{"id":126461,"date":"2003-07-19T12:04:00","date_gmt":"2003-07-19T10:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/danielle-darrieux-ik-wilde-vrouw-zijn-geen-vedette\/"},"modified":"2003-07-19T12:04:00","modified_gmt":"2003-07-19T10:04:00","slug":"danielle-darrieux-ik-wilde-vrouw-zijn-geen-vedette","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/danielle-darrieux-ik-wilde-vrouw-zijn-geen-vedette\/","title":{"rendered":"Danielle Darrieux : ‘Ik wilde vrouw zijn, geen vedette’"},"content":{"rendered":"
\n

19-07-2003
Ab van Ieperen<\/p>\n

Ze was als puber de eerste \u00e9chte Franse filmactrice. En nog steeds voegt Danielle Darrieux filmrollen toe aan de meer dan honderd waarin ze al speelde. Wat is er veranderd in de filmwereld, de afgelopen zeventig jaar? De filmdiva over haar leven en spelen. ‘Er was een stouterd als Billy Wilder nodig om te bedenken dat zo’n zoet wicht als ik ook doortrapt kon zijn.’<\/p>\n

De motoriek is misschien wat trager, maar nauwelijks minder dansant dan in haar gloriejaren. Vis \u00e0 vis lijkt Danielle Darrieux zonder merkbare chirurgische ingrepen makkelijk twee decennia jonger dan de vijfentachtig jaar die ze telt: nogal altijd de archetypische elegante Parisienne, die met ietwat sceptisch opgetrokken wenkbrauwen de wereld om haar heen beziet, alert reageert. Sinds ze in 1932 op haar veertiende debuteerde, is ze nooit weggeweest, met ruim honderd films, tientallen toneelstukken, musicals in New York en Londen, tv-producties en tours de chant. Ze speelde de afgelopen tijd in een eigentijdse bewerking van Les liaisons dangereuses, 8 femmes, C’est demain la veille en Une vie \u00e0 t’attendre, zette duetten met Patrick Bruel op de plaat en bracht de solo Oscar et la dame rose waarvoor ze pas is onderscheiden met een Moli\u00e8re als beste toneelactrice van het jaar.<\/p>\n

Filmhistoricus David Shipman schreef dat Engelsen ooit massaal naar Parijs reisden met de hoop in de liefde te worden ingewijd door iemand als u.<\/p>\n

‘Ik herinner me niet dat ik ooit rijen Britse heren voor mijn deur heb gezien. Was d\u00e1t het beeld dat ze hadden, iemand die op jonge jongens jaagt? Mon Dieu! Ik dacht niet dat ik zoveel jeugdige filmminnaars heb gehad. Is de tuinman van Lady Chatterley jonger dan zij? Ik weet alleen dat die jongen volstrekt niet kon acteren. Pas later heb ik beseft dat ik niet bepaald een pleitbezorgster voor het huwelijk was, in de jaren vijftig bedroog ik al mijn echtgenoten. Als je niet meer de jaren hebt voor ing\u00e9nue, kom je in de categorie getrouwde vrouw. En getrouwde vrouwen hadden minnaars, anders was er geen verhaal. Zo werd geredeneerd.’<\/p>\n

Vergeleken met andere actrices is uw ruim zeventig jaar sterstatus een wereldrecord.<\/p>\n

‘Ik verfoei de term “ster”, die klinkt onmenselijk. Maar mocht u gelijk hebben, wilt u het alstublieft stilhouden? Zeven jaar terug is al zestig jaar theaterjubileum gevierd, alsof ik continu op de planken had gestaan. Er er is ook al becijferd dat C’est demain la veille mijn honderdste film was. Daar kun je allemaal niet bij stilstaan. Ik speelde trouwens dertig films v\u00f3\u00f3r mijn twintigste, niemand kan zeggen dat ik nadien uitzonderlijk actief was. Ik wilde vrouw zijn, meer dan actrice of vedette. In elk opzicht: nooit zal ik sc\u00e8nes voorspelen voor kennissen, mijn tekst laten overhoren door familie. Dat voelt onecht, g\u00eanant. Als je priv\u00e9 de fictie toelaat, kun je danig in de war raken. Met alle respect voor het publiek, alleen wanneer ze een kaartje hebben gekocht, hebben ze recht op me, op mijn w\u00e9rk. Ik vond het onverdraaglijk te worden aangegaapt in winkel of restaurant, wilde het liefst mijn tong uitsteken en d\u00e9\u00e9d dat ook vaak. Tegenwoordig niet meer, dan zeggen ze: ach, het oudje heeft ze niet meer allemaal.’<\/p>\n

