{"id":126749,"date":"2001-08-18T15:43:00","date_gmt":"2001-08-18T13:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/guatemala-de-vergeten-genocide\/"},"modified":"2001-08-18T15:43:00","modified_gmt":"2001-08-18T13:43:00","slug":"guatemala-de-vergeten-genocide","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/guatemala-de-vergeten-genocide\/","title":{"rendered":"Guatemala, de vergeten genocide"},"content":{"rendered":"
\n

Officieel is de burgeroorlog in Guatemala voorbij. In de praktijk moeten mensenrechtenactivisten en rechters nog steeds vrezen voor hun leven. Rios Montt, de man die als dictator begin jaren tachtig honderdvijftig-duizend mensen liet vermoorden, is het terroriseren van zijn volk nog niet verleerd.<\/b><\/p>\n

Een buitenwijk van Guatemala-Stad. Links en rechts autowerkplaatsen. Monteurs liggen op de stoep om de banden te wisselen van een four-wheeldrive. Het verkeer raast voorbij. Een oude vrouw verkoopt kokosnoten. Op de hoek van de straat is een restaurant, waar we gaan zitten. ‘Hier is hermana Barbara vermoord,’ zegt Marlies Stappers, die ruim vijf jaar in Guatemala woonde en zich inzet voor de mensenrechten daar. Ze wijst naar de hoek van de straat.<\/p>\n

Zuster Barbara<\/b>
Hermana Barbara is Barbara Ann Ford, een Amerikaanse non die op zaterdag 5 mei dit jaar werd doodgeschoten toen ze om tien uur ‘s ochtends met haar auto op weg was naar een afspraak. Stappers kende haar goed. De non werkte in de stad Quich\u00e9, de hoofdstad van de provincie waar de meeste mensen zijn gestorven tijdens de zesendertigjarige burgeroorlog. ‘Zuster’ Barbara zette zich sinds 1991 in voor de rechten van de indianengemeenschappen. Ook organiseerde ze bijeenkomsten om trauma’s te verwerken.<\/p>\n

Onmiddellijk na de aanslag verklaarde een regeringswoordvoerder dat de non door cristaleros was vermoord, ordinaire straatrovers. Stappers gelooft er niets van. ‘Als er overvallers op je afkomen met grote geweren, geef je je auto af en daar blijft het bij. Dat een non van in de vijftig zonder pardon met kogels wordt doorzeefd, is een boodschap aan de internationale gemeenschap dat niemand hier zijn leven veilig is.’<\/p>\n

De moord op zuster Barbara is geen incident. De afgelopen maanden werden allerlei mensenrechtenactivisten, journalisten, rechters en advocaten bedreigd. Een tiental mensen is onder duistere omstandigheden om het leven gekomen. In juni werd een medewerker van Amnesty International in het duurste hotel van Guatemala-Stad in elkaar geslagen en vastgebonden voor de ingang van haar kamer achtergelaten. Amnesty vreest dat er in Guatemala een ‘systematische campagne’ gaande is, ‘gericht op het ondermijnen van het werk van mensenrechten-activisten’.<\/p>\n

Coup<\/b>
Guatemala ligt in Midden-Amerika. Het land is vier keer zo groot als Nederland, er wonen tien miljoen mensen. Zeventig procent van de bevolking bestaat uit Maya’s, de oorspronkelijke indiaanse bewoners die vijfhonderd jaar geleden door de Spanjaarden werden onderworpen. Het land is sindsdien altijd bestuurd door militairen of vertegenwoordigers van de grootgrondbezitters, die negentig procent van het land in handen hebben. Alleen tussen 1944 en 1954 waren er twee progressieve presidenten die landhervormingen doorvoerden. Daardoor kwamen de belangen van Amerikaanse bananenmultinationals in gevaar, en met steun van de CIA pleegden militairen een coup.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

– Een tiental mensen is onder duistere omstandigheden om het leven gekomen<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

In de jaren tachtig streden verschillende guerrilla-organisaties tegen de dictators. Met succes. Het was de tijd van de Sandinistische revolutie in buurland Nicaragua en even leek het er op dat ook in Guatemala de guerrilleros zouden winnen. Maar het leger ontwikkelde de tactiek van de verschroeide aarde; het maakte vierhonderdvijftig dorpen met de grond gelijk.<\/p>\n

