{"id":126539,"date":"2003-04-05T13:58:00","date_gmt":"2003-04-05T11:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/we-doen-wel-mee-aan-de-oorlog\/"},"modified":"2003-04-05T13:58:00","modified_gmt":"2003-04-05T11:58:00","slug":"we-doen-wel-mee-aan-de-oorlog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/we-doen-wel-mee-aan-de-oorlog\/","title":{"rendered":"We doen w\u00e9l mee aan de oorlog"},"content":{"rendered":"
\n

Oorlog in Irak<\/h3>\n

Als het Amerikaanse opperbevel erom vraagt, kan het beschikken over Nederlandse troepen en materieel. Een Nederlandse onderzeeboot luistert berichten af in de Golf, fregatten bewaken konvooien die naar Irak gaan. Of CDA en PvdA het nu leuk vinden of niet: Nederland levert voor de oorlog in Irak meer dan alleen ‘politieke steun’.<\/p>\n

Canberra, donderdagmiddag 20 maart 2003. Ook het House of Parliament in Australi\u00eb kent een vragenuurtje. Vliegtuigen van de Verenigde Staten, Groot-Brittanni\u00eb en Australi\u00eb hebben zojuist de eerste bommen op Bagdad gegooid. Senator Sandy Macdonald wil weten waar de steun van andere landen blijft. Robert Hill, minister van Defensie, stelt hem gerust: meer dan veertig landen telt de ‘coalition to disarm Iraq’. Toegegeven: sommige staten zullen alleen faciliteiten verstrekken, zoals overvliegvergunningen. Maar andere landen komen met materieel en mankracht over de brug. Polen levert tweehonderd man special forces, Denemarken stuurt een onderzee\u00ebr en een fregat. En laten we vooral Nederland niet vergeten, zegt de minister. ‘De Nederlanders hebben al eerder Patriot-raketten ingezet voor de verdediging van Turkije. En nu stuurt dat land ook nog een fregat en een onderzeeboot naar het strijdtoneel.’<\/p>\n

‘Dat is absoluut niet waar,’ reageert een woordvoerder van minister Jaap de Hoop Scheffer kwaad. ‘Wij leveren geen duikboot en geen fregat voor de oorlog in Irak.’ Hoe de Australische regering aan deze ‘foute informatie’ komt, is niet zijn zaak. ‘Daar is de minister niet verantwoordelijk voor.’<\/p>\n

Het wordt zo langzamerhand een beetje lachwekkend, zoals de Nederlandse politiek moeilijk doet over onze militaire betrokkenheid bij ‘Irak’. Is luitenant-kolonel Jan Blom prominent aanwezig op de eerste persconferentie van opperbevelhebber generaal Tommy Franks over Operation Iraqi Freedom op 22 maart, op het Centcom-zenuwcentrum in Qatar? Dan is dat een foutje, verklaarde minister Henk Kamp van Defensie onmiddellijk. Daar zal Blom beslist nooit meer toestemming voor krijgen. En staat Nederland op de Amerikaanse lijst van ‘willing nations’, dan is dat een betreurenswaardig misverstand waar Nederland geen toestemming voor heeft gegeven, bezwoer De Hoop Scheffer. Het zou snel worden rechtgezet.<\/p>\n

Het is maar hoe je zelf iets wijs probeert te maken. Afgelopen vrijdag nog liet het Pentagon een persverklaring uitgaan over de ‘coalition of the willing’, te vinden op www.defendamerica.mil. ‘Er zijn 43 landen die publiekelijk willen worden genoemd als leden van de coalitie.’ Ook Nederland prijkt op de lijst. ‘Patience can be very great but not endless,’ zou premier Balkenende volgens de website gezegd hebben, ter vergoelijking van de oorlog zonder VN-mandaat. De woordvoerder van De Hoop Scheffer laat ge\u00efrriteerd weten dat het wat hem betreft ‘ouwe koek’ is. ‘De Amerikanen weten heus wel waar de Nederlandse steun uit bestaat.’<\/p>\n

