{"id":126943,"date":"1999-12-25T17:44:00","date_gmt":"1999-12-25T15:44:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-nieuwe-generatie\/"},"modified":"1999-12-25T17:44:00","modified_gmt":"1999-12-25T15:44:00","slug":"de-nieuwe-generatie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-nieuwe-generatie\/","title":{"rendered":"De nieuwe generatie"},"content":{"rendered":"
Ze keren zich af van het vanzelfsprekend collectief, dat ze associ\u00ebren met uniformiteit en gelijkheid. De nieuwe generatie bouwt haar idealen op individuen en persoonlijke keuzen.<\/div>\n
\n

Dat maakt ze niet minder maatschappelijk betrokken dan de babyboomers, maar nders. Minder dogmatisch, met meer oog voor de verschillen tussen mensen. En optimistisch over de toekomst.
De nieuwe generatie hemelbestormers bestormt met groot gemak. Je inzetten voor de publieke zaak \u00a1s geen zware taak. Het is leuk, het geeft een kick en je doet dat het liefst kleinschalig.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Natuurlijk zit er achter het moderne idealisme geen allesomvattende ideologie – een denkfout die hun ouders hebben gemaakt. Deze lichting wereldverbeteraars, vormgevers en smaakmakers verkiest het individu boven systeem en massa. Ze chatten liever met een leeftijdgenoot in het belegerde Belgrado dan dat ze hier in de regen met spandoeken de straat op gaan.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Willemijn Verloop (31), directeur van Warchild Nederland, de snelst groeiende hulporganisatie in ons land: ‘Ik geloof in de druppel op de gloeiende plaat. E\u00e9n straatjochie in Soedan kan de nieuwe Nelson Mandela worden.’ Diederik Samsom (28), campaigner bij Greenpeace: ‘Als je het ergens echt niet mee eens bent, kun je in je eentje, desnoods met gevaar voor lijf en leden, iets tegenhouden. De man van de eeuw is voor mij de Chinese student die met twee plastic tasjes in zijn hand een colonne tanks in Peking tegenhoudt. Dat hij later toch is vermoord, is verschrikkelijk. Maar hij heeft een onuitwisbaar beeld achtergelaten en dat bewonder ik: de eenling tegen het machtigste leger op aarde. Dat staat op het netvlies van miljoenen mensen.’<\/p>\n

Emile van der Does de Willebois (28), tot voor kort werkzaam voor de openbare aanklager van het oorlogstribunaal in Den Haag: ‘Toen een paar vrienden en ik stichting Mara oprichtten (een studentenorganisatie die regelmatig busjes vol medicijnen naar oorlogsgebieden in het voormalige Joegoslavi\u00eb rijdt), zagen anderen dat als een idealistisch vlammend vuur dat zijn bestemming vond. Maar zo zat het niet. Het was veel praktischer: toevallig kregen we een vraag om hulp en dan zie je ineens dat je een verschil kunt maken.’<\/p>\n

Jong zijn is in. Dat is overigens al tientallen jaren zo. Voor altijd jong lijkt de postfascistische lijfspreuk van het heden. Hoe oud je ook bent, een jong imago is onontbeerlijk.<\/p>\n

Maar tegelijkertijd worden jongeren verguisd. De alom dominante voormalige protestgeneratie maakt luidkeels duidelijk dat iedereen die na pakweg 1965 op de wereld kwam, een totaal gebrek aan maatschappelijke betrokkenheid tentoonspreidt. Jongeren staan volstrekt onverschillig tegenover vakbonden, omroepen en politieke partijen, klagen ze. Nihilisten zijn het, die uit angst voor de dagelijkse sleur alle opties willen openhouden en lijden aan obsessieve bindingsangst.<\/p>\n

Intussen is de hemel die door de belijdende babyboomers werd bestormd, dichtgetrokken met grijze wolken. Okay, ze zijn nog steeds tientjeslid van de VPRO, maken trouw iedere maand een geeltje over aan de Novib en gooien hun lege flessen chablis milieubewust in de glasbak. Maar dat is slechts een aflaat voor de zonde van hun verloren idealen. Ze hebben schaamteloos voor zichzelf gekozen, zitten met gouden ketenen vastgeklonken aan hun baan, zeilen zondags in hun van de overwaarde van hun huis betaalde jachtje en vliegen op en neer naar het tweede huisje in de Provence. Laten ze eerst eens goed naar de generatie na hen kijken, voordat ze die verketteren.<\/p>\n

Acht gesprekken met vertegenwoordigers van de generatie Nix, notoire niet-binders, banenzappers, succesvolle carri\u00e8rejagers, flups, yups of hoe ze ook gelabeld mogen worden, maken duidelijk dat de babyboomers ernaast zitten. Idealisme bestaat nog steeds. En er is politieke interesse te over.<\/p>\n

Iedereen is op zoek naar de juiste plek om maatschappelijke idealen vorm te kunnen geven. Maar het huidige partijenlandschap laat de meesten lauw. Ebel Kemeling (31), tot voor kort management consultant bij Booz, Allen & Hamilton, is nu eigenaar van het bedrijf Urban Picnic, waar de jachtige stadsbewoner zichzelf een nieuw sociaal netwerk kan aanschaffen (‘simpeler kan het niet,’ meldt de hippe reclamefolder. ‘Jij geeft je op, wij regelen een lunch in een leuk restaurant met iemand die je niet kent’).<\/p>\n

Kemeling: ‘Ik studeerde politicologie, het openbaar bestuur heeft mij altijd aangetrokken. Ik heb nooit precies geweten wat je moet doen om daar een rol in te spelen. Maar als het nodig is om daarvoor de politiek in te gaan, dan doe ik dat wellicht.’<\/p>\n