U was de eerste echte filmactrice in Frankrijk, zonder toneelervaring.<\/p>\n

‘Toen de film geluid kreeg, waren er acteurs nodig met duidelijke dictie, er kwam vraag naar spelers met toneel- of music-hallervaring. Omdat je in het theater nooit van de ene dag op de andere bekend wordt, werden jeugdige rollen dus gespeeld door dames die niet pril meer waren, nogal chichiteuses. Niemand vond dat raar, je was het gewend. Mijn vader is gestorven toen ik zeven was, moeder moest in ons onderhoud voorzien met zangles. We reisden op en neer tussen de conservatoria van Parijs en Bordeaux, ze had geen vaste aanstelling. Een van moeders leerlingen had een man bij de film en vertelde van een talentenjacht voor de meisjesrol in Le bal.<\/p>\n

Films werden toen opgenomen in meerdere versies. Decors, fotografie en figuratie bleven dezelfde, maar spelsc\u00e8nes werden na elkaar gedraaid met Duitse, Engelse of Italiaanse acteurs. Le bal was in oorsprong een Duits project met Dolly Haas, de Franse cinema had niemand van haar type. Moeder hield van film \u2013 de bioscoop was het enige verzetje wat we ons konden veroorloven \u2013 maar wilde niet dat ik auditeerde, bang dat de cinema een poel van verderf zou zijn. Ik heb toch doorgezet. De Duitse regisseur, Wilhelm Thiele, begreep ik niet, zijn assistent ontfermde zich over me en tolkte de instructies. Als brave dochter heb ik de hele productie “oui maman” tegen hem gezegd. Vanwege alle lampen had ik een dikke laag pancake op mijn gezicht, niemand zag het als ik moest blozen. Heel goed als je zo timide bent. Toch deed ik ze versteld staan met mijn naturel, de producent gaf me meteen een vijfjaarcontract.<\/p>\n

Ik heb nooit begrepen waarom ik succes had, was me nauwelijks bewust d\u00e1t ik succes had. Ik amuseerde me op de set, maar het voornaamste was dat ik geld verdiende, dat moeder en ik behoorlijk konden leven. Een nieuwe film was: voorlopig geen zorgen. Toen Mich\u00e8le Morgan en Micheline Presle begonnen, waren ze weinig ouder dan ik, maar kregen meteen rollen als vamp in uitdagende jurken. Ik had er liever \u00f3\u00f3k zo mooi uitgezien. Er was een stouterd als Billy Wilder nodig om te bedenken dat zo’n zoet wicht als ik ook doortrapt kon zijn, in Mauvaise graine. H\u00f3\u00e9 doortrapt heb ik pas beseft toen ik de film later terugzag, bij de opnamen was het of ik net zo speelde als anders.’<\/p>\n

In 1936 maakte ‘Mayerling’ u wereldberoemd.<\/p>\n

‘Charles Boyer was voor die film overgekomen uit Hollywood en zei dat hij geen ander wilde voor de rol van Maria Vetsera. De producenten stelden dat ik alleen komedie en operette kon, maar hij bleef bij zijn eis. Ik had de juiste leeftijd, was ge\u00efntimideerd door Boyer die ouder was en al met Hepburn, Garbo en Dietrich had gespeeld, alle omstandigheden werkten in het voordeel van mijn personage. Mayerling werd het grootste kassucces van de Franse cinema, de eerste film die wereldwijd is gedistribueerd. En een rol in een succes maakt altijd meer indruk als het publiek je niet eerder heeft gezien. Dus kreeg ik de mooiste recensies in Amerika.’<\/p>\n

