{"id":126209,"date":"2004-12-18T10:29:00","date_gmt":"2004-12-18T08:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/jan-blokker-wie-nu-in-de-war-is-was-dat-altijd-al\/"},"modified":"2004-12-18T10:29:00","modified_gmt":"2004-12-18T08:29:00","slug":"jan-blokker-wie-nu-in-de-war-is-was-dat-altijd-al","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/jan-blokker-wie-nu-in-de-war-is-was-dat-altijd-al\/","title":{"rendered":"Jan Blokker: \u2018Wie nu in de war is, was dat altijd al\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

Voor een columnist als hij zijn het gouden tijden. Maar Jan Blokker ziet ook de tegenkant: \u2018De raarste mensen dienen zich aan als columnist.\u2019 Hij ergert zich groen en geel aan de \u2018kletsmeierij\u2019, de \u2018incest\u2019 en het Grote Moreel Gelijk. Hoe moet het dan wel? Blokker over zijn gulden regels: een columnist moet \u2018ontzettend aardig kunnen schrijven\u2019 en hij moet er altijd z\u00edjn. \u2018Met eeuwigheidswaarde heeft het niks te maken.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Ja, hoor, het gaat g\u00f3\u00e9d met hem. Dank u. Soms droomt hij er zelfs over. \u2018Dan loop ik het perron van de metro op, terwijl de trein er al aankomt. Ik trek een reusachtige sprint\u2026 en ik h\u00e1\u00e1l \u2019m.\u2019 Waar die droom dan voor staat? \u2018Nou, ja, dat ik er nog b\u00e9n, dat ik nog m\u00e9\u00e9doe.\u2019 Maar laten we nou alsjeblieft niet meteen gaan \u2018spichologiseren\u2019. Daar heeft hij echt de pest aan. \u2018Ik heb weinig preoccupatie met \u201cJan Blokker\u2014. Dat kan mij erg weinig schelen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hij onderging vorig jaar een zware operatie aan kanker. Maar columnist Jan Blokker (77) kwam onverbiddelijk terug. Drie keer per week geselt hij met onverminderde kracht nog altijd de Van Aartsens, de Cliteurs en de Knevels van deze wereld. Gewoon, omdat hij er nog steeds plez\u00ed\u00e9r in heeft, zegt Blokker met een sardonisch lachje. \u2018Ik denk nog steeds heel vaak: verdomme, hier moet ik iets over z\u00e9ggen. Dit k\u00e1n niet.\u2019<\/p>\n

De columnistiek is totaal uit haar krachten gegroeid, constateert Blokker tot zijn spijt. De kranten en weekbladen stromen de laatste jaren over van \u2018kletsmeierij\u2019. \u2018Alleen de Volkskrant heeft misschien al wel vijftig columnisten. Achtenveertig van hen schrijven bij voorkeur over hun eigen ontboezemingen: over hun kat, of over dat ze wel of niet geslagen worden door hun man.\u2019 Er zijn er maar een paar die zich, zoals hij, strikt vasthouden aan de actualiteit. \u2018Ik ben geen Grote Commentator, zoals Leon de Winter, met zijn grote betogen over \u201cde Joden\u2014 en \u201cde Palestijnen\u2014. Waar haalt die jongen het toch allemaal vand\u00e1\u00e1n? Ik wil gewoon iets zeggen over de actualiteit. Het liefst iets origineels, dat iets toevoegt aan het debat.\u2019 Hij had graag een column geschreven over het interview van Andries Knevel met \u2018Abdul Rachman Mohammed Zusenmezo\u2019. \u2018Dat vond ik werkelijk weerzinwekkend. Vroeger riep je: \u201cTelegraaf-methoden\u2014, maar wat Knevel deed, was nog veel erger. Een abjecte manier van iemand woorden opdringen.\u2019 Geknipt dus voor een Blokker-column. Maar Ronald Plasterk was hem voor. En ja, dan is zo\u2019n onderwerp weg. \u2018Dan is het mijn eer te na om nog een duit in hetzelfde zakje te doen.\u2019 Maar laten ze bij de EO vooral niet te vroeg juichen. \u2018Die Knevel krijg ik echt nog wel.\u2019<\/p>\n