Tijn Kool (35), afgestudeerd arts en gepromoveerd econoom, is zorgmanager (‘vreselijk, ik krijg de kriebels van dat gezondheidsjargon’) van het hart-longinstituut van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. Hij omschrijft zichzelf als ‘comateus D66-lid’ en twijfelt over zijn lidmaatschap. ‘Het is die partij niet gelukt om volwassen te worden, om los te komen van Hans van Mierlo. De democraten tonen een teleurstellend gebrek aan verantwoordelijkheid om op de cruciale momenten hun groene gezicht te laten zien.’<\/p>\n

Paul Depla (34), adviseur van minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat, is zelfs volop actief in de politiek. Hij is fractievoorzitter van de PvdA in de Nijmeegse gemeenteraad en was lid van het campagneteam van Wim Kok bij de laatste verkiezingen.<\/p>\n

Depla bekent wel kleur, maar hij heeft een ander probleem: zijn loyaliteit aan de partij voelt wel eens ongemakkelijk. ‘Mensen zien me en denken meteen: o, dat is die jongen van de PvdA. Het is vaak net zoiets als PSV-fan zijn. Ik betrap me er wel eens op dat ik Den Haag Vandaag zit te kijken en denk: verdomme, dit is niet in het belang van de PvdA. Terwijl het me natuurlijk om het algemeen belang moet gaan.’<\/p>\n

Van der Does stond vaak op het punt zich aan te melden bij het CDA. ‘Maar als je die partijpolitici in actie ziet, dan denk je: toch maar niet. Misschien moet je het dan zelf maar doen, een eigen beweging formeren.’<\/p>\n

Die suggestie bracht Edith Hooge (32), onderwijskundige en beleidsmedewerker bij de deelraad Amsterdam-Oost\/Watergraafsmeer, in de praktijk. Ze was een van de twintig auteurs van Niet Nix, het pamflet dat de basis legde voor de gelijknamige – inmiddels ter ziele gegane – beweging van PvdA-vernieuwers.<\/p>\n

‘Ik deed niet alleen mee uit idealisme, het was voor mij ook iets persoonlijks. Met z’n vijven tot diep in de nacht bij de kachel een nieuw onderwijssysteem in elkaar draaien, is gewoon leuk. Vroeger las ik alleen boeken, heel veel boeken. Dat werden gaandeweg kranten en toen merkte ik dat ik overal een mening over had. Ik ging mensen ermee vervelen. Ik weet nog dat ik bij een vriendje at. Hij zakte van verveling onder tafel omdat ik hem doorzaagde over de maffia. Hij wilde gewoon slapen. Toen bedacht ik dat ik die meningen maar eens bij een partij moest spuien. Dat leek me wel een geschikte plek om mijn energie kwijt te raken.’<\/p>\n

Jacob van Duijn (24), een van de vijf eigenaren van Netlinq – met ruim honderd werknemers het op \u00e9\u00e9n na grootste internetbureau van Nederland – voorspelt dat internet de rol van overheid en politiek verder zal marginaliseren. Ook hij heeft politieke interesse, maar niet in partijpolitieke zin. ‘De overheid kan zich eindelijk gaan terugtrekken. En de partijen verliezen steeds meer hun functie. Ik geloof heilig in het model dat stellingen voorgelegd worden aan het Nederlandse publiek, via internet. Er zal een soort raad van bestuur van de BV Nederland komen, zonder winstoogmerk, die via internet wordt gekozen.’<\/p>\n

Willemijn Verloop doorliep een bliksemcarri\u00e8re in de internationale politiek. Ze kwam, zag en knapte af. Al heeft haar idealisme daar niet onder geleden. ‘Na mijn studie geschiedenis ben ik eerst gaan werken bij de Verenigde Naties in New York, bij het Center against Apartheid. Dat was spannend, want in Zuid-Afrika werd toen net de macht overgedragen aan het ANC. Ik heb Mandela en Buthelezi ontmoet. Mijn werk bestond vooral uit stukken schrijven die niemand las.<\/p>\n

Van tevoren had ik een heel na\u00efef, idealistisch beeld van zo’n organisatie. Ik dacht dat ik mensen zou ontmoeten die me zouden inspireren. Het tegendeel bleek waar. In de meeste afdelingen zitten heel onge\u00efnspireerde mensen met waanzinnige salarissen hun tijd uit. Hartstikke cynisch.’<\/p>\n

Bij de Raad van Europa in Straatsburg, Verloops volgende werkplek, was het niet veel beter. Ze besloot over te stappen naar een internationale pressiegroep, de Action Council for Peace in the Balkans. ‘We hadden een heel goed aanbevelingscomit\u00e9 met mensen als Margaret Thatcher, Val\u00e9ry Giscard d’Estaing, Bernard Kouchner en Simon Wiesenthal. We brachten de situatie in Bosni\u00eb onder de aandacht. We stuurden brieven naar regeringen en schreven artikelen voor de International Herald Tribune, ondertekend door de leden van het comit\u00e9.<\/p>\n

Ik heb er geleerd hoe oppervlakkig het internationale politieke spel is. We liepen tegen een muur van onverschilligheid op. Politici, ook die lui in ons eigen comit\u00e9, willen als het erop aankomt nooit hun nek uitsteken. Na het akkoord van Dayton deed de hele Europese politiek alsof de problemen opgelost waren. Hoewel ze drommels goed wisten dat dat struisvogelpolitiek was.’<\/p>\n

