{"id":127061,"date":"1998-12-05T15:09:00","date_gmt":"1998-12-05T13:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/famke-janssen-lef-en-durf-zitten-heel-erg-in-mij\/"},"modified":"1998-12-05T15:09:00","modified_gmt":"1998-12-05T13:09:00","slug":"famke-janssen-lef-en-durf-zitten-heel-erg-in-mij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/famke-janssen-lef-en-durf-zitten-heel-erg-in-mij\/","title":{"rendered":"Famke Janssen: ‘Lef en durf zitten heel erg in mij’"},"content":{"rendered":"
\n

De filmster: ‘Ik wil niets verkeerds zeggen over GoldenEye. Het is mooi om zoiets een of twee keer in je leven te doen. Maar ik wil absoluut niet verder met dat soort films. Het is helemaal niet zo leuk om in actiefilms te spelen. De opnamen duren lang. Je zit maar te wachten en te wachten. De explosies, de special effects, zijn veel belangrijker dan je acteerwerk. Een paar keer per dag mag je als acteur iets zeggen en hup, dan is het weer voorbij.’<\/p>\n

Johan Cruijff, koningin Beatrix en Famke Janssen zijn ook voorbij Wuustwezel en Lobith bekende Nederlanders. Famke Janssen (nog) niet als Famke Janssen. Maar wel in de gedaante van Xenia Onnatop, de vrouwelijke tegenspeelster van James Bond.<\/p>\n

Famke Janssen glorieerde in GoldenEye. Ze verhuisde van Amstelveen naar New York. Ze maakte het in de wereld van de glamour, werkte met grote namen. De Amstelveense is op zoek naar een ander imago, ze wil na Onnatop een nieuwe weg als artiest inslaan. Ze kiest serieuze rollen. Hoewel het – in vergelijking tot Xenia Onnatop – bescheiden rollen blijven in tot nu toe matig ontvangen films alsThe Gingerbreadman (regisseur Robert Altman) en Rounders (Met John Malkovich en Martin Landau). Maar binnenkort beleeft ze – voor haar gevoel – een nieuw moment van glorie in de jongste film van Woody Allen, Celebrity. Nog maar enkele weken uit in Amerika.<\/p>\n

Bond-girls zijn flonkerende sterren die kort schitteren. Op een paar uitzonderingen na (Jane Seymour, Kim Basinger) loopt het filmleven van Bond-girls meestal slecht af. De fraaie dames zijn op het witte doek niet meer dan vrolijke speeltjes voor gewichtige macho’s. Goed voor de kassa, slecht voor de carri\u00e8re van actrices die iets serieuzers willen. De producenten weten het ook en proberen tijdig hun graantje mee te pikken.<\/p>\n

Famke Janssen kon erop wachten: na GoldenEye kwamen ook voor haar de onvermijdelijke scripts langs. Maar ze wilde zichzelf niet verloochenen, vond de rollen allemaal te veel van hetzelfde en ging haar eigen weg. Zelf zegt ze het, met een onvervalst Amerikaanse tongval, zo: ‘Ik heb de laatste jaren een heleboel aanbiedingen gekregen waar ik niets mee te maken wil hebben. Ze passen niet bij mijn smaak. Steeds hetzelfde type spelen, ik had er geen zin in. Het waren rollen zoals men mij wil zien. Maar ik wil niet gecast worden omdat ik een bepaald uiterlijk heb. Ik wil ook niet gevraagd worden omdat ze a priori weten dat het in die rol wel een succes zal worden.’<\/p>\n

Maar waarom moeilijk als het makkelijk kan?<\/p>\n

Ze klinkt nadenkend: ‘Acteren is voor mij niet iets tijdelijks. Het moet langer duren. Als ik vijftig of zestig ben wil ik ook nog in films kunnen spelen. Eigenlijk wil ik de rest van mijn leven actrice zijn.’ Ze forceerde voor zichzelf de wending. Famke Janssen: ‘Ik kies nu voor films waar ik niet veel geld mee verdien. Ik heb in Boston Monument Avenue gespeeld. Daar heb ik helemaal niks aan verdiend, maar daar kan ik wel een karakter in spelen dat ik interessant vind. Zo’n film draai je vooral voor het prestige dat je erdoor krijgt.’ Legt uit dat het niet makkelijk is om ‘nee’ te zeggen tegen bepaalde scripts: ‘Vaak werd mij heel veel geld geboden. Als je daar “nee” tegen zegt zonder dat je weet wat daarna komt, kan dat heel moeilijk worden.’<\/p>\n

