{"id":126819,"date":"2001-03-31T09:39:00","date_gmt":"2001-03-31T07:39:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/charlotte-rampling-een-filmrol-is-een-geprolongeerd-orgasme\/"},"modified":"2001-03-31T09:39:00","modified_gmt":"2001-03-31T07:39:00","slug":"charlotte-rampling-een-filmrol-is-een-geprolongeerd-orgasme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/charlotte-rampling-een-filmrol-is-een-geprolongeerd-orgasme\/","title":{"rendered":"Charlotte Rampling: ‘Een filmrol is een geprolongeerd orgasme’"},"content":{"rendered":"
\n

31-03-2001
Ab van Ieperen<\/p>\n

De Engelse actrice Charlotte Rampling (55) is met eer overladen. Ze werd Officer of the British Empire, kreeg een C\u00e9sar voor haar hele filmoeuvre, en het National Film Theatre in Londen wijdt een retrospectief aan haar. In recente films speelt ze kwetsbare, maar toch sterke vrouwen: Signs and Wonders en Aberdeen. In Sous le sable van Fran\u00e7ois Ozon is ze een vrouw, lang getrouwd, die blijft ontkennen dat haar man is verdronken, zolang zijn lijk niet is gevonden. Deze film, een echt kassucces, komt volgende week in Nederland uit.<\/p>\n

Charlotte Rampling lijkt wat moe van al die aandacht van de media, tussen de opnamen van The Fourth Angel met Jeremy Irons door. Ze gaat behoedzaam, met ironische distantie op de vragen in, werpt een letterlijk rookgordijn op met vele achtereenvolgende cigarillo’s, en wordt pas geleidelijk geanimeerder. Nauwelijks make-up. De jaren gaven haar een bijna aandoenlijke extra dimensie, maar in fracties van seconden zetten een hoofdbeweging of een blik van de befaamde groene ogen de tijd een kwarteeuw stil. Dan is ze \u2013 ook \u2013 weer de vrouw aan wie je je nederig wilt vergapen.<\/p>\n

Een Britse krant had het over de ‘nu alomtegenwoordige Charlotte Rampling’.<\/p>\n

‘Het is prettig om weer in de spotlight te staan. Onverwacht, het gebeurt op grond van films die een tijd geleden zijn voltooid. Het succes van Sous le sable is erg verheugend. Low budget en over oudere mensen, je denkt dat zo’n film uitsluitend voor art houses zal zijn, maar hij blijkt een breed publiek te interesseren en te ontroeren. Ik ben gevormd door de jaren zestig. “Commercieel” was toen een vies woord. Natuurlijk hoop je zoveel mogelijk mensen te bereiken, maar met onderwerpen die echt iets betekenen, niet met afwegingen als: dit zal het publiek vreten, we gooien een stel sterren op een hoop. Recettes en marktmechanismen zijn zaak van de producer, daar wens ik me niet mee bezig te houden. Eerst moet het personage me aanspreken, dan wil ik de regisseur spreken om te zien of hij iemand is aan wie ik mijn vertrouwen kan schenken.’<\/p>\n

U werkt vaak met onbekende of jonge regisseurs. Wat geeft dan de doorslag?<\/p>\n

‘De jeugd van een regisseur is altijd een voordeel, je weet dat hij in elk geval enthousiast zal zijn. Bij een veteraan die op zijn routine werkt, ga ik \u00f3\u00f3k op de automatische piloot, omdat ik niet word uitgedaagd. Ik ben geen cinefiel, zelfs bij gevestigde regisseurs komt het voor dat ik hun werk niet ken. Toen Visconti me testte voor The Damned had ik nooit een film van hem gezien. Het gaat om de ontmoeting. Acteren is delen met anderen, eerst met je partners op de set, later met het publiek. Dus moet je verlangen om te geven en te ontvangen worden gevoed. Filmopnamen zijn een liefdesaffaire. Die speelt zich alleen in je hoofd af, maar met de complicaties, pijn en twijfels van een heuse romance. Als ik eenmaal ja heb gezegd tegen een regisseur ga ik al zijn films bekijken, maar iemands staat van dienst geeft nooit de doorslag. In dat opzicht ben ik niet veranderd, de tijden zijn veranderd. Vroeger wist je dat er voor elke film een ge\u00efnteresseerd publiek was, hoe klein en gespreid ook. Die mensen zijn niet verdwenen, maar verbannen door het bioscoopbestel. De zogenaamde blockbusters draaien nu in honderden theaters tegelijk waar dus geen \u00e1ndere films kunnen draaien. Parijs heeft de grootste filmcultuur ter wereld, zelfs daar krijg je, als je op straat loopt, de indruk dat er maar een of twee films zijn te zien. Dat maakt het moeilijk en eenzaam, steeds weer moet je bij nul beginnen, of het niet telt wat je eerder hebt gedaan. Maar ook toen mijn status op een laag pitje stond en mijn leeftijd niet zo in de markt lag, heb ik nooit gedacht: ik mag blij zijn als ik nog word gevraagd. Ik heb nooit gewerkt alleen om te werken.’<\/p>\n

