{"id":126667,"date":"2002-04-20T09:18:00","date_gmt":"2002-04-20T07:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/francois-ozon-ik-zou-nooit-8-hommes-willen-maken\/"},"modified":"2002-04-20T09:18:00","modified_gmt":"2002-04-20T07:18:00","slug":"francois-ozon-ik-zou-nooit-8-hommes-willen-maken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/francois-ozon-ik-zou-nooit-8-hommes-willen-maken\/","title":{"rendered":"Fran\u00e7ois Ozon: ‘Ik zou nooit 8 hommes willen maken’"},"content":{"rendered":"
\n

20-04-2002
Ab van Ieperen<\/p>\n

Fran\u00e7ois Ozon maakte ‘8 femmes’ met acht steractrices. Het werd melodrama in een lachspiegel, Agatha Christie en Bu\u00f1uel ineen. En nu wil iedereen roddelen over de ruzies met Catherine Deneuve, Isabelle Huppert en de anderen. ‘Acht ego’s neutraliseren elkaar.’<\/p>\n

Op het grootschalige souper na de avant-premi\u00e8re van 8 femmes is iedereen zoals altijd op zulke evenementen. Filmkopers of -verkopers, journalisten, politici, regisseurs, actrices. Er wordt omstandig en luid omhelsd, alsof het een weerzien is met dierbare intimi en niet met vage vakrelaties. Door het gedrang loopt een opvallend aantrekkelijke jongeman, wiens simpele trui detoneert tussen de keurige en chique uitmonsteringen. Vriendelijk lachend, maar schichtig verwonderd over het gedoe om hem heen. Eigenlijk is dit z\u00edjn feestje.<\/p>\n

Vier jaar geleden was Fran\u00e7ois Ozon (34) de productieve maker van tegendraadse en prettig perverse cultfilms, spraakmakend maar allesbehalve unaniem geapprecieerd. Hij toonde verbazend vlug gerijpt talent met Gouttes d’eau sur pierres br\u00fblantes, een strak gestileerde interpretatie van een Fassbinder-tekst, en vooral Sous le sable, met Charlotte Rampling. Toch geldt de hype niet zozeer de artiest die zijn belofte heeft waargemaakt, maar vooral de rolbezetting, die vijf generaties topactrices verenigt. Van Danielle Darrieux \u2013 zeven decennia ononderbroken sterstatus \u2013 via Catherine Deneuve, Fanny Ardant, Isabelle Huppert en Emmanuelle B\u00e9art tot de prille Ludivine Sagnier.<\/p>\n

Die cast is niet zomaar een gimmick: de actrices halen met wellustig animo de eigen mythologie onderuit plus die van een reeks andere iconen die worden ge\u00ebvoceerd via hun kostuums, kapsels of motoriek. Dat gebeurt in een film die zoveel genres omvat dat hij onbenoembaar is. Melodrama in een lachspiegel, Agatha Christie herschreven door Georges Feydeau, een MGM-musical gereviseerd door Luis Bu\u00f1uel. Al buitelen die incongruenties in euforische vaart over elkaar heen in het huis clos van een ingesneeuwd landgoed, toch prevaleert geleidelijk steeds meer de melancholie. Aan het slot is duidelijk hoe mateloos de vrouwen elk op eigen wijze lijden aan de liefde, een besef dat ineens eerdere hatelijkheden, intriges, rivaliteiten, verdachtmakingen, verbaal en fysiek geweld lyrisch transcendeert. Il n’y a pas d’amour heureux, zingt Darrieux op een tekst van Louis Aragon. Maar er zijn \u2013 soms \u2013 w\u00e9l gelukkige films.<\/p>\n

Je hebt gezegd dat je ‘8 femmes’ hebt gemaakt om jezelf plezier te doen.<\/p>\n

‘Bij Sous le sable was het werken met Charlotte Rampling zo goed bevallen dat ik dacht: ik wil iets maken met alleen actrices. Het klassieke voorbeeld is The Women van George Cukor (1939). Ik had het idee de rechten te verwerven van het toneelstuk dat daaraan ten grondslag lag en dat te bewerken \u00e0 la fran\u00e7aise. Fassbinder had ooit een eigen versie gemaakt voor toneel en televisie \u2013 Frauen in New York. Toen bleek dat Julia Roberts en Meg Ryan de rechten bezitten, voor een remake met henzelf, ik moest er afblijven. Casting director Dominique Besn\u00e9hard vertelde dat hij in 1972 een boulevardstuk had gezien: 8 femmes. Meer dan de titel herinnerde hij zich niet, hij zei: wie weet is d\u00e1t iets. Niemand kent dat stuk nog en de auteur Robert Thomas is ook vergeten. Hij is trouwens overleden, aan aids. Toch was hij in de jaren zestig heel populair. Zijn grootste wapenfeit was dat hij Hitchcock Pi\u00e8ge pour un homme seul heeft verkocht, al is de film nooit gemaakt. Dat heeft hem op het idee gebracht dat hij z\u00e9lf ook films kon maken, maar ze waren verschrikkelijk: Mon cur\u00e9 chez les nudistes, d\u00e1t genre. Danielle Darrieux heeft gespeeld onder zijn regie, maar toen ik haar ernaar vroeg, wist ze er niets meer van. “Heb \u00edk gewerkt met Robert Thomas? Welke film dan? Patate? O, dat heb ik totaal verdrongen, il \u00e9tait nul.”<\/p>\n