Spelen in kleine serieuze films, vertelt ze, heeft ook zo zijn keerzijde: ‘Het is frustrerend als later blijkt dat – bij wijze van spreken – drie mensen je film hebben gezien. Dan is het heel moeilijk om tegen jezelf te zeggen: daar heb ik drie maanden energie in gestopt.’<\/p>\n

Ze klaagt erover dat ze, zelfs in die serieuze rollen, de zeggenschap over haar eigen werk verliest: ‘Je weet vaak helemaal niet wat er met het materiaal gebeurt waarin je gespeeld hebt. Je raakt alle controle over je eigen inbreng kwijt. Je weet niet eens waar en wanneer er zo’n film in de bioscoop komt.’<\/p>\n

Achteraf kijkt ze in verwondering om naar GoldenEye. Maar toch ook weer met trots: ‘Ik denk vaak: hoe heb ik het allemaal durven doen?’ Legt uit: ‘Ik was dan wel model geweest, maar ik was helemaal niet gewend aan die wereld. Al die journalisten en fotografen wilden weten: wie is die nieuwe Bond-girl? Er zit zo krankzinnig veel pers bij Bond-films. Ik had de rol gekregen: en voordat ik nog maar \u00e9\u00e9n minuut had gespeeld, had ik al honderden interviews over mijn rol gegeven. Als je eindelijk daadwerkelijk gaat acteren, kun je zelf al die voorpubliciteit niet vergeten. Je voelt tijdens de opnamen dat veel mensen al een verwachtingspatroon van je hebben v\u00f3\u00f3rdat ze je op het scherm hebben gezien.’ Onverwacht en op scherpe toon: ‘Er zit nog een andere kant aan: dat zijn dus dezelfde mensen die hebben bedacht dat je na James Bond nooit meer een carri\u00e8re als actrice zult hebben.’<\/p>\n

Terwijl GoldenEye allang in de bioscoop te zien was, ging de publiciteit nog steeds door. Famke maakte kennis met de minder aangename kanten van de media. De Britse tabloids gingen in haar priv\u00e9leven spitten en op haar voormalige middelbare school in Amstelveen op ‘onderzoek’ uit. Veel meer dan wat verhalen over haar vader leverde dat niet op. Maar zelfs de sjieke Britse Observer kon het niet laten om erover te schrijven. Ze reageerde ge\u00ebrgerd: ‘My family didn’t choose this profession, I did, and I’ll take any ramifications involved. That should be my deal and not theirs.’<\/p>\n

Tijdens mediaoptredens werden de vragen steeds brutaler, de ondervragers ordinairder. ‘Bij het voorgesprek voor een van de vele talkshows zei de redactrice tegen me: “We willen graag dat onze talkshow-host nog een keer die dijenklem uit GoldenEye met je naspeelt.” Ik zei direct: ik doe dat niet. Maar ze hadden een mooie truc bedacht. Er zat heel veel publiek bij. Begonnen al die mensen natuurlijk te schreeuwen en te roepen. Dan moet je in een fractie van een seconde beslissen. Ik deed het toch. Tja, ik realiseer me dat er ontzettend riskante kanten aan zo’n optreden in een talkshow zitten. Heel eng.’<\/p>\n

Ze heeft ontegenzeggelijk zelf iets van de doortastende personages die ze zo vaak speelde. ‘Durven, lef hebben is iets dat heel erg in me zit. Het leuke van risico’s nemen is dat je, als het lukt, echt iets kunt bereiken. Mensen die risico’s nemen zijn veel interessanter dan mensen die constant maar op safe spelen. Saaiheid is de grootste bedreiging voor mij. Mijn leven is heel afwisselend geweest en zo wil ik het houden.’<\/p>\n

Toen ze twintig was pakte ze haar biezen en trok naar New York.<\/p>\n

Famke Janssen: ‘Ik studeerde economie in Amsterdam. Dat was niets voor mij. Ik begrijp tot op de dag van vandaag niet waarom ik dat vak ben gaan doen.’<\/p>\n

In New York werkte ze als model en ze studeerde literatuur aan Columbia University (‘Harry Mulisch is mijn favoriete Nederlandse schrijver’). Ze had geen idee dat ze jaren later actrice zou worden.<\/p>\n

Ze had ook best willen gaan schrijven. ‘Het moeilijkste daarvan is de eenzaamheid. Je bent zo op jezelf teruggeworpen als je schrijft. Als je filmt ben je altijd met anderen.’<\/p>\n