De Guatemalteekse dictatuur was de gewelddadigste in Latijns-Amerika. Dictator Efraim Rios Montt en zijn voorganger Lucas Garcia waren tussen 1980 en 1983 de architecten van de genocide waarbij meer dan honderdvijftigduizend mensen om het leven kwamen. Een miljoen mensen ontvluchtten hun dorpen. Velen zaten in vluchtelingenkampen in Mexico.<\/p>\n

In 1996 werd na dertig jaar burgeroorlog vrede gesloten, maar veel van de beloften die de regering deed is ze niet nagekomen. In tegenstelling tot hun Argentijnse en Chileense collega’s zijn de Guatemalteekse dictators nooit vervolgd voor hun wandaden. Sterker nog, Rios Montt is op dit moment voorzitter van het parlement.<\/p>\n

Paxcabalche ligt vijf uur rijden van Guatemala-Stad, midden in de bergen. Het dorp bestaat uit een verzameling gehuchten met in totaal vijfhonderd bewoners. De vrouwen dragen felgekleurde, zelfgeweven kleding, van het soort dat toeristen zo graag fotograferen.<\/p>\n

Gemarteld en vermoord<\/b>
De dorpsbewoners staan te kijken bij een kuil onder een boom naast het basketbalveld. In de kuil zitten drie forensisch antropologen. Heel voorzichtig krabt een van hen wat zand weg van het geraamte dat op drie meter diepte ligt. De mond van de schedel is opengesperd. In het hoofd zitten een paar gaten, de man is waarschijnlijk met een paar klappen van een machete om het leven gebracht. Aan de rand zit een vrouw te huilen. Sinds gisteren weet ze zeker dat het haar man is die hier begraven ligt. Ze herkende de restanten van de kleding. Do\u00f1a Theresa (52) vertelt hoe het leger in 1981 het dorp binnenkwam en hoe de militairen haar echtgenoot don Antonio zonder enige verklaring oppakten. Ze bonden zijn handen op zijn rug en met duwen en schoppen werd hij de deur uitgewerkt. De soldaten brachten hem naar een nabijgelegen school waar hij werd gemarteld en vermoord.<\/p>\n

‘Sindsdien heb ik nooit meer wat gehoord,’ zegt do\u00f1a Theresa. ‘Mijn hart huilde, elke dag opnieuw. Ik bleef achter met vijf kinderen. Wat moest ik doen? Mijn man werkte op het land, ik paste op de kinderen.’ Ze vroeg de vader van haar man om hulp, maar hij was al oud en kon de zorg voor het gezin niet op zich nemen. Do\u00f1a Theresa bleef alleen achter. ‘Ik kan niet uitleggen hoe we geleden hebben, hoe veel honger we gehad hebben.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

– ‘Elke keer als ik op straat militairen tegenkom, ben ik bang dat mij hetzelfde zal overkomen als mijn man.’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Ze is blij dat haar don Antonio na negentien jaar is teruggevonden. ‘Nu kunnen we hem een waardige begrafenis geven.’ Maar de pijn over het verlies zal nooit overgaan. ‘Elke keer als ik op straat militairen tegenkom, ben ik bang dat mij hetzelfde zal overkomen als mijn man.’<\/p>\n

Marlies Stappers sprak de afgelopen jaren met honderden Guatemalteken als do\u00f1a Theresa. Ze werkte onder andere voor de waarheidscommissie die in opdracht van de Verenigde Naties de getuigenissen optekende van overlevenden van de genocide. ‘Ik liep van dorp naar dorp,’ zegt Stappers. ‘We volgden precies de route die het leger begin jaren tachtig ook had afgelegd.’<\/p>\n

Tijdens het bewind van Rios Montt werd de vernietiging van de guerrilla systematisch aangepakt. Op landkaarten werden dorpen die als ‘pro-verzetsbeweging’ golden met een rode stip gemerkt, een gele stip betekende dat de bevolking ‘gemengd’ was en plaatsen met een witte stip waren ‘pro-regering’.<\/p>\n

De rode dorpen moesten met de grond gelijk gemaakt worden, de bewoners zonder uitzondering afgemaakt. De modus operandi van de militairen bij een bloedbad: de bewoners op het dorpsplein verzamelen, de mannen en vrouwen scheiden, de kinderen voor de ogen van hun ouders doodslaan, de vrouwen verkrachten, de mannen vermoorden. Soms ging het er nog wreder aan toe. Vrouwen werden dan op spiesen geregen, mannen moesten de testikels van hun zonen opeten of foetussen werden uit de baarmoeder gesneden.<\/p>\n