Zijn tegenspelers belangrijk?<\/p>\n

‘Heel belangrijk. Ik heb wisselwerking nodig. Film is een pressure cooker, een tien weken geprolongeerd orgasme dat het echte leven stilzet. Daarom is het rampzalig als het kortsluit met iemand. Net als bij een onbeantwoorde liefde kun je dat niet meten met de gewone tijdmaat: over een paar weken ben ik er vanaf. Het is of je hele bestaan wordt aangetast. Het is heerlijk te spelen met iemand met wie je eerder goed hebt gewerkt, alsof je dan uit een rijk verleden kunt putten. In The Cherry Orchard speelde ik met Alan Bates, dertig jaar of meer na Georgy Girl, maar het leek of het gisteren was.<\/p>\n

Fran\u00e7ois Ozon vroeg steeds wie ik als echtgenoot wilde in Sous le sable, als hij acteurs testte moest ik mijn mening geven. Ik zei: dat is jouw verantwoordelijkheid, jij bent de regisseur. Ik was wel blij dat hij Bruno Cremer koos met wie ik al La chair de l’orchid\u00e9e had gedaan. Toen klikte het ook onmiddellijk, hij had de rustige kracht en betrouwbaarheid die ik erg sexy vind, en die was er zoveel jaar later nog. Het was of we echt familie waren, wat zeker bij deze film belangrijk was. In een beperkt aantal sc\u00e8nes moesten we waarmaken dat Marie de vijfentwintig jaar van hun huwelijk van Vincent heeft gehouden en hem trouw is gebleven. Dat je dat gelooft is vooral Bruno’s verdienste.<\/p>\n

Indirect heeft Bruno de film totaal veranderd. Toen in de zomer de beginsc\u00e8nes waren opgenomen, zei Fran\u00e7ois: het gaat zo goed met jullie twee\u00ebn en ik werk zo fijn met Bruno dat het me spijt dat ik hem heb laten verdrinken. Hij vond het banaal om Vincent terug te halen via flashbacks, maar voor de winteropnamen heeft hij zijn scenario herschreven. Oorspronkelijk zou Marie ontdekken dat haar man een geheim leven leidde, er was een jonge ma\u00eetresse bij wie hij een kind had, terwijl zij g\u00e9\u00e9n kinderen kon krijgen. Dat is overboord gegooid, alleen de kinderloosheid is gehandhaafd. Die is belangrijk, want daardoor geloof je dat die twee zo op elkaar bleven gefixeerd dat Marie zijn verlies niet k\u00e1n accepteren. Zolang het lijk niet is gevonden, blijft ze geloven dat hij terugkomt. Ze voert thuis hele gesprekken met hem, een utopie om zich af te schermen tegen de pijn. Wat mij aansprak, was dat je het verdriet m\u00f3\u00e9t toelaten om te genezen. Als Marie aan het slot gaat huilen, nadat ze in het mortuarium weigerde Vincents lijk te herkennen, weet je dat ze er toch weer bovenop zal komen.’<\/p>\n

Waarom wilde u actrice worden?<\/p>\n

‘Ik wist niet wat ik wilde. Zangeres worden misschien. Met mijn zusje ging ik voor de grap caf\u00e9terrassen langs met Franse liedjes. Mijn vader hoorde dat en eiste dat ik een vak leerde. Hij stuurde me naar een secretaresseopleiding. Toen ik typiste op een reclamebureau was, ontdekte een fotograaf me als model. Dat was de doorbraak, in meerdere opzichten. Ik was te jong om er onder gebukt te gaan, maar wie was het schoonheidsideaal toen ik opgroeide? Gina Lollobrigida? Met geen mogelijkheid kon een spicht als ik daaraan beantwoorden. Maar de camera gaf me sex-appeal of uitstraling of star power, of hoe je dat maar wilt noemen. In het dagelijks leven zeg je vrijwel nooit dat iemand goede botten heeft, dat valt nauwelijks op, maar in het platte vlak, met licht en schaduw, krijgt een gezicht diepte en mysterie. Al kan ik dat woord niet meer h\u00f3ren in verband met mijzelf. Het is een genetisch gegeven, optische illusie, en niemands verdienste, ook niet die van de fotograaf.’<\/p>\n

