{"id":126369,"date":"2004-02-21T16:30:00","date_gmt":"2004-02-21T14:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/explosieve-handel-tussen-montfoort-en-islamabad-kernwapens\/"},"modified":"2004-02-21T16:30:00","modified_gmt":"2004-02-21T14:30:00","slug":"explosieve-handel-tussen-montfoort-en-islamabad-kernwapens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/explosieve-handel-tussen-montfoort-en-islamabad-kernwapens\/","title":{"rendered":"Explosieve handel tussen Montfoort en Islamabad, Kernwapens"},"content":{"rendered":"
\n

Het netwerk van de Pakistaanse atoomgeleerde Khan weet nog altijd internationale controle op strategische goederen te omzeilen. Ook in Nederland. De zaak van de raketcompressor in het groene hart en de omstreden Baraton-drukmeters.<\/p>\n

In mei 1998 trilde de aarde in Zuid-Azi\u00eb. De inlichtingendiensten hadden kennelijk een off day, want de Indiase atoomproef en de daaropvolgende zes Pakistaanse proeven kwamen volstrekt onverwacht. De geest leek uit de fles, geladen raketten werden aan de grens op scherp gezet. Beide landen dreigden de ondenkbare kernoorlog te gaan voeren, en alleen een last minute-telefoontje van Bill Clinton bezwoer de kettingreactie.<\/p>\n

Met de Pakistaanse kernproeven had het land van de in Nederland opgeleide ir. Abdul Qadeer Khan de atoomdrempel overschreden. India had dat al in 1974 gedaan.<\/p>\n

India kon niet anders, zei premier Vajpayee na de kernproef, want Pakistan was begonnen met het testen van de nieuwe Ghauri-raket. Daarmee kon een atoomkop op grote Indiase steden worden afgevuurd. En Pakistan kon weer niet anders dan daarop reageren, zei het, want de stand moest na de Indiase atoomproef weer in evenwicht gebracht worden.<\/p>\n

Vrij Nederland onthulde op 6 juni 1998 het bestaan van Twenty Years of Excellence, een door de Pakistaanse atoomgeleerde Khan geschreven boekje waarin hij uiteenzet hoe hij zijn nucleaire netwerk opbouwde. in die dagen was hij nog gewoon top boss van de Khan Research Laboratories en liet hij zich genoeglijk interviewen. Ook over zijn nu zo berucht geworden nucleaire netwerk. Tegen Vrij Nederland (18 juli 1998) zei hij: \u2018De wereld is een global village en geen land ter wereld kan zichzelf bedruipen, zelfs de Verenigde Staten niet. Wij Pakistani zijn dus ook de boer op gegaan en dat lukte. Inkopen is natuurlijk ook een kunst. Al mijn contacten kwamen me van pas. Die had ik niet alleen door mijn verblijf in Nederland, maar ik legde ze ook in Belgi\u00eb, Duisland en andere Europese landen. Mijn verblijf in Nederland was heel nuttig. Ik kreeg de beste ingenieursopleiding in Delft, een van de beste universiteiten ter wereld als je het mij vraagt. Ik heb heel veel aan Delft te danken.\u2019<\/p>\n

Twee weken geleden, op 1 februari, kwam het netwerk weer in het nieuws, vanwege leveringen van ultracentrifuges van Nederlands-Duits design aan Iran, Libi\u00eb en wellicht ook Noord-Korea. In een opzichtig toneelstukje om de eigen huid te redden, gaf de Pakistaanse regering Khan de schuld van alle mis\u00e8re en noemde de naam van een mysterieuze Nederlander, \u2018Hanks\u2019. Wie over een beetje geheugen beschikt, herkende in \u2018Hanks\u2019 de verhaspeling van Henk S., een oude bekende van de atoomgeleerde Khan en de Nederlandse justitie. In 1985 was S. (Slebos) al veroordeeld wegens de illegale uitvoer van een oscilloscoop naar Pakistan. Daarna bleven de inlichtingendiensten hem hinderlijk volgen, maar Slebos bleek sindsdien uitstekend op de hoogte van de Lijst Strategische Goederen, waarop precies staat wat je wel en niet zonder vergunning mag uitvoeren. Khan tegen VN over zijn vriend: \u2018Slebos is een rechtschapen Nederlandse burger die alle voorzorgen neemt om de wetten en de regels te gehoorzamen. Voordat hij iets aan Pakistan levert, checkt hij altijd alles keer op keer.\u2019<\/p>\n