Dankzij een toevallige ontmoeting op een terras in de kapotgeschoten Bosnische stad Mostar kwam ze in contact met de oprichters van Warchild. ‘Gewone Engelse jongens met een paar muziekinstrumenten op hun rug. Ze speelden voor de kinderen van Mostar. Die tieners stonden er aanvankelijk heel stoer bij, sceptisch over wat die geitenwollensokken kwamen doen. Ik was helemaal onder de indruk toen ik die kinderen al snel volledig uit hun bol zag gaan. Rood aangelopen stonden ze te springen, ze wilden niet meer ophouden.<\/p>\n

Daarna heb ik Warchild Nederland opgezet. Natuurlijk is noodhulp heel belangrijk, maar wij geven die kinderen een uitlaatklep. Dat kan het geweld verminderen, soms zelfs voorkomen. We bieden hulp aan individuele kinderen en tegelijkertijd versterken we het vertrouwen tussen verschillende gemeenschappen door bijvoorbeeld hun kinderen samen te laten tekenen.<\/p>\n

Milosevic heeft de Servi\u00ebrs doen geloven dat ze anders en beter zijn. Daar moet je iets tegenover stellen. Wij hebben U2 naar Sarajevo gehaald en tijdens het concert is er geen enkele vechtpartij tussen de verschillende etnische groepen geweest. Op het moment dat je iets gemeenschappelijks geeft overstijgt dat de haat, die wordt minder belangrijk.<\/p>\n

Het is zinvol, al help je maar een paar kinderen met hun trauma’s om te gaan. Zij moeten de basis leggen voor een samenleving. Wat dat betreft geloof ik in de kracht van het individu. Je plant een zaadje dat kan gaan woekeren. Je moet uitgaan van de woekerkracht van het individu.’<\/p>\n

Zonder vooringenomenheid of dogma’s op zoek gaan naar het meest effectieve vehikel om je idealen te verwezenlijken, dat doet de nieuwe generatie. En dat hoeft niet langer alleen in politiek correcte onderbetaalde banen. Greenpeace-campaigner Diederik Samsom: ‘Ik ga een bijdrage leveren aan de invoer van schone energie, en dan op zo’n schaal dat hele kolencentrales vervangen kunnen worden. Vergis je niet, daar zijn heel wat windmolens en zonnepanelen voor nodig.’ Greenpeace is een uitstekend tussenstation. Maar over de toekomst twijfelt hij. Want Samsom is er nog niet uit of hij met zijn ideaal beter bij de overheid of in het bedrijfsleven uit de voeten kan.<\/p>\n

Wie denkt dat Samsom een eco-fanaat is die zijn neus ophaalt voor een zetel in het compromissencircus van de politiek of voor een baan bij een oliegigant, komt bedrogen uit. Je kunt bedrijven of partijen gebruiken als vehikel voor je idealen. Ook bij de Shells en Exxons van deze wereld kan nucleair technoloog Samsom aan de slag: ‘Ik blijf een techneut. Als er nu een bedrijf opstaat dat zegt: wij worden de Shell van de wind- en zonne-energie, dan stap ik meteen in. Die concerns hebben een grootschalige manier van denken waar je, in tegenstelling tot wat nu gebeurt, het milieu ook een dienst mee kunt bewijzen. Een bedrijf als Ballast Nedam zet nu de meest verschrikkelijke dingen neer – kolenoverslagplaatsen, olieterminals, militaire hangars – maar kan diezelfde mentaliteit ook inzetten voor het grootschalig ontwikkelen van duurzame energie.’<\/p>\n

Tijdens zijn studietijd in Delft was Samsom een tijdlang voorzitter van de Delftse studentenvakbond VSSD. Dat beviel hem goed en daarom heeft hij ook wel oren naar een overstap naar de politiek. ‘De overheid kan veel betekenen voor de opmars van schone energiebronnen. Die kant zou ik ook uit kunnen. Ik heb een lichte voorkeur voor GroenLinks. Ik zie wel het belang van de overheid in, maar ik word niet echt warm van het spel in de Tweede Kamer. Het is niet praktisch.’<\/p>\n

Jongeren zien het leveren van een bijdrage aan een betere wereld als een vorm van zelfverwezenlijking. Ze redeneren heel praktisch: help je de wereld, dan help je jezelf.<\/p>\n

Paul Depla beschrijft zijn keuze. Na zijn promotie als bestuurskundige aan de Katholieke Universiteit Brabant, zijn verkiezing in de Nijmeegse gemeenteraad en het campagnewerk voor de PvdA, koos hij voor de ‘maatschappelijk meest relevante baan’: een adviseurschap in de boezem van het kabinet. ‘Ik voerde gesprekken met het consultancybureau Anderson Elffers Felix. Maar daar werd ik onvoldoende geprikkeld. Op de universiteit – mogelijkheid twee – mag je geweldige onderzoeksrapporten schrijven waar vervolgens niets mee wordt gedaan. Als je politiek bedrijft, zit je in de frontlijn van de discussies. Het is verslavend, leidt tot emoties bij mensen en je draagt een steentje bij aan de toekomst van Nederland.’<\/p>\n

Maar het geloof in de maakbare samenleving bestaat niet meer. Niet alleen de idee\u00ebn die het collectief als ijkpunt namen, ook de gematerialiseerde uitdrukking daarvan kunnen, vriendelijk gezegd, bij jongeren op weinig enthousiasme rekenen. De liefde voor het grootschalig bouwen is voorbij; te weinig vrijheid, te weinig ruimte voor het individu om tot zijn recht te komen.<\/p>\n

Paul Depla, ge\u00ebrgerd: ‘We hebben, verdomme, vijfentwintig van die Vinex-lokaties. Daar verrijzen allemaal dezelfde blokkendozen. Ik stoor me aan het dwangmatig egalitarisme in de Nederlandse samenleving.’<\/p>\n

