{"id":126685,"date":"2002-03-30T10:17:00","date_gmt":"2002-03-30T08:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/het-kabinet-ziet-ze-vliegen\/"},"modified":"2002-03-30T10:17:00","modified_gmt":"2002-03-30T08:17:00","slug":"het-kabinet-ziet-ze-vliegen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/het-kabinet-ziet-ze-vliegen\/","title":{"rendered":"Het kabinet ziet ze vliegen"},"content":{"rendered":"
\n

Er komen alleen maar meer argumenten tegen deelname aan de JSF. De kosten zijn onzeker en het nut van het vliegtuig is twijfelachtig. Kabinet, hou dat geld voorlopig in je zak!<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Stel het JSF-project uit<\/h3>\n

Op deze plaats heb ik al eerder (VN, 2-2-2002) beweerd dat het zeer onverstandig is om nu al een besluit te nemen over de opvolging van de F-16-straaljager. Intussen heeft het kabinet zijn standpunt (nu instappen in het reuzenproject) op papier gezet en dinsdag 2 april hakt de Tweede Kamer de knoop door. Maar de twijfels zijn niet minder geworden.<\/p>\n

Om te beginnen blijft de bijdrage van de industrie aan het project onduidelijk. Sinds het bekend worden van de voorschotregeling \u2013 waarbij de Amerikaanse fabrikant Lockheed alvast achthonderd miljoen dollar door minister Zalm (Financi\u00ebn) krijgt overgemaakt, in de verre toekomst ooit terug te voldoen door de Nederlandse industrie \u2013 is er gedoe over wie, wat en hoeveel.<\/p>\n

De industrie zegt: we betalen hoogstens 191 miljoen euro terug, Zalm eist het volle pond. Als iedereen de details vergeten is en Zalm en minister van Economische Zaken Jorritsma uit de politiek zijn verdwenen, zal men naar de rechter stappen en de terugbetalingsregeling in haar geheel aanvechten. Want valt zo’n verplichte afdracht (drie procent van de omzet) niet onder internationale anti-corruptieregelingen, hebben slimme juristen al bedacht?<\/p>\n

Daarnaast blijft het de vraag waarom Jorritsma het zogenaamde luchtvaartcluster wil subsidi\u00ebren. Want vliegtuigen maken we hier niet. Dat ‘cluster’ bestaat uit een universitaire vakgroep vliegtuigkunde, een hogeschool, een windtunnel, een noodlijdend bedrijf dat zonnepanelen maakt en uit Stork en de Rotterdamse Droogdokmaatschappij (RDM). Die laatste twee krijgen driekwart van de tegenorders. Stork is bekend van kuikenbroedmachines en de RDM van papieren onderzeeboten die het al tientallen jaren aan de straatstenen niet kwijt kan. Op 14 december 1998 gaf mevrouw Jorritsma haar kaarten al uit handen door aan de Tweede Kamer te schrijven dat stimulering van het ‘resterende’ Nederlandse luchtvaartcluster het meest gediend was met ‘de nog in het beginstadium van de ontwikkeling verkerende Amerikaanse Joint Strike Fighter’. Weg onderhandelingspositie.<\/p>\n

Dat het kabinet nu wel m\u00f3\u00e9t kiezen omdat de Amerikanen geen cent meer steken in de levensverlenging van de F-16 \u2013 zoals het kabinet schrijft in het rapport dat het 11 februari aan de Tweede Kamer stuurde \u2013 is onzin. In Amerika wordt de levensduur van de F-16 door nieuwe lijm- en materiaaltechnologie verlengd van zes- naar meer dan achtduizend vlieguren. Het kabinetsrapport wordt ook pijnlijk ontkracht door de uitgelekte Nuclear Posture Review van twee weken geleden. Daarin staat dat Amerika nog bekijkt of de F-16 een zogenaamde ‘end life update’ krijgt. Onze minister van Defensie De Grave weet blijkbaar meer over de Amerikaanse luchtmachtplanning dan zijn collega Rumsfeld.<\/p>\n

Daarmee zijn de smoezen de wereld nog niet uit. Het kabinet schrijft in zijn rapport ook dat Nederland met ‘een hoogwaardig toestel als de JSF een vooraanstaande rol in crisisbeheersingsoperaties zal kunnen blijven spelen, ook ten behoeve van het Europese defensie- en veiligheidsbeleid’. Verwezen wordt naar de Kosovo-oorlog, waar Europese toestellen juist werkeloos aan de grond bleven, maar Nederlandse en Amerikaanse vliegtuigen tenminste nog konden ‘communiceren’ (ze hadden radiocontact en konden geco\u00f6rdineerd aanvallen, waardoor ze elkaar niet in de weg vlogen) en Servi\u00eb bestookten.<\/p>\n

Maar in de toekomst zou het weleens heel anders kunnen lopen. Want de frustraties van de Verenigde Staten over de Kosovo-oorlog zijn zo groot, dat ze voortaan het liefst hun eigen luchtoorlog willen voeren; Afghanistan was daarvan het sprekendste voorbeeld. Juist in Europa zullen de Amerikanen niet snel meer meevechten \u2013 terwijl de Nederlandse JSF op het gebied van communicatie, doelaanwijzing, luchtafweerbestrijding en satellietbesturing van bommen volstrekt afhankelijk zal zijn van Amerikaanse network warfare. Als de Amerikaanse luchtmacht in de volgende Europese oorlog besluit niet meer mee te doen, zal de Nederlandse JSF-vloot heel weinig keus hebben en misschien ook aan de grond blijven. De paradox is dus dat Nederland wel mee zou kunnen doen met gedurfde luchtacties die de Amerikanen in verre landen zonder VN-mandaat uitvoeren, maar niet met de Europese acties die een volkenrechtelijk mandaat hebben (en \u2013 toegegeven \u2013 de ingewikkelde commandostructuur waar de Amerikanen niets mee te maken willen hebben).<\/p>\n