Geen aandacht<\/b>
In de jaren zeventig en tachtig waren de mensenrechtenschendingen in Argentini\u00eb en Chili volop in het nieuws. Waarom heeft niemand zich ooit bekommerd om Guatemala, waar de misstanden zoveel erger waren? Stappers: ‘In Guatemala wonen voornamelijk boeren. Het zijn Maya’s. De vrouwen spreken nauwelijks Spaans, de mannen een beetje. Er zijn hier niet veel intellectuelen zoals in Chili of Argentini\u00eb. Er bestond geen goed georganiseerde lobby om aandacht te vragen voor het lot van de slachtoffers.’<\/p>\n

De zeventigjarige advocaat Alfredo Balsels was de voorzitter van de waarheidscommissie van de Verenigde Naties. Voor hem is het duidelijk wie verantwoordelijk is voor de verslechtering van de situatie in Guatemala: oud-dictator Rios Montt. Met lede ogen zag Balsels aan hoe Rios Montt en zijn politieke partij Frente Republicano Guatemalteco (FRG) twee jaar geleden bij de \u2013 eerlijk verlopen \u2013 verkiezingen een grote overwinning behaalden.<\/p>\n

Rios Montt en de huidige president Alfonso Portillo hamerden tijdens de verkiezingscampagne op het thema veiligheid: als de FRG aan de macht zou komen, was het afgelopen met de berovingen en moorden door criminelen, zo beloofden ze. ‘Veel stemmers zagen Rios Montt als een \u00e9chte man. Hij zou recht en orde kunnen herstellen,’ zegt Balsels. ‘Mensen waren vergeten wat Rios Montt allemaal had misdaan tijdens de burgeroorlog. Er bestaat in dit land nauwelijks historisch besef. Veel Guatemalteken kunnen lezen noch schrijven.’<\/p>\n

Balsels verwijt de regering dat ze de aanbevelingen die in het rapport van de waarheidscommissie worden gedaan, niet uitvoert. ‘Het leger is niet opgeschoond. Er zijn militairen actief die in het verleden betrokken waren bij de genocide. En ook in de regering zitten mensen als de minister van Binnenlandse Zaken die toen vuile handen hebben gemaakt.’<\/p>\n

Opnieuw een plek in Guatemala waar iets afschuwelijks is gebeurd<\/b>
Een pleintje naast een kerk in de hoofdstad, onder de bomen staan bankjes. Ouders zitten met hun kinderen cola te drinken. Jongens zijn aan het voetballen. Naast de kerk staat een parkeergarage. Bij de ingang hangt een plaquette ter herinnering aan bisschop Juan Gerardi, met daar voor een paar kaarsjes en een vaas met verlepte bloemen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

– Toen hij zijn auto in de parkeergarage had gezet en uitstapte, werd zijn hersenpan met een groot stuk beton ingeslagen<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

De twee\u00ebnzeventigjarige Gerardi werd op 26 april 1998 vermoord, twee dagen nadat hij het rapport van de katholieke kerk over de burgeroorlog had gepresenteerd. Volgens dat onderzoek zijn leger en staat verantwoordelijk voor 92 procent van alle misdaden die tijdens de burgeroorlog zijn gepleegd. Daders worden met naam en toenaam genoemd. Deze resultaten dienden als hulpmiddel voor het onderzoek van de waarheidscommissie.<\/p>\n

Gerardi kwam die dag om elf uur ‘s avonds thuis. Toen hij zijn auto in de parkeergarage had gezet en uitstapte, werd zijn hersenpan met een groot stuk beton ingeslagen. Ook zijn gezicht werd volledig vernield.<\/p>\n

Marlies Stappers kan zich het moment dat ze hoorde van de moord nog precies herinneren. ‘Om vier uur ‘s nachts maakte een persfotograaf die bij mij in huis woonde me wakker,’ zegt ze. ‘Hij was helemaal hysterisch. “Kun je het geloven? De bisschop is vermoord.” Ik kon het niet geloven. Gerardi was een man met aanzien, iedereen had respect voor hem. Het vredesproces leek de goede kant op te gaan. En precies op dat moment werd hij vermoord.’<\/p>\n