De Amerikanen weten dat inderdaad.<\/p>\n

Neem die Nederlandse onderzee\u00ebr, waar de Australische minister van Defensie Hill zo hoog van opgaf. Die is inderdaad drie dagen v\u00f3\u00f3r het uitbreken van de oorlog vanuit Den Helder vertrokken, bevestigt het ministerie van Defensie. Het gaat om de Hr.Ms. Walrus, een door RDM gebouwd hypermodern, 470 miljoen gulden kostend pronkjuweel van de marinevloot, gespecialiseerd in het afluisteren van radio- en telefoonverkeer. Geruisloos vanwege de dieselaangedreven accu’s: als die eenmaal zijn opgeladen, horen vijandelijke troepen er helemaal niets van.<\/p>\n

Z\u00f3 geruisloos vertrok de Walrus, dat de Tweede Kamer er pas donderdag 27 maart over werd ingelicht, een week na hun collega’s Down Under. Over Iraqi Freedom, zoals het parlement in Australi\u00eb te horen kreeg, geen woord. De boot, zei Kamp, zou worden ingezet vanwege Enduring Freedom, de oorlog tegen de Taliban in Afghanistan. Een lezing die de woordvoerder van minister De Hoop Scheffer tegenover VN volhoudt.<\/p>\n

Maar alleen al geografisch lijkt dat niet erg geloofwaardig. Afghanistan ligt op honderden kilometers afstand van het dichtstbijzijnde strand; onbereikbaar voor de spionerende Walrus. Bovendien dook de Walrus al eens eerder op uit de Perzische Golf. Dat was in november 2002, in de haven van Dubai, ter gelegenheid van een bezoek van staatssecretaris van Defensie Cees van der Knaap. Destijds kon de bewindspersoon meereizende RTL-verslaggevers haarfijn uitleggen wat de spionageonderzee\u00ebr daar te zoeken had. Met Enduring Freedom had het niets van doen. Van der Knaap: ‘De Amerikanen zijn heel druk bezig dit gebied te verkennen. Het is de toegangsweg tot Irak (…). In dat kader moet u ook de aanwezigheid van deze onderzeeboot zien.’ Een slip of the tongue \u2013 heette het later volgens Haagse ‘damage controllers’. Dat laatste was een leugentje om bestwil.<\/p>\n

Volgens de toelichting bij de Defensie-begroting 2003 is de onderzee\u00ebr vanaf juni 2002 ‘onder operationeel bevel van de Verenigde Staten gesteld’. Het ministerie van Defensie bevestigt dat daarin geen verandering is gekomen. CentCom-opperbevelhebber Tommy Franks bepaalt uiteindelijk waar en wanneer de Walrus zijn militaire taken verricht: op dit moment is dat de Golf, waar de Amerikanen het schip goed kunnen gebruiken. Enduring Freedom, Iraqi Freedom \u2013 de Amerikanen zien het als \u00e9\u00e9n operatie. Ze hebben daar overigens nooit enig misverstand over laten bestaan.<\/p>\n

Alle informatie die de Walrus opvangt, wordt doorgestuurd naar Centcom. Amerikaanse cryptoanalisten beoordelen het materiaal. Mochten zij informatie tegenkomen over snode ontsnappingsplannen van de Republikeinse Garde van Saddam, dan zal Franks geen moment aarzelen om toe te slaan.<\/p>\n

De Amerikaanse generaal stuurt nog meer Nederlands wapentuig aan. Zoals het fregat waar de Australische minister van Defensie op doelde, de Hr.Ms. Van Nes. Het schip, met 166 militairen aan boord, vaart ter hoogte van de Verenigde Arabische Emiraten, waar het verdachte vaartuigen aanhoudt en bevriende schepen escorteert. ‘Het fregat moet zelfmoordaanslagen met rubberbootjes voorkomen,’ bevestigt een woordvoerder van de marine. Als Franks opdracht geeft de Amerikaanse vierde divisie veilig de Perzische Golf in te loodsen \u2013 afgelopen maandag verliet het laatste schip van het konvooi het Suezkanaal, op weg naar Koeweit \u2013 dan zal de Van Nes dat konvooi escorteren. ‘Militaire vaartuigen begeleiden hoort bij de taakstelling,’ zegt de marinewoordvoerder. In plaats van de Van Nes kan het trouwens ook de Karel Doorman zijn \u2013 dat fregat zal binnenkort de Van Nes in de Golfregio aflossen, zo bevestigt hij desgevraagd.<\/p>\n

