{"id":126373,"date":"2004-02-21T15:17:00","date_gmt":"2004-02-21T13:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/alles-beter-dan-calais-vluchtelingen-op-weg-naar-een-nieuw-leven-in-engeland\/"},"modified":"2004-02-21T15:17:00","modified_gmt":"2004-02-21T13:17:00","slug":"alles-beter-dan-calais-vluchtelingen-op-weg-naar-een-nieuw-leven-in-engeland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/alles-beter-dan-calais-vluchtelingen-op-weg-naar-een-nieuw-leven-in-engeland\/","title":{"rendered":"Alles beter dan Calais. Vluchtelingen op weg naar een nieuw leven in Engeland"},"content":{"rendered":"
\n

Illegaal van Calais naar Dover zien te komen is niet eenvoudig. Verstekelingen worden ontdekt met de nieuwste hightech. Tot een jaar geleden konden ze terecht in het opvangcentrum Sangatte, maar dat is afgebroken. De nieuwe lichtingen gelukszoekers verschuilen zich in de duinen. Niemand bekommert zich om hen \u2013 op een groepje vrijwilligers na.<\/p>\n

Vanuit de duinen achter de vuurtoren is een Soedanees naar de haven van Calais komen lopen. Het is halfzeven, tijd om zijn eten te halen. Hij begroet de buitenlandse journalist alsof hij er een pr-cursus voor heeft gevolgd. \u2018Tank you, tank you, tank you\u2019 is zijn reactie op de uitgestoken hand. Abbas heet hij, geboren in 1974 \u2018of zoiets\u2019, vrijdenkend moslim, sinds drie weken in Calais. Ook hij wil naar Engeland, zoals zovelen, omdat de immigratiewetten er soepeler zijn dan op het Europese continent.<\/p>\n

Een Franse vrijwilliger geeft hem een bord pasta. Abbas eet staand, kleumend van de kou. Ongeveer vijftig mensen zijn tegelijk met hem te voorschijn gekomen uit hun schuilplaatsen in en rond de havenstad. In de snijdende wind staan ze in de rij langs de muur van een loods. Ze weten: bij westenwind komt het busje aan de oostkant van het gebouw, bij noordenwind aan de zuidkant.<\/p>\n

Vanavond lijkt de storm uit alle richtingen tegelijk te waaien. En het regent. Soedanezen, Koerden en Irakezen vormen de meerderheid. Er is een Albani\u00ebr, een paar Irani\u00ebrs, een Bulgaar. De vrijwilligers die het eten komen brengen, zijn met zijn zessen, voldoende om een rustig verloop van de voedseldistributie te garanderen. Vandaag geen vechtpartijen tussen de illegalen van verschillende nationaliteiten.<\/p>\n

Als Abbas zijn bord leeg heeft, zegt hij monter: \u2018Ik kan je goeie foto\u2019s laten zien van onze schuilplaats.\u2019 En uit de haveloze plunjezak die hij meetorst, tovert hij een in vele lagen plastic verpakte IBM-Thinkpad te voorschijn. Abbas is een moderne vluchteling. \u2018Tank you, tank you, tank you.\u2019 In Soedan was hij webdesigner. De IBM hapert. \u2018Ik heb hem de laatste keer snel moeten afsluiten omdat de politie eraan kwam,\u2019 verklaart Abbas. Windows 2000 geeft allerlei foutmeldingen, in Griekse lettertekens. Snel klikt Abbas erdoorheen. Hij kent geen Grieks maar zijn tocht van Chartoem naar Calais voerde hem langs Athene, en daar heeft hij deze computer gekocht. \u2018Mijn vorige was in het water gevallen.\u2019 Als Windows-adept hoeft hij de meldingen niet te kunnen lezen om ze te begrijpen.<\/p>\n