‘Als kind woonde ik in Maassluis in zo’n grijze, ongezellige flat,’ zegt Edith Hooge vol afgrijzen. ‘Met beneden perkjes met prikkelbosjes, met harde appeltjes eraan. Ik werd er altijd in geduwd door die pestjochies van de andere flat.’<\/p>\n

Van der Does: ‘Ik studeerde rechten en filosofie aan de Vrije Universiteit. Maar die betonnen gebouwen uit de jaren zestig, het idee van maakbaarheid dat daaruit spreekt, stond me niet aan. Ik ben vrij bevattelijk voor de fysieke omgeving waarin ik mij bevind. Toen ben ik naar Leiden gegaan.’<\/p>\n

Uniformiteit en grijsheid, daar gruwen ze van. Edith Hooge werkte bij Procesmanagement Voortgezet Onderwijs (PMVO), een organisatie die voor Jo Ritzen en Tineke Netelenbos (de vorige bewindslieden op het ministerie van Onderwijs) de scholen voorbereidde op de komst van het studiehuis. Ze bekritiseert de megalomane onderwijsvernieuwingen.<\/p>\n

‘Het studiehuis moest een cultuurverandering op scholen inluiden, een inspiratiebron bieden. Maar de meeste scholen komen alleen maar toe aan het invoeren van nieuwe roosters, het standaardiseren van examenpakketten en het plaatsen van systeemwandjes. De politiek is er opnieuw in geslaagd om van de hele operatie een structuurwijziging te maken, de zoveelste in een paar jaar tijd.<\/p>\n

Klassenverkleining, ook zoiets achterlijks. Laat scholen zelf bepalen wat ze het liefst willen. Misschien zijn er wel leraren die vinden dat ze pas goed overkomen als er minimaal vijftig kinderen in de klas zitten. Laat de scholen met rust en geef ruimte aan een nieuwe visie op leren.’<\/p>\n

Technoloog Diederik Samsom: ‘De natuur is niet maakbaar. We hebben het idee dat we alles tot \u00e9\u00e9n systeem kunnen reduceren dat we beheersen kunnen, maar dat is een gevaarlijke illusie. Sociaal \u00e9n ecologisch. De Russen strooiden eind april zilverchloride in de wolken zodat alle regen voor de jaarlijkse 1 mei-parade viel. De Moskovieten konden foto’s ontwikkelen in de plassen op straat.<\/p>\n

Hier denken sommige mensen dat we het mestoverschot in de oceanen kunnen dumpen, om zo de algengroei te stimuleren en meer vis te kunnen vangen. Alle concepten die uitgaan van de maakbaarheid van de natuur hebben tot catastrofen geleid. De natuur is geen rekensom.’<\/p>\n

Ook in de zorg heeft het collectieve denken afgedaan, tenminste als het aan Tijn Kool ligt. ‘In de zorgsector regeert het paternalisme. Uitgangspunt is nooit de pati\u00ebnt, maar altijd het aanbod. Ziekenhuizen zijn rond artsen georganiseerd, niet rond pati\u00ebnten. Maar artsen weten niet wat pati\u00ebnten willen. Ze gaan ervan uit dat pati\u00ebnten niet in staat zijn hun eigen toestand te beoordelen.<\/p>\n

Gewone bedrijven weten allang dat het belangrijk is om te weten wat de klant wil. De gezondheidszorg loopt daarin dertig jaar achter. De druk van de concurrentie wordt niet gevoeld. De Nederlandse gezondheidszorg is het laatste communistische bolwerk. Stalin zou er trots op zijn.<\/p>\n

Natuurlijk moet je goede gezondheidszorg voor iedereen toegankelijk houden. Maar je moet niet krampachtig verouderde systemen handhaven. De overheid moet zich richten op de mensen die zulke steun echt nodig hebben. De meeste mensen kunnen hun gezondheidszorg namelijk prima zelf regelen. Onze generatie is veel individualistischer ingesteld. Dat botst met de huidige inrichting van de samenleving, en dat zal in de toekomst steeds vaker gaan botsen. Ook in Nederland zullen we de opmars van priv\u00e9klinieken niet kunnen stuiten.<\/p>\n

Verschil is er overal, ook in de trein heb je een eersteklasse. Ik heb moeite met mensen die bang zijn voor verschillen. Er is politieke lef voor nodig om de controle op de gezondheidszorg los te laten. Maar maak mij minister van Volksgezondheid en ik zou mijn hoofd breken over een systeem dat aan alle vereisten voldoet.’<\/p>\n

Kool heeft een eigenzinnige visie op de zorgsector: het is geen kostenpost, maar een economisch groeigebied – en nog maatschappelijk wenselijk ook. ‘Zorg is milieuvriendelijk, arbeidsintensief en vol nieuwe ontwikkelingen. Ideaal dus. Iedereen staat te juichen als de economie met drie procent groeit, maar als de kosten voor zorg een beetje toenemen, raken we in paniek. Dan wordt Gerrit Zalm nerveus en moet Els Borst naar de Tweede Kamer komen.<\/p>\n

Zorg is altijd tijdrovend, arbeidsintensief en dus niet goedkoop. So what? Als de pati\u00ebnt meer zorg wil en ervoor wil betalen, waarom mogen we er dan niet met z’n allen meer aan uitgeven? De overheid is met te veel regels bezig nieuwe initiatieven in de gezondheidszorg te wurgen.’<\/p>\n

