{"id":127021,"date":"1999-06-26T15:16:00","date_gmt":"1999-06-26T13:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/het-gat-in-de-hand-van-nederland-kopen-kopen-en-nog-eens-kopen\/"},"modified":"1999-06-26T15:16:00","modified_gmt":"1999-06-26T13:16:00","slug":"het-gat-in-de-hand-van-nederland-kopen-kopen-en-nog-eens-kopen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/het-gat-in-de-hand-van-nederland-kopen-kopen-en-nog-eens-kopen\/","title":{"rendered":"Het gat in de hand van Nederland: kopen, kopen en nog eens kopen"},"content":{"rendered":"
\n

Net een maand woont Wout van Vessem met zijn vrouw en twee kinderen in een volledig verbouwde boerderij in Lemmer op het Friese platteland. Het gazon is net ingezaaid, op het terras staat een gloednieuwe tuinset. Van Vessem is een man in bonis. Samen met zijn compagnon Ren\u00e9 de Jong ontdekte hij een gat in de markt: zonnebankcentra met een chique inrichting en de duurste solaria. ‘We hebben de zonnebank uit de sfeer van de gouden kettingen en de plastic palmbomen gehaald,’ zegt Van Vessem aan de lange boerentafel in de keuken. ‘Ook al zal de economie ooit minder goed gaan, onze klanten zullen blijven komen. Het zijn yuppen en tweeverdieners die er goed uit willen zien. Mensen zijn op zoek naar zelfvertrouwen en dat geven wij ze.’ Aan de voorname Amsterdamse Beethovenstraat ontvangt Van Vessem zakenmensen en de jetset. ‘Zelfs prins Maurits is klant bij ons.’<\/p>\n

Trots laat Van Vessem zijn droomhuis zien, dat hij kocht als bouwval. Alles is op zijn kop gezet. Het pronkstuk van de woning is een antieke schouw van driehonderd jaar oud, de houten vloer is tachtig jaar oud en in de hal ligt een stenen vloer van meer dan honderd jaar. ‘Moet je kijken,’ zegt hij als we in de slaapkamer staan. ‘Wat een uitzicht. Dit zie ik elke ochtend als ik wakker word.’ Vanuit het raam zijn velden te zien. In de verte schuiven witte zeilen voorbij van zeilboten die over het Prinses Margrietkanaal varen. ‘Ik ben nu op de top van mijn kunnen,’ zegt Van Vessem. ‘Ik heb nu alles wat ik wil. Het enige is dat mijn vrienden erg ver weg wonen. Daarom heb ik van alle ongebruikte ruimten logeerkamers gemaakt, dan kunnen ze vaak langskomen.’ <\/p>\n

Zorgen over de toekomst heeft hij niet. Zijn hypotheek heeft hij voor tien jaar vastgezet. ‘Natuurlijk heb je in de huiskamer weleens discussies over wat er kan gebeuren als de economie inzakt, maar ik ben een ondernemer en weet hoe je risico’s moet aangaan. Ik heb er hard voor gewerkt. Wat is er tegen als je ook van de leuke dingen in het leven geniet?’<\/p>\n

Wout van Vessem is in Zuidwest-Friesland gaan wonen omdat hij vandaar uit snel in de Randstad is. Elke ochtend rijdt hij, nadat hij zijn jongste zoon naar school heeft gebracht, naar Amsterdam. De reistijd heeft hij er graag voor over. Zoals Van Vessem zijn er meer, vertelt zijn makelaar Marianne Leeflang. Zij vertrok in 1996 naar Friesland, omdat ze daar een nieuwe markt zag ontstaan. ‘Via de snelweg door de polders ben je zo in de Randstad. Hier heb je rust en ruimte. Ik heb onder mijn klanten heel veel piloten van de KLM en Transavia. Als ze niet hoeven te vliegen, zitten ze lekker in hun bootje aan het water. Vrije tijd wordt dan vakantie.’ Echt goedkoop is het niet meer om in Friesland te wonen. ‘De prijzen zijn de afgelopen tijd met twintig tot dertig procent gestegen. Vooral boerderijen zijn gewild. Een boerderij die vorig jaar nog 425.000 gulden deed, is nu zes ton waard.’<\/p>\n

Nederlanders werken nog steeds hard, maar het uitgeven van geld is geen taboe meer. Integendeel, steeds meer mensen beginnen hun identiteit en welbehagen te ontlenen aan consumptie. Ik winkel, dus ik ben. Consumptie maakt alle mensen gelijk. Wie wil er niet diepzeeduiken in de Seychellen, de finale van Wimbledon bijwonen, dure merkkleding dragen of goede wijn drinken in de achtertuin? Religie, klasse of leeftijd vallen als onderscheidende factor weg. We doen allemaal mee aan het grote consumeren.<\/p>\n