Het zijn interessante tijden voor een columnist als hij, dat is zeker. Er waren perioden \u2013 \u2018vooral onder Paars\u2019 \u2013 waarin het hem soms grote moeite kostte om een onderwerp te vinden. Maar die dagen zijn voorbij. \u2018Er dient zich z\u00f3veel aan. De tegenkant daarvan is dat ook de raarste mensen zich als columnist aandienen. Leon de Winter, Joost Zwagerman\u2026\u2019 Hij spreekt de namen uit alsof er maagzuur in zijn slokdarm oprispt. \u2018Iedereen lult maar wat aan.\u2019<\/p>\n

U ook?<\/i><\/p>\n

\u2018Nou, ja, ik probeer toch altijd net te doen alsof ik ontzettend over mijn opvattingen nadenk voor ik ze opschrijf.\u2019 Zwagerman haalde laatst nog fel naar hem uit in Trouw; hij betichtte Blokker van \u2018sinister sarcasme\u2019 en typeerde de columnist als iemand bij wie je niet kunt onderduiken. Hij heeft het zelf niet gelezen, zegt Blokker schouderophalend, omdat hij wel wist waar het vandaan kwam. \u2018Ik had mij vorig jaar flink aan Zwagermans stuntelige interviews in Zomergasten ge\u00ebrgerd, dus schreef ik er een stukje over. Iets als \u201choe komt het toch dat iemand die boeken schrijft ineens op televisie gaat interviewen?\u2014 Ik kan heel aardig \u201cBoer, er ligt een kip in het water\u2014 pingelen, maar dan zeg ik nog geen \u201cja\u2014 als Bernard Haitink mij vraagt voor het vierde pianoconcert van Beethoven. Dat doe je niet. Dat zat Zwagerman blijkbaar erg dwars. Die column in Trouw is gewoon een wraakactie. Dat maakt de man ook zo klein.\u2019<\/p>\n

Maar gaat u eens in op wat hij u verwijt.<\/i><\/p>\n

\u2018Dat sarcasme klopt wel. Ik zou niet weten wat daar mis mee is. En over dat onderduiken\u2026 het vervelende is: \u00e1ls Zwagerman \u2019t mij zou vragen, weet ik ook zeker dat ik hem niet in de kelderkast zou willen verbergen.\u2019 Blokker gaat ge\u00ebrgerd verzitten. Hier heeft hij geen zin in, zegt hij. Dit is allemaal zo\u2019n benepen gedoe. Waar g\u00e1\u00e1t het eigenlijk over? Geprikkeld: \u2018Het wordt zo\u2019n incest, met die columnisten onder elkaar. Zwagerman reageert op Max Pam. En Max Pam is weer kwaad op Elsbeth Etty. Lieve hemel\u2026\u2019<\/p>\n

Max Pam was ook kwaad op u.<\/i><\/p>\n

\u2018O\u00f3k. Maar ja, Max Pam heeft echt een stukje van zijn herseninhoud verloren. Dat is werkelijk een beetje zielig. Zijn allereerste Parool-column afgelopen zomer ging erover dat ik vanwege (oud-Parool-hoofdredacteur) Sandberg met slaande deuren was vertrokken bij Het Parool. Sandberg belde mij op: \u201cBen ik dat soms vergeten, Jan?\u2019 Maar ik kon hem uitleggen dat we nooit met elkaar te maken hadden gehad. Een domme uitglijder van Pam.\u2019<\/p>\n

Hij verweet u dat u badinerend over \u2018Submission\u2019 had geschreven.<\/i><\/p>\n

