{"id":126393,"date":"2004-01-10T12:20:00","date_gmt":"2004-01-10T10:20:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/kogelregens-aan-de-amstel\/"},"modified":"2004-01-10T12:20:00","modified_gmt":"2004-01-10T10:20:00","slug":"kogelregens-aan-de-amstel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/kogelregens-aan-de-amstel\/","title":{"rendered":"Kogelregens aan de Amstel"},"content":{"rendered":"
\n

Afrekeningen in \u2018het milieu\u2019 zijn van alle tijden. Bedreigingen aan het adres van politie en justitie eveneens. Maar het afgelopen jaar leek het gangsterdom in Amsterdam en omstreken schietlustiger dan ooit. Waardoor sloeg de vlam in de pan? En wat is de rol van de politie?<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vroeger werden criminelen in de pers alleen met hun initialen aangeduid \u2013 nu ze steeds vaker op straat worden neergeschoten, zijn ze uitgegroeid tot Bekende Nederlanders. De uitbundige maffiabegrafenissen die zware jongens als Sam Klepper en Cor van Hout ten deel vielen, zullen daar zeker aan hebben bijgedragen.<\/p>\n

Het aantal misdadigers dat bij een afrekening om het leven kwam, was dit jaar groter dan ooit. Alleen al in Amsterdam werden de afgelopen tijd elf gangsters door huurmoordenaars omgelegd. En het onderlinge wantrouwen groeit. Volgens mensen uit het milieu wordt de paranoia nog eens aangewakkerd door de politie, die mogelijke nieuwe slachtoffers voortijdig waarschuwde. Dat deed ze op basis van een dodenlijst die volgens de inlichtingendienst van de hoofdstedelijke politie in 2003 in het milieu circuleerde. Daarop zouden namen voorkomen als die van Hells Angels-baas Dikke Willem en de Amsterdamse vastgoedbaron Willem Endstra, die mogelijk zou optreden als een \u2018bank voor de onderwereld\u2019.<\/p>\n

\u2018Waarom lijken alle liquidaties zich toch in Amsterdam af te spelen?\u2019 verzuchtte een ex-politieman. Het antwoord is niet zo moeilijk. Afrekeningen die in Amsterdam plaatsvinden, krijgen relatief veel aandacht doordat de landelijke media in de hoofdstad zijn gevestigd. En het gebeurt er ook vaker. In de grootste stad van Nederland wonen nu eenmaal de meeste misdadigers.<\/p>\n

Maar er is meer aan de hand. De kogelregen in en om Amsterdam is het bloedige vervolg op een vorige liquidatiegolf, denkt een oud-recherchechef. \u2018Ik heb het eerder gezien, zo\u2019n tien jaar geleden. Toen viel ook de ene dode na de andere.\u2019<\/p>\n

De geschiedenis lijkt zich inderdaad te herhalen. Dat wordt duidelijk uit de statistieken in Moord en doodslag in Nederland (2003) van Elsevier-journalist Gerlof Leistra en Paul Nieuwbeerta, senior-onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving. Ook begin jaren negentig vonden er opvallend veel afrekeningen plaats in de Amsterdamse onderwereld en werden overheidsdienaren bedreigd.<\/p>\n

De verharding in het criminele milieu in Nederland is al decennialang bezig. Daar zijn verschillende redenen voor aan te wijzen. Nederland is Distributieland, dat geldt ook voor illegale goederen. Dat trekt buitenlandse gangsters aan, zeker sinds de Europese binnengrenzen vervagen. Niet alleen uit Zuid-Amerika en Azi\u00eb komen tegenwoordig steeds meer gangsters naar ons land, ook criminelen uit het voormalige Oostblok laten zich gelden in het rijke Westen. Ze vechten met elkaar om de macht.<\/p>\n

Tegelijkertijd is door de war on drugs de onderlinge argwaan toegenomen. Nederlandse opsporingsambtenaren hanteren vanaf begin jaren negentig Amerikaanse methoden, zoals het maken van deals met criminelen en het werken met infiltranten. Dat zorgde voor een toenemende paranoia in het milieu, want wie verraadde wie?<\/p>\n

De onderlinge argwaan en concurrentie zijn sindsdien alleen maar erger geworden. Een Brabantse crimineel: \u2018Ik denk dat ik maar eerlijk werk zoek. Zelfs met het beroemde Nederlandse exportprodukt xtc is haast geen droog brood meer te verdienen. En je moet nog meer dan vroeger oppassen dat je niet achter je rug om door een infiltrant wordt verraden aan de kit.\u2019<\/p>\n

