{"id":126193,"date":"2005-01-01T09:40:00","date_gmt":"2005-01-01T07:40:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/waarom-ik-geen-miljonair-geworden-ben-kleptocratische-waarden\/"},"modified":"2005-01-01T09:40:00","modified_gmt":"2005-01-01T07:40:00","slug":"waarom-ik-geen-miljonair-geworden-ben-kleptocratische-waarden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/waarom-ik-geen-miljonair-geworden-ben-kleptocratische-waarden\/","title":{"rendered":"Waarom ik geen miljonair geworden ben, Kleptocratische waarden"},"content":{"rendered":"
\n

01-01-2005
Door Carel Peeters<\/p>\n

De miljonair die zich in zijn weelde wentelt, is het lichtende voorbeeld van deze tijd. Het diepste verlangen van jong en oud is een winnaar te zijn, rijk te worden. Een beetje gesjoemel is daar natuurlijk wel voor nodig. De grote graaiers noemen we minzaam deugnieten, hun corruptie \u2018stout\u2019.<\/p>\n

Omdat ze tegenwoordig gewoon loslopen, is het niet meer zo moeilijk iets te weten te komen over miljonairs. Zie je iemand breeduit en wijdbeens in een makkelijke stoel zitten, dan heb je in negen van de tien gevallen te maken met een moderne miljonair. Als een luie mannetjesaap exposeert hij openlijk zijn kruis. Zijn armen liggen links en rechts zwaar op de leuningen, als de rechterarm tenminste niet aan het telefoneren is. Dit is de \u2018niemand kan mij nog iets maken\u2019-houding, ook wel omschreven als de houding van \u2018ik ben binnen, jij bent buiten\u2019. Staat een miljonair rechtop, dan laat hij zich bij voorkeur met een glas in de hand fotograferen vanuit het kikkerperspectief, een beetje van onderen, zodat hij naar beneden kan kijken, zoals Caesar. Wanneer hij helemaal in stijl wil zijn, slaat hij zijn armen voor zijn borst en gaat wijdbeens staan. Dan voelt hij zich zo zeker als een klerenkast van de beveiliging.<\/p>\n

Een moderne miljonair is ook drager van geinige bretels, h\u00e9t kledingattribuut van de \u2018grootverdiener\u2019. Ze komen te voorschijn zodra hij zijn handen in zijn zakken stopt. Hij is een toffe jongen op zijn tijd. Een miljonair draait regelmatig aan zijn glinsterende ring. Hij wipt altijd ongeduldig met zijn rechtervoet. Wanneer hij wijdbeens in zijn stoel ligt te luisteren naar een andere miljonair legt hij elke drie minuten zijn das recht op zijn buik. Hij streelt hem moederlijk, een handeling die wordt afgesloten met een tevreden klopje op de buik, aldus bevestigend dat het leven goed is en verder veroverd zal worden. Want, zo heeft het bekende glossy zakenblad laten weten, \u2018\u00e9\u00e9n miljoen is niets meer\u2019. Van tijd tot tijd schiet zijn linkerarm uit. Dat is om zijn glimmende Rolex-(of Longines-\/Breitling-\/Locman-)horloge zichtbaar te maken. Dat had zich weer eigenwijs verstopt in de mouw van zijn jasje. Waar is luxe voor als hij zich schuilhoudt?<\/p>\n

Miljonair is wat men tegenwoordig het liefst wil zijn. Er is zo vaak sprake van miljoenen en miljonairs, dat het wel lijkt alsof je het om de hoek kunt krijgen bij de afhaalmiljonair. Het idee heeft postgevat dat het een makkelijk te bereiken ideaal is. Iedereen doet mee aan de \u2018miljoenenjacht\u2019, in het echt, in de verbeelding of in de loterij. Op de vraag aan jongeren wat ze later willen worden, wordt steevast geantwoord: \u2018Rijk.\u2019 Alle andere menselijke idealen zijn vervlogen (uitvinder worden, architect, schrijver, boswachter, violist, bioloog, admiraal, brandweerman, wetenschappelijk onderzoeker, dokter), alleen het miljonair zijn is nog over. Miljonair zijn is het heilig doel, de rest is middel.<\/p>\n