Ebel Kemeling valt hem bij: ‘Er heerst angst om rijke mensen die iets voor de samenleving willen doen de mogelijkheid te geven te investeren. De stelling dat dergelijke vermogens hier ontbreken, wordt heel rap steeds minder waar. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten is het in Nederland moeilijk om met particulier geld een vleugel aan een ziekenhuis te bouwen. Jammer, want dat geld staat nu allemaal op buitenlandse beurzen te groeien, terwijl het hier in het openbare leven ge\u00efnvesteerd zou kunnen worden. Als dat onmogelijk is, dan gaat het op aan een jacht aan de C”te d’Azur.’<\/p>\n

Geen van de acht ge\u00efnterviewden ziet de macht van het geld als een bedreiging. Het is eerder de grote golf waarop je sneller naar je doel surft. Willemijn Verloop: ‘Ik ben niet bang voor het bedrijfsleven. Wij zijn een jonge organisatie, dus wij hebben geen last van een achterban die zegt dat het eng is om met de commercie samen te werken.<\/p>\n

Natuurlijk worden we soms als schaamlap gebruikt. Bedrijven steunen Warchild om voor hun werknemers de feel good-factor te verhogen, morele meerwaarde te cre\u00ebren. Dat is een manier om te voorkomen dat talent overstapt naar de concurrent. Daar heb ik niets op tegen.’<\/p>\n

Taal die de belijdende babyboomer de gordijnen in jaagt. Hij zal het beeld dat het contingent wereldburgers van na 1965 een immoreel ego\u00efstisch allegaartje is, bevestigd zien. Maar hij verwart individualisme met ego\u00efsme.<\/p>\n

Gerrit Zalm zit ernaast als hij (in deze VN) zegt: als je niet lid bent van een vakbond, omroep of politieke partij, ben je een freerider. Want vakbond en partijafdeling maken plaats voor chatbox en nieuwsgroep. De netwerksamenleving luidt het failliet van de massastrategie in. Maar de mens blijft een sociaal dier. Want in de moderne samenleving bestaat samenhang tussen individuen, niet tussen zuilen of organisaties.<\/p>\n

Me, myself and I is bij geen van de acht een drijfveer van betekenis. Die instelling wordt zelfs verfoeid. ‘Ik erger me aan het doorgeslagen postmodernisme,’ mokt Emile van der Does. Aanhangers van die idee\u00ebnleer<\/p>\n

beschouwen individuen als van elkaar ge\u00efsoleerde atomen die niets gemeenschappelijks delen. ‘Alleen de verschillen tussen mensen worden voortdurend benadrukt.’<\/p>\n

Hij noemt als voorbeeld een sessie tijdens een congres dat hij onlangs bijwoonde. ‘Daar was een consultant die iedereen spontaan liet reageren op een schilderijtje van een vrouw met baby. De een zegt “madonna”, de ander “liefde”. En toen zei die vent: “Hoera, kijk eens hoe anders we allemaal zijn!” Ja, hoor eens, niemand ziet er een kanariegele politieauto in.<\/p>\n

Iedereen ziet iets anders, maar w\u00e9l binnen bepaalde grenzen. We hebben wel degelijk een gemene deler, maar er wordt voortdurend op de verschillen gehamerd. Ondanks alle mooie idealistische woorden is “kies maar voor jezelf” toch de stilzwijgende consensus in de samenleving. Je wordt geacht voor de verwezenlijking van je eigen individualiteit, voor je eigen carri\u00e8re, alles schaamteloos opzij te schuiven. Een hedonisme waar je eng van wordt. Kant heeft het al verboden: de mens is nooit een middel, altijd een doel.’<\/p>\n

Tijn Kool: ‘Het collectief blijft belangrijk. Ik vind het heerlijk om met vijftigduizend man in het Feyenoord-stadion te zitten. De kerk zal de eenentwintigste eeuw niet overleven, maar het gezin blijft.<\/p>\n

Onze generatie hecht aan de keuzevrijheid. Internet is een logisch gevolg van die levensinstelling. Ik ben bijvoorbeeld een groot voorstander van e-mail. Nog nooit onderhield ik zoveel contacten.’<\/p>\n

Een kolfje naar de hand van Jacob van Duijn: ‘Internet is de ultieme nivellator omdat het \u00a1\u00e9dereen in staat stelt sneller te communiceren. Alle grenzen in de informatie vervagen. Daarom komt er veel meer macht bij het individu terecht.’<\/p>\n

Ebel Kemeling: ‘Twee miljoen mensen hebben een mening over Big Brother. Tweehonderdduizend mensen stemmen Maurice weg. Ik zou zeggen: hang een webcam op in het Torentje van Wim Kok. Moet je eens zien hoeveel mensen opeens politiek betrokken blijken.’<\/p>\n

Het wegvallen van de oude, vaste patronen, wordt dus te gemakkelijk ge\u00efnterpreteerd als teloorgang van de sociale samenhang. Een vergelijkbaar misverstand bestaat over de moderne carri\u00e8re. Al dat geswitch tussen werkgevers, een studie filosofie verkiezen boven een bevordering tot afdelingschef, een goedlopende advies praktijk verkopen om voor je kind te zorgen – al die dingen worden gezien als onverbeterlijke vrijblijvendheid.<\/p>\n

Maar er is iets anders aan de hand: de mentaliteit tegenover arbeid is veranderd. Vijftig jaar lang dreef de burgerij productiviteit, inkomen en materi\u00eble welvaart tot ongekende hoogten op. Jongeren doen daar niet meer vanzelfsprekend aan mee. Zij verkiezen een ontwikkeling in de breedte boven recht omhoog de ladder op. Iedere keer opnieuw bewust nadenken over de volgende stap vinden ze minder vrijblijvend dan routineus op het werk de dagen aftellen tot de pensioengerechtigde leeftijd.<\/p>\n