\u2018Ik v\u00f3nd die film ook echt een middelbareschoolactie. Ayaan Hirsi Ali vind ik sowieso een middelbareschoolmeisje. Ik zag haar een tijd geleden in Nova een bezoek brengen aan een moslimschool. Vroeg ze die kinderen van tien, twaalf jaar: wat is belangrijker, de grondwet of Allah? Waarop die kinderen gehoorzaam riepen: Allah. Zij reageerde op een manier van: deze kinderen kunnen net zo goed meteen de vuilnisbak in. Echt schandelijk om zo over de ruggen van kinderen je eigen gelijk te halen. Verderop, op de speelplaats, vroeg ze: maar waar is die Allah van jou dan? Sorry, hoor, maar zo doen meisjes in het derde jaar van de mulo dat ook. Quasi-provocerend. Het niveau van het schoolfuifje.\u2019<\/p>\n

De film was bed\u00f3\u00e9ld als aanklacht tegen vrouwenmishandeling.<\/i><\/p>\n

\u2018Dat zal best, maar ik zag het als de vrucht van een avondje schoolcabaret. Sommige leraren hebben er schik in, anderen fronsen hun wenkbrauwen, en de rector heeft achteraf spijt dat hij het heeft toegelaten.\u2019<\/p>\n

Is het wel fair om in de huidige situatie kritiek op Hirsi Ali te uiten?<\/i><\/p>\n

\u2018Het is vreselijk dat ze nu haar werk niet kan doen. Maar waarom zou je geen kritiek mogen geven? Iemand als Wilders spint garen bij de situatie, terwijl hij tevens een soort onaantastbare positie heeft. Dat klopt natuurlijk niet.<\/p>\n

Die fundamentalistische kant van Ayaan Hirsi Ali, Sylvain Ephimenco en Afshin Ellian vind ik doodeng. Ellian is een verlichtingsfundamentalist. Geen domme man, maar hij heeft ooit dat woord \u201cverlichting\u2014 opgepikt en jaagt vervolgens op een rabiate, volstrekt humorloze manier achter dat idee aan. Onder het mom van: mij kun je niks wijsmaken, want ik heb geleden onder de ayatollahs. Ja, zeg, zo komt iedereen wel aan zijn gelijk.\u2019<\/p>\n

Ellian vindt het zijn plicht om ons te waarschuwen.<\/i><\/p>\n

\u2018Ik geloof best in zijn goede bedoelingen. Maar waarom moet dat op zo\u2019n rare polariseermanier? Wat mij veel meer bezighoudt, is hoe het kan dat Theo van Gogh op straat wordt vermoord. Iets waar tientallen mensen getuige van zijn, zonder dat iemand iets doet! D\u00e1t vind ik onbegrijpelijk.\u2019<\/p>\n

Dit klinkt wel erg als de rotschop van Remkes.<\/i><\/p>\n

\u2018Ik vind dat ik zoiets mag zeggen. Ik heb geen verantwoordelijkheid. Uit de mond van een minister zijn dat makkelijke kletspraatjes. Remkes hoort voorwaarden te cre\u00ebren waardoor je geen rotschop h\u00f3\u00e9ft te geven. Ik heb totaal geen illusies over dat al die moslims zulke aardige mensen zijn. Als blijkt dat er op allerlei plaatsen Van de Ven-achtige malloten rondhangen, zeg ik: sjoemel maar even met de rechtsstaat en pak ze op.\u2019<\/p>\n

Dat is exact wat Ellian zegt.<\/i><\/p>\n

\u2018Jawel, maar Ellian haalt er een Groot Moreel Gelijk bij. Ik zie het zuiver juridisch: er zijn mensen die mij lastig vallen in de tram, die mijn vrienden doodmaken op straat, die in de Diamantbuurt een gezin wegpesten. Absurde toestanden, waar we iets aan moeten doen.
Maar ik verzet me tegen de Heiligheid van het Gelijk van Ellian en Hirsi Ali. Als je zo rabiaat reageert, verharden standpunten zich in plaats van dat je er iets mee oplost.\u2019<\/p>\n