In de ogen van de Nederlandse inlichtingendienst was Slebos echter niet zo rechtschapen. VN (6 juni 1998) had bericht dat de Noord-Hollandse ingenieur en het bedrijf van zijn vrouw, Bodmerhof BV, geprobeerd hadden om strategische goederen aan de Khan Research Laboratories te leveren. Daar hadden de inlichtingendiensten een stokje voor gestoken. Op verschillende plaatsen in Europa werden zendingen van Slebos c.s. aan de ketting gelegd op basis van zogenaamde catch all-bepalingen, een soort noodverordeningen waarmee goederen die een verdachte rol spelen bij het maken van massavernietigingswapens vergunningplichtig gemaakt kunnen worden.<\/p>\n

En dus lag daar op Schiphol een hogedrukcompressor van het type V 17 5518 L 40 K. Naar de stellige overtuiging van de inlichtingendienst zijn die apparaten \u2018uitermate geschikt voor gebruik bij de Ghauri-raketten, zoals die in het Pakistaanse raketprogramma worden gebruikt.\u2019 De Ghauri-atoomraket moet overal heen gereden kunnen worden en ter plaatse zeer snel met vloeibare brandstof worden gevuld. Met behulp van de speciale compressor kan dat onder zeer hoge druk (400 bar) in slechts twaalf minuten, ideaal voor een snelle lancering. Niet leveren dus, was de conclusie in Den Haag.<\/p>\n

Hoe ging dat verder met die raketcompressor? Het apparaat ligt nog altijd in een speciale, luchtgekoelde, explosievrije container in Nederland, in de buurt van Montfoort. Dat kan opgemaakt worden uit gesprekken met betrokkenen en processtukken van het College voor het Beroep van het Bedrijfsleven, waar zich sinds 1999 tot kort geleden een welles-nietesprocedure tussen het ministerie van Economische Zaken en de betrokkenen voortsleepte.<\/p>\n

Slebos Research heeft de compressor, nadat hij in 1998 was tegengehouden, doorverkocht aan het bedrijf V-I uit Schiedam. Hij begreep kennelijk dat hijzelf weinig kans op een vergunning maakte. Inderdaad vroeg de nieuwe eigenaar, V., in mei 1999 een exportvergunning aan, maar ook hij ving twee maanden later bot bij de Nederlandse regering. Tegen deze weigering ging het bedrijf in 2000 in beroep. V. betoogde voor het College van Beroep voor het Bedrijfsleven dat hij de compressor aan een doodgewone staalwalserij in Karachi wilde leveren, voor het ontslakken van metalen platen. Van de voorgeschiedenis wist hij weinig, beweerde hij. Hij had er niets mee te maken dat Slebos oorspronkelijk een contract over de compressor had gesloten met het Pakistaanse Institute of Industrial Automation. Dat er wat exportproblemen waren gerezen, was hem \u2018slechts summier\u2019 meegedeeld. Hoe kon hij weten dat Slebos warme relaties onderhield met Khan Research Laboratories?<\/p>\n

Het ministerie van Economische Zaken beweerde tegenover de rechter dat de werkelijke klant geen plaatwalserij was, maar nog steeds het Institute of Industrial Automation, een mantelorganisatie van Khan Research Laboratories. En er waren aanwijzingen dat het instituut \u2018in het verleden als valse eindgebruiker is opgetreden voor goederen die een andere bestemming in Pakistan hadden\u2019. Ook betoogde het ministerie dat Slebos nog steeds de opslag van de compressor voor zijn rekening neemt, wat wel de nodige argwaan bij de nieuwe eigenaar V. had mogen wekken. Slebos, die in de processtukken geanonimiseerd als \u2018F.\u2019 wordt aangeduid, \u2018verkoopt nagenoeg alleen maar goederen aan bedrijven in Pakistan. Er is F. veel aan gelegen om zoveel mogelijk te voorkomen, dat uit de administratie blijkt door wie de goederen zijn besteld en voor wie deze daadwerkelijk bestemd zijn. Het lijkt er echter op dat bijna alle door F. naar Pakistan geleverde goederen bestemd zijn voor het bedrijf I (Khan Research Laboratories, VN), alhoewel er alles aan gedaan wordt om deze naam in de administratie te mijden,\u2019 stelt het ministerie van EZ in de processtukken.<\/p>\n

Kortom, V. moest wel beter weten, volgens Economische Zaken. V. vond dat onzin, en beschuldigde het ministerie van \u2018acrobatiek\u2019. \u2018Wij laten ons niet in met export van militaire goederen, contrabande, drugs, mensensmokkel, gifgassen, ontduiking van \u201ctrade bans\u2014 of andere activiteiten die het daglicht niet kunnen verdragen.\u2019 Van de relatie Slebos-Khan wilde V. niets weten. \u2018Voor ons is het niet relevant wie met wie een relatie onderhoudt. Als (hij) de toets van zakelijke ethiek niet kan doorstaan, dan is dat niet ons probleem.\u2019<\/p>\n