Een crimineel in het nauw maakt rare sprongen. Wie wordt bestolen, geript in het jargon, kan niet naar de politie lopen, stelt cultureel antropoloog Mattijs van de Port in zijn boek Geliquideerd (2001). Maar de criminele entrepreneur is volgens Van de Port niet louter een homo economicus, en liquidaties zijn niet de \u2018ultieme reactie\u2019 op problemen binnen het milieu. Het gaat vaak ook om \u2018the family of moral emotions\u2019: eerzucht, wraak, verraad en gekwetste trots blijken aanleiding om iemand overhoop te schieten.<\/p>\n

Onderling geweld in het milieu is daarom van alle tijden. Vooral onder Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen en Oost-Europeanen liepen de gemoederen na een drugsdiefstal ook voorheen vaak hevig op. De bovenwereld merkte daar echter weinig van, omdat de media er nauwelijks aandacht aan besteedden. De liquidaties werden pas echt nieuws toen ook autochtone Nederlandse criminelen er slachtoffer van werden. De beschreven cases in het boek Moord en doodslag van Leistra en Nieuwbeerta en de cijfers bevestigen dit beeld. De klompenmaffia hing vroeger vooral de Hollandse koopmansgedachte aan: van een dode kun je niet plukken. Maar daar lijkt door het multicultureel en internationaal zakendoen verandering in gekomen. De afgelopen tien jaar schrikken ook Nederlandse criminelen er niet voor terug om overdag en op straat veten uit te vechten: de financi\u00eble belangen die met de drugshandel gepaard gaan, zijn immers immens.<\/p>\n

De recente praktijk bevestigt het beeld van ons land als een levensgevaarlijke jungle. Een beetje Hollandse gangster draagt een vuurwapen en rijdt rond in een gepantserde auto. Een crimineel die even wil shoppen in de Amsterdamse P.C. Hooftstraat, laat zich als een warlord vergezellen door zwaarbewapende bodyguards, direct ingevlogen uit de Balkan, waar ze jarenlang de dienst uitmaakten. Volgens het Recherche Magazine zijn deze gangsters niet bang voor geweld en gewend om de trekker over te halen. \u2018De Nederlandse politie zal nog veel last krijgen van criminaliteit uit die regio.\u2019<\/p>\n

Maar er is nog een reden waarom er al tijden onrust heerst in de Nederlandse onderwereld. Om die reden te achterhalen, moeten we opnieuw terug in de geschiedenis. De eerste analyses van politie en wetenschappers over de opmars van de maffia in ons land stammen uit het begin van de jaren negentig. Ook in de media werd het gevaar van de georganiseerde misdaad daarna sterk benadrukt. De cijfers over het aantal benden dat Nederland onveilig zou maken, buitelden over elkaar heen. Om het tij te keren, werden interregionale rechercheteams (IRT\u2019s) opgericht. Onder het motto \u2018boeven vang je met boeven\u2019 bonden deze speurneuzen de strijd aan met de grote Nederlandse drugshandelaren. Achteraf moet worden vastgesteld dat Nederland te klein was voor deze opsporingsmethodiek. Met medeweten van de opsporingsambtenaren konden \u2018kleine criminelen\u2019 tonnen drugs invoeren en uitgroeien tot de grote jongens van nu. Sommige \u2018criminele helpers\u2019 bleken ook nog eens dubbelspel te spelen: ze belazerden de politie. Maar hun criminele partners, die de pech hadden om te worden gesnapt, hielden hun mond. De ene dienst is immers de andere waard.<\/p>\n

Zeker twaalf informanten vonden destijds de dood omdat gangsters er op een of andere manier achter kwamen dat ze een judasrol vervulden. Een aantal van hen verdween spoorloos, anderen werden later al dan niet in beton gegoten teruggevonden of lagen doodschoten langs de snelweg. De daders werden nooit opgepakt. Op \u00e9\u00e9n na. De moordenaar van IRT-informant Martin Swennen, die \u2019s avonds in het Amsterdamse caf\u00e9 De Blauwe Druif werd doodgeschoten, bleef gewoon aan de bar staan. Nader onderzoek was dus niet nodig: case closed. Martin Swennen zou, als hij was blijven leven, de volgende dag op bezoek zijn gegaan bij de Amsterdamse officier van justitie Fred Teeven.<\/p>\n

De politie wist ook dondersgoed wie er verantwoordelijk was voor de dood van een andere IRT-informant, Jaap van der Heijden, maar men kon die niet oppakken. Van der Heijden, een Alkmaarse drugshandelaar, werd opgeblazen door een bom die aan zijn voordeur was bevestigd. In een geheim rapport uit die tijd staat dat de daders moesten worden gezocht in de Amsterdamse Deltagroep, een losvaste groep criminelen waarmee het IRT de strijd had aangebonden. Het ging om Stanley H., Mink K., Jan Fehmer en consorten.<\/p>\n