Niet alleen de vluchtelingen zijn moderner geworden. In de haven van Calais is ook het een en ander veranderd. Tegenwoordig passeert elke vrachtwagen die de oversteek naar het beloofde land wil maken de Heart Beat Control (HBC). Tot kort geleden was het meten van het CO2-gehalte in de laadruimte nog het neusje van de zalm, nu is de HBC de snelste en zekerste manier om vast te stellen of er vluchtelingen tussen de lading verstopt zitten. De motor moet af en de chauffeur moet even uitstappen. Vervolgens worden vier elektromagneten aan het chassis bevestigd, en de computer (ook hier een laptop) doet de rest. In een minuut stelt hij vast of er ergens in het gevaarte nog een menselijk hart klopt. Zo ja, dan geeft het beeldscherm zelfs aan waar de verstekeling ongeveer zit.<\/p>\n

De verschillende ploegen die de HBC bedienen, houden een competitie. Het team dat op 26 januari de dagdienst draait, heeft sinds het begin van het jaar de kloppende harten van 89 illegalen gedetecteerd. Op deze maandagochtend heeft Dominique om halftien al drie Irakezen gevonden. Hij vindt het werk op de HBC leuk, omdat de apparatuur zo geavanceerd is. De C02-meter gebruiken ze ook nog weleens, maar het ding, een soort lange degen die via een draad verbonden is aan een meetkastje, ziet er hopeloos ouderwets uit.<\/p>\n

Op sommige trucks werkt de HBC niet. Die gaan langs de Passive Millimetric Waves (PMMW), evenals de HBC een recente Engelse uitvinding. Hier hoeft de chauffeur niet uit te stappen, hij hoeft zijn wagen zelfs niet stil te zetten. Stapvoets rijden de trucks langs een weerkaatsende wand die in een hoek van vijfenveertig graden op het wegdek staat. Natuurlijke straling uit de lucht valt op de wand, en wordt d\u00f3\u00f3r de passerende truck heen naar een ontvanger gezogen, die er een soort r\u00f6ntgenbeeld van maakt.<\/p>\n

Geavanceerde technologie, maar de veiligheidsman die het apparaat bedient, hoeft maar uit twee knoppen te kiezen. Een groene en een gele. Op de groene staat RAS (rien \u00e0 signaler), op de gele SUSPECT. Voor de gevallen dat de beelden helemaal geen twijfel meer toelaten, is er nog een rode knop. Daar drukt hij op als hij bij wijze van spreken de kleur ogen van een verstekeling heeft kunnen zien.<\/p>\n

De techniek nadert hier de perfectie, maar de controles blijven mensenwerk. Een truck rolt langzaam langs de PMMW. De veiligheidsman bestudeert de beelden. Hij schuift zijn cursor in de richting van de groene knop, dan naar de gele. Hij aarzelt. Buiten klinkt het geronk van een optrekkende vrachtwagen. De veiligheidsman roept naar zijn collega die in de deuropening staat. \u2018Is ie al op de boot?\u2019 \u2018Ah, b\u00e8h oui, je moet het wel zeggen als je iets ziet.\u2019 RAS dan maar, besluit de veiligheidsman, en met een klik op de groene knop opent hij misschien de poort naar een nieuw leven voor een of meer verstekelingen in de truck.<\/p>\n

Ruim een jaar geleden is het nu dat het meest mensonterende plekje van West-Europa werd ontruimd. \u2018Sangatte\u2019, de hangar waar het Franse Rode Kruis sinds 1999 in totaal meer dan zeventigduizend illegalen opving, is niet meer. De Franse minister van Binnenlandse Zaken, Sarkozy, heeft de hangar laten afbreken, in nauw overleg met zijn Engelse collega Blunkett. De beelden van de hangar waren slechte publiciteit voor zowel Engeland als Frankrijk. Legergroene golfplaten op een winderige heuvel, met gaas eromheen waaraan rafelig wasgoed wapperde. Op de voorkant een groot wit vlak met een rood kruis erop. En dan die mensen. Hologig en vies zwierven ze overdag door Calais en het dorpje Sangatte.<\/p>\n