Bert Koenders, defensiewoordvoerder van de PvdA laat weten dat de inzet van Walrus of Van Nes op die manier ‘hem een militaire bijdrage aan de oorlog in Irak lijkt. Er is ons toegezegd dat dit niet zou gebeuren.’ Maar het gebeurt al. Op donderdag 27 maart begeleidde de Van Nes het Amerikaanse marineschip de USS Grapple dat op weg was naar Irak.<\/p>\n

Bij het escorteren van Amerikaans of Brits materieel is ook de P-3C Orion buitengewoon handig. Het Nederlandse marinevliegtuig dat in de Verenigde Arabische Emiraten is gestationeerd, bijgestaan door drie\u00ebntwintig militairen, ‘voert reguliere taken uit in het kader van inlichtingenvergaring en escortering ten behoeve van de maritieme operaties in het gebied van Central Command’ (brief aan de Kamer van minister Kamp, 14 februari 2003).<\/p>\n

In het kader van Active Endeavour, de Navo-bijdrage aan de strijd tegen het internationale terrorisme, levert Nederland nog twee oorlogsschepen.<\/p>\n

Defensiespecialist en LPF-fractievoorzitter Mat Herben vat al die inzet van mankracht en materieel handzaam samen. ‘Nederland levert geen actieve militaire bijdrage? Apekool! We doen niet mee aan gevechtshandelingen, dat klopt. Maar we leveren w\u00e9l logistieke steun en intelligence.’ De terminologie ‘geen actieve militaire steun’ lijkt Herben ‘een typische studeerkamerformule van Donner’. De informateur heeft met deze bezwerende woorden de kabinetsformatie gered \u2013 the making of het ‘kabinet-Balkenbos’ noemt Herben dat. Maar het slaat allemaal echt nergens op. ‘Iemand die passief steunt heet volgens mij een toeschouwer. Nederland kijkt helemaal niet toe, we doen gewoon mee.’<\/p>\n

De LPF-fractieleider is het wat dat betreft eens met de collega’s van GroenLinks en SP. Die spreken van ‘polderabracadabra’ (Femke Halsema), waardoor Nederland ‘de oorlog in wordt gerommeld’ (Harry van Bommel). Herben: ‘Als je militair niet mee wil doen, dan zit er maar \u00e9\u00e9n ding op: je materieel en je mankracht terugtrekken. Maar dat kon natuurlijk niet want dan keur je de oorlog af en dat wilde het CDA niet.’<\/p>\n

Nederland is op dit moment uitermate actief als het gaat om ‘vredesacties’ in de wereld. Zes Nederlandse F-16’s bombarderen de stellingen van de Taliban in Afghanistan \u2013 bijgestaan door 152 militairen. Ook zij vallen overigens onder het bevel van generaal Franks. Op de grond in Afghanistan proberen 638 militairen ‘humanitaire hulp’ te verlenen in het kader van de VN-missie in Afghanistan. Bij de Patriot-raketten in Turkije zijn 359 Nederlandse soldaten gestationeerd. Hun verbindingsofficieren resideren in Qatar \u2013 het hoofdkwartier van CentCom. Dan zijn er nog elfhonderd militairen in Bosni\u00eb en Kosovo, plus nog wat personeel in het Caribisch gebied. In totaal heeft Nederland op dit moment tussen de 2500 en 3000 man\/vrouw actief militair ingezet.<\/p>\n

Meer kan eigenlijk niet. Volgens het ‘strategisch akkoord’ van het kabinet-Balkenende I moet het maximumaantal vredesmissies waar Nederland aan meedoet worden teruggebracht van vier naar drie. Maximaal worden er drie bataljons tegelijkertijd ingezet. ‘Daar zitten we al dik overheen,’ weet Mat Herben. ‘Het begint te kraken,’ bevestigt een defensiewoordvoerder, ‘de grens is in zicht van wat Nederland zou kunnen leveren.’<\/p>\n