Het enige dat ons weerhoudt van het goede leven, is geld. Maar ook dat is een relatief probleem. Geld hoef je allang niet meer te bezitten om het uit te geven. Een huis van negenhonderdduizend gulden kun je krijgen voor netto tweeduizend gulden per maand. Rijkdom ligt in ieders bereik, zo luidt de lokroep waarmee banken hun klanten winnen. Er is een risico, maar niets in het leven is zonder risico. Het gevaar van economische tegenslag wordt overstemd door het gevoel van rijkdom.<\/p>\n

Het gaat goed met Nederland, maar hoe lang nog? Die vraag houdt niemand bezig, zo lijkt het, op een paar economen na. Op het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank worden de toekomstscenario’s voor de nationale economie constant aangepast. Een terugslag is onvermijdelijk, maar wat gebeurt er als de huizenmarkt instort, de beursindex keldert en de werkloosheid toeneemt? Hoe langer dat moment uitblijft, des te groter de klap. ‘Wordt het een crash, of gewoon een onprettige landing?’ vraagt Arnold Kusters van het CPB zich af. ‘We weten niet of we in een zeepbeleconomie leven of niet. Een zeepbel is pas een zeepbel als hij wordt doorgeprikt.’<\/p>\n

Ook Hans Groeneveld van De Nederlandsche Bank aarzelt over de reacties op een economische terugslag: ‘Ik ben bang dat de consument zo sterk aan het veranderen is dat we zijn gedrag niet meer kunnen beoordelen. Nederlanders raken eraan gewend om ondernemersrisico te lopen in hun priv\u00e9leven. Schulden maken is geen zonde meer.’<\/p>\n

Hotel Lauswolt is een groot wit landhuis verscholen in een park van vijfenzestig hectare aan de rand van het Friese Beetsterzwaag. Het interieur is oud, voornaam en chic: Perzische tapijten op de vloer, antieke kasten, sanitair van marmer en zilveren bestek. Als je uit het hotel naarbuiten loopt, sta je meteen op de golfbaan. Aan de ontbijttafel zitten mannen in geruite broeken en hun echtgenotes. Na het glaasje verse jus en de croissants verdwijnen ze met hun golfclubs naar buiten. De vrouwen gaan naar de beautysalon. De Bilderberg-groep, eigenaar van het hotel, adverteert met de slogan ‘het grote genieten’. Directeur Frans Wientjes: ‘Als je altijd onder hoge druk werkt, moet je vrije tijd hebben. We zien dat mensen steeds vaker terugkomen om een weekeindje uit te blazen. De markt groeit. Na de mini-krach op de beurs in september vorig jaar hebben we twee weken lang annuleringen gehad. Mensen hadden even geen zin om te komen. Maar daarna is de draad weer opgepakt, het vertrouwen kwam terug. De meest luxueuze kamertypen gaan het eerst weg. Mensen willen verzonken jacuzzi’s in de kamer en betalen daar ook voor. We trainen ons personeel om de bestedingen nog verder omhoog te krijgen, zonder agressief te zijn.’<\/p>\n

Wientjes heeft vijf van zijn collega-directeuren op bezoek. Ze zien elkaar twee of drie keer per jaar, om bij te praten en idee\u00ebn op te doen. De hotels van de Bilderberg-groep zijn onder te verdelen in drie groepen: stadshotels, zakenhotels en geniethotels. De zes directeuren zijn van de sector ‘genieten’. Zij zakken weg in de clubfauteuils van de ontvangstruimte en praten over de moderne consument, de gulle besteder aan wie ze hun sterke groei van de laatste jaren te danken hebben.<\/p>\n

Cees Hoogeveen (Groot Heideborgh, Garderen): ‘Het is gewoner geworden om een duur hotel te bezoeken voor een kort uitje. Het zijn veel tweeverdieners zonder kinderen, vanaf veertig jaar. Hun ouders durfden zo’n hotel vaak niet in. De koffie is er twee kwartjes duurder, zeiden ze, en we horen er niet thuis. De nieuwe bezoekers malen niet om die paar kwartjes en zeggen: “Hoezo, ik dok er toch voor? Dan hoor ik er ook bij.”‘<\/p>\n

Roland Rozenbroek (De Keizerskroon, Apeldoorn): ‘Ook ouderen gaan zich anders gedragen. Ze hebben rijke kinderen en vinden het niet meer nodig om een erfenis na te laten. Ik spaar zelf ook niet meer voor mijn kinderen.’<\/p>\n

Hoogeveen: ‘Vroeger gaf adel de toon aan. De adel was altijd bang om de laatste te zijn in de keten, degene die het bezit er doorheen draaide en de familie tot de bedelstaf bracht. Die bezorgdheid kom je niet veel meer tegen.’<\/p>\n