Blokker was \u2018echt diep geschokt\u2019 door de moord op Theo van Gogh. Hij had een groot zwak voor Van Gogh, erkent hij. \u2018Ik vond hem een erg aardige jongen. Attent ook. Toen ik hier vorig jaar nog wat pips bij zat te komen van mijn ziekenhuisopname, zag ik opeens een zware gestalte de trap opkomen. Kwam Theo even kijken hoe het met mij ging.\u2019<\/p>\n

Blokker leerde Van Gogh in de jaren tachtig kennen toen hij nog voorzitter van het Produktiefonds voor de Nederlandse film was. \u2018Ik heb hem daar vaak moeten verdedigen, omdat hij bij veel mensen slecht lag. Tja, als je met Luger debuteert, en daarna ook nog een film maakt waarin vaders hun dochters neuken\u2026 Hij wilde mij die film ooit laten zien, in het bovenzaaltje van Kriterion. Toen ik na afloop beneden kwam, stond hij me handenwrijvend op te wachten: \u201cEn? Was je geschokt?\u2014 Ik zei, volledig naar waarheid: Theo, ik heb me werkelijk een \u00e1\u00e1p verveeld. Toen wist hij even niet wat hij moest zeggen.\u2019 Wat dat betreft heeft Blokker zich \u2018suf ge\u00ebrgerd\u2019 aan de heiligverklaring van Theo van Gogh. \u2018Het was gewoon een sympathieke, getalenteerde jongen, die tevens veel tekortkomingen had, en ook d\u00e9 film nog absoluut niet gemaakt had. Het is belachelijk om te doen alsof er een Fassbinder of een Fellini is vermoord.\u2019<\/p>\n

Vond u Theo van Gogh een goede columnist?<\/i><\/p>\n

Ferm: \u2018Ja. Zonder enige twijfel. Er zijn drie dingen waaraan een columnist moet voldoen. Hij moet ontzettend aardig kunnen schrijven, hij moet van alle markten thuis zijn en hij moet er altijd z\u00edjn. Dat laatste is misschien wel het belangrijkste. En Theo schreef uitstekend.\u2019<\/p>\n

Maar aan regel twee voldeed hij niet. Hij schreef bijna altijd over dezelfde onderwerpen.<\/i><\/p>\n

\u2018Hij herhaalde zichzelf erg, vooral in zijn taalvoorraad. Er zaten nogal wat clich\u00e9-geworden uitvallen tussen, ik las iets te vaak over likkende deurmatten. Maar hij k\u00f3n het wel. Theo was enorm breed geori\u00ebnteerd. Hij had zo een column over sport kunnen schrijven. En hij w\u00e1s er. Ik heb nog nooit gehoord dat hij zijn plichten verzaakte.<\/p>\n

Ik zei wel altijd: Theo, ik vind je een schat, maar ik begrijp niets van je belachelijke voorkeur voor de Goddelijke Kale (zoals Van Gogh Fortuyn noemde). Daar zit je zo enorm fout mee. Inmiddels word ik overstroomd door reacties van mensen die Fortuyn de Grootste Nederlander blijken te vinden.\u2019 Met geheven handen: \u2018Ik ben de enige gek, de anderen hebben allemaal gelijk.\u2019<\/p>\n

Wat vond u van de analyse van Henk Hofland dat Nederland rijp is voor een staatsgreep?<\/i><\/p>\n