Ze is al weer meer dan tien jaar weg uit Nederland en met een Amerikaan getrouwd. ‘Nederland is het land van: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.’ Lacht hard. ‘En Amerika is dus totaal het tegenovergestelde. Laatst zag ik bij een premi\u00e8re een vrouw die bijna helemaal naakt was. Dat is nou typisch Amerika. Ze wilde maar \u00e9\u00e9n ding: opgemerkt worden, gezien worden. Mensen doen de raarste dingen om op te vallen.’<\/p>\n

Hoe breekt een Nederlandse door in Amerika?`<\/p>\n

Lacht. ‘Je vraag klinkt alsof \u00edk de raarste dingen heb gedaan. Ik was in Nederland onbekend. Achteraf gezien was dat een voordeel. Het was ook goed dat ik zo jong naar Amerika ben gegaan. Als je er op latere leeftijd heentrekt, kom je niet meer van je accent af. Je kunt dan alleen maar Europese rollen spelen. Het is bovendien heel lastig om als gevierde artiest in eigen land, in de Verenigde Staten met allemaal onbekende werkloze acteurs te moeten concurreren. Ik heb mijn eerste baan als actrice na een heel makkelijke auditie gekregen. De film heette Fathers and Sons. Ik had de regisseur twee keer ontmoet. Ik speelde met Jeff Goldblum.’<\/p>\n

Na de bliksemstart ging het stroever. ‘Ik ben naar Los Angeles verhuisd. Daar heb ik echt alle audities afgelopen. Met honderden, ja soms duizenden acteurs tegelijk probeerde ik een baan te krijgen. Ze keken naar iedereen. Ze weten bij dat soort audities vaak niet eens wat voor acteur ze zoeken. Uiteindelijk grijpen ze weer terug op iemand die allang beroemd is. Ik ben er doorheen gekomen omdat ik mezelf steeds voorhield: Famke, jij bent degene die deze loterij gaat winnen.’ Je moet ook geluk hebben. Want een loterij is het zeker, al heb ik er \u00f3\u00f3k keihard voor gewerkt. In LA heb ik acteerlessen genomen bij de inmiddels overleden Roy London en ik heb gestudeerd bij Harold Guskin, een man die iemand als Bridgit Fonda heeft opgeleid.’<\/p>\n

De helft van de mensen met wie ze acteerlessen nam is inmiddels gestopt. ‘Het is heel moeilijk om werk in deze business te krijgen. En het is al helemaal lastig om er van te kunnen leven. Ik had een voordeel op veel andere beginnende acteurs, want ik had geld als model verdiend. Daar kon ik van leven. Ik kon me actrice noemen.’<\/p>\n

Wat deed in je carri\u00e8re het meest pijn?<\/p>\n

‘Afgewezen worden voor een rol. Maar het hoort erbij, het is iets waar ik nooit aan zal wennen. Ik vergelijk het met een liefdesrelatie, als iemand tegen je zegt: “Ik wil je niet meer, ik heb iemand anders gevonden.” Dat is het moeilijkste van het leven. Zo voel je je als actrice als je een bepaalde rol niet krijgt. Maar als je bent afgewezen, moet je doorbijten. Constant! Het ergste is als ze aardig tegen je doen nadat ze je hebben afgewezen. Zo van: we vonden je heel leuk maar je krijgt de rol dit keer niet.’<\/p>\n

Na GoldenEye is ze weer onder aan de ladder begonnen. Maar dan wel in samenwerking met topregisseurs en acteurs van naam. ‘Robert Altman vroeg me voor The Gingerbreadman. Ik las het script en dacht: ik weet niet precies of ik dat wel wil spelen. Ik moest het kankerende huisvrouwtje acteren, zo’n vrouwtje dat constant overal en met iedereen problemen heeft. Ik heb het uiteindelijk toch gedaan want ik wilde heel graag met Altman werken. Hij kan heel goed met acteurs omgaan. Ik mocht heel veel van mijn eigen idee\u00ebn in die rol leggen. Op de set had ik het idee dat ik acteerles van Altman kreeg.’<\/p>\n

Hoe kwam je bij Woody Allen terecht?<\/p>\n

‘Na The Gingerbreadman belde mijn agent me. Hij zei: “Woody Allen wil je ontmoeten.” Ik ben nog nooit in mijn leven zo blij geweest.’ Als een echte Amerikaanse: ‘Het was echt f\u00e1nt\u00e1st\u00edsch!’<\/p>\n

