{"id":125997,"date":"2005-07-09T09:49:00","date_gmt":"2005-07-09T07:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/hannie-van-leeuwen-ik-vind-het-een-voorrecht-dat-ze-me-gedogen\/"},"modified":"2005-07-09T09:49:00","modified_gmt":"2005-07-09T07:49:00","slug":"hannie-van-leeuwen-ik-vind-het-een-voorrecht-dat-ze-me-gedogen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hannie-van-leeuwen-ik-vind-het-een-voorrecht-dat-ze-me-gedogen\/","title":{"rendered":"Hannie van Leeuwen: ‘Ik vind het een voorrecht dat ze me gedogen’"},"content":{"rendered":"
\n

Bij het debat over het zorgstelsel viel \u2018straaljager Hannie\u2019 op als nestor van de senaat, met grootmoederlijk gezag en scherpe interrupties. Hannie van Leeuwen, het sociale geweten van het CDA, is nu bijna tachtig en al sinds haar veertiende politiek actief. \u2018Als vrijgezel heb ik de ideale omstandigheden gehad voor een leven in de politiek.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hannie van Leeuwen (79), lid van de Eerste Kamer en een van de machtigste vrouwen in het CDA, weet precies wat ze gaat doen op de eerste dag van het zomerreces: puzzelen. \u2018Heerlijk,\u2019 zegt ze met glinsterende ogen. \u2018Daar ben ik in geen maanden aan toe gekomen.\u2019 Hannie van Leeuwen heeft een hectische periode achter de rug. In de woonkamer van haar huis in Zoetermeer staan grote oranje boodschappentassen vol kamerstukken. \u2018Over de zorgverzekeringen,\u2019 zegt ze. \u2018Vijfendertighonderd pagina\u2019s leeswerk.\u2019 Ook voor haar andere hobby\u2019s heeft Van Leeuwen het afgelopen jaar nauwelijks gelegenheid gehad. De mand met wol voor het borduren van schellekoorden is weggeborgen in de kast. En de tafeltennistafel op de eerste verdieping, waar ze graag met haar neefjes en nichtjes een balletje slaat, is bedekt met papieren voor haar archief, dat inmiddels drie kamers vult.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Als woordvoerster gezondheidszorg van de CDA-fractie in de Eerste Kamer heeft Van Leeuwen de afgelopen maanden een bepalende rol gespeeld in de behandeling van de herziening van het zorgstelsel. Uiteindelijk stemde ze namens haar fractie in met de plannen van Hoogervorst, na een hele serie toezeggingen en garanties van de minister te hebben afgedwongen. Van Leeuwen staat bekend als de moeder \u00e9n het sociale geweten van het CDA, zodat ze nu heel wat uit te leggen heeft aan haar achterban. Want de plannen mogen dan een einde maken aan het moeizame onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere verzekeringen, de introductie van marktwerking in de gezondheidszorg wordt met grote huiver tegemoet gezien. <\/p>\n

De afgelopen weken kreeg Van Leeuwen stapels brieven en e-mails van verontruste bejaarden en gehandicapten, die haar als hun voorvechtster beschouwen. Meer dan honderdvijftig brieven heeft ze al beantwoord, met dezelfde gedrevenheid die ze in het gesprek aan de dag legt, en met dezelfde argumenten: dat ze op alle cruciale onderdelen belangrijke toezeggingen heeft afgedwongen. Dat er een zorgtoeslag komt voor mensen die de nieuwe premie niet kunnen betalen. Dat niemand wordt buitengesloten. Dat de marktwerking aan banden wordt gelegd. En dat ze er hoogstpersoonlijk op zal toezien dat Hoogervorst zich houdt aan zijn beloften. \u2018Ik hoop dat ik erin slaag iets van de onrust weg te nemen. <\/p>\n

De eerste reacties op mijn brieven komen nu binnen. De tranen schieten me af en toe in de ogen. Mensen schrijven: jullie zijn je sociale gezicht verloren. Ik probeer alle brieven te beantwoorden. Als politicus moet je er zijn voor de