\u2018Onzin. Daar begreep ik helemaal niks van. Delen van zijn analyse klopten wel, maar zijn optelsom niet. Een staatsgreep? Van w\u00ed\u00e9 dan wel?\u2019 Blokker bestrijdt desondanks dat ook Hofland misschien wel in de war zou kunnen zijn. \u2018Henk heeft het heel vaak wel bij het rechte eind.\u2019 Schamper: \u2018En wat is nou \u201cin de war\u2014? Dat is van die modepraat geworden, net als: \u201cIk ga emigreren.\u2014 Veel mensen zijn opeens enorm gecoiffeerd door te roepen: ik ben ontzettend in de war. Je bent een l\u00fal als je niet in de war bent. Maar mensen die nu zo \u201cin de war\u2014 zijn, waren dat waarschijnlijk altijd al. Alleen vroeg niemand ze er ooit naar. Toen hadden we nog een makkelijk leven. Nu we een paar keer achtereen geconfronteerd worden met behoorlijk vervelende kwesties gaat een kabouter als Max Pam bij Nova roepen dat hij wil emigreren, en gaat Wouter Bos beweren dat de PvdA op een verkeerd spoor heeft gezeten. Weet Wouter Bos dan wel wat het g\u00f3\u00e9de spoor is?<\/p>\n

Je ziet het zelfs bij mijn eigen Volkskrant. Die heeft van oudsher een goed afgestelde radar voor de tijdgeest. Op dit moment is het dilemma: op welke boot stappen we nu? Gaan we mee op de boot van Ellian en Wilders? Dat is het spoor van Hendrik Jan Schoo. Schoo is Leon de Winter, Joost Zwagerman en Afshin Ellian bij elk\u00e1\u00e1r. Die boot betaalt zich tijdelijk wel uit, maar zal de krant heus niet uit de dip halen.\u2019 Daarbij vergeleken is Henk Hofland bijna heilig, \u2018ondanks die vreemde staatsgreepcolumn\u2019. Van alle commentatoren vindt Blokker Hofland \u2018veruit de beste\u2019. Daarnaast is hij \u2018een fan\u2019 van Remco Campert en \u2018zeer gesteld\u2019 op de epistels van Bas Heijne. \u2018Dat vind ik echt een zinnige columnist.\u2019 Maar met Henk Hofland heeft hij het meest gemeen. Ze zijn beiden in 1927 geboren, en maakten allebei bewust de oorlog mee. \u2018We waren bijna dertien toen de oorlog begon. Van je dertiende tot je zeventiende zat je in een merkwaardige positie; je voelde je in je eigen leven heel beschermd, terwijl je verdomd goed besefte wat er in de wereld gebeurde. Dat heeft bij ons allebei een soort scepsis doen ontstaan ten aanzien van de samenleving. Je hoort erbij en je houdt tegelijk afstand. In die zin is de oorlog voor ons allebei een beslissende periode geweest. En dan heeft Henk ook nog het bombardement op Rotterdam meegemaakt. Dat heb ik helaas gemist.\u2019<\/p>\n

Blokker werd er als vanzelf een buitenstaander door, die scherp naar zijn omgeving leerde kijken, \u2018en eigenlijk ook naar mezelf\u2019. \u2018Ik heb een heel afstandelijke houding tot mezelf ontwikkeld. Ook wanneer het slecht met me gaat, of als ik risico\u2019s loop.\u2019 Die eigenschap hield hem op de been toen hij vorig jaar geopereerd moest worden. Hij k\u00e9\u00e9k naar zichzelf, in een soort laconieke berusting. Hij was ook geen moment in paniek, zegt Blokker. \u2018Het woord \u201cangst\u2014 past niet bij wat ik toen gevoeld heb. Mijn dokter zei dat hij het ongelooflijk vond dat ik in de periode van bestraling gewoon mijn columns bleef schrijven. Hij zei: \u201cIk zou dat nooit kunnen.\u2014 Bij mij was het juist omgekeerd. Als ik aan een column bezig was, d\u00e1cht ik er helemaal niet aan. Ik heb mijn ziekte simpelweg verdrongen. Ik heb die kanker de toegang tot mijn geest ontzegd. Mijn ziekte had ik verplaatst naar het ziekenhuis; d\u00e1\u00e1r was ik ziek, niet hier.\u2019 Wanneer hij in de wachtkamer zat voor weer een nieuwe bestraling verstopte hij zich in boeken die hij voor Cicero moest lezen. En anders zorgden Busken Huet of Karel van het Reve wel voor afleiding. Piekeren deed hij nooit. Zegt hij. \u2018Ik ben zo\u2019n oppervlakkig type. Mijn vrouw verwonderde zich er ook over dat ik na de goede afloop van de operatie niet geweldig opgelucht was. Ik dacht alleen: Jan, je ademt nog, aan de slag maar weer.\u2019<\/p>\n