Dat geschilderde kruis was eigenlijk de enige verandering die de hangar had ondergaan, toen hij van werkplaats voor de Kanaaltunnel veranderde in opvangcentrum voor degenen die op de tunnel afkwamen als muggen op het licht. Binnen was het kaal en smerig. Wanhoopskreten in vele talen op de muren, rodekruismedewerkers, mondkapjes voor, plastic handschoenen aan, die wat probeerden te redderen, terwijl mensensmokkelaars min of meer openlijk zaken deden.<\/p>\n

Toen kwam Sarkozy. \u2018Ik zal het probleem van Sangatte oplossen,\u2019 beloofde de minister. Sluiting van het opvangcentrum was een voor de hand liggende beslissing, die zijn socialistische voorganger niet had aangedurfd. Het Rode Kruis en het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen stemden ermee in. Maar het probleem van Calais is dat van arm en rijk, van oorlog en vrede, van mensen in verre landen die elkaar opjutten met verhalen over een gouden toekomst in Engeland. Vanwege de Kanaaltunnel en de negenenveertig dagelijkse afvaarten naar Dover, is en blijft Calais de trechter waar al die mensen samenkomen. Dat probleem is met de sloop van de hangar niet opgelost.<\/p>\n

In 2003, dus na de sluiting van Sangatte, arresteerde de gendarme nog twaalfduizend illegalen in de omgeving van Calais. In 2002 waren het er vijfenzeventigduizend geweest, mannen, vrouwen en kinderen, dus Sarkozy en de zijnen toonden zich tevreden over de afname.<\/p>\n

Maar de vrijwilligers in Calais, die op dit moment het beste op de hoogte zijn van de situatie, zien de samenstelling van hun groep kostgangers constant veranderen. \u2018Het zijn telkens tussen de honderdvijftig en tweehonderd man, maar na twee weken zie je weer heel andere gezichten. Ze steken tegenwoordig ook met eigen bootjes over, schijnt het.\u2019 De Soedanese Abbas bevestigt dat die mogelijkheid bestaat, maar vertelt dat de mensensmokkelaars er veel geld voor vragen.<\/p>\n

Een jaar na de sluiting van Sangatte is het probleem minder zichtbaar geworden.<\/p>\n

Ten dele heeft het zich gewoon verplaatst. In de havens van Dunkerque, Oostende, Antwerpen en Hoek van Holland namen het afgelopen jaar de moeilijkheden toe. Volgens het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken is dat een tijdelijke situatie. Daar zal een eind aan komen zodra de firma Quinetic, de producent van de HBC en de PMMW, ook die havens heeft voorzien van materiaal. In Parijs zwerft sinds begin december een groep van ongeveer vijftig Irakezen, Irani\u00ebrs, Afghanen en Soedanezen door het tiende arrondissement, nadat de politie hen uit een gekraakte parkeergarage zette. Deze mensen hebben geen asiel aangevraagd in Frankrijk, zij willen naar Engeland maar zijn in Parijs gestrand na verhalen over de ontberingen van hun lotgenoten aan de kust. Uit het tweede arrondissement van Lyon komen vergelijkbare verhalen.<\/p>\n

Voor illegalen die nu in Calais arriveren, is er geen enkele gestructureerde opvang meer. De politie jaagt hen telkens uit hun schuilplaatsen. Soms wordt een groep in een bus gezet en naar Zuid-Frankrijk gereden. Om de terugkeer naar Calais, die gegarandeerd volgt, nog wat te bemoeilijken, pakken de agenten de schoenen van de illegalen af.<\/p>\n