Het stuk bleek allesbehalve geniaal, maar amusant omdat het een misdaadplot bleek te hebben. Dat Agatha Christie-aspect is bijzaak, aanleiding, al moest ik denken aan die eigenlijk bar slechte, maar l\u00e9\u00fake Christie-verfilmingen van Guy Hamilton. Hoe enorm bitchy Liz Taylor en Kim Novak waren in The Mirror Cracked. Ik heb de moordintrige gestroomlijnd, zodat ik vooral aandacht kon geven aan de personages. De familie- en personeelsrelaties zijn nog als op het toneel, maar dit zijn \u00e1ndere vrouwen. Bij Thomas komt geen klassestrijd voor, flexibele seksuele voorkeur of dominantie, zeker geen incest. Zijn stramien heb ik volgestopt met de elementen die m\u00edj boeien. K\u00fan je het trouwens incest noemen, als de dochter des huizes zwanger is van iemand die niet haar biologische vader is, al denkt zij van wel?<\/p>\n

Ook de jarenvijftigsituering heb ik behouden, in een tijd van mobieltjes kun je lastig aannemelijk maken dat er geen contact is met de buitenwereld zodra de telefoonleiding is doorgesneden. En er was een andere moraal: van wat destijds schokkende geheimen waren, zou nu niemand opkijken. Maar vooral bood de plot me gelegenheid een film te maken in de stijl van die jaren: de melodrama’s van Douglas Sirk en musicals van Vincente Minnelli, die serieuze of subversieve noties aanboorden en toch een zeer groot publiek aanspraken. Alleen al die flamboyante technicolor bracht je in een andere realiteit. Ik heb nooit begrepen dat zo weinig filmers kleur \u00e9cht gebruiken. In Frankrijk hebben Jean-Luc Godard en Jacques Demy mooie dingen geprobeerd met kleur, in de jaren zestig. Sindsdien is het weer: z\u00f3 ziet het eruit, dus z\u00f3 brengen we het in beeld. Maar ik ben niet ge\u00efnteresseerd in naturalisme.’<\/p>\n

Wist je meteen met w\u00e9lke actrices je wilde werken?<\/p>\n

‘We hadden voor elke rol lijstjes opgesteld, A-keus, B-keus, enzovoort. Maar eigenlijk dachten we: als we een of twee bekende actrices krijgen, mogen we blij zijn. Ik weet niet hoe ik verder was gegaan als Catherine Deneuve nee had gezegd. Haar rol Gaby is niet groter dan de andere, wel het centrale en dominante personage.<\/p>\n

De doorslag gaf dat Sous le sable intussen in premi\u00e8re was gegaan. We hadden die film nauwelijks gefinancierd kunnen krijgen omdat niemand er brood in zag. Toen hij af was, zeiden zelfs degenen die hem waardeerden: hier komt geen mens naar kijken, het verhaal is te treurig, het gaat over oude mensen en op de naam van Charlotte Rampling wordt al jaren geen kaartje verkocht. Maar de film bleek onmiddellijk een succes, overal, ook in landen waar weinig Franse films worden vertoond. Charlotte stond midden in de aandacht en was weer een veelgevraagd actrice. Dat gaf me kennnelijk de reputatie van “regisseur die goed is met vrouwen”. Alle A-keuzen zeiden opeens ja, ik wist niet wat me overkwam, een droom werd waar. Maar ik besefte pas de consequenties toen ik die cast voor het eerst samen zag, voor een tekstlezing. Dat was schrikken. Ik dacht: zoveel kwaliteit bij elkaar, kan ik ze wel een waardig kader bieden? Echt het gevoel: de droom is voorbij, de nachtmerrie gaat beginnen.’<\/p>\n