Ook voor Netlinq-mede-eigenaar Van Duijn, wiens carri\u00e8re klinkt als een ouderwets succesverhaal in de zakenwereld, zijn er grenzen aan het streven naar meer winst en rijkdom. ‘Mijn ware passie is boeken schrijven en het knaagt aan me dat ik dat niet doe. Daarom ben ik van plan een jaar te stoppen met Netlinq om volslagen autistisch in een kamer achter een monitor te gaan zitten. Ik heb echt bizar goede idee\u00ebn.’<\/p>\n

Van Duijn heeft al een bestseller op zijn naam staan, de roman Para! Nu spookt het ‘ultieme interactieve boek met een waanzinnig plot … la Edgar Allen Poe’ door zijn hoofd. Van Duijn: ‘Al mijn vrienden proberen ervoor te zorgen dat ze niet geleefd worden door hun werk. Jongeren denken in termen van minuten, terwijl de generatie boven ons in uren denkt.<\/p>\n

Wij zullen geen overspannen generatie dertigers worden. We zijn veel zelfbewuster, zekerder, beter in staat om intu\u00eftief knopen door te hakken. Mijn moeder kan niet zappen omdat ze niet selectief met informatie kan omgaan. Ze heeft vijf minuten nodig om te analyseren of een televisieprogramma de moeite waard is. Mijn zusje doet dat in drie seconden.<\/p>\n

Ik kan me goed voorstellen dat we als samenleving in de toekomst een stroomloze vrijdag instellen. Jongens, we zijn zo productief, dat slaat nergens op. Trek maar lekker een dagje de stekker eruit, we gaan gezellig in het park liggen. De urge om te werken, is verdwenen. Jonge mensen durven steeds vaker voor hun passies te kiezen. Dat kunnen ze zich veroorloven omdat het economisch zo goed gaat.’<\/p>\n

Opgaande carri\u00e8relijnen die – al dan niet tijdelijk – onderbroken worden voor ontwikkeling in de breedte. Het is eerder regel dan uitzondering bij het gezelschap dat we spraken.<\/p>\n

Emile van der Does verruilde het meeslepende toneel van het Joegoslavi\u00eb-tribunaal voor de advocatuur. ‘Ik dacht, wat na\u00efef, dat ik bij het tribunaal met allemaal bevlogen mensen te maken zou krijgen. Maar ook zoiets blijft mensenwerk. Ik bleek niet in \u00e9\u00e9n keer, pats-pats-pats, een ideaal te kunnen verwezenlijken. Dat heeft me nederiger gemaakt.<\/p>\n

Ik heb besloten eerst het ambacht te leren. Eerst het kleine, dan het grote. Dat zal jaren vergen. Natuurlijk keer ik terug naar het terrein van de mensenrechten, maar dan kom ik wel goedbeslagen ten ijs.’<\/p>\n

Voor Tijn Kool ligt een mooie carri\u00e8re in de gezondheidszorg in het verschiet. Maar: ‘De stap naar een ziekenhuisdirectie is een voor de hand liggende, maar niet \u00e9\u00e9n die ik me vanzelfsprekend zie maken. Ik krijg soms headhunters achter me aan met banen waarmee ik vijftig procent meer kan verdienen. Management consultant, director healthcare. Maar banen met die kretologie ambieer ik niet.<\/p>\n

Management is een vaardigheid, een trucje. Je intellectuele vermogens worden op den duur niet meer op de proef gesteld. Hetzelfde geldt voor het beroep van arts, daarom zijn er ook zoveel uitgebluste dokters van veertig.<\/p>\n

Ik wil iets doen wat grote maatschappelijke waarde heeft. Dat missionaris-achtige zit wel in me. Journalistiek is een stille droom, maar bijvoorbeeld ook iets als de zakelijke leiding van het Rotterdams Philharmonisch Orkest.<\/p>\n

Werk komt voor mij niet op de eerste plaats. Mijn vriendin, hobby’s, lezen en pianospelen, zijn belangrijker. Ik speel graag Bach en Chopin. Dan hoef ik niets meer. Een soort onthaasting, ik kan er ook mijn emotie in kwijt.’<\/p>\n

Edith Hooge gold als groot talent in de onderwijswereld. Ze promoveerde en was tegelijkertijd werkzaam bij Pmvo. Ze begon zelfs de scouts van de PvdA op te vallen. Maar toen maakte ze een klassieke pas op de plaats: ze kreeg een kind. ‘Emotioneel vond ik het erg zwaar om ineens moeder te zijn. Maud was net geboren toen ik door het Sarphatipark liep en dacht: nou, amper dertig en dit is het dan. Nu voel ik me er veel beter onder. Ik word nog veertig, vijftig, zestig.’<\/p>\n

Ze ging drie dagen per week werken als regelneef voor een dozijn openbare scholen in haar woonplaats Amsterdam. ‘Daar was lef voor nodig. De buitenwereld zag het als een stap terug en ik ben daar gevoelig voor. Ik wil niet graag andere mensen teleurstellen. Maar voor mij is het een stap voorwaarts omdat \u00a1k nu eens heb gekeken wat goed voor m\u00a1j is. Ik wil de dagelijkse praktijk van het onderwijs leren kennen. Ik kan nu bewuster, rustiger bepalen wat ik precies wil doen in het onderwijs. Op den duur wil ik wel baasje spelen.’<\/p>\n