En een Hollywood-contract.<\/p>\n

‘Hollywood had ondoorzichtige contracten waaraan je zelf geen recht ontleende, maar die de studio zonder overleg zeven jaar kon verlengen als je in de smaak viel. Ik dacht dat het om \u00e9\u00e9n rol ging. Ik had getekend bij Joe Pasternak, de producer van Universal, maar k\u00f3n met nog een Frans contract geen andere exclusieve verbinding aangaan. Eigenlijk ging “Hollywood” langs me heen: mijn man en ik logeerden bij Boyer en zijn vrouw, in vrije uren was ik druk met het enige spelonderricht dat ik ooit heb gekregen. Zodra The Rage of Paris af was, wilde ik terug naar huis, met mijn man, die vond dat ik moest toneelspelen en films ontwikkelde waarin hij me zou regisseren.’<\/p>\n

Henri Decoin.<\/p>\n

‘Zo jong trouwen was geen goed idee, maar we hebben mooie films gemaakt. En later, na de scheiding, nog meer. Met een regisseur in huis leer je wel wat filmtechniek inhoudt. Decoin probeerde mijn andere mogelijkheden te tonen in afwijkende rollen, zonder dat ze drastisch ingingen tegen het beeld dat producenten van me wilden. Ik heb Fran\u00e7ois Mauriac goed gekend, wilde zijn Th\u00e9r\u00e8se Desqueyroux spelen, maar kreeg te horen: iemand die haar man wil doden? hoe k\u00f3m je erbij, Darrieux is champagne! Later vond Decoin een roman van Simenon, La v\u00e9rit\u00e9 sur B\u00e9b\u00e9 Donge, ook over een verzuurd huwelijk. Niet hetzelfde, wel een mooie film en een dierbaar personage.’<\/p>\n

De oorlog was voor u een dramatische periode.<\/p>\n

Streng: ‘Oorlog is voor ieder\u00e9\u00e9n dramatisch. Ik had een contract voor nog drie films met Continental toen de Duitsers die studio overnamen. Dat had penibel kunnen zijn, ik had Engelse radioteksten gesproken om Amerika te vertellen van oorlogsdreiging. Maar ik kreeg geen last en de Duitsers waren slim genoeg om te weten dat je met propaganda geen kaartjes verkocht, bemoeiden zich niet met de filminhoud. Ineens moest ik wel met collega’s op promotietournee door Duitsland. Mijn echtgenoot (de Dominicaanse diplomaat Porfirio Rubirosa \u2013 AvI) had toen van de Gestapo huisarrest in zijn ambassade in Berlijn, ik vreesde dat die diplomatieke onschendbaarheid in gevaar kwam als ik weigerde. Ik ging naar Berlijn, trof mijn man met wie ik maanden geen contact had gehad en onttrok me met een smoes aan de verdere tour. Toen de contractuele verplichtingen waren voldaan, ben ik gestopt met acteren. Ik wilde niet spelen zolang het oorlog was. Na de oorlog werd ik ontboden voor de zuiveringscommissie waarvan Decoin deel uitmaakte. Schrikken: priv\u00e9 had hij best reden voor wrok en hij was een gedecoreerde held van de Eerste Wereldoorlog. Decoin kwam persoonlijk melden dat was vastgesteld dat ik op generlei wijze had gecollaboreerd, er doen nog steeds verhalen de ronde dat ik voor Duitse legers heb opgetreden en op het nippertje ben gered van het vuurpeloton. Ha!’<\/p>\n