Sinds het vertrek van het Rode Kruis heeft een groep vrijwilligers in Calais de dagelijkse zorg op zich genomen, maar zij zitten met de handen in het haar. Op de wekelijkse vergadering van het Comit\u00e9 de Soutien d\u2019Urgence aux R\u00e9fugi\u00e9s (C\u2019Sur), komen zestien mannen en vrouwen, gemiddelde leeftijd ongeveer vijfenveertig jaar. Actief in mensenrechtenbewegingen, een kerk of de plaatselijke afdeling van Les Verts. Maar, verzucht een van hen: \u2018Een jaar geleden vertegenwoordigde elk van ons een achterban. Tegenwoordig heb ik het idee dat wij zelf de enigen zijn die nog in actie komen.\u2019 Die maandagavond in januari komen tal van problemen aan de orde.<\/p>\n

Er zijn te weinig vrijwilligers om het eten uit te delen, soms maar \u00e9\u00e9n persoon om honderdvijftig man te eten te geven. Een vrouw vertelt dat zij na een angstaanjagende vechtpartij tussen illegalen niet meer durft. De verpleegster die de medische verzorging van de illegalen op zich heeft genomen, begint oververmoeid te raken. Iemand stelt aan de orde dat het ritme van wekelijks een avond vergaderen een extra wissel trekt op de agenda van de vrijwilligers. Kan dat niet eens in de twee weken? Het dreigt de komende weken erg koud te worden, zegt iemand. Moet er een gebouw gekraakt worden om de illegalen tijdelijk in te laten slapen? Vervolgens komt een lastig onderwerp ter sprake: een vrouw die zich wil aansluiten bij het C\u2019Sur werkt misschien samen met de politie. Zij heeft in elk geval mensen aangegeven, maar mogelijk waren dat mensensmokkelaars en was het juist goed. Hoezeer het collectief ook nieuw bloed nodig heeft, na rijp beraad valt het besluit dat deze vrouw niet welkom is. Elk probleem wordt ad hoc opgelost, behalve dat van het gebrek aan mankracht.<\/p>\n

Een vrouw merkt op dat veel inwoners van Calais buiten het collectief om hun steentje bijdragen, vooral door mensen in huis te nemen. Een ander weet te melden dat niet iedereen dat belangeloos doet, soms moeten de illegalen betalen voor hun onderdak. \u2018En dat vind ik misbruik maken van de ellende van een ander.\u2019 Niet alle leden van het bijzonder pragmatisch ingestelde collectief zien dat zo. \u2018Als beide partijen ermee akkoord gaan, waarom niet?\u2019<\/p>\n

Cijfers over deze individuele hulp zijn niet bekend. De burgemeester van Calais, de communist Jackie Henin, wil geen woord meer zeggen over de illegalen, en verwijst voor alle vragen naar een persvoorlichter. Vorig jaar ontving een inwoonster van Calais een onderscheiding omdat ze een Afghaanse jongen in haar gezin had opgenomen. De onderscheiding werd uitgereikt door de hoogste baas van het Franse Rode kruis, Marc Gentilini.<\/p>\n

Ook Abbas de Soedanees heeft een beschermengel, de eigenares van een Creools eethuis op het place des Armes. Bij haar mag hij zijn laptop opladen, en ook zijn mobiele telefoon die telkens gaat. Soms krijgt hij vijf euro van haar, of een pakje batterijen. Abbas wast zich in de wc van het restaurantje, maar een douche heeft hij al zeventien dagen niet meer gehad.<\/p>\n