En, werd het een nachtmerrie?<\/p>\n

‘Niet op de manier die iedereen graag wil horen. Bij de lezing heb ik meteen gezegd: de enige ruzies die ik zal toelaten, staan in het scenario. Maar dat was niet nodig. Met een of twee grote ego’s krijg je mogelijk conflicten, acht ego’s neutraliseren elkaar. Bij The Women is dat toch ook goed gegaan, dacht ik?’<\/p>\n

Niet met de hoofdrollen. Joan Crawford en Norma Shearer saboteerden buiten beeld elkaars spel en wilden nooit in hetzelfde shot.<\/p>\n

‘D\u00e1t wilde ik per se vermijden. Als ik Catherine Deneuve en Isabelle Huppert in \u00e9\u00e9n film heb, wil ik ze samen in beeld, elkaar laten aankijken en echt reageren.<\/p>\n

De liedjes zijn geen shownummers maar dramatische sc\u00e8nes, van elke actrice een bekentenismonoloog. Zelf zal ik 8 femmes niet een musical noemen, met musicals zoals ze nu worden gemaakt heb ik moeite. Ik neem aan dat Nicole Kidman k\u00e1n dansen, maar in Moulin Rouge heb ik het niet gezien, in elke beweging die ze maakte, was er een beeldovergang. Als in mijn film wordt gedanst, kun je tenminste echt bekijken hoe goed of slecht ze dat doen. Ik heb uitdrukkelijk een simpele choreografie gevraagd, het moest er goed uitzien maar tegelijk zo makkelijk dat het publiek mag denken: dit zou \u00edk ook kunnen, in mijn eigen kamer.’<\/p>\n

Ik dacht eerst dat de liedjes knappe pastiches waren. Tot ik plotseling besefte dat het om hits uit de jaren zestig ging.<\/p>\n

‘Op een of twee na geen heel gr\u00f3te hits, en ook geen jeugdsentiment, ik was net geboren of nog niet eens. Wel repertoire van zangeressen van wie ik later fan ben geworden \u2013 Sylvie Vartan, Dalida, Fran\u00e7oise Hardy, Sheila \u2013 dat ik ontdekte toen ik hun oude opnamen ging beluisteren. Jij mag vinden dat ze anachronistisch zijn voor de fifties, dat kan me niet schelen. De arrangementen klinken wel jaren vijftig, eerder jazzy dan pop. Als je 8 femmes realistisch wilt ervaren, klopt er nog veel m\u00e9\u00e9r niet. Nergens in de Franse provincie zul je een huis vinden dat lijkt op mijn decor. Meer een Brits landhuis, dat leek een waardiger setting voor de schoonheid van de actrices. Met zo’n immense trap naar boven, waar alle geheimen gebeuren die je nooit zult zien.’<\/p>\n

Was je niet bang dat je alleen een cinefiele stijloefening zou maken?<\/p>\n

‘Als ik zeg dat ik de film voor eigen genoegen heb gemaakt, klinkt dat ego\u00efstisch, maar behalve filmer ben ik ook publiek. Als ik beelden of sc\u00e8nes maak zoals ik ze zelf graag zie, kunnen anderen daar \u00f3\u00f3k van genieten. Citaten en referenties zijn gewoon l\u00e9\u00fak, ze voeden mijn fantasie en die van de actrices, die niet alleen eigen filmverledens inbrachten maar ook hun cinefilie. Maar het blijven bijzaken, uiterlijkheden. Ik vind dat er te veel belang aan wordt gegeven, vooral door degenen die zelf de meeste verwijzingen niet zagen. Sorry, maar ik sta versteld hoe weinig journalisten soms weten. Ik ben nu vierendertig, de meesten hadden jaren m\u00e9\u00e9r tijd om filmcultuur te vergaren. Maar daar gaat het dus niet om, niet in de eerste plaats. Het dialoogcitaat van Fran\u00e7ois Truffaut \u2013 c’est une joie et une souffrance \u2013 en de liefdessc\u00e8ne van Gaby en haar schoonzus waren al voorzien toen ik niet d\u00farfde dromen dat Catherine Deneuve en Fanny Ardant die rollen zouden spelen. Natuurlijk geeft het een meerwaarde als de twee muzen van Truffaut elkaar omhelzen, maar de sc\u00e8ne had ook moeten werken met andere actrices. Isabelle Huppert had grote problemen met haar rol van oude vrijster, tot ze aankondigde dat ze als Bette Davis ging spelen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik geen moment Davis herken, ik vind w\u00e9l dat Isabelle prachtig acteert. En daar gaat het om.<\/p>\n