De mooiste rollen kwamen rond 1950.<\/p>\n

‘Ik ben dankbaar dat ik kon spelen voor Max Oph\u00fcls en Claude Autant-Lara, maar ook dat het gebeurde toen ik eraan toe was. Anders had ik mogelijk last gekregen van mijn leeftijd, of ik nog mooi genoeg was, die onzin waarmee je jezelf in de weg zit. Autant-Lara was een moeilijke man die altijd schreeuwde en schold, zijn hoed op de studiovloer vertrapte, maar ik kon met hem overweg. Niet evident dat iemand zonder humor Feydeau verfilmt, maar Occupe-toi d’Am\u00e9lie was een juweeltje, de enige van mijn films waarvan het me verbaast dat hij niet vaker wordt hervertoond. Ik zeg niet dat Le rouge et le noir mijn beste rol of film is, Madame de R\u00e9nal is mijn lievelingspersonage, al sinds ik Stendhals roman las. Na die premi\u00e8re vroeg een interviewer me Claude en Max te vergelijken, de regisseurs met wie ik frequent werkte. Ik zei dat Autant-Lara een uitzonderlijk spelleider was en Oph\u00fcls een magi\u00ebr. Claude was ziedend, stuurde een telegram \u2013 merci Danielle! \u2013 en gaf me nooit meer een rol.<\/p>\n

Oph\u00fcls was een charmeur, het is ook bijna een voorwaarde dat de regisseur je adoreert, dan geef je het uiterste om hem niet teleur te stellen. Na La ronde, Le plaisir en Madame de… zei Max dat ik \u00e1l zijn films moest spelen. Lola Montez was ontwikkeld voor mij, de coproducers eisten Martine Carol, zij was populairder in Duitsland. Oph\u00fcls was diep ongelukkig, ik moet toegeven dat Martine het erg goed heeft gedaan. Na alles wat Max bij die film is aangedaan: ellende met alle producenten en distributeurs; critici die niet herkenden dat het een meesterwerk was \u2013 terwijl ieder\u00e9\u00e9n dat nu ziet; en hij te jong stierf, zijn vitaliteit geknakt; dacht ik: als het vak z\u00f3 walgelijk omgaat met kunstenaars, wil ik niks met dat vak van doen hebben. Iedereen zei: overdrijf niet, wees blij dat jij niet in die flop zat. Ik heb altijd alles uitgegeven en weggegeven wat ik verdiende, ik had net mijn zoon gekregen, ik kon me niet veroorloven te stoppen. Geheim van een lange carri\u00e8re: geldnood.’<\/p>\n

Als ik aan uw grote films denk, was er altijd een dubbele bodem: lichte melancholie in komedies, zelfspot en ironie in drama’s.<\/p>\n

‘U zegt: ironie, ik noem het: verwondering. Op mijn leeftijd zou niets me moeten verbazen, maar een actrice debuteert met elke rol opnieuw, het voorafgaande telt nooit. Als ik me niet meer kon verwonderen, weet ik niet of het leven zin zou hebben. Ik weet niet hoe het u vergaat, mij is opgevallen dat mensen met groot verdriet iets excuserends hebben, inderdaad zelfspot. Het gevoel dat je anderen niet hoort te belasten met jouw lijden. Frivoliteit is een vorm van beleefdheid. Het klinkt hard, als ik iemand handenwringend zie jammeren, denk ik: je hebt genoeg medelij met jezelf, mijn medelijden heb je niet nodig. Dat gaat over acteren, maar in het echte leven is het niet anders. Dus probeer ik verdriet zo licht mogelijk aan te stippen. Oph\u00fcls zei: jij bent van jezelf zo komisch dat je alleen tragische rollen mag spelen.’<\/p>\n

Na 1950 meldde Hollywood zich weer.<\/p>\n

‘Pasternak was naar MGM gegaan en liet weten dat ik hem nog een film schuldig was. Ik zat eens om vijf uur ‘s ochtends in de make-up, keek in de spiegel en zei: ik zie er niet uit vandaag. Daarover werd ik berispt, zoiets m\u00f3cht je niet zeggen: bij MGM zag iedereen er altijd goed uit! Het was een musical, Rich, Young and Pretty, ik zong en danste en \u2013 net dertig \u2013 was moeder van een actrice die nauwelijks jonger was (Jane Powell), al speelde ze een tiener. Ik was gevleid dat ze me talent toedichtten voor een karakterrol, maar na de premi\u00e8re werd gezegd: wat heb je je laten aandoen? Wie in Hollywood een ster wil worden, neemt geen moederrol. En twee jaar later speelde ik al de moeder van Richard Burton.’<\/p>\n