Dat betekent, heel simpel, het volgende. Als Nederland ook officieel had gekozen voor ‘actieve militaire steun’ voor de oorlog in Irak, dan hadden we precies hetzelfde kunnen leveren als we nu doen. Een fregat, een onderzee\u00ebr, een Orion-vliegtuig, Patriots, overvliegvergunningen, backfill in Afghanistan, verbindingsofficieren in het CentCom-hoofdkwartier, en een Nederlandse officier op een persconferentie. Zodra president Bush het sein ‘oorlog over’ geeft, hadden we waarschijnlijk mariniers, bruggenbouwers en geneeskundige troepen ingevlogen om humanitaire hulp te verlenen. Wat ook nu op het programma staat. Minister Kamp heeft laten weten dat driehonderd manschappen worden klaargestoomd.<\/p>\n

Nederland, kortom, voert oorlog zoals Nederland al jaren oorlog voert. Geen Korps Mariniers dat zich met gevaar voor eigen leven in de achtertuin van Saddam laat droppen. We blijven op gepaste afstand van het front. Onze krijgsmacht blinkt uit in het opzetten van communicatieverbindingen, bouwkundige activiteiten, en transportco\u00f6rdinatie. Als er maar vooral geen doden vallen.<\/p>\n

Goedbeschouwd volgen we nu dezelfde strategie als Spanje, een land dat wel actieve militaire steun aan de oorlog verleent. Premier Aznar verklaarde op 18 maart in het parlement dat er ‘niet zal worden deelgenomen aan aanvalsmissies’. Maar dat Spanje natuurlijk wel de ‘verplichting heeft om solidair te zijn met zijn bondgenoten’. Vandaar ‘hulp met een humanitair karakter’: een drijvend ziekenhuis, een oliebevoorradingsschip, een fregat, en zes F-18’s voor de verdediging van Turkije. Minister-president Rasmussen van Denemarken stuurde zijn manschappen natuurlijk ook niet naar het front. ‘De regering heeft besloten dat Denemarken actief deelneemt in een militaire operatie tegen het Iraakse regime,’ zei hij op 18 maart. Net als Nederland stuurt Denemarken een onderzeeboot en een fregat die al in de regio aanwezig waren.<\/p>\n

Dus doen we nou mee of niet? Voor de zekerheid bellen we nog \u00e9\u00e9n keer rond. Farah Karimi van GroenLinks formuleert het zo: ‘De VS waren echt niet in de war toen ze Jan Blom vroegen aanwezig te zijn op die persconferentie. We leveren alle militaire inspanningen die we kunnen leveren.’ Maar zij is links, tegen de oorlog, dus die reactie viel te voorspellen.<\/p>\n

We vragen het aan Ton Heerts, voorzitter van de militaire vakbond AFMP: ‘Geen actieve militaire steun? Die formulering is een nationaal gedrocht waar buiten Nederland niemand in gelooft.’ Heerts maakt zich zorgen om zijn leden in de Golf. ‘Dit is en blijft een onrechtmatige oorlog. Als de Arabische wereld besluit Bush en het Amerikaanse leger voor het Internationaal Gerechtshof te slepen, dan zitten onze militairen daar ook aan vast.’<\/p>\n

Een nog onverdachtere bron is Mat Herben, die er nooit een geheim van heeft gemaakt dat Nederland actieve militaire steun zou moeten verlenen. Niet vanwege onze stootkracht \u2013 die hebben we niet. Maar omwille van de gezondheid van de Iraakse burgers. Herben: ‘Wij hebben fantastische geneeskundige troepen en noodhospitalen, compleet met portabale intensive cares.’ In Basra hadden die nuttig werk kunnen doen, weet Herben. ‘Ik heb heel wat van die Nederlandse noodziekenhuizen gezien in mijn leven. En ik kan je verzekeren, meestal liggen ze bomvol burgerslachtoffers.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Als het Amerikaanse opperbevel erom vraagt, kan het beschikken over Nederlandse troepen en materieel. Een Nederlandse onderzeeboot luistert berichten af in de Golf, fregatten bewaken konvooien die naar Irak gaan. Of CDA en PvdA het nu leuk vinden of niet: Nederland levert voor de oorlog in Irak meer dan alleen ‘politieke steun’.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,155,153,171],"tags":[1817,783],"acf":[],"author_name":"Michiel Hulshof, Elma Verhey","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126539"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126539"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126539\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Michiel Hulshof, Elma Verhey","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}