Maar dat maakt iemand nog geen actrice.<\/p>\n

‘Het geeft zelfvertrouwen. Je weet dat die specifieke dimensie er altijd zal zijn, ook als je niets doet of zegt. Ik had acteerles bij het Royal Court Theatre en kreeg toneelaanbiedingen, maar wist dat ik op de planken niet die dimensie zou hebben als in beeld, dus koos ik voor film. Ik speelde graag de vamp. Niet dat dat zo’n interessant personage is, maar ik kan me er makkelijk achter verschuilen. Heel oppervlakkig, maar dat duurde niet lang. Ik had nog maar net succes toen mijn zuster overleed aan een hersenbloeding en moeder een beroerte kreeg waarna ze jarenlang als een plant in een inrichting moest blijven. Ik kon niet omgaan met verlies, begreep niet waarom de twee dierbaarste mensen waren weggerukt en zag ineens ook hoe omrechtvaardig het leven was voor anderen. Ik zocht een antwoord, zingeving. Religie, goeroes, mediteren, allemaal vergeefs. Daarna bedacht ik dat ik door de rollen die ik speelde misschien kon begrijpen hoe mensen in elkaar staken.’<\/p>\n

Gaf acteren dat antwoord?<\/p>\n

‘Toen ik besefte wat met film mogelijk was, snapte ik niet waarom er zoveel oppervlakkige films werden gemaakt. Ik werd wanhopig van de onbenullige rollen die ik kreeg. Voor mij waren de swinging sixties voorbij, maar ik werd naar Hollywood gehaald als laatste van al die Britse meiden die toen in de mode waren. Ik hield het er niet uit. Ik voel me nergens \u00e9cht op mijn plaats, maar nooit ben ik zo’n vreemdeling als in de States. Amerikanen zijn kuddedieren, terwijl ik mijn individualiteit wil beschermen. Toen ik weer in Europa was, nam Dirk Bogarde contact met me op. Hij zei: ik heb een scenario dat je misschien gruwelijk vindt, maar ik geloof dat het een belangwekkende film kan worden. Je bent de enige actrice met wie ik dit wil spelen, als je vertrouwen in me hebt, doe het voor mij. Dat was The Night Porter. Die film veranderde alles.<\/p>\n

Dat je het personage dat je speelt doorgrondt, wil niet zeggen dat je de mensheid begrijpt of inzicht krijgt in jezelf. Die rollen bleken vooral te fungeren als bliksemafleider. Een groot deel van het jaar leidde ik een rimpelloos, gezapig bestaan met mijn kinderen en een man, ver van de business; twee maanden speelde ik een extreem personage waarin ik zonder restrictie \u00e1lles kwijt kon, in banen geleid door werkdiscipline. Dat zorgde voor evenwicht. Een wankel evenwicht, maar toch. Heel lang heb ik gedacht dat ik goed was in uitzonderlijke rollen, omdat ze ver van me afstonden. Om te acteren had ik de waan nodig dat het personage niets had van Charlotte Rampling. Pas in therapie kwam ik erachter dat die rollen wel degelijk aspecten van mezelf waren, die ik op geen andere manier onder ogen kon zien. Ik denk dat regisseurs \u2013 de goede \u2013 dat altijd hebben onderkend, intu\u00eftief of beredeneerd. Ik was net twintig toen ik Visconti ontmoette: mini, haar tot de kont, allemaal kettingen, en hij wilde me als tragische joodse aristocrate van achter in de dertig met een gezin. Ik vroeg: waarom denkt u dat ik zo’n rol kan spelen? Hij antwoordde: om je ogen. De producent van La chair de l’orchid\u00e9e wilde Romy Schneider, maar Patrice Ch\u00e9reau \u2013 bij zijn eerste film! \u2013 zei: ik wil Rampling, of je zoekt een andere regisseur. Toen was ik alleen gevleid, nu besef ik hoe terecht die keus was, dat hij per se mij wilde voor iemand zonder eigen identiteit. Als ik niet met enige regelmaat kan werken, ben ik geen compleet mens, maar ik ben ook geen complete actrice. Geen kameleon. Zonder raakvlak met een rol acteert niemand zo oninteressant als ik.’<\/p>\n