‘Five Fingers’ van Mankiewicz werd een klassieker.<\/p>\n

‘Eerst zou Micheline Presle de rol spelen, ze had ruzie met Zanuck die haar onder contract had en werd zwanger. Ik hield van Mankiewicz’ werk, maar had gehoord dat hij genadeloos was voor acteurs, ik vreesde dat iemand die niet eerste keus was het helemaal moest verduren. Als de regisseur van All About Eve een film wilde maken, kon niemand hem weigeren, maar in Five Fingers was weinig vertrouwen. Men vond het script te cynisch en amoreel, al die oplichters die ongestraft bleven, en gaf een klein budget en weinig opnametijd. Joe zei dat hij om tijdwinst de film in lange shots zou draaien, zonder retakes. Gelukkig nam James Mason me onder zijn hoede: als Joe bezig is met de camera, gaan wij de sc\u00e8nes doornemen. Mason was een gulle tegenspeler.’<\/p>\n

Is er in die zeventig jaar veel veranderd?<\/p>\n

‘Daar sta ik nooit bij stil, ik heb een selectief geheugen, oninteressante ervaringen wis ik uit. En technische vooruitgang gaat geleidelijk, je komt niet opeens in een totaal andere situatie. Nu camera’s minder log zijn en celluloid lichtgevoeliger, hoef je niet eindeloos te wachten tussen de opnamen, erg plezierig voor een ongeduld als ik. Ik vind dat nu beter wordt geacteerd dan vroeger. Soms zie ik iemand en zeg: die kleine is erg goed, ze heeft zeker al veel gedaan?, dan blijkt dat het haar eerste of tweede rol is. Met voorbeeldige eenvoud, daarnaast lijkt mijn geprezen naturel van destijds behoorlijk overdreven. Het merendeel van de filmers met wie ik de laatste jaren heb gewerkt zijn vrouwen.<\/p>\n

Jonge filmers hebben geen last van de herinnering aan Mayerling, Madame de… of Marie Octobre, ze hebben voor hun film gewoon een oud mens nodig en (lacht) als Micheline Presle is verhinderd, vragen ze mij. Best verfrissend, want als ik hoor: die rol is \u00e9cht wat voor jou, dan zakt mijn interesse in. Ik heb liever rollen die n\u00ed\u00e9t voor mij zijn, het lijkt uitermate vervelend en oninteressant om mezelf te spelen.’<\/p>\n

Naast alle internationale filmprijzen heeft u ook de nationale toneelprijs gekregen voor ‘Oscar et la dame rose’.<\/p>\n

‘Ik moet verklappen dat ik me nooit toneelactrice heb gevoeld. Ik hou van de spanning een dramatische lijn vast te houden, de voldoening na afloop, maar mis een antenne die anderen w\u00e9l hebben. Je hoort vaak: goed publiek, ze waren muisstil. Als ik geen reacties hoor, word ik onzeker, bang dat ik ze verveel. Als ik een lach heb gekregen en iedereen is weer rustig op serieuzer momenten, w\u00e9\u00e9t ik dat ik hun aandacht heb. In een drama dat steeds in eerbiedige stilte wordt bekeken, ben ik doodongelukkig, terwijl in film dat mijn voorkeur heeft. Ik speelde D\u00fcrrenmatts Visite de la vieille dame, boeiend stuk en mooie rol. Dat had humor, maar als mijn personage opkwam, werd het pikzwart en viel er niets te lachen. De repetities waren een feest, maar zodra we gingen spelen, was het een hel. Ik dacht: ze vinden me niets, ook uit slotapplaus putte ik geen vertrouwen voor volgende avonden. Ik ben dus min of meer veroordeeld tot boulevardtoneel.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze was als puber de eerste \u00e9chte Franse filmactrice. En nog steeds voegt Danielle Darrieux filmrollen toe aan de meer dan honderd waarin ze al speelde. Wat is er veranderd in de filmwereld, de afgelopen zeventig jaar? De filmdiva over haar leven en spelen. ‘Er was een stouterd als Billy Wilder nodig om te bedenken dat zo’n zoet wicht als ik ook doortrapt kon zijn.’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2207,253,9,269],"tags":[3093,783],"acf":[],"author_name":"Ab van Ieperen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126461\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ab van Ieperen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}