\u2018Elke situatie is tijdelijk,\u2019 houdt hij zichzelf voor. \u2018Op een dag ben ik hier weer weg, dat is zeker.\u2019 Abbas heeft zelfvertrouwen. En ervaring. En soms pech. \u2018Het is altijd een gok. We gaan naar een parkeerterrein hier in de buurt en proberen in een wagen te klimmen. Als we ons verstopt hebben en de auto gaat rijden, wachten we af. Stopt hij na tien minuten, dan gaat hij met de boot. Rijdt hij eerst twintig minuten, dan wordt het de trein (de Eurostar door de tunnel). Maar als hij na een halfuur nog niet gestopt is, dan gaat hij helemaal niet naar Engeland!\u2019 Het is Abbas al twee keer overkomen. \u2018Dan moet je gaan bonzen, om de chauffeur te waarschuwen. Daarom neem ik behalve een mes ook altijd een steen mee. Maar sommige chauffeurs zijn very wicked, die stoppen pas na uren.\u2019 Dan zit er maar een ding op, de trein terug naar Calais. En als je er bij elk station uitgezet wordt omdat je geen kaartje hebt, kan dat een lange reis zijn.<\/p>\n

\u2018In Chartoem maakte ik een muurkrant,\u2019 vertelt Abbas. \u2018Ik stelde daarin vragen, waarop mensen een antwoord konden schrijven. Daarvoor liet ik een stukje papier blanco. Op een keer vroeg ik waarom Soedanese vrouwen twee krassen in de huid van hun gezicht krijgen, evenwijdig aan het jukbeen. Ik kreeg een anonieme brief in keurig handschrift, van iemand die informeerde of ik gek geworden was, of ik de Soedanese traditie te grabbel wilde gooien. Vanaf dat moment is het verkeerd gegaan. De volgende vraag die ik aan de orde stelde, was: waarom haten wij de joden en de christenen? Ik kreeg een oproep van de geheime dienst om langs te komen. Ze hielden me twee dagen vast.\u2019 In Abbas\u2019 toenmalige laptop werd een plaatje aangetroffen dat de islamitische autoriteiten niet zinde, volgens Abbas was het \u2018Naomi Campbell in bikini\u2019. Toen hij vervolgens in zijn muurkrant een aankondiging plaatste voor een avond waarop over vrouwenbesnijdenis zou worden gepraat, pakte de geheime dienst hem weer op, bond hem vast op een stoel en liet uren lang ijskoud water op zijn hoofd druppelen. \u2018Iedere druppel viel precies op dezelfde plek. Eerst voel je niet zoveel, na twee uur gil je het uit van de pijn.\u2019 Abbas hield op met de muurkrant en begon cursussen te geven in het maken van websites. \u2018Op een dag ging ik naar de plaats waar de Witte Nijl en de Blauwe Nijl samenkomen, het mooiste punt in heel Chartoem. Ik was met twee meisjes die ik computerles zou geven op mijn laptop. We werden alle drie gearresteerd door de geheime dienst. De meisjes zijn later weer vrijgelaten, maar ik ben opgesloten en gemarteld. Ik heb heel veel klappen op mijn buik gehad.\u2019 Met geld van zijn vader kon Abbas na weken in de gevangenis zijn bewakers omkopen. Toen hij de gevangenis uit was, begon zijn vlucht. Aanvankelijk betaalden zijn vrouw, een Ethiopische christen, en hij vierduizend dollar aan een smokkelaar die hen naar Engeland zou brengen. Toen de smokkelaar op een dag zei: neem vanaf hier maar verder de bus, bleken ze niet in Folkstone maar in het Turkse Izmir te zijn. Via Istanbul ging het vervolgens naar Griekenland, Itali\u00eb en tenslotte Frankrijk. De zevenduizend euro die hij meenam uit Chartoum zijn op. Maar hoop heeft Abbas nog. \u2018We gaan nu eerst naar Engeland. Dan naar de Verenigde Staten. En tenslotte naar de maan. Tank you.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Illegaal van Calais naar Dover zien te komen is niet eenvoudig. Verstekelingen worden ontdekt met de nieuwste hightech. Tot een jaar geleden konden ze terecht in het opvangcentrum Sangatte, maar dat is afgebroken.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,69,193,2179],"tags":[783,2003],"acf":[],"author_name":"Pieter van den Blink","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126373"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126373"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126373\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Pieter van den Blink","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}