De succesvolle moderne mens is miljonair, of hij is niet. De vraag die het meeste gesteld wordt aan een kok die succes heeft met zijn manier van koken is of hij al miljonair is. We hebben het niet over Jamie Oliver. In een tijdschrift voor mannen en hun gezondheid wordt op het omslag beloofd dat daarin zal staan hoe men \u2018miljardair\u2019 wordt. Zo dichtbij is het allemaal. Nu de Amsterdamse tram van voor naar achter, van boven tot onder, wekenlang bestond uit reclame voor de Miljonair Fair is het zonneklaar: deze \u2018huishoudbeurs voor miljonairs\u2019 is je reinste illusionistische domesticatie van de miljonair: alsof het om de inhoud van een huishoudportemonnee gaat.<\/p>\n

De tram was gehuld in het goud des miljonairs. Het was een oproep om zich over te geven aan de nieuwe religie en de daarmee gepaard gaande verlossing van alle zorgen: het rijk worden. Kom naar deze \u2018high luxury market\u2019 en spiegel u in de bubbels van de champagne, vergaap u aan leren dames- en herenbroeken, aan de kekke hesjes, aan de stoute lingerie, aan de dansende juwelen, aan de \u2018498 flesjes single malt van vijftig jaar oud van Johnnie Walker\u2019, de luxeboten, de gouden golfclubs, de diamanten vulpennen, aan de smekende damestasjes, de glanzende bolides, aan de terreinwagens en de hoogpolige Bentley\u2019s. En vooral: neem deel aan het netwerken. Kom naar deze \u2018beschermde wereld van comfort en welbehagen\u2019. Maar \u2018we willen het exclusief houden\u2019. Dus komt alles uit \u2018het topsegment\u2019 van de branche. Hier kunt u \u2018lekker bijkomen\u2019 bij alle Grote Merken. Hier vindt u \u2018alles voor casual living\u2019. Hier kunt u \u2018glimmen en stralen\u2019 in de \u2018Hall of Fame\u2019, waar uzelf voor het beroemdheidsgehalte zorgt. Kom en doe mee aan het \u2018Rimpeloffensief\u2019 door u met Cr\u00e8me de la Mer te laten insmeren, net als Brad Pitt en George Clooney. Deze \u2018scrubcr\u00e8me van de celebrities\u2019 bevat \u2018diamantslijpsel\u2019 waarvan je na een poetsbeurt gaat glimmen als een \u2018Cartier-etalage\u2019. Dus: lach en straal, en betaal met de Black Card, de Centurion van American Express, \u2018het perfecte speeltje voor de rijken der aarde\u2019.<\/p>\n

Vervelend is wel: ben je eenmaal miljonair, dan ben je all\u00e9\u00e9n nog maar miljonair. Je bent het van \u2019s morgens vroeg tot \u2019s avonds laat. Geen telefoontje of het gaat over geld. De post brengt alleen nog brieven van banken en Robeco\u2019s. Je bent alleen nog cijfers en bankrekening. Mensen die op bezoek komen, spreken alleen in euro\u2019s en dollars. Je huis is een business lounge, je drankkast een barretje Hilton. Elke dag sla je de grijs becijferde pagina\u2019s met de beurskoersen op. Dwangmatig hou je je hand tegen je hart om het hevige kloppen te sussen zodra de cijfertjes scherp in beeld komen. Het Financieele Dagblad is je te hoog gegrepen en te veel op de hand van Morris Tabaksblat. Allerlei miljonairsvlooien, charmeurs, criminelen, hielenlikkers, spierballen en driedelige pakken komen op je af en benaderen je met financi\u00eble voorstellen. Allerlei bedrijven, banken, investeringsmaatschappijen, trustkantoren, advocaatjes, consultants en adviesbureaus komen met transacties, deals, opzetjes, intimidatie, arrogantie, honing en dreigementen.<\/p>\n