Voor Stappers, die tijdens de aanslag bij de VN-waarheidscommissie werkte, veranderde de sfeer na de aanslag op de bisschop. ‘Mijn collega’s en ik zagen de moord als een waarschuwing aan onze commissie: dit gebeurt er als je probeert de waarheid boven tafel te krijgen. De daders wilden met de moord op Gerardi het vredesproces stoppen en de bevolking angst aanjagen. Ik moet jammergenoeg zeggen dat ze in die opzet in belangrijke mate zijn geslaagd.’<\/p>\n

Uitspraak<\/b>
Onder het afdak van een lelijk gebouw in het centrum van Guatemala-Stad hebben zich driehonderd biddende en zingende demonstranten verzameld. Het is halftwaalf ‘s nachts en de aanwezigen wachten gespannen af wat de uitspraak zal zijn van het hooggerechtshof in de zaak-Gerardi. Het proces duurt al drie jaar. De openbare aanklager heeft dertig jaar ge\u00ebist tegen drie militairen en een collega-priester die bij de moord betrokken zouden zijn.<\/p>\n

Het proces is van alle kanten gesaboteerd. Negen getuigen kwamen de afgelopen jaren onder duistere omstandigheden om het leven. Een advocaat die optrad namens de katholieke kerk kreeg thuis bezoek van gewapende mannen. Hij werd vastgebonden en met de dood bedreigd. Rechter Henry Monroy heeft maar drie maanden onderzoek gedaan naar de zaak, toen moest hij vluchten vanwege aanhoudende doodsbedreigingen. Bij openbare aanklager Celvin Galindo werd ingebroken. Hij vond een doodskrans op zijn bed. Ook kwam hij erachter dat er plannen waren om zijn kinderen te ontvoeren. Galindo woont sinds een jaar met zijn gezin in Barcelona.<\/p>\n

Toch reageren lokale mensenrechtenactivisten en organisaties als Amnesty International verheugd wanneer de drie militairen conform de eis worden veroordeeld. Het is voor de eerste keer in de geschiedenis van Guatemala dat militairen wegens schendingen van de mensenrechten in de gevangenis belanden. ‘Dit is een overwinning voor de Guatemalteekse rechtsstaat,’ wordt er gejubeld.<\/p>\n

Hoofdaanklager Leopold Zeissig kondigt in de week na de uitspraken aan dat hij zich nu wil richten op het onderzoek naar de opdrachtgevers voor de moord. Maar net zoals zijn voorganger wordt Zeissig het werken onmogelijk gemaakt. Twee weken geleden ontvluchtte hij samen met vrouw en kind het land.<\/p>\n

Guatemala-Stad, halftwee ‘s middags. Vierhonderd dappere Maya-indianen dragen borden waarop staat: Gezocht, Efraim Rios Montt en zijn collega-generaals wegens misdaden tegen de mensheid.<\/p>\n

Vandaag wordt voor de eerste keer een aanklacht ingediend tegen de oud-dictator. De indianen zijn afkomstig uit elf dorpen. Met drie grote gele autobussen zijn ze naar de stad gekomen. De mensenrechtenorganisatie Cald-H die de aanklacht ondersteunt, heeft de bovenste verdieping van een hotel afgehuurd om de pers in te lichten.<\/p>\n

De dorpelingen lopen vijfhonderd meter van het hotel naar het gebouw waarin het openbaar ministerie is gevestigd. Het is een zwijgende stoet. Niemand durft leuzen te schreeuwen. Ze zijn als de dood. En niet zonder reden, vertelt de Schotse jurist Paul Seals van Cald-H. ‘Toen we in april met vijftig mensen een demonstratie organiseerden, werden we omringd door tweeduizend aanhangers van Rios Montt. Er zijn toen mensen in elkaar geslagen.’ Is dit dan wel het goede moment om een aanklacht in te dienen tegen Rios Montt? Lopen de bewoners van de dorpen geen gevaar? ‘Het is nooit het goede moment om een aanklacht in te dienen. We hebben te maken met verjaringstermijnen die aflopen, daarom doen we het nu.’<\/p>\n

Rios Montt zei in een recent interview dat hij onschuldig is en dat hij een rechtszaak ‘met vertrouwen’ tegemoet ziet. Europese en Amerikaanse vrijwilligers zijn als ‘menselijk schild’ gaan wonen in de dorpen die de aanklacht hebben ingediend. Veel lijkt dat niet te helpen. De eerste doodsbedreigingen zijn al binnen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