Ze ging naar Woody Allen toe. ‘Het is erg raar als je precies weet hoe iemand eruitziet. En dan opeens zit hij tegenover je als je regisseur. Ik dacht: ik ken Woody Allen heel goed, want ik heb hem in al zijn films gezien. Maar als je hem ontmoet, lijkt hij helemaal niet op de man die hij in zijn films speelt. Hij is heel verlegen, zegt erg weinig tegen de acteurs, laat je een beetje aan jezelf over. Eigenlijk is hij heel mysterieus. Je weet nooit precies wat er gaat gebeuren. De enige die alles weet, is hij! Op de set heeft niemand het hele script gelezen en weet niemand precies wat zijn rol is. Ik hoorde van collega’s dat ze auditie deden en aangenomen waren. Pas op het laatste moment werd hun gevraagd of ze konden zingen. Bleek dat ze in een musical speelden.’<\/p>\n

Allen gaf ook haar geen script. ‘Ik kreeg een paar pagina’s. Alleen de sc\u00e8nes waar ik zelf in speelde mocht ik lezen. Ik moest er zelf maar iets van maken. In het script was heel weinig beschreven. Woody Allen maakt meestal komedies. Maar er zitten serieuze momenten in. Ik wist nooit precies hoe grappig of serieus het was. Het was een heel ander proces dan ik gewend was.’<\/p>\n

Ze vertelt over haar rol: ‘Hij schrijft altijd heel goede rollen voor vrouwen. Is daar uniek in. Ik speel in Celebrity een uitgeefster. Ik word verliefd op een man die problemen heeft met vrouwen. Ik zou zeggen: natuurlijk heeft die man problemen met vrouwen. Want alle mannen hebben dat in de films van Woody Allen. De man kijkt voortdurend om zich heen, naar andere zaken \u00e9n naar andere vrouwen. Hij denkt alles in dat andere te kunnen vinden, maar mist daardoor wat goed en belangrijk is. Uiteindelijk verlaat ik die man voor iemand anders. Eigenlijk had die man natuurlijk bij mij moeten blijven.’<\/p>\n

Het is en blijft onzeker om met Woody Allen te werken, zo benadrukt ze. ‘Wat Woody Allen van je wil, zegt hij nooit. Je zult bij hem ook nooit weten of je in de film blijft zitten. Als je het niet goed doet, krijg je de volgende dag een telefoontje van je agent dat je eruit ligt. Natuurlijk is het doodeng dat jij degene bent die hij uit de film kan zetten. Maar als ik acteer denk ik daar niet aan.’<\/p>\n

Pas toen ze de film voor het eerst zag, wist ze eindelijk waar Celebrity over ging. ‘Al die tijd had ik geen idee welke plaats mijn rol in de film had. Je weet gewoon niks.’ Luide stem: ‘Je hoort niks.’<\/p>\n

Werken met Woody Allen wordt kennelijk als een grote eer beschouwd. Famke: ‘Je verdient er helemaal niets mee. Maar ik heb veel van hem geleerd. Bijvoorbeeld heel instinctief te werken. Acteurs bereiden zich vaak heel serieus voor. Doe ik ook. Hoewel ik niet zo serieus ben als acteurs die een tijdje in een rolstoel gaan zitten oefenen omdat ze een rol als invalide dan beter kunnen spelen. Maar ik had me voor mijn rol heel goed geprepareerd. Had leren spreken met een accent. Woody Allen haalt al die aangeleerde trucjes weg. Allemaal! Hij kijkt puur naar je zoals je bent. Dat is alles wat je nog “over” hebt. Daar moet je je aan vasthouden. Wat er allemaal om je heen gebeurt, is niet langer van belang. Het enige waar je op drijft is je instinct.’<\/p>\n

Ze vertelt over Celebrity. ‘Het gaat over wat roem met mensen kan doen. Maar ik wil niet te veel verklappen. Ik zou het niet juist vinden als ik ging uitleggen wat Woody Allen met zijn film bedoelt.’<\/p>\n

Roem, glamour. Je ziet het aan de hele entertainmentindustrie, de glossy’s: het is het thema van de jaren negentig geworden. Je bent er zelf ook een exponent van. Wat doen roem en glamour met mensen?<\/p>\n

‘Van wat ik zo om me heen zie is dat heel eng. Op het moment dat je beroemd bent, word je “beschermd” door mensen die zich om je heen verzamelen. Je krijgt vrienden die je nooit kende. Het zijn mensen die constant “ja” zeggen op alles wat jij zelf beweert. Alles wat je doet is “goed” en “fantastisch”. Daar doorheen moet je proberen een beetje de waarheid te zien. Het is heel raar wat er gebeurt. Je raakt heel erg ge\u00efsoleerd. Het is moeilijk om dan nog te weten hoe de wereld in elkaar zit.<\/p>\n