Je belangrijkste lectuur is de roddelpers en het blad Miljonair. Het is dik en zwaar, van voor naar achter staat het vol lachende en lachende en nog eens lachende mensen, allemaal \u2018dressed for success\u2019. Veel blote schouders, veel bruin dat niet van de zon komt. Veel tasjes, raceauto\u2019s, horloges, reisjes, culinairs. Veel top-dit en top-dat, veel \u2018money & power\u2019 en alles \u2018exclusief\u2019 en \u2018speciaal geselecteerd\u2019. Hier kijk je naar \u2018heel bekend en succesvol Nederland\u2019. Dat ziet kennelijk graag advertenties met wijdbeense vrouwen op auto\u2019s. Inclusief het zicht op haar exclusieve slipje staat er een op het omslag van de laatste Miljonair.<\/p>\n

Zo bij elkaar gezet hebben we hier ongeveer de geestelijke habitat van de miljonair.<\/p>\n

Het is, ondertussen, helemaal geen kunst om miljonair te worden. Bernard Shaw zei het al: wie wil is het in een mum van tijd: je gaat slechte whisky verkopen, je gaat beroerde kranten uitgeven, je koopt ergens de oogst op, je tilt de overheid, je ontduikt de belasting, je sluit dealtjes hier en daar, je houdt je aandeelhouders voor de gek, je gaat in vastgoed handelen, je koopt twijfelachtige partijen goederen op, je laat mensen in lagelonenlanden voor je werken. Of je begint een misdaadorganisatie en noemt je clubblad Story of Weekend. Je kunt ook een glossy blad beginnen over \u2018het lief en leed van de rijken\u2019 en dan noem je het Tweed. Of een blad speciaal voor zakenmensen en dan inspelen op hun lusten, neigingen en onderbuikgevoelens, en vooral op hun al dan niet bedwongen agressie tegen iedereen die \u2018jaloers\u2019 op ze is.<\/p>\n

Of een glossy blad voor vrouwen die als openlijk ideaal hebben om met een miljonair te trouwen, zoals Cosmopolitan. Dat is een over de hele wereld in alle talen uitgegeven blad voor de potenti\u00eble miljonairsvrouw die het nooit zal worden, maar die wel zweert bij het idee. Het wordt geleid door de tachtigjarige Helen Gurley Brown. Zij die van top tot teen uit plastische chirurgie is opgebouwd en \u2018nog zo graag van haar buikje af wil\u2019, nam het sluimerende blad in de jaren zestig over omdat zij en haar man het succes van haar boek Sex and the Single Girl wilden \u2018kapitaliseren\u2019.<\/p>\n

Sindsdien is Cosmopolitan een wereldwijd broeinest van de idee-fixe dat het een miljonair is die je gelukkig kan maken. Als mascotte mag in zulke omgevingen graag Paris Hilton optreden, de \u2018erfgename\u2019 van de vele miljoenen en het prototype van de manisch koopzuchtige vrouw. Zij is gelukkig al helemaal gewend aan het gebruiken van de Centurion Black Card (\u2018haar plastic zwarte vriend\u2019) als ze bij Gucci of Vuitton haar inkoopjes doet.<\/p>\n

