zich zo met het paarse kabinet dat hij zijn kamerfractie elke manoeuvreerruimte ontnam. De staatstrechthervormer uit de jaren zestig stelde zich als minister monistisch op. Daardoor kreeg Bolkestein de kans als de grote dualist te poseren.<\/b><\/p>\n

‘Ik ben binnen het huidige stelsel nooit zo’n voorstander van het dualisme geweest. Je kunt wel op het Torentjes-overleg afgeven, maar binnen het bestaande coalitiesysteem heb je dat overleg nodig. Daarom ijver ik al dertig jaar voor afzonderlijke verkiezingen voor de Tweede Kamer en voor de minister-president. Dan heb je \u00e9cht dualisme. Maar als je binnen het huidige stelsel \u00e9cht dualisme invoert, cre\u00eber je alleen maar grote rotzooi. En met rotzooi achter je kun je niet regeren.’<\/p>\n

Hij had ook kunnen overwegen wel minister van Buitenlandse Zaken te blijven, maar het partijleiderschap aan een ander over te dragen.<\/b><\/p>\n

‘Dat is een scherpzinnige opmerking. Daar heb ik in 1994 ook over nagedacht. Maar het probleem was: aan wie moest ik het overdragen?’<\/p>\n

Nou, bijvoorbeeld aan Wolffensperger, die toen fractievoorzitter was.<\/b><\/p>\n

‘Het werd al snel duidelijk dat Gerrit Jan veel dingen briljant deed, maar dat maakte hem voor veel mensen nog niet tot een overtuigende partijleider. Hij had die ambitie ook niet. Daarom was de formule: we doen het voorlopig samen. Dat heeft ook niet slecht gewerkt. Ik vind ook niet dat ik de fractie toen heb geringeloord. Integendeel. Ik heb er eerder spijt van dat ik te weinig contact met de fractie heb gehad. Ik ben in die vier jaar maar twee keer bij een fractievergadering geweest. Dat is weinig. Ik vond dat niet goed van mezelf. Maar zoiets slijt er als minister in.’<\/p>\n

Het D66 van Thom de Graaf en Roger van Boxtel wil een andere koers inslaan. Minder gouvernementeel. Onder paars 2 gaat de partij zich profileren. Is Van Mierlo het daar mee eens?<\/b><\/p>\n

‘Ik weet niet wat de fractie gaat doen. Ik zelf ben geen groot gelover in kunstmatig profileren.’<\/p>\n

Is van Mierlo niet te gevoelig voor roddel en achterklap? Is hij niet te vlug bang dat mensen op hem afgeven? Om dat te voorkomen wilde hij niet nog een keer lijsttrekker zijn. Nu vertrekt hij om diezelfde reden als minister.<\/b><\/p>\n

‘Ik ontken niet dat ik tot de categorie gevoelige mensen hoor. Al ben ik ook niet zo overgevoelig als sommige media denken. Ik kan heus wel tegen kritiek. Maar ik wil er wel gevoelig voor blijven. Anders krijg je tev\u00e9\u00e9l eelt op je ziel. Maar daar gaat het niet om. Ik signaleer een onderstroom binnen de partij die de kant op gaat van: Hans van Mierlo heeft zijn beste tijd gehad. Dat is niet hardop tegen me gezegd. Niemand heeft me onder druk gezet om te vertrekken. Ik volg mijn eigen intu\u00eftie. Soms voel je zelf ontwikkelingen aan die voor anderen nog onzichtbaar zijn. Maar je moet het moment dat ze zichtbaar worden voorblijven. Anders kom je in een proces van verloedering terecht. Ik heb nu een streep getrokken. Ik probeer dat te doen zonder drama.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

En toen was er nog maar \u00e9\u00e9n: Els Borst. De golden wonderboy van D66, minister Wijers van Economische Zaken, voelt zich toch niet in de wieg gelegd voor de Haagse politiek. Minister Sorgdrager van Justitie zegt achteraf dat ze te onstuimig was om een departement te leiden.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,155,1761,153,171],"tags":[2131],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel, Leonard Ornstein","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=127101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127101\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel, Leonard Ornstein","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=127101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=127101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=127101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}