Het College oordeelde dat het ministerie van Economische Zaken zijn huiswerk nog niet goed had gedaan en stelde V. op 27 juni 2001 in het gelijk. Maar daarmee kon de raketcompressor nog niet naar Pakistan. Eerst moest een nieuwe exportvergunning worden aangevraagd. En weer weigerde Economische Zaken akkoord te gaan met de levering, zodat partijen elkaar nogmaals voor het College van Beroep troffen. Een herhaling van zetten volgde, waarbij de rechters oordeelden dat de Nederlandse regering \u2018zijn stellingen nu naar behoren (had) onderbouwd\u2019 en dat de compressor wel degelijk beschouwd kon worden als \u2018een mogelijke bijdrage aan het onderhoud van een raket die chemische, biologische of nucleaire wapens naar een doel vervoert\u2019. Die beslissing viel pas kort geleden, op 29 oktober 2003. Het verdachte ding ligt nog steeds in die explosievrije container in het mooie groene hart.<\/p>\n

De raketcompressor is maar het topje van de ijsberg. Justitie spreekt over \u2018een dozijn\u2019 catch all-opleggingen in de afgelopen jaren, jargon voor het aan de ketting leggen van dubieuze goederen voor Pakistan. Dat varieert van zendingen salpeterzuur tot speciaal geprepareerd aluminium. Of het gaat om kleine onderdelen die ergens in de lange productieketen van Khan \u2013 die zich volgens zijn brochure \u2018Twenty Years of Excellence\u2019 behalve met atoomwapens en raketten ook met allerlei andere wapens bezighield \u2013 onmisbaar zijn. Zaken die op het eerste gezicht onschuldig zijn, maar voor de kenners genoeg reden om alarm te slaan.<\/p>\n

Soms kon er niets meer aan gedaan worden en ging het om goederen die Nederland zelf niet eens aandeden. Ook dat is verboden: financi\u00eble bemiddeling in nucleaire transacties vanuit een Nederlands kantoor is zonder vergunning een economisch delict en strafbaar. Zo bestelde Slebos Research een paar jaar geleden naar verluidt grote partijen magnesium en grafiet in China. Dat ging rechtstreeks naar Pakistan. De specificaties van het magnesium waren zo hoog, dat het op de rode lijst van de Nuclear Suppliers Group stond, die nucleaire exporten verbiedt naar landen die zich niet aan het nonproliferatieverdrag houden. Bronnen binnen justitie gaan ervan uit dat het grafiet geschikt was om de Pakistaanse ultracentrifuges, waarin uranium wordt verrijkt, soepel te laten \u2018spinnen\u2019.<\/p>\n

Een bedrijf uit Sittard wilde een grote partij hittebestendige koolstofvezels aan de Pakistaanse ruimtevaartorganisatie Suparco leveren. Dat klinkt onschuldig, want die vezels zitten ook in hockeysticks om er harder mee te kunnen slaan. Maar maak ze nog een beetje sterker, en dan zitten ze ook in de uitlaten van de Pakistaanse Shaheen-atoomraketten – al viel dat moeilijk te bewijzen. Laat maar gaan, oordeelde de rechtbank in Maastricht een halfjaar geleden.<\/p>\n

Intussen wordt Slebos Research alweer in een ander Khan-dossier op de hielen gezeten. Nu gaat het om een aantal leveranties tussen 1999 en 2002.<\/p>\n

De tip komt van een Amerikaanse \u2018dienst\u2019. \u2018Een bedrijf in Noord-Holland\u2019 zou bij een Duitse dochter van een Amerikaans bedrijf enkele zogenaamde Baraton-drukmeters hebben besteld. Die attributen worden onder andere gebruikt bij het meten van de brandstofdruk in de tanks van de Pakistaanse Hatf- en Ghauri-raketten. De Amerikaanse overheid heeft de Nederlandse regering om douanebijstand gevraagd, wat tot huiszoekingen heeft geleid? Hoewel de Amerikaanse fabrikant gewaarschuwd zou hebben dat het om vergunningsplichtige goederen ging, zouden ze toch aan het Institute of Industrial Automation (lees: Khan Research Laboratories) zijn verkocht.<\/p>\n

Justitie Haarlem wil niet bevestigen dat het dergelijke leveranties in onderzoek heeft en noemt geen namen. Persofficier Hartjes: \u2018Er is zeer kort geleden een proces-verbaal over de export van dual use-goederen bij ons afgeleverd, in verband met een mogelijke overtreding van de In- en Uitvoerwet. Wij bestuderen dat nu. Meer kunnen wij niet zeggen. Kijkt u maar of u hierin iets herkent.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het netwerk van de Pakistaanse atoomgeleerde Khan weet nog altijd internationale controle op strategische goederen te omzeilen. Ook in Nederland. De zaak van de raketcompressor in het groene hart en de omstreden Baraton-drukmeters.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,1889,193,69,1611],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126369"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126369\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}