Rozenbroek: ‘Tien jaar geleden was het nog de mode om een workaholic te zijn. Tegenwoordig moet je je kunnen ontspannen. Je bent pas een held als je kunt genieten, als je andere prioriteiten kunt stellen naast je werk zoals gezin en hobby’s. Ministers als Zalm en Wijers hebben een enorme invloed gehad door te zeggen dat ze naar huis gaan voor het avondeten of een middag vrijnemen om iets met hun kinderen te doen.’<\/p>\n

Ed Jongen (Europa Hotel, Scheveningen): ‘Je komt nu zielig over als je altijd op je werk te bereiken bent.’<\/p>\n

Het gesprek komt op het veranderende gedrag van de gasten, die door de managers vaak als lastig ervaren worden. Het zijn Bourgondische genieters die hoge eisen stellen aan hotel en restaurant.<\/p>\n

Jongen: ‘Mensen zijn ontzettend impulsief geworden. Even een weekendje weg. Ze willen vermaakt worden.’<\/p>\n

Rozenbroek: ‘Je kunt ze nauwelijks nog verrassen. Maar ze willen zich nog wel steeds een koning voelen.’<\/p>\n

Jongen: ‘De gasten zijn prijsbewust en goed in het bedingen van kortingen.’<\/p>\n

Rozenbroek: ‘Maar als ze eenmaal aan tafel zitten, gaan de remmen los. Dan geven ze het veelvoud uit van de korting die ze zojuist gekregen hebben, aan dure wijnen of exquise voorgerechten.’<\/p>\n

Jan van Straten (De Bovenste Molen, Venlo): ‘De drempel om een van onze hotels binnen te lopen is weg. Vroeger schuifelden er hele volksstammen voorbij die niet naar binnen durfden. Nu komt iedereen, ongeacht rang of stand. Ik heb een bordje opgehangen bij de deur waarop staat: gepaste kleding gewenst. Ik krijg soms mensen binnen met een korte broek aan. Daar zeg ik dan wel wat van, tenzij het een keurige bermuda is natuurlijk.’<\/p>\n

Wientjes: ‘Laatst was er een echtpaar met kinderen en iedereen in dat gezin liep met piercings rond, in hun lippen en hun neus. Zij bezorgden niemand last, maar het waren voor ons toch ongewone gasten.’<\/p>\n

Van Straten lacht: ‘Ja, je kunt moeilijk vragen of ze hun piercings even uit willen doen.’<\/p>\n

Meer geld, meer consumptie, meer genieten. Het valt ook de econoom Arjo Klamer van de Rotterdamse Erasmus Universiteit op. Hij ziet vooral parallellen met de Verenigde Staten, het land waar hij jarenlang woonde en werkte. ‘Consumptie als zodanig wordt steeds meer een activiteit waar we werk van maken. Niet om onze behoeften te bevredigen, maar om status te verwerven. Dat gaat in tegen de Nederlandse traditie van bescheidenheid en ingetogenheid. Een dure BMW kan prima tegenwoordig. De overvloed neemt toe en het onbehagen wordt afgeschud.’<\/p>\n

In het vorig jaar verschenen boek The Overspent American geeft Harvard-econoom Juliet Schor een beschrijving van het nieuwe consumentisme. Vroeger stemden mensen hun gedrag af op buren en collega’s die ongeveer hetzelfde verdienden. Maar de buurt is veranderd. De buren links zijn tweeverdieners geworden en de overburen hebben ook meer te besteden sinds de kinderen het huis uit zijn. Op het werk is alles professioneler geworden. Een werknemer moet niet langer op zijn collega lijken, maar op een manager die zelfstandig besluiten neemt. Het individualisme neemt toe en tegelijkertijd staat iedereen onder druk om te presteren en te leven als de besten. Amerikanen streven niet langer naar ‘keeping up with the Joneses’ (het even goed doen als de buren), maar zij willen het even ruim hebben als medeburgers die drie tot vijf keer beter verdienen, schrijft Schor.<\/p>\n

Nederland beleeft deze veranderingen als in een snelkookpan. Terwijl in 1971 nog maar een op de vijf vrouwen werkte, bestaan nu de meeste gezinnen uit tweeverdieners. Banken verleenden twintig jaar geleden hypotheken tot maximaal zeventig procent van de woningwaarde en alleen op basis van het inkomen van de kostwinner. Inmiddels gaan de hypotheken tot honderdvijfentwintig procent van de waarde en zijn ze gebaseerd op het totale gezinsinkomen. De hypotheekrente is sinds 1991 gehalveerd van 9,6 procent tot 4,8 procent en daardoor kunnen gezinnen twee keer zoveel lenen.<\/p>\n