En zo beleefde Blokker dus toch dit jaar zijn vijftigjarig jubileum als columnist. Hij begon in 1954 met cursiefjes voor het Algemeen Handelsblad. Sinds 1968 is hij columnist bij de Volkskrant. Het was destijds een bewuste keuze om uitgerekend d\u00e1\u00e1r columns te gaan schrijven. Juist die roomse lezers kon hij prima op stang jagen. Later werd \u2018de zachte sector\u2019 een dankbaar doelwit. \u2018Het is mij aangenaam om tegendruk te voelen.\u2019 Maar hoe graag hij zijn stukjes ook schrijft, zijn columns zijn niet het beste wat hij in zijn leven gemaakt heeft. Hij is eerder \u2018behoorlijk trots\u2019 op Diogenes, of op De partizanen, de dramaserie die hij in 1995 schreef. \u2018Wees nou eerlijk: ik heb vijftig jaar columns geschreven. Zijn er nou tien die je onthouden hebt? Mijn columns vormen samen een soort instituut, dat gebouwd is op een zeker schrijftalent en op een nog groter talent om mijn verplichtingen na te komen. Het is eigenlijk een soort paalzitten. Met \u201ceeuwigheidswaarde\u2014 heeft het helemaal niks te maken. Dan vond ik Diogenes of De partizanen veel belangrijker.\u2019<\/p>\n

Het voornaamste aan die columns is dat ze altijd zijn geschreven, vindt hij. \u2018Maar dat is net zoiets als: \u201cIk benoem u tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau omdat u veertig jaar handdoeken bij de Bijenkorf hebt gevouwen.\u2014 Ik laat straks vooral na dat ik het ged\u00e1\u00e1n heb.\u2019 Heel soms, misschien \u00e9\u00e9n keer per jaar, zit er een column bij die de rest overstijgt. \u2018Eentje waarvan je zegt: wat prachtig, zeg; wat leuk geschreven, wat een goede vondst.\u2019 Maar hij zou die parels aan zijn kroon zo niet eens kunnen reproduceren. Hij hoort vooral af en toe van anderen dat ze een column van hem onthouden hebben. Laatst had hij nog een dame aan de telefoon, die begon over een stukje dat hij ooit schreef. Het was een column over een gereformeerd lesbisch paar dat een kind wilde adopteren. \u2018Ik beschreef alle obstakels en horden die ze vervolgens moesten nemen. Aan het eind maakte ik de associatie met een man die dagenlang zonder druppel water door de woestijn heeft gezworven. Uiteindelijk bereikt hij uitgeput een oase met vijf bedoe\u00efenen. Hij kan nog net uitbrengen: \u201cGeef mij alsjeblieft een glaasje zand.\u2014\u2019 Gek, hij kon zich dat verhaal zelf nog maar vaaglijk herinneren. \u2018Maar die dame had het altijd onthouden. Dat is natuurlijk leuk. Columns schrijven is niet meer dan handdoeken vouwen. Maar je hoopt dat er af en toe een glaasje zand tussen zit.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Voor een columnist als hij zijn het gouden tijden. Maar Jan Blokker ziet ook de tegenkant: \u2018De raarste mensen dienen zich aan als columnist.\u2019 Hij ergert zich groen en geel aan de \u2018kletsmeierij\u2019, de \u2018incest\u2019 en het Grote Moreel Gelijk. Hoe moet het dan wel?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,85,9,97,83,399],"tags":[2737,783],"acf":[],"author_name":"Coen Verbraak","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126209"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126209\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Coen Verbraak","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}