De wereld van de miljonairs, dat is ook de wereld van de oplichters en de fraudeurs. De goede niet te na gesproken. Wie het over miljonairs heeft, staat met \u00e9\u00e9n been in een schandaalkroniek. Is de wereld waar iedereen zo graag toe wil behoren dezelfde waar de grootste corruptie is te vinden? Wil iedereen dan zo graag gevaarlijk leven? Met als buur het paleis van justitie en de gevangenis? Er gaat geen dag voorbij of je leest over de kleptocratie van miljonairs die zich verrijken met geld waar ze niet voor gewerkt hebben (\u2018the World of Something for Nothing\u2019 en \u2018making a quick million without working\u2019, zoals het in Amerika heet): door te handelen met voorkennnis, de overheid op te lichten, de beurs te beduvelen, subsidies op te strijken, opties onrechtmatig te verzilveren of gewoon alle winsten naar hun eigen (geheime) bankrekeningen te sluizen. De economiekaternen van de dagbladen gaan dagelijks voor een derde over de diefstal van de miljonairs die werkten bij Enron, Ahold, TPG, Wessanen, Shell, Quest, Essent, World Online. Kenneth Lay, Joep van den Nieuwenhuyzen, Cees van der Hoeven, Martha Stewart, Nina Brink, Cor Boonstra, Conrad Black: het is alles creatief boekhouden, corruptie, ontduiking of misleiding.<\/p>\n

Dat weet ook de Engels-Canadese mediatycoon Conrad Black, die een tijdje eigenaar was van de conservatieve krant Daily Telegraph. Hij, die zich omringde met \u2018adviseurs\u2019 als Henry Kissinger en Bush\u2019 defensiespecialist Richard Perle, sluisde in een paar jaar vierhonderd miljoen pond naar zichzelf toe, tot hij in september tegen de lamp liep. Ondertussen was hij voor al zijn verdiensten voor Engeland \u2018Lord Black of Crossharbour\u2019 geworden. In de wereld van de miljoenen is het een waar pandemonium van graaien en grijpen. Dat komt ervan als het leven alleen maar als \u2018winnen\u2019 wordt beschouwd. \u2018Life is all about winning,\u2019 zegt Jack Welch, voormalig directeur (\u2018super-ceo\u2019) van General Electric en nu \u2018on the road\u2019 om zijn verpletterende wijsheden uit te dragen onder bouwondernemers, projectontwikkelaars, accountants, notarissen, advocaten, makelaars, directeuren van energiebedrijven, zoals onlangs bij een bezoek aan de Erasmus Universiteit.<\/p>\n

Om dit geniale inzicht met ons te delen, kwam Welch helemaal uit Amerika. Goed beschouwd: meer hoeft iemand die in business zit ook niet te weten, en meer wil hij ook niet weten. \u2018Life is all about winning\u2019 is een kernachtige samenvatting van de enorme stapel boeken over economie en bedrijfskunde die aan de Erasmus Universiteit moet worden doorgeworsteld voor je een diploma krijgt. Al vraag ik me toch af of zanger Gerard Joling het toch niet nog bondiger heeft geformuleerd toen hij onlangs in Miljonair zei dat het hele leven draait \u2018om de duit en de fluit\u2019. Het motto van Donald Trump is net zo eenvoudig; bij hem weet je meteen dat je van zakendoen parano\u00efde wordt en altijd hard moet toeslaan: \u2018It\u2019s a jungle out there.\u2019<\/p>\n

Op de universiteit heb je aan dit soort bondigheid waarop miljonairs gesteld zijn niets. Op de universiteit loop je het gevaar te leren dat er ook gewoon zakendoen bestaat. Gewoon zakendoen, zich houden aan wat door Tabaksblat op schrift moest worden gesteld, staat bekend als de stok in het wiel van het lekker handelen. Toen Jack Welch vragen kreeg over de miljoenensalarissen van de \u2018managementsterren\u2019 in Amerika wuifde hij ze weg (\u2018zo gaat dat nu eenmaal\u2019). Geen woord over het halve dorp dat Enron-hoofdman Kenneth Lay voor zichzelf als \u2018mansion\u2019 liet bouwen van achterover gedrukt geld, niets over de salarissen van Andersen-accountants die de machinaties van Enron dekten. Het ontlokte de niet om miljoenen verlegen zittende Ad Scheepbouwer (KPN) de opmerking: \u2018Wat een gezeur over die lonen.\u2019<\/p>\n