Zelf heb ik gelukkig al heel lang dezelfde mensen om me heen. Mijn familie zal me beschermen tegen die ge\u00efsoleerde vorm van beroemdheid. Mijn familie houdt me nuchter. Die glamourwereld trekt me ook niet aan. Af en toe praat ik er met vrienden over en moeten we heel hard lachen.’<\/p>\n

Voldoet beroemdheid aan een patroon?<\/p>\n

‘De beroemdste mensen in Amerika,’ vertelt ze, ‘zijn toch de mensen die steeds hetzelfde doen. Als producers iemand iets hebben zien doen, dan willen ze dat hij dat steeds weer opnieuw doet. Bruce Willis speelt altijd hetzelfde karakter. Julia Roberts wil men het liefst zien zoals in Pretty Woman. In dat circuit gaat het om contracten van tien tot twintig miljoen dollar. De kans dat ik in die club terechtkom is heel erg klein. Je moet mij ook niet vergelijken met iemand als Julia Roberts. Bovendien wil ik het liefst zo veel mogelijk verschillende rollen spelen.’<\/p>\n

Hoe griezelig is het om in zo’n opportunistische wereld te werken?<\/p>\n

‘Er is zoveel concurrentie in dit vak. Het is emotioneel zwaar. En het lastigste is: alles verandert heel erg snel. Het ene moment is d\u00ed\u00e9 persoon een beroemdheid en het volgende moment zoekt men weer iets heel anders. Het is heel moeilijk om in zulke omstandigheden te opereren. Je hebt er geen controle over.’<\/p>\n

Wordt het tijd om in Europa te gaan filmen?<\/p>\n

Schaterlachje, dan serieus: ‘Hier in New York kan ik overal op afgaan. Als ik een Europese carri\u00e8re wil, moet ik naar Europa verhuizen en me daarop concentreren. Ik zou het voor mezelf ingewikkeld maken omdat ik al zoveel in Amerika ge\u00efnvesteerd heb. Dat neemt niet weg dat ik best in een Europese film wil spelen. Ik heb een agent in Engeland, maar hij is nog niet met een aantrekkelijke rol bij me geweest.’<\/p>\n

Is de allure van Meryl Streep je voorbeeld?<\/p>\n

Afhoudend: ‘Nou, nou… ik zou mezelf nooit met haar durven vergelijken. Meryl Streep is voor mij de Godin. Ze is echt fantastisch. Ze heeft zoveel verschillende rollen op indrukwekkende wijze gespeeld. Ik weet wel heel zeker dat dat voor mij niet is weggelegd. Bovendien, we leven niet meer in de jaren zeventig of tachtig. Het publiek is nu ge\u00efnteresseerd in actiefilms en films met teenagers.<\/p>\n

Hoe lang blijf je doorzetten om je ambities te vervullen?<\/p>\n

‘Ik doe dit werk nu zeven jaar. Of ik het volhou weet ik niet. En ik zeg eerlijk: ik heb zeker in de eerste jaren vaak genoeg gedacht – ten minste \u00e9\u00e9n keer per week – ik stop ermee.’<\/p>\n

Voorlopig geeft ze niet op (klinkt een beetje koel): ‘Misschien verandert het over een paar jaar. Maar op het ogenblik kan ik er niet goed tegen om de hele dag thuis te zitten.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De filmster: ‘Ik wil niets verkeerds zeggen over GoldenEye. Het is mooi om zoiets een of twee keer in je leven te doen. Maar ik wil absoluut niet verder met dat soort films. Het is helemaal niet zo leuk om in actiefilms te spelen. De opnamen duren lang. Je zit maar te wachten en te wachten. De explosies, de special effects, zijn veel belangrijker dan je acteerwerk. Een paar keer per dag mag je als acteur iets zeggen en hup, dan is het weer voorbij.’
\nJohan Cruijff, koningin Beatrix en Famke Janssen zijn ook voorbij Wuustwezel en Lobith bekende Nederlanders. Famke Janssen (nog) niet als Famke Janssen. Maar wel in de gedaante van Xenia Onnatop, de vrouwelijke tegenspeelster van James Bond.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2207,253,9,269],"tags":[3175,783],"acf":[],"author_name":"Leonard Ornstein","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=127061"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127061\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Leonard Ornstein","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=127061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=127061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=127061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}