Ze moet er hartelijk om lachen. Maar probeert ze niet gewoon haar situatie te vergoelijken? ‘Natuurlijk ben ik beperkt door de komst van Maud. Dat heb ik best als oneerlijk ervaren. Toen mijn vader me als achtjarige vertelde dat meisjes geen paus konden worden, voelde ik ook een groot onrecht. Maar verder was alles binnen handbereik: ik ben in de jaren zeventig opgevoed met het credo “het maakt niet uit of je een meisje of een jongen bent”. Verhalen over de verschillen tussen man en vrouw heb ik altijd gezeik gevonden. Ik werd er helemaal kregel van als oudere vrouwen er iets over zeiden. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger.’<\/p>\n

Bij het kiezen van een baan gaat het aan het einde van de jaren negentig vooral om \u00e9\u00e9n ding: de veelgeprezen inspirerende omgeving. Willemijn Verloop heeft er een verklaring voor. ‘Deze generatie leeft niet met het idee een leven lang trouw te blijven aan \u00e9\u00e9n bedrijf. Als je vijf jaar in dezelfde baan zit, kijken je vrienden je al verbaasd aan. Je komt vaker op knooppunten te staan. Dus stel je jezelf vaker de vraag: waar doe ik het voor?<\/p>\n

Sommigen concluderen dan dat ze iets idealistisch willen doen. Dat het uitschrijven van een acceptgirokaart niet voldoende is. De non-profit is weer sexy. We krijgen honderden open sollicitaties per jaar. Daar zijn veel mensen bij die ons vrijwillig, naast hun werk, willen helpen. Gisteren kreeg ik een e-mail van een directeur marketing van Procter & Gamble, of hij ons niet van dienst kon zijn met zijn kennis.’<\/p>\n

De welvaart maakt het jongeren mogelijk te kiezen voor de interessantste omgeving. Salaris komt op de tweede plaats (‘Ja, dat is waar ook,’ zegt Edith Hooge met oprechte verbazing. ‘Sommige mensen werken voor het geld’). Tijn Kool koos voor zijn baan bij het UMC vanwege directeur Gerlach Cerfontaine, de huidige topman van Schiphol: ‘Hij zou me helpen te kiezen bij welk consultancybureau ik na mijn promotie zou gaan werken. Maar na drie minuten onderbrak hij me al: “Je moet helemaal niet naar McKinsey,” zei hij. “Kom je maar bewijzen. Kom je maar ontwikkelen.” Dat past in mijn levensfilosofie. Hij bood me geen goudgerand carri\u00e8reperspectief aan en ik had meer kunnen verdienen bij een adviesbureau. Maar Gerlach is een baas die je prikkelt. Zo zal ik altijd kiezen.’<\/p>\n

Alle acht ge\u00efnterviewden zeggen dat bij de keuze voor een nieuwe baan ontwikkelingsmogelijkheden en ethische afwegingen de doorslag geven. Daarom koos Emile van der Does voor zijn werk bij het oorlogstribunaal. ‘Als in de rechtszaal voor het oog van de wereld de waarheid doorbreekt, als uit de veelheid van gruwelijke details, vermoorde familieleden en brandende huizen het patroon van slimme, machtswellustige manipulatie duidelijk wordt, is dat een schitterend moment. Dat heeft een machtige, louterende werking. Sinds het proces tegen Adolf Eichmann heeft het oorlogsrecht geen ontwikkeling doorgemaakt. Bij het tribunaal komt nieuw recht tot stand. Je bent daar fundamenteel met goed en kwaad bezig.’<\/p>\n

Ebel Kemeling: ‘Ik ben politicologie gaan studeren omdat ik ge\u00efnteresseerd ben in de verdeling van macht. Maar in mijn consultancy-jaren heb ik daar veel meer over geleerd. Je moet weten hoe de machtsverhoudingen liggen in het bedrijf dat je adviseert. Want het goed inschatten van die verhoudingen bepaalt in hoge mate het succes van je advies.<\/p>\n

Het krachtenveld van de overheid is heel belangrijk. Al die semi-overheidsbedrijven die nu uit de energievoorziening gaan en in de telecom willen meedoen in de vaart der volkeren. Zo’n directeur wil ook een auto met chauffeur, ook met de grote industriejongens aan de onderhandelingstafel. Maar die bedrijvn zijn met dingen bezig waar ze niet voor betaald worden.<\/p>\n

De gemeentesecretaris uit een kleine gemeente wil ook naar de Verenigde Staten vliegen om daar zijn waterleidingbedrijf aan een grote Amerikaanse firma uit te verkopen. Er ontstaat een soort gekte over het succes. Al die ambtenaren willen geld verdienen. Je kunt het ze niet eens verwijten in een tijd waarin de Rabobank beleggingsproducten voor veertienjarigen op de markt brengt. De gemeentesecretaris wil ook eens met een batterij in het grijs gestoken bankiers aan tafel zitten. Iemand moet die mensen terugfluiten. De politiek neemt daar zijn verantwoordelijkheid niet, vooral door een gebrek aan kennis.<\/p>\n

Ik opereerde als adviseur niet graag in dat raakvlak tussen overheid en bedrijfsleven. De regels van het spel zijn niet duidelijk of worden met voeten getreden. Dat grenst vaak aan het onethische. Stel, jij kunt als bankier of adviseur het energiebedrijf van een gemeente voor een prachtig hoge prijs aan het buitenland verkopen, maar de energieprijzen voor de burger zijn de komende tien jaar onvoldoende gegarandeerd. Dat ethische dilemma was voor mij ook reden om een eigen bedrijf te beginnen. Ik vind dat er meer aandacht moet komen voor de privatisering van de publieke sector en voor de vraag hoe het geld dat dat oplevert, weer ge\u00efnvesteerd kan worden in de samenleving.’<\/p>\n