Daar denkt Willem Hollander, directeur van het Nederlands Centrum voor Directeuren en Commissarissen, in ieder geval heel anders over. Hij is helemaal niet blij met het imago van \u2018graaiers\u2019 waarvoor zijn beroepsgroep heeft gezorgd. Hij zegt over die reputatie: \u2018De beroepsgroep heeft dit alles over zichzelf afgeroepen.\u2019 Over Ad Scheepbouwer, de man van het gezeur over die lonen, zegt hij: \u2018Ik zou \u2019t niet aan mijn vrouw kunnen uitleggen dat ik bedragen pakte die Scheepbouwer pakt.\u2019<\/p>\n

De algehele fixatie op miljoenen en miljonairs heeft tot gevolg dat de verhoudingen totaal zoek zijn geraakt. Er vindt een omkering van waarden plaats. Wie geen miljoen heeft, is een loser. Mensen die er het minst toe doen, krijgen de meeste aandacht. Wie echt iets te betekenen heeft, wordt niet meer gezien. Ze worden aan het zicht onttrokken, omdat de miljonairs er ostentatief voor zijn gaan staan. Nulliteiten en parvenu\u2019s dringen als wethouders Hekking voor om als eerste hun glas te heffen. Het is de decadentie van de dommen. Boeven met veel geld hebben nu de meeste status. Schijnbaar keurige heren in krijtstreeppakken snellen lachend naar de bank omdat hun accountant of advocaat ze weer door de mazen van de wet heeft getrokken. Zoals een maffiabaas \u2018the boss\u2019 heet, zo is een \u2018bestuursvoorzitter\u2019 nu een eufemisme, want hij geeft steeds vaker leiding aan kwalijke praktijken.<\/p>\n

Deze goudkoorts betekent dat alles in het teken van het miljoen is gaan staan. Het miljoen is een totempaal geworden waar alles aan geofferd en opgeofferd wordt. Volkswagen is bezig met het ontwikkelen van een prijzig autootje, de Bugatti-Veyron. Het karretje gaat precies \u00e9\u00e9n miljoen euro kosten. Dat is een dramatisch feit, want nu wordt het al gauw belachelijk dat een Hummer, Spyker, Maybach of Lamborghini geen miljoen kost, maar een schamele half miljoen. Aan het eind van de veiling van Toon Hermans\u2019 schilderijen bij Christies kon je iemand met onverholen spijt horen zeggen: \u2018Jammer, toch geen miljoen\u2019 (het was zevenhonderdduizend). Jennifer Lopez heeft haar billen niet verzekerd voor een kwart of een half miljoen, maar (mocht er een putje in komen) voor \u00e9\u00e9n miljoen. Naomi Campbell heeft elk onderdeel van haar lichaam voor \u00e9\u00e9n miljoen verzekerd en komt uit op zesenvijftig miljoen. Wie van de vastgoedmiljonairs, filmstermiljonairs, internetmiljonairs, roddelbladmiljonairs, voetbalmiljonairs, snookermiljonairs, glossymiljonairs, mediamiljonairs, golfmiljonairs of loterijmiljonairs wil er nog in een auto van een half miljoen rijden als \u00e9\u00e9n miljoen de norm is?<\/p>\n