– De botten en schedels liggen in gecodeerde dozen, zodat zeker is wie in welke doos zit<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

De beroemdste Guatemalteekse mensenrechten-activist, de indiaanse Nobelprijswinnares Rigoberta Minchu, diende vorig jaar in Spanje een aanklacht in tegen Rios Montt en Lucas Garcia. Maar de Spaanse rechter wees het verzoek om vervolging af met het argument dat het mogelijk is in Guatemala zelf een rechtszaak tegen de oud-dictators te beginnen.<\/p>\n

In januari van dit jaar is in Belgi\u00eb w\u00e9l met succes een aanklacht ingediend tegen de Guatemalteekse generaals. Bij onze zuiderburen is het op grond van een wet uit 1993 mogelijk plegers van misdaden tegen de menselijkheid, waar ook ter wereld begaan, te vervolgen. De families van twee Belgische geestelijken hebben de aanklacht ingediend. De priesters waren nauw betrokken bij de sociale volksbewegingen. Een priester is in 1980 vermoord, de ander is sinds 1982 vermist.<\/p>\n

In een land waar de mensenrechten zo grof worden geschonden als in Guatemala is de mogelijkheid om in het buitenland rechtszaken te voeren een geschenk uit de hemel, vindt Stappers. Ze werkt tegenwoordig voor de organisatie Solidaridad-CMC en is nauw betrokken bij de Belgische aanklacht. ‘In Guatemala viert de rechteloosheid hoogtij. De rechterlijke macht is een instrument in handen van de machthebbers. Mensen die op sleutelposities zitten, dansen naar hun pijpen. Anderen die wel de moed hebben op te staan, worden bedreigd en gaan weg. Door de rechtszaken in Europa kun je tenminste een beetje druk uitoefenen. Zo kan de internationale gemeenschap laten zien dat ze misdaden zoals die tot op de dag van vandaag worden gepleegd, niet tolereert.’<\/p>\n

Herbegraving<\/b>
Op de dag voor mijn vertrek ga ik naar de provincieplaats Chich\u00e9, waar achtentwintig opgegraven geraamten worden herbegraven. De botten en schedels liggen in gecodeerde dozen, zodat zeker is wie in welke doos zit. De overdracht van de resten gaat met veel rituelen gepaard. De Maya’s geloven dat hun overleden geliefden voortleven in de wereld van de geesten. In de doodskistjes liggen brood, flesjes cola, cowboyhoeden, sjaaltjes en andere attributen om de reis naar het dodenrijk te veraangenamen. Na een processie door het stadje waken familieleden de hele nacht in de oudste kerk van Chich\u00e9, die is gebouwd op de plaats waar vroeger een Maya-tempel stond. De volgende ochtend is er een mis en vervolgens gaat iedereen in optocht naar de begraafplaats.<\/p>\n

Freddy Peccerelli is directeur de Fundaci\u00f2n de Antropologia Forense de Guatemala (FAFG0), een organisatie die Nederland met veel geld steunt. Zijn mensen \u2013 dertigers in spijkerbroek, aan hun riem de nieuwste Nokia’s \u2013 werkten de afgelopen maanden in de dorpen rond Chich\u00e9, waar ze op aanwijzing van dorpsbewoners de graven openlegden. ‘We geven de nabestaanden hun waardigheid terug,’ zegt Peccerelli. ‘Mensen zijn opgelucht als ze zien dat we de geknevelde handen van hun vader, broer of zoon losmaken. Na twintig jaar kunnen ze eindelijk echt rouwen en verdergaan met hun leven.’<\/p>\n

In Guatemala zijn tot nu toe eenentwintighonderd lijken opgegraven. Zevenenvijftigduizend slachtoffers van wie de naam bekend is liggen nog onder de grond. En dan zijn er nog tenminste honderdduizend naamloze doden. Peccerelli: ‘We hebben nog jaren werk.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De Nederlandse ambassadeur voor de mensenrechten<\/h3>\n

Nederland heeft als een van de weinige landen ter wereld een ambassadeur voor de mensenrechten. Ruim een jaar geleden werd diplomate Renee Jones Bos op deze post benoemd. Ze werkte eerder in Suriname, Rusland, Bangladesh, de Verenigde Staten en Tsjechi\u00eb.<\/p>\n