De onzekerheid over de toekomst nemen jongeren op de koop toe. U2 vatte het motto goed samen in het nummer Acrobat: uncertainty is our guiding light. Jongeren vinden het ontbreken van een gedetailleerd masterplan voor de toekomst wel prettig. Liever een inspiratiebron dan een vaste referentie.<\/p>\n

Emile van der Does: ‘Ik ben katholiek, dat speelt ook een belangrijke rol bij de keuzes die ik maak. Het geeft me het besef dat de wereld, de werkelijkheid, het vlees ertoe doen. Voor het vinden van een persoonlijke ethiek biedt het geloof echter geen spoorboekje, maar is het een inspiratiebron. God is geen ethisch wezen. De mens is ethisch. God is daar boven. Johannes van het Kruis noemt hem de zwarte zon. Dat is een mooi beeld.’<\/p>\n

Waar de acht ge\u00efnterviewden hun mentale epo ook vandaan halen, de universiteit was het steevast niet. Eensluidend is de kritiek van de studenten van de laatste drie lustra over het wetenschappelijke klimaat in de Nederlandse samenleving. Opmerkelijk voor acht mensen die allemaal een universitaire graad op zak hebben. Drie van hen schreven zelfs een proefschrift, maar haakten vervolgens toch af.<\/p>\n

Paul Depla: ‘Ik heb mezelf altijd meer als wetenschappelijk journalist gezien. Ik probeerde steeds mijn electorale onderzoeksresultaten een beetje te populariseren. Zo hadden de lokale bestuurders er tenminste nog iets aan. Maar op bepaalde universiteiten werd ik daarom met de nek aangekeken.’<\/p>\n

Diederik Samsom, oud-studentenactivist in de periode-Ritzen: ‘Het klimaat op de universiteit vond ik verschrikkelijk. Studenten worden door hun opleiding heen geslagen zonder dat ze de tijd en de kans krijgen iets ernaast te doen. Het is een illusie dat een universitaire studie iets voorstelt.’<\/p>\n

Jacob van Duijn studeerde kunstmatige intelligentie, een van de vele misbaksels die de universiteiten in het leven riepen om nietsvermoedende studentjes te lokken. ‘Een bizarre studie. Veel generalisten lopen er gillend weg en worden internetondernemer.’<\/p>\n

Niet dat het bij de traditionele studies beter was. Tijn Kool over geneeskunde: ‘Artsen leven als verheven goden en denken negentig uur per week voor hun pati\u00ebnten klaar te moeten staan. Die mentaliteit zie je al vroeg bij studenten geneeskunde: we werken ons het apezuur en storten ons kritiekloos op de co-schappen. Met zulke idee\u00ebn heb ik niets.’<\/p>\n

Ebel Kemeling over het nut van zijn studie politicologie: ‘De sociale wetenschappen bieden geen enkel bruikbaar inzicht. In 1989 viel de Muur, geen politicoloog kon er een steekhoudende analyse op loslaten.’<\/p>\n

Alleen filosofie, jarenlang verketterd als beroepsopleiding voor de bijstand, vindt genade bij zowel Kemeling als Van der Does. Maar verder spelen de universiteiten geen enkele rol meer als broedplaats voor maatschappijkritische idee\u00ebn. Het zal de protestgeneratie pijn doen.<\/p>\n

Degenen die hunkeren naar een bloederig machtsconflict tussen babyboomers en een meute ongeduldige jongeren, moeten we teleurstellen. Want hoewel er duidelijk verschillen in mentaliteit bestaan, wordt de generatiekloof door het achttal vooral gebagatelliseerd. Tijn Kool: ‘De hippies uit de jaren zestig zijn erg gemakkelijk van hun oorspronkelijke gedachtegoed afgestapt. Ze leven nu vaak als decadente yuppen. De gemiddelde Woodstock-ganger profiteert nu even hard mee van de welvaart. Maar ik moet wel erkennen dat ik mijn grote vrijheid aan die generatie te danken heb.’<\/p>\n

Diederik Samsom: ‘De babyboomers bepalen weliswaar zo’n beetje alles, maar het is geen coherente generatie. Ik geloof er niets van dat ze allemaal hemelbestormers waren. Net zomin als onze generatie in een vakje te plaatsen valt. Veel van mijn leeftijdgenoten sluiten zich aan bij de babyboommentaliteit van snel, veel en meer. Ze doen mee aan de zoektocht naar materi\u00eble bevrediging. Arbeidscontracten worden in de showroom getekend, zodat je meteen met je leasebak mag wegrijden.’<\/p>\n

Als er dan toch een label aan de jongeren gehangen moet worden, dan moet dat verwijzen naar de grootste gemene deler die we aantroffen: ze vormen een optimistische generatie. Want hoewel de toekomst onbestemder is dan ooit tevoren, ziet niemand die neerslachtig tegemoet. Met slim kiezen kun je persoonlijk groeien en je idealen verwezenlijken. Zo zelfverzekerd is de jonge generatie wel. Internetsavant Jacob van Duijn: ‘De enige uitvinding uit de geschiedenis die zich enigszins aan internet kan meten, is de drukpers. Ik ben ervan overtuigd dat over veertig jaar iedereen ter wereld substantieel gelukkiger is. Dankzij internet, ja. Dat klinkt misschien utopisch, maar ik hoop dat het nog tijdens mijn leven verwezenlijkt wordt.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze keren zich af van het vanzelfsprekend collectief, dat ze associ\u00ebren met uniformiteit en gelijkheid. De nieuwe generatie bouwt haar idealen op individuen en persoonlijke keuzen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,155,153,171],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Yoeri Albrecht, tino wallaart","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126943"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126943\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Yoeri Albrecht, tino wallaart","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}