De Nederlanders zijn de toegenomen rijkdom eerst gaan beleggen. In 1990 hadden alle burgers samen aandelen ter waarde van dertig procent van het nationale inkomen, inmiddels is dat al meer dan honderd procent. In 1997 is het grote uitgeven begonnen. Vooral de overwaarde van de steeds maar duurder wordende huizen wordt voor consumptie gebruikt. Daardoor wordt al twee jaar lang voor dertig miljard per jaar extra besteed. Sinds vorig jaar wordt er zelfs ingeteerd op de spaartegoeden, afgezien van de pensioenen. Dat ‘ontsparen’ zal naar verwachting van het CPB de komende jaren nog wel doorgaan.<\/p>\n

Iedereen blaakt van zelfvertrouwen, want de werkloosheid is laag en blijft maar dalen. De gulle besteder realiseert zich niet dat de economie juist aan zijn optimisme steeds meer kracht ontleent. Het Bruto Binnenlands Product steeg vorig jaar met 3,8 procent en de helft van die groei was te verklaren door de gestegen consumptie. Als het vertrouwen en daarmee de bestedingen afnemen, zal het effect omslaan. Dan wordt de groei juist afgeremd.<\/p>\n

Het rijke leven wordt meegefinancierd door de typisch Nederlandse hypotheekrenteaftrek. Hoewel de rente daalt, is de overheid steeds meer geld kwijt aan hypotheekaftrek. De aftrekpost steeg van 21,8 miljard in 1994 tot 28,2 miljard vorig jaar. Uitgaande van een gemiddeld belastingtarief van vijftig procent kost dat ruim drie miljard per jaar meer. Dat is pure overheidssubsidie, maar het kabinet houdt deze uitgaven liever buiten het begrotingsbeleid. Het H-woord ligt politiek te gevoelig. De PvdA reageert verdeeld op initiatieven van kleine partijen als GroenLinks, RPF en de SP om de aftrek in te perken. Partijvoorzitter Marijke van Hees wil de discussie aanwakkeren. Zij stuit op weerstand bij de fractie onder leiding van Melkert en premier Kok.<\/p>\n

De maatschappij is fundamenteel aan het veranderen, zegt Klamer: ‘In Nederland was werk altijd het belangrijkste doel in het leven, maar steeds meer wordt arbeid een middel om een levensstijl op te bouwen. Vroeger zouden mensen die een miljoen wonnen in de loterij gewoon doorwerken. Nu zeggen ze hun baan op en gaan lekker genieten.’<\/p>\n

Het nieuwe besteden leidt volgens Klamer tot verarming. ‘Het hoogste goed is niet meer om je persoonlijke ontplooiing in je werk te vinden, om creatief en scheppend bezig te zijn. Het gaat steeds meer om de vrije tijd, om het opdoen van bijzondere ervaringen. De prijs voor die verandering is hoog, want door de fixatie op consumptiegoederen krijg je culturele en spirituele armoede.’<\/p>\n

Echt sociaal is de moderne consument ook niet, vindt directeur Goos Eilander van het marktonderzoeksbureau Trendbox. ‘Een derde van de mensen met meer dan een ton inkomen per jaar zegt: “Ik heb het geld zelf verdiend, dus ik besteed het aan mezelf en niet aan een ander, want die heeft er niets voor gedaan.” Deze manier van denken is nieuw voor Nederland en past volstrekt niet in het consensusmodel.’ De verschillen tussen arm en rijk nemen toe. Inmiddels leeft al zo’n negen procent van de Nederlandse bevolking op een inkomen rond het bestaansminimum.<\/p>\n

Volgens de laatste metingen van Trendbox, uit november 1998, hebben 750.000 tot 800.000 gezinnen een veel hogere hypotheek dan vijf jaar daarvoor. Eilander: ‘Mensen worden steeds roekelozer. Vroeger gingen ze er bij het nemen van een hypotheek vanuit dat hun leefomstandigheden de komende twintig jaar gelijk zouden blijven. Nu rekenen ze erop dat hun situatie acht jaar lang stabiel zal zijn. Ze financieren bijvoorbeeld dingen met in hun achterhoofd de gedachte dat ze geen kinderen nemen. Wat gebeurt er als dat kind er wel komt?’<\/p>\n

De toon wordt volgens Eilander gezet door de mensen die meer dan anderhalve ton per jaar verdienen, dat is twee tot drie procent van de bevolking. Ook de groep daaronder doet hard mee. Ongeveer een derde van de Nederlandse gezinnen leeft op een jaarinkomen tussen de honderdduizend en honderdvijftigduizend gulden. ‘Die mensen steken zich willens en wetens in de schulden,’ zegt Eilander. Het gaat lang niet altijd om duurzame investeringen in woningen, maar ook om uitgaven aan vakantie, auto, eten en kleren. ‘Mensen rechtvaardigen die uitgaven door te hopen op winstdeling, promotie of een verdere stijging van de aandelenkoersen.’<\/p>\n