Veel van het huidige geweld lijkt direct terug te voeren tot die IRT-tijd, waarin zowel in de onder- als in de bovenwereld nieuwe mores opgeld deden. Namen van toen haalden ook recent het nieuws: Mink K. als \u2018informant\u2019 van opnieuw officier Teeven en Jan Fehmer als slachtoffer van een liquidatie. Ook Jules Jie, die indertijd werd gesignaleerd bij de aanslag op Van der Heijden, werd met kogels doorzeefd. Andere zogenaamde \u2018Delta-leden\u2019 \u2013 George Plieger en \u2018Schele Henk\u2019 Boon \u2013 werden afgelopen jaar eveneens doodgeschoten. Boon trad begin jaren negentig op als lijfwacht van Delta-kopstuk Ton van D., een Rotterdamse \u2018filiaalchef\u2019. Ook de in oktober 2000 met kogels doorzeefde Sam Klepper behoorde tot de vermeende Delta-organisatie, die incidenteel samenwerkte met buitenlandse groeperingen. Daaronder was ook de bende van Sreten Jocic, die zich net als de Hollanders bezighield met wapens- en drugshandel.<\/p>\n

Sommige advocaten, zoals Jan Boone en Theo Hiddema, die destijds drugshandelaren bijstonden, waarschuwden al enkele jaren geleden voor toenemend geweld in de Nederlandse onderwereld. Er waren gedetineerden die zich opwonden over hun vroegere kameraden, die in de IRT-tijd een deal met justitie hadden gesloten om hun collega\u2019s of concurrenten te verraden. Boone voorspelde vier jaar geleden al: \u2018Wie destijds verraden is, zou best eens wraak willen kunnen nemen.\u2019 Volgens de doorgewinterde strafpleiter Hiddema zorgden niet alleen de oude \u2018deals met justitie\u2019, maar ook de nieuwe maatregelen van de overheid om rijk geworden boeven in hun portefeuille te treffen (financi\u00eble ontnemingen) voor \u2018een trigger-happy klimaat\u2019. Enkele opgepakte criminelen hoopten immers na hun vrijlating op een premie van hun oude kameraden voor het zwijgen over het grote graaien in de IRT-tijd. Of ze wilden op zijn minst hun oude winsten terug zien om de door de overheid opgelegde boeten te betalen. Maar veel crimineel geld bleek inmiddels opgefeest door handlangers of weggesluist naar de bovenwereld via allerhande bv\u2019tjes en Ltd\u2019s in verre oorden.<\/p>\n

Topcrimineel Johnny Mieremet, het maatje van Sam Klepper en ook al een vooraanstaand lid van die zogenaamde Delta-groep, gaf na een aanslag op zijn leven in augustus 2002 een blik in de keuken van dit grijze-geldcircuit in een opmerkelijk interview in De Telegraaf. Volgens Mieremet zou veel geld beheerd worden door \u2018onderwereldbankier\u2019 Willem Endstra en was Willem Holleeder de bewaker van die \u2018onderwereldbank\u2019. Criminelen die snel cash nodig hadden, stuitten op moeilijkheden doordat veel van dit geld was belegd in onroerend goed of werd vastgezet in buitenlandse firma\u2019s. Mieremet vertelde dat zijn vrouw geld terug wilde hebben dat zij had ondergebracht in een bv\u2019tje dat werd beheerd door Endstra. Ook dat gaf problemen, zei hij tegen de krant. Mieremet vertelde ook dat hij zich bij de politie had aangemeld als informant om eens een boekje open te doen over wat zich in het milieu afspeelde.<\/p>\n

Een opmerkelijke move. Wat Mieremet er niet bij vertelde, was dat ook hijz\u00e9lf naarstig op zoek was naar contanten. Vanaf 1997 liep er namelijk een onderzoek van de Amsterdamse politie, in samenwerking met de Fiod, naar het duo Klepper en Mieremet. Nadat Klepper in Amstelveen was geliquideerd, was dit stopgezet. Dat weerhield de Belastingdienst er niet van om de bekende blauwe enveloppen te laten bezorgen bij de erven Klepper, en bij Mieremet. De fiscus eiste dertig miljoen gulden van Johnny. Officieel heeft Mieremet in Nederland zelf geen bezittingen; hij staat ingeschreven in Ierland. Daarom werd ook bij Mieremets zakenpartners beslag gelegd. Dat zal hem zeker niet in dank zijn afgenomen.<\/p>\n

Wie in het milieu over openstaande rekeningen begint, kan de bal terug verwachten. Ook buitenlandse drugsbaronnen en vrijgekomen \u2018vrienden\u2019 hebben een goed geheugen voor wat wel en niet is betaald, of wat is verraden.<\/p>\n