Iedereen is verschillend, behalve miljonairs, die zijn allemaal gelijk. Ze willen maar \u00e9\u00e9n ding: meer miljoenen. Om dat te bereiken, moet elke miljonair op de een of andere manier \u2018stout\u2019 zijn, hij moet het niet zo nauw nemen met de wet, anders lukt het niet. \u2018Stout zijn\u2019 is in; het is de kleuterverontschuldiging voor een beetje (veel) corruptie, of voor het dragen van een beetje sexy ondergoed door vijftigjarige vrouwen. Crimineel mag je officieel niet zijn, maar \u2018stout\u2019 altijd. \u2018Stout zijn\u2019 hoort bij bladen als Quote als de Libelle bij een huismoeder. Stout zijn is ook het fort van Jort Kelder, hoofdredacteur van Quote. In een interview vertelde hij eens dat hij \u2018eigenlijk een anarchist\u2019 was. Dat was meteen de oplossing voor de problemen in de wereld. Ben je zowel anarchist als kapitalist, dan is alles mogelijk: gedraag je je als kapitalist, dan zeg je dat je \u2018eigenlijk\u2019 een anarchist bent, gedraag je je als anarchist, dan zeg je dat je \u2018eigenlijk\u2019 een kapitalist bent. Eerst eet je van het ene walletje, daarna van het andere. Of je doet het door elkaar, precies zoals het uitkomt.<\/p>\n

De rijken moeten in Nederland volgens Jort Kelder beschermd worden tegen de \u2018jaloersen\u2019. Er zou van ressentiment sprake zijn tegenover mensen met veel geld. Vandaar dat Ben Pon met spijt zegt dat hij, eerst als auto-importeur, nu als wijnproducent, als miljonair maar een \u2018low-profile\u2019-leven leidt. Het is niks gedaan. Kelder neemt het voor de miljonairs op en gaat met een kogelvrij vest voor ze staan.<\/p>\n

Kelder gaat als kapitalistisch anarchist zo op in het genot van zijn tegenstrijdigheden dat hij niet in de gaten heeft dat in Nederland helemaal n\u00ed\u00e9mand jaloers is op miljonairs. Integendeel, iedereen trekt zich aan hen op, maakt het miljonair-zijn tot een lokkend ideaal. Iedereen schurkt zich tegen de rijkdom aan. Iedereen gaat op \u2018miljoenenjacht\u2019, via loterijen of niet. Sympathie, solidariteit, support, ritmisch handgeklap tijdens miljoenenshows, dat is waar de miljonair op kan rekenen.<\/p>\n

Geen jaloezie. Hoogstens zijn er mensen die niets moeten hebben van het ostentatieve vertoon van overvloed en zelfbehagen. Of van het simplistische wereldbeeld dat onder miljonairs heerst (winnen, jungle, duit en fluit), van de ellendige oppervlakkigheid, van de chronische corruptie en criminaliteit, van de ijzige domheid, de dure vulgariteit, de monsterbakken waarin gereden wordt, van de parade van geplastificeerde Connie Breukhoven-klonen, de uit elkaar staande benen, de \u2018top events\u2019 die ze aflopen, van het zelfgenoegzame \u2018voor jezelf zorgen\u2019. Niemand anders, behalve een miljonair, loopt warm voor \u2018olifantenpolo\u2019, \u2018kaviaar en kreeft zoveel je wilt\u2019, \u2018glamourboys\u2019, \u2018coderekeningen\u2019, \u2018belastingparadijzen\u2019, \u2018cosmetische chirurgie van top tot teen\u2019, \u2018cruising for glamour\u2019.<\/p>\n

In de jaren vijftig van de vorige eeuw vroeg Doris Day in \u2018Que sera\u2019 of ze later mooi en rijk zou worden (\u2018Will I be pretty? Will I be rich?\u2019). Dat verlangen was een luchtig en amusant luchtkasteel Nu is datzelfde verlangen, ontdaan van zijn frisheid en onschuld, verworden tot een hysterische monocultuur. Een religie met \u00e9\u00e9n God. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De miljonair die zich in zijn weelde wentelt, is het lichtende voorbeeld van deze tijd. Het diepste verlangen van jong en oud is een winnaar te zijn, rijk te worden. Een beetje gesjoemel is daar natuurlijk wel voor nodig. De grote graaiers noemen we minzaam deugnieten, hun corruptie \u2018stout\u2019.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[151,269],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=126193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/126193\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=126193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=126193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=126193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}