Een paar jaar geleden hebt u verbazend openhartige interviews gegeven over de ontrouw van uw man, uw instorting en langdurige therapie.<\/p>\n

‘Tot mijn veertigste had ik van manisch depressief niet eens geh\u00f3\u00f3rd. Ik had het over melancholie. Dat klonk goed, want er waren honderden liedjes en gedichten over geschreven. Ik dacht dat andere mensen net zo waren als ik, maar daar evenmin iets van lieten merken. Als je een beroepsmilitair als vader hebt die ook nog olympisch atleet was en je bent opgegroeid in internaten bij de nonnen, is “je niet laten kennen” de hoogste deugd. En al rebelleer je nog zo tegen die opvoeding, d\u00e1t blijft ingebakken.<\/p>\n

Maar opeens k\u00f3n ik niet volhouden dat er niets aan de hand was. Niet tegen mezelf, daarvoor was het chagrin d’amour te groot. Niet voor de buitenwereld, daarvoor was die affaire te openlijk, je kunt van Jean-Michel niet zeggen dat hij hypocriet is. Toen stortte de hele broze constructie ineen waar binnen ik functioneerde. Alles wat ik had verdrongen of ontkend, kwam boven. Want natuurlijk ben ik getekend door een jeugd waarin ik van legerbasis naar legerbasis en van kostschool naar kostschool ging. Mijn eerste huwelijk was een onbezonnen inhaalmanoeuvre, ik deed een goeie vriend een aanzoek omdat ik eindelijk wilde ervaren wat gezinsleven was. Ik had nooit vriendinnen. Egocentrisch schreef ik dat toe aan mijn imago dat vrouwen jaloers maakte of bedreigde. In therapie kwam ik erachter dat ik na de dood van mijn zuster \u2013 uiteindelijk is moeder hersteld \u2013 geen andere vrouwen belangrijk liet worden uit angst ze toch weer kwijt te raken. Ik gaf me er ook rekenschap van hoe zwaar leven met iemand als ik is geweest voor Jean-Michel, dat het begrijpelijk was dat hij los wilde breken. Niet om zomaar een scharreltje.<\/p>\n

Uitgerekend in die periode werd ik in een enqu\u00eate verkozen tot een van de meest sexy vrouwen van de twintigste eeuw. Ook onzin, w\u00e9\u00e9r die optische illusie, maar dat had kunnen leiden tot verhalen als “en toch ingeruild voor een jonge meid”. Maar ik moet zeggen dat de tabloids me tamelijk waardig hebben behandeld. Daarna heb ik mij in de pers uitgesproken. Nu is het geen topic meer. Als je als gegeven accepteert dat leven altijd moeilijk is, kun je dankbaar zijn voor elk mooi moment. Ik ben weer verliefd geworden op iemand buiten de showbusiness. Dat heeft geen stand gehouden, maar het was een openbaring te ontdekken dat het kon. Jean-Michel is ook weer alleen, we wonen apart, maar zijn nog getrouwd. Er is iets onherstelbaar kapot, maar dat betekent niet dat \u00e1lles ineens weg is: we hebben drie kinderen opgevoed, twintig moeilijke en mooie jaren samen. Dat ontkennen zou geestelijke amputatie zijn.’<\/p>\n

Leven is niet makkelijk, hoe moeilijk is ouder worden?<\/p>\n

‘Ouder en wijzer is een fabel, in elk geval wat mij betreft. Maar het is evenmin de ramp die de jeugdcultus ons wil voorhouden. Ik maak geen geheim van mijn leeftijd, door alles wat ik heb meegemaakt, ben ik een betere actrice geworden. Dat is de verrijking. Natuurlijk komt leeftijdsdiscriminatie voor, zeker jegens vrouwen die hun potentieel niet meer mogen gebruiken vanwege de kalender. Maar in mijn werk heb ik daar geen last van. Ik heb zelfs de zekerheid van “het plaatje dat ik maak” niet langer nodig. Zolang de borsten niet op mijn knie\u00ebn hangen, is er geen reden om in me te laten snijden. De botten zijn nog goed, maar de huid wordt slapper, zelfs \u00edk word molliger. De “legendarische jukbeenderen” vallen minder op dan vroeger. Ik heb nu wat anders te bieden, ik hoef niet mysterieus of ongrijpbaar te zijn. In Wings of the Dove was ik niet de verleidster of het slachtoffer, maar haar tante. Dat is even schrikken, maar ook bevrijdend. Ik haal zelfs in wat ik vroeger heb gemist. Nu durf ik mijn alledaagse kanten te laten zien, niet alleen maar de excessieve. Dat is moeilijker dan The Night Porter. Drama is er niet alleen in een concentratiekamp of gekkenhuis, het bestaat evenzeer in de woonkamer of de keuken. En als je d\u00e1\u00e1r niet eerlijk durft te zijn, val je veel sneller door de mand.<\/p>\n