Die all star cast waarover zoveel ophef is, geldt alleen voor Frankrijk en misschien nog een paar landen. In de rest van de wereld zijn alleen Catherine, Isabelle en voor oudere generaties Danielle Darrieux \u00e9cht bekend, daar ziet het publiek dus vooral de personages, niet de sterren. Als Sous le sable alleen mensen had getrokken die Charlotte Rampling nog kennen uit The Night Porter, had de film nooit zo’n bereik gehad. Er waren voorvertoningen van 8 femmes: het laten we zeggen intellectuelere publiek herkende filmcitaten, doorsneepubliek bleek gevoelig voor de familiesoap en de jongsten ondergingen hem als een spel Cluedo. En van alle drie de groepen was de waardering even groot.’<\/p>\n

In Hollywood-films met meerdere actrices wordt nu vooral hun saamhorigheid beleden. Bij jou staan ze elkaar naar het leven.<\/p>\n

‘Zodra je mensen samenbrengt, ongeacht sekse of geaardheid, komen er conflicten. Het zou verdomd saai zijn als het niet zo was. En ik toon wel degelijk momenten van echte verbondenheid: tussen zusters of moeders en dochters. En bij het slot is de verbondenheid algeheel, allemaal dezelfde tristesse. Van films met alleen mannen als The Dirty Dozen of The Magnificent Seven kun je ook niet zeggen dat ze zo loyaal of aardig omgaan met elkaar. Toch zou ik nooit 8 hommes willen maken, ik denk niet dat dat bij mij iets spannends oplevert. Mijn vrouwelijke personages zijn veel dynamischer en krachtiger, mannen zijn vooral passief. Ik geef me daarvan nog niet lang rekenschap, pas sinds ik merkte hoe \u00e1nders deze film was. Waarom dat is? Het zal wel de erfenis zijn van homoseksuele rolpatronen of gewoon m\u00edjn ervaring \u2013 ik heb mijn portie dominantie wel beleefd. Tegenwoordig houdt me dat niet meer bezig, ik stop mijn libido in films.’<\/p>\n

Intussen ben ik je verspreking niet vergeten: hoe groot was de nachtmerrie?<\/p>\n

‘Er waren geen spanningen binnen de cast, maar wel tussen de cast en mij. Zij hadden enorm veel pret, op het hilarische af. Te veel naar mijn smaak, ik was bang dat de film alleen maar melig zou worden. Als ik bij emotionele sc\u00e8nes stelde dat ik ze oprecht wilde, zonder ironie, waren ze stomverbaasd: wat krijgen we nou, alles is toch \u00e9\u00e9n grote grap? Ik wilde hun vrouwelijkheid celebreren, met de scherpe of gekke kanten, maar geen karikaturen. Ik dacht: als ik ze hun gang laat gaan, heb ik straks acht namaak-drag queens. Ik moest autoritair zijn, en dat was niet plezierig. Ik geloof dat ze uiteindelijk hebben begrepen wat ik wilde, me nu misschien zelfs erkentelijk zijn. Alles is goed gegaan twee maanden lang, maar de productie had niet dr\u00ed\u00e9 maanden moeten duren.<\/p>\n

Tot nu toe heb ik gewoon films gemaakt, dan werden ze vertoond op een festival waar mensen die er wat in zagen de distributie kochten voor hun land. Zo was ik dat gewend, maar van deze film waren de rechten voor de hele wereld verkocht voor iemand \u00e9\u00e9n beeldje had gezien.<\/p>\n

Natuurlijk is er flink wat geld gegaan naar de actrices, maar verder blijft dit een goedkope, kleine film. Er was niet eens budget voor publiciteit, dus moet ik nu alle zeilen bijzetten voor de promotie. Daar ben ik helemaal niet goed in, ik begin veel liever aan een nieuwe film. Zelfs voor een korte film die ik in \u00e9\u00e9n dag kan draaien, zoals in mijn beginperiode, heb ik nu geen tijd. En dat gaat nog maanden duren. Met die beroemde dames hoopte ik stiekem dat alle aandacht zich op h\u00e9n zou richten. Blijkt d\u00e1t een misrekening: iedereen wil m\u00edj spreken, roddelen over de sterren.’<\/p>\n

<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fran\u00e7ois Ozon maakte ‘8 femmes’ met acht steractrices. Het werd melodrama in een lachspiegel, Agatha Christie en Bu\u00f1uel ineen. En nu wil iedereen roddelen over de ruzies met Catherine Deneuve, Isabelle Huppert en de anderen. ‘Acht ego’s neutraliseren elkaar.’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2207,253,9,269],"tags":[3019,783],"acf":[],"author_name":"Ab van Ieperen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126667"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126667\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ab van Ieperen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}