Bent u afhankelijk van de minister van Buitenlandse Zaken of bepaalt u zelf uw reisdoelen?<\/b>
‘Samen met het ministerie kies ik de landen uit waar we ons als Nederland zorgen maken over de mensenrechten, zoals in Guatemala, Colombia, China en Iran.’<\/p>\n

Hoe wordt er op u gereageerd in het buitenland?<\/b>
‘Als ik ergens binnenkom, is het duidelijk waarvoor. Dat kan soms confronterend zijn. Maar er zijn ook veel mensen die me opzoeken, bijvoorbeeld mensenrechtenactivisten die hun verhaal kwijt willen.’<\/p>\n

In de Tweede Kamer bestaan zorgen over het gezag dat u heeft binnen het ministerie. U zou in een klein kamertje zijn weggestopt.<\/b>
‘Ik ben een aanjager, een pleitbezorger van de mensenrechten binnen het departement. Het is helemaal niet goed als ik een eigen staf zou hebben.’<\/p>\n

Moet Nederland net zoals Belgi\u00eb schenders van mensenrechten gaan vervolgen?<\/b>
‘Het brengt de universele jurisdictie wel dichterbij. In elk geval moet de capaciteit van het openbaar ministerie (OM) toereikend zijn om zulke aanklachten vakkundig en adequaat te onderzoeken. In Belgi\u00eb is dit een probleem en dat kan voor teleurstellingen zorgen.’<\/p>\n

Hoe kun je dat voorkomen?<\/b>
‘Door ad-hoctribunalen op te richten en het statuut voor het Internationale Strafhof te ratificeren. Versterking van het OM en de rechterlijke macht zou onder andere kunnen betekenen dat meer officieren zich gaan bezighouden met dit soort zaken.’<\/p>\n

Laten de rechtszaken tegen Pinochet, Sjaron en de Guatemalteekse dictators zien wat we kunnen verwachten als het Internationale Strafhof in werking treedt?<\/b>
‘Het zijn allemaal stappen op weg naar een nieuwe rechtsorde. Vroeger waren landen soeverein en was de immuniteit van gezagsdragers onaantastbaar. Achter die idee\u00ebn kan een land zich nu niet meer verbergen.’<\/p>\n

Onlangs bezocht u Guatemala. Wat was uw ervaring?<\/b>
‘De aanklacht tegen oud-dictator Rios Montt, de veroordelingen in de zaak van de vermoorde bisschop Gerardi, dat zijn hoopvolle ontwikkelingen. In Guatemala steunen we mensenrechtenorganisaties, onder meer de groep die Rios Montt heeft aangeklaagd. Maar ik ben ervan overtuigd dat er ook binnen het staatsapparaat mensen van goede wil zijn. Ik heb gesproken met een ombudsman, rechters en openbare aanklagers die uit alle macht proberen een land te veranderen dat zesendertig jaar burgeroorlog heeft gekend.<\/p>\n

Aan de ene kant denk je: deze mensen zijn op de goede weg en je moet geld geven om veranderingen te kunnen realiseren. Aan de andere kant zie je duistere machten die nog steeds actief zijn. Je weet niet of dat staatsbeleid is, of dat het groepen mensen zijn die de staat niet in de hand heeft. Dat zijn heel ondoorzichtige processen.’<\/p>\n

Zijn er ook landen die worden vergeten?<\/b>
‘Afghanistan. Dat is een heel somber en tragisch land. Of een land als Burundi, daar is de situatie echt dramatisch. Kongo, ook heel moeizaam. En in Sierra Leone komt het speciale hof voor de berechting van oorlogsmisdadigers moeilijk van de grond.’<\/p>\n

Gaat het in het algemeen de goede kant op met het respect voor de mensenrechten?<\/b>
‘Ik heb het gevoel van wel. Wereldwijd willen burgers de feiten over het verleden boven water krijgen. De geschiedenis wordt niet meer weggestopt.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Officieel is de burgeroorlog in Guatemala voorbij. In de praktijk moeten mensenrechtenactivisten en rechters nog steeds vrezen voor hun leven. Rios Montt, de man die als dictator begin jaren tachtig honderdvijftig-duizend mensen liet vermoorden, is het terroriseren van zijn volk nog niet verleerd.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,193,69],"tags":[3129,783],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126749"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126749"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126749\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}