De eerste keer dat Ozon me opzocht voor Sous le sable zei hij: ik wil jou zien achter de stofzuiger. Ik antwoordde koeltjes: ik geloof niet dat we op dezelfde golflengte zitten; later begreep ik wat hij bedoelde. Ik vind het goed dat je Marie spaghetti ziet koken, niet zo’n haute-cuisinemaal als in veel Franse films. Dat gewone maakt het intiem, geeft ruimte voor invulling met eigen emoties. Eerst had Ozon voorzien dat Marie een jonge minnaar kreeg, later koos hij Jacques Nolot, die dezelfde leeftijd heeft, maar fysiek anders is dan Cremer. Uit ervaring weet ik nu hoe vervreemdend het is om, als je lang aan iemands lichaam bent gewend, een ander te voelen. Ik zei tegen Ozon: geloof me, die vrouw reageert anders, maar ik denk niet dat jij dat kunt schrijven.<\/p>\n

Het goede is dat hij niet op zijn ponteneur ging staan: je hebt te spelen zoals ik wil. Hij is naar Emmanu\u00e8le Bernheim gegaan om de vrouwelijke optiek meer uit te werken. Vroeger had ik zoiets ook tegen de beste regisseur niet geopperd, ik vond dat niemand wat had te maken met mijn beleving.<\/p>\n

Ik zie oude films niet terug, daar ben ik nog niet aan toe, dus ik kan niet vergelijken. Maar in recensies lees ik dat mijn rollen in Signs and Wonders, Aberdeen en Sous le sable zoveel w\u00e1rmer zijn. Ik geloof dat het waar is. Het zal wel arrogant klinken, maar ik ben ervan overtuigd dat ik mijn erkenning heb verdiend.’<\/p>\n

Charlotte Rampling woont sinds haar huwelijk met componist Jean-Michel Jarre in de jaren zeventig in Frankrijk. Toch is Sous le sable haar eerste Franstalige film in vijftien jaar. Haar loopbaan verliep kosmopolitisch. Van Londen tot Parijs, van Rome tot Hollywood speelde ze spraakmakende rollen in controversi\u00eble films als The Damned, The Night Porter, La chair de l’orchid\u00e9e, Stardust Memories en Max mon amour. Dat leidde tot typeringen als ‘het ondervoede sekssymbool’, ‘koningin van de decadentie’ of ‘magere muze van het masochisme’. Later vertolkte ze aristocratische personages in literaire adaptaties: Radetsky Marsch naar Joseph Roth, Wings of the Dove naar Henry James, Great Expectations naar Dickens en The Cherry Orchard naar Tsjechov \u2013 verrassend tegendraadse rollen in soms al te brave bewerkingen. In haar nieuwe films verrast ze meer: ze speelt huisvrouwen en moeders, ogenschijnlijk banale personages die alleen door de genuanceerde invulling van hun emoties opmerkelijk worden.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Engelse actrice Charlotte Rampling (55) is met eer overladen. Ze werd Officer of the British Empire, kreeg een C\u00e9sar voor haar hele filmoeuvre, en het National Film Theatre in Londen wijdt een retrospectief aan haar. In recente films speelt ze kwetsbare, maar toch sterke vrouwen: Signs and Wonders en Aberdeen. In Sous le sable van Fran\u00e7ois Ozon is ze een vrouw, lang getrouwd, die blijft ontkennen dat haar man is verdronken, zolang zijn lijk niet is gevonden. Deze film, een echt kassucces, komt volgende week in Nederland uit.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2207,253,9,269],"tags":[3139,783],"acf":[],"author_name":"Ab van Ieperen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126819\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ab van Ieperen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}