‘Flevo Golf Resort, uw fairway naar exclusief woongenot’ staat er op een groot bord langs de weg. Als je vanaf de IJsselmeerdijk bij Lelystad naar de nieuwe woonwijk kijkt, waan je je in Florida. Rijen met villa’s liggen pal aan de golfcourse. Als de bewoners wakker worden kunnen ze zo vanuit hun slaapkamer de baan opstappen en een balletje slaan. Tussen de huizen liggen kleine meertjes en sloten. De straten heten de Eaglelaan en de Birdielaan.<\/p>\n

‘Dit plekje is qua lokatie iets unieks,’ zegt de tomeloos enthousiaste makelaar Ilona Bronkhorst die bij de ingang van het complex kantoor houdt in een bouwkeet. ‘Door de lage rente kunnen ook mensen die normaal niet zo snel een vrijstaand huis kopen dat nu doen. Hier kunnen ze hun droom realiseren. Sommige zeggen: het lijkt alsof ik hier permanent op vakantie ben.’ De huizen kosten tenminste zeshonderdduizend gulden. Maar dat bedrag kan makkelijk oplopen als de kopers iets extra’s willen, zoals een grotere woonkamer, een derde slaapkamer of een tweede garage. En velen willen dat.<\/p>\n

Wie zijn de kopers van de huizen in dit golfparadijs? Makelaar Bronkhorst: ‘Het zijn niet alleen golfers. Mensen komen hier voor een stukje rust, voor een beetje ruimte. Vlakbij is het bos, de jachthaven, het IJsselmeer.’ De kopers van de woningen kunnen kiezen tussen zes typen, die allemaal zijn genoemd naar eilandjes voor de Amerikaanse kust: Bonita, Colony, Sanibel, Cypress, Captiva en Sarasota. Maar, benadrukt Bronkhorst: alles kan. Een bovenkant van een Bonita met een onderkant van een Colony? Geen probleem. ‘Je praat toch over een stukje individualisering.’<\/p>\n

In het golfpark wonen de rangen en standen door elkaar heen. Van politieagent, leraar en musicus tot directeur, piloot en cardioloog. ‘Het zijn allemaal gezellige mensen die niet moeilijk doen,’ vat de zevenendertigjarige piloot Harry Haas samen. ‘Tegenwoordig kun je ook met een middeninkomen een tof huis kopen.’<\/p>\n

Samen met zijn twee jaar jongere vrouw Mieke bewoont hij een Bonita in het park. Na hun terugkeer uit de Verenigde Staten in 1991 bezaten zij niets. ‘Wij hebben zelfs nog drie maanden in de bijstand gezeten. Daarna ging het beter, maar ons meubilair kochten we toen nog in de kringloopwinkel.’ In hun nieuwe huis is daar niets van terug te zien. Alles, tot en met het keukengerei, is nieuw.<\/p>\n

De hypotheek is alleen gebaseerd op het inkomen van Harry, hoewel ook Mieke, als stewardess, geld verdient. ‘Ik wil niet permanent onder druk staan,’ zegt Harry. ‘Wij zitten financieel ruim en dat wil ik ook. De luchtvaart is afhankelijk van de economie, want het toerisme daalt direct als het weer slechter gaat.’ Harry en Mieke leiden een leven dat zij zich kunnen veroorloven en staan met beide benen op de grond. Aan liefdadigheid doen zij niet. ‘Ik zit in de groep die zestig procent belasting betaalt,’ zegt Harry zelfbewust. ‘Daarmee geef ik al genoeg weg.’<\/p>\n

‘Wij zijn helemaal niet van die mensen die ongelimiteerd geld uitgeven,’ zegt Mieke. ‘Wij hebben een paar jaar goed gespaard, maar nu leven wij en genieten daar erg van.’ Over kinderen aarzelt ze. ‘Ik kan nu doen wat ik wil. Ik ben heel flexibel. Als ik er zin in heb, ga ik gewoon even paardrijden of zeilen.’ Misschien kopen ze nog een zeilboot over een tijdje, vult Harry aan.<\/p>\n

Jan Willem Joenje is ook een van de kopers van een villa op het Flevo Golf Resort. Hij is dertig jaar, draagt een driedelig pak, is de trotse bezitter van een gloednieuwe Mitsubishi Carisma (‘heb ik vijftigduizend gulden voor betaald, cash’). We lopen over de fundamenten van de nieuwe woning. Wat heeft het jonge paar betaald voor zijn Bonita, inclusief 945 vierkante meter grond? Achthonderdduizend gulden.<\/p>\n