Ondanks deze beperkingen is de JSF het beste toestel voor de beste prijs, beweert het kabinet. Maar ook dat is een heel voorbarige conclusie. Het is waar dat Amerikaanse toestellen in het algemeen beter zijn dan Europese concurrenten. Maar waarom zwijgt het kabinetsrapport volstrekt over het rapport van de Amerikaanse Rekenkamer uit oktober 2001? Daarin wordt de Amerikaanse regering dringend geadviseerd niet aan de doorontwikkeling van de JSF te beginnen, omdat het ontwerp op cruciale onderdelen nog ‘niet rijp’ is. En dat is een recept voor kostenstijging: de Rekenkamer concludeert dat zulke onderdelen gemakkelijk tot honderd procent prijsstijging kunnen leiden.<\/p>\n

Het kabinet heeft sowieso weinig oog voor financi\u00eble voorspellingen. Het wijdt in zijn rapport geen woord aan de schatting van het Congressional Budget Office, dat de stuksprijs van de JSF raamt op vijfenzestig miljoen dollar, een derde hoger dan De Grave doet. Omdat ook over de productieaantallen niets vaststaat (zelfs niet de Nederlandse behoefte!), is elke prijsopgave een slag in de lucht. Vorige week was het al raak: de Amerikaanse marine en mariniers gaan liefst 409 JSF’s afbestellen. Dat zal de stuksprijs voor andere klanten (dus Nederland) opdrijven. Ook andere kandidaat-kopers zullen nu trouwens gaan twijfelen.<\/p>\n

Het mag na het voorgaande niet verbazen dat we eigen uitspraken van het kabinet over de prijs die betaald moet worden voor de opvolger van de F-16 met een flinke korrel zout moeten nemen. Het spreekt in zijn rapport over een bedrag van ‘tenminste tien miljard gulden (prijspeil 1998)’ (4,54 miljard euro). Maar nu is dat bedrag al ‘tenminste’ 909 miljoen euro (twee miljard gulden) meer. Bovendien liggen de zaken heel anders: het kabinet trekt vijf miljard euro uit, uitgesmeerd over twintig jaar, om nieuwe vliegtuigen te kopen. Maar het heeft geen flauw idee hoev\u00e9\u00e9l vliegtuigen je daarvoor kunt kopen \u2013 laat staan wat Nederland ‘nodig’ heeft. Alsof Rijkswaterstaat een brug koopt en als de prijs stijgt, ineens zegt: maak hem dan maar wat korter.<\/p>\n

De vraag of een jachtvliegtuig eigenlijk wel het beste wapensysteem is, staat evenmin ter discussie. Natuurlijk, je kunt er andere vliegtuigen mee wegjagen en er bewegende gronddoelen mee aanvallen. Maar de afgelopen vijftig jaar heeft een Nederlands vliegtuig zegge en schrijve \u00e9\u00e9n keer een ‘bewegend gronddoel’ aangevallen: dat was op 11 juli 1995, toen de enclave Srebrenica al was opgeofferd en een Nederlandse F-16 een Servische tank half raakte en een andere miste. En andere vliegtuigen wegjagen? De afgelopen tien jaar durfde bijna geen tegenstander het gevecht aan tegen de superieure Navo-vliegtuigen.<\/p>\n

Straks wordt het ‘wegjagen’ haast irrelevant, omdat onze vechtmachines zich nauwelijks meer boven het slagveld zullen hoeven begeven.<\/p>\n

Het is bijna schandelijk hoe bijziend en eenzijdig het kabinet in dit opzicht is en de ogen sluit voor duizend maal goedkopere en veiliger alternatieven. Terwijl de Amerikaanse luchtmacht in 2015 alleen nog maar slimme bommen gooit uit intercontinentale Stealth-bommenwerpers, ongrijpbaar voor luchtafweer, of bewegende doelen aanvalt met raketten vanuit kleine onbemande low cost-vliegtuigjes, of helemaal n\u00ed\u00e9t vliegt maar raketten wegschiet vanuit onkwetsbare arsenaalschepen voor de kust, moddert Nederland dapper voort met peperdure bemande jachtvliegtuigen en moeten wij maanden om landingsrechten smeken in het land waar we de vrede willen helpen handhaven \u2013 denk aan Afghanistan nu en aan Eritrea vorig jaar, waar we miljoenen moesten bijbetalen om Apache-helikopters te mogen stationeren.<\/p>\n

Wie al deze bezwaren tot zich door laat dringen, kan toch moeilijk beweren dat de JSF het vliegtuig is waar we ‘nu’ op zitten te wachten, zoals het kabinet zegt. Het is beter een paar jaar te wachten.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Er komen alleen maar meer argumenten tegen deelname aan de JSF. De kosten zijn onzeker en het nut van het vliegtuig is twijfelachtig. Kabinet, hou dat geld voorlopig in je zak!<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[847,445,171,269],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126685\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}