Het blijven dus angstige tijden in de hoofdstad en omstreken. Niet alleen voor boeven. Ook omstanders moeten soms duiken voor de rondvliegende kogels. Toen George Plieger werd doodgeschoten, raakte ook een meisje dat op de bus stond te wachten gewond. Toen Klepper werd geliquideerd, moesten omstanders, onder wie een oude man, voor hun leven vrezen. De overheid pikt het dan ook niet langer. Zeker nu, net als destijds, officieren van justitie worden bedreigd door de onderwereld. Koos Plooy bijvoorbeeld, de Amsterdamse aanklager van de zware criminaliteit. Maar of met het opnieuw oprichten van een elite-eenheid, de Nationale Recherche, voor de juiste aanpak is gekozen, is nog maar de vraag. De roep om krachtdadig optreden van nu lijkt daarvoor te veel op die uit de IRT-tijd.<\/p>\n

Over de v\u00e9rgaande IRT-methoden werd begin jaren negentig schande gesproken tijdens een parlementaire enqu\u00eate over de opsporing. De politie had zich verlaagd tot het niveau van criminelen door met boeven samen te werken, vond de bovenwereld. Maar de IRT-methoden kostten de speurneuzen ook gezag in het milieu zelf, want een politieman of aanklager die het hard doch fair speelt, dwingt ook in deze kringen respect af. Een drugsbaron: \u2018Als justitie zelf zich niet meer aan de regels houdt, waar blijf je dan?\u2019<\/p>\n

Het was zijn verklaring voor het feit dat de Amsterdamse crimefigthers van het IRT, zoals Jo Valente en Fred Teeven, waren bedreigd.<\/p>\n

De omstreden opsporingstactieken van het IRT zijn nu in de wet geregeld. Het parlement verbood politie en justitie om nog langer met criminele burgerinfiltranten te werken, gezien de risico\u2019s die de overheid daarbij liep. Maar via een omweg \u2013 met de hulp van buitenlandse opsporingsdiensten \u2013 zijn zulke informanten weer terug in Nederlandse onderzoeken. Zelfs enkele justiti\u00eble en politionele hoofdrolspelers van destijds zitten in 2004 weer op hun post in Amsterdam. Teeven is na zijn avonturen in de politiek terug als officier van justitie voor het nieuwe team dat de zware criminaliteit moet aanpakken. Het hoofd van deze landelijke recherchedienst is oud IRT-baas Johan van Kastel, de man die als eerste intern alarm sloeg bij het IRT, om te waarschuwen dat de opsporingsmethoden met infiltranten te ver gingen.<\/p>\n

Na het IRT-deb\u00e2cle was gekozen voor \u2018de korte klap\u2019: snel toeslaan, niet wachten tot de baas van de bende \u2018in zicht is\u2019, zoals destijds gebeurde. Criminele burgerinfiltranten konden daardoor met medeweten van leden van het IRT een drugslijn runnen.<\/p>\n

Opnieuw moet de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit anders. In een interview in Trouw eind 2003 waarschuwde Van Kastel voor het gevaar van de onderwereld die de bovenwereld overneemt en onze nationale veiligheid aantast. Zijn woorden lijken een echo uit een ver verleden. \u2018Criminelen mogen geen vermogen meer opbouwen. Doen ze het toch, dan wordt het afgepakt,\u2019 vindt Van Kastel. Zijn rechercheurs moeten opnieuw vooral achter \u2018de grote vissen\u2019 aan. Een lastige opgave, want hoe kom je in hun buurt en betrap je ze \u2018op heterdaad\u2019? Zonder criminele helpers zullen zijn mensen niet ver komen, want in deze onrustige tijden doen financi\u00eble adviseurs uit de onderwereld en topgangsters zeker niet zelf zaken met \u2018nieuwelingen\u2019. Men is op zijn hoede voor verraad en undercoveragenten.<\/p>\n

Tot nu toe richtte de politie zich altijd op de drugshandelaren, zou het deze keer ook lukken om slimme financiers, van wie zo nu en dan de namen opduiken in media als Quote en De Telegraaf \u2013 Endstra is heus niet de enige \u2013 ook worden aangepakt? De druk op politie en justitie om te scoren en Nederland weer veiliger te maken, is opnieuw groot. De verleiding om te gaan experimenteren en de opsporingsregels op te rekken, groeit daardoor.<\/p>\n

De gong voor een nieuwe ronde in de war on drugs heeft geklonken. Haalt de nationale recherche de finale? Of moeten we ons voorbereiden op een nieuwe parlementaire enqu\u00eate over een jaar of vijf?<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Afrekeningen in \u2018het milieu\u2019 zijn van alle tijden. Bedreigingen aan het adres van politie en justitie eveneens. Maar het afgelopen jaar leek het gangsterdom in Amsterdam en omstreken schietlustiger dan ooit. Waardoor sloeg de vlam in de pan? En wat is de rol van de politie?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[2423,783],"class_list":["post-126393","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-mink-k","tag-verhalen"],"acf":[],"author_name":"Marian Husken","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126393"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126393\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marian Husken","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}