Joenje en zijn vierentwintigjarige vriendin Danielle Timmermans hebben lang geaarzeld over de aankoop van hun huis. Drie keer hebben ze de ondertekening van het contract uitgesteld. Ze zitten op de grens van hun financi\u00eble mogelijkheden. Om de maandelijkse lasten te kunnen betalen moet Dani\u00eblle (ze is net afgestudeerd als psychologe) voorlopig blijven werken en de zaken van Jan Willem (hij is financieel adviseur) moeten goed blijven gaan. Maar daarin heeft het tweetal alle vertrouwen.<\/p>\n

In 1995 verdiende Joenje met de verkoop van hypotheken en pensioenen nog maar 30.000 gulden, het jaar erop was dat bedrag al verdubbeld. In de daarop volgende jaren ging het nog harder: in 1997 110.000 gulden, in 1998 190.000 gulden en voor dit jaar verwacht Joenje een inkomen van 300.000 gulden. ‘Deze maand heb ik twee\u00ebndertig hypotheken afgesloten, waarvoor ik 5000 gulden per stuk krijg. Dat is dus 150.000 gulden. Maar dat komt niet vaak voor. Deze maand is echt een toppertje.’<\/p>\n

Praten over geld is voor Joenje geen taboe. Hij heeft honderdduizend gulden in aandelen zitten, als het even rustig is op zijn werk, probeert hij op de optiebeurs geld te verdienen. Zijn doel in het leven: rijk worden. ‘Als je wat wilt hebben, moet je je helemaal de pleuris werken. Ik werk van tien uur ‘s ochtends, tot twaalf uur ‘s avonds,’ zegt hij. ‘En als ik hier mijn kantoor open zal het wel helemaal goed gaan lopen, want hier wonen mensen met een goed inkomen.’<\/p>\n

En wat doet Joenje als de huizenmarkt in elkaar stort en hij geen hypotheken meer kan verkopen? ‘Dan ga ik me concentreren op de pensioenen,’ zegt hij. ‘We moeten blijven scoren. Als dat niet lukt is het simpel. Dan moeten we ons huis uit.’<\/p>\n

Zijn opa kwam pas geleden kijken op de bouwplaats en was verbaasd over zijn voortvarende kleinzoon. ‘Hij zei: sla je niet een stapje over? Oude mensen begrijpen niet dat je schulden kunt maken. Ik heb dus echt geen zin meer om in een eengezinswoning te gaan zitten als ik ook hier kan wonen. Waarom zou ik?’ zegt Joenje. Als het huis af is, en Joenje heeft weer geld gespaard, dan wil hij een relaxruimte laten bouwen achter in de tuin. ‘Dat lijkt me geweldig; een sauna, een bubbelbad, een dompelbad, een solarium en een klein barretje. Daar kan ik dan helemaal tot rust komen.’ Maar je kunt toch ook ergens anders naar de sauna gaan? ‘Waarom zou ik als het ook in mijn eigen achtertuin kan,’ zegt Joenje zelfverzekerd. Als hij eenmaal zijn huis en zijn relaxruimte heeft, heeft Joenje, ondanks zijn jonge leeftijd, geen dromen meer. ‘Als dit huis af is, begint het goede leven. Hier zit je in het warme circuit. We hebben expres een huis genomen met veel kamers, voor de kinderen die we gaan maken. Dit is mijn eindbestemming. Ik ga hier nooit meer weg. Ze kunnen me vanhier tussen zes plankjes naar buiten dragen.’<\/p>\n

Joenjes ouders wonen op tien minuten rijden in een twintig jaar oude wijk van Lelystad. De huizen zijn comfortabel, de tuinen ruim, maar vergeleken met de villa van hun zoon wonen vader Hans en moeder Margreet bescheiden. ‘Wij zouden nooit meer zo’n huis als dat van Jan Willem kunnen kopen,’ zegt Hans. ‘Niet dat ik het zou willen, maar een hypotheek zou ik niet meer rond krijgen.’ Wordt Jan Willem in de eerste plaats gedreven door geld, zijn ouders zijn intellectueel ingesteld. Hans is biogeneticus en werkt aan de Vrije Universiteit. Margreet is lerares Latijn op een middelbare school. ‘Ik heb helemaal niets met wat mijn zoon doet,’ zegt de vader als Jan Willem in razend tempo een verhaal vertelt over een van zijn klanten die in de financi\u00eble problemen zit. ‘Jan Willem wilde van jongs af rijk worden,’ zegt Margeet. ‘Hij moet doen wat hij wil. Maar ik zou niet in het Golf Resort willen wonen.’ Hans: ‘Het is wel wat protserig en showerig.’<\/p>\n

De generatiekloof werd vooral duidelijk toen de gemeente Lelystad vorig jaar september een plan bekendmaakte om in het bos pal achter het ouderlijk huis een wijk met luxueuze villa’s aan te leggen van een miljoen gulden en meer. Margreet en Hans kwamen voor de eerste keer in hun leven in actie en zetten de werkgroep Behoud Groene Noordzoom op. Trots laat Margreet een opname zien van de regionale televisie, waarop ze woedend de verantwoordelijke ambtenaar toespreekt tijdens een informatiebijeenkomst: ‘Ik ben ontzettend kwaad op u. Denkt u maar niet dat u hiermee wegkomt. We willen al die chique huizen met die windwijzers op het dak niet hier.’ De actie kreeg bijval uit de buurt. Meer dan twaalfhonderd handtekeningen werden verzameld en de gemeente kijkt nu opnieuw naar haar plannen. Jan Willem ziet de opwindig van zijn ouders met lichte onverschilligheid aan. Om te pesten zegt hij: ‘Misschien ga ik op mijn huis ook wel een windwijzer zetten. Vind ik eigenlijk best mooi.’<\/p>\n

Op een zonnige avond in de Parkhaven waan je je eerder in Cura\u00e7ao dan in de Flevopolder. Op het terras van bistro Jan Goos komt iedereen tot rust. ‘We komen snel even een stukje eten,’ zegt een bezoeker tegen de serveerster die de bestelling komt opnemen. ‘Zet je mobiele telefoon nou maar uit,’ wordt er aan een ander tafeltje geroepen. ‘Als je hier in het weekeinde wilt dineren, moet je twee weken van te voren bestellen,’ zegt een van de bezoekers. Zeiljachten die een dag op het IJsselmeer hebben gevaren lopen de haven binnen. De schepen aan de steigers overtreffen elkaar in omvang en luxe.<\/p>\n

De Parkhaven is niet alleen een plaats om te eten. Je kunt er ook wonen. Een jaar geleden zijn de ‘watervilla’s’ opgeleverd. De wijk is gebouwd op een opgespoten zandvlakte aan de rand van het IJsselmeer, in de vorm van twee U’s. De achtertuin van de woningen grenst aan de aanlegsteigers, waar de boten aangemeerd liggen en de kinderen in het water plonzen. De veredelde rijtjeshuizen werden aangeboden voor 350.000 tot 400.000 gulden en zijn inmiddels veertig procent in waarde gestegen. Ronald Brouwer (45) treffen we op zijn twintig meter lange jacht, dat vrijwel in zijn achtertuin ligt. Hij heeft net even een rondje IJsselmeer gedaan. ‘Even lekker alleen weg met een glaasje wijn.’ Brouwer is een levensgenieter, lid van de Scotch Whisky Malt Society en van de Amsterdamse Wijnsoci\u00ebteit. In zijn jonge jaren was hij ‘de schrik van Den Haag’, nu brengt hij af en toe een bezoekje aan de caf\u00e9s in Enkhuizen, als hij met zijn schip op pad is. Net als zonnebankondernemer Wout van Vessem uit Lemmer had Brouwer genoeg van de Randstad. ‘Mijn boot lag op de Westeinder Plassen. Ik was daar de hele dag bezig het dek te poetsen. Zoveel roet kwam er uit de lucht.’<\/p>\n

Brouwer nodigt ons uit om even benedendeks te komen kijken. Twee wc’s, een keuken, overal slaapplaatsen en een compleet navigatiesysteem waarmee je tot Frankrijk en Denemarken kunt zeilen. ‘Binnen een paar uur zit je in Engeland,’ zegt Brouwer. Het jacht ziet eruit als een glimmende miljonairsboot, maar dankzij een slimmigheidje heeft Brouwer het in 1993 voor een prikje kunnen kopen in Engeland. ‘Dat was het eerste jaar dat binnen de EG de invoerrechten wegvielen. Bovendien stond het Engelse pond heel laag. Daardoor kon ik deze boot spotgoedkoop krijgen, voor bijna twee ton,’ zegt hij trots. ‘Deze boot is nieuw achthonderdduizend gulden waard.’<\/p>\n

Wonen aan de Westeinder Plassen was jarenlang de grote droom van Brouwer. ‘Maar daar kost een huis zo twee miljoen gulden.’ En dat was wat te duur voor ambtenaar Brouwer, die bij een werkgeversorganisatie voor het onderwijs werkt. Over zijn verhuizing naar het steriele Flevoland heeft hij wel getwijfeld, maar spijt heeft hij niet. ‘De mensen die hier wonen vormen een voorhoede in Nederland. We combineren werken, wonen en vrije tijd. Binnenkort ga ik een kantoor bouwen boven de garage. Dan kan ik een dag in de week thuis werken. Mensen hier kiezen er expliciet voor actief te zijn, het water op te gaan als ze vrij zijn. Toen ik nog in Den Haag woonde, moest ik met de auto naar mijn boot, nu stap ik zo vanuit mijn achtertuin aan boord.’<\/p>\n

Brouwer is voorzitter van de bewonersvereniging en wordt door zijn buren wel de ‘burgemeester van Parkhaven’ genoemd. Over zijn buren zegt hij: ‘De meeste bewoners zagen hun kans schoon om duurder te gaan wonen, gingen langs bij de hypotheekbank en dan blijkt het net mogelijk te zijn. Achteraf komen er altijd extra vaste lasten. Er zijn dan mensen die de broekriem moeten aanhalen.’<\/p>\n

Brouwer heeft zelf pas geleden zijn hypotheek laten oversluiten om een verdieping op zijn garage te laten bouwen. ‘Die verbouwing financier ik volledig dankzij de lagere rente op de eerdere lening.’<\/p>\n

Brouwer vindt dat hij zijn financi\u00eble zaakjes goed voor elkaar heeft. Maar toch moet ook hij soms slikken als er een onverwachte rekening in de bus valt. ‘Ik kwam gisteravond thuis en vond tussen de post een naheffing van het gas- en elektriciteitsbedrijf. Of wij maar even twee\u00ebntwintighonderd gulden wilden bijbetalen. Wij hebben altijd veel lampen laten branden. Ja, daar gaat nu wel het mes in.’ Is zo’n tegenvaller nou echt een probleem? ‘Ach nee, je hebt allemaal wel wat geld achter de hand,’ zegt Brouwer luchthartig. ‘Het komt vaker voor in Parkhaven, dat er even geen geld is om de glazenwasser te betalen. Niemand komt daar graag voor uit, natuurlijk.’<\/p>\n

‘Onderhoudsarm, dat is de trend,’ zegt tuinarchitecte Ida Born. ‘Mensen willen wel genieten in hun tuin, maar ze willen er niet in werken. Dat is geen vrijetijdsbesteding.’ Born en haar man Erwin leggen tuinen aan in nieuwe wijken als Parkhaven. Hun bedrijf heet Country Garden en is gevestigd in een buitenwijk van Lelystad. ‘De naam van ons bedrijf suggereert iets van boeren en het platteland. Dat doet het goed bij onze klanten.’ Vanwege dat ‘onderhoudsarm’ legt Born veel tuinen aan met heersters, bodembedekkers en gras. Ze heeft er niets op tegen, want ook onderhoudsarm kan mooi zijn. Maar mensen moeten niet te veel eisen. En dat gebeurt vaak wel. ‘Soms als ik bij klanten binnenkom, dan zie ik het meteen,’ zegt Born. De eigenaren van een nieuwe woning, met daaromheen de braakliggende tuin, ontvangen de architecte met tijdschriften over tuinieren in de hand. Ze willen een molensteen met een fonteintje in het midden, een Japanse tuin met bamboe, of precies dat boompje dat ze op tweede pinksterdag bij Jan des Bouvries hebben zien staan. Grote verbazing als Born uitrekent hoeveel al die wensen kosten. Een dakplataan is hondervijfennegentig gulden per stuk. U wilde vier van die bomen? Dat is dan bijna achthonderd gulden. Heel vaak is de tekening snel gemaakt, maar komt van alle mooie plannen niet veel terecht. Een nieuwe tuin laten aanleggen kost al gauw vijfentwintigduizend gulden. ‘Veel mensen zitten tot hun nek in de schulden,’ zegt Born. ‘Een nieuwe tuin kan er niet meer bij, of alleen een terras en een paar borders. “In maart hebben we weer geld,” zeggen ze. En dan hopen ze op promotie of ze hebben nog vakantiegeld te goed.’<\/p>\n

Het rijke gevoel wordt mogelijk gemaakt door de almaar stijgende huizenprijzen. De hypotheekschuld neemt met vijftien procent per jaar toe, maar de waarde van woningen stijgt even hard. Maar wat gebeurt er als de prijzen op de huizenmarkt weer dalen en de rente stijgt? Dan wordt het leven ineens veel duurder. Directeur Ronald Rozenbroek van hotel De Keizerskroon vatte in \u00e9\u00e9n zin het gevoel samen dat Nederland in zijn greep houdt: ‘Het wordt een kunst je leven zo te plannen dat er precies nul gulden op je bankrekening staat als je doodgaat. Dan heb je gel\u00e9\u00e9fd.’ Nu maar hopen dat het goed blijft gaan met de economie.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Net een maand woont Wout van Vessem met zijn vrouw en twee kinderen in een volledig verbouwde boerderij in Lemmer op het Friese platteland. Het gazon is net ingezaaid, op het terras staat een gloednieuwe tuinset. Van Vessem is een man in bonis. Samen met zijn compagnon Ren\u00e9 de Jong ontdekte hij een gat in de markt: zonnebankcentra met een chique inrichting en de duurste solaria.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[269],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje, Reinout van der heijden","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127021"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=127021"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/127021\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje, Reinout van der heijden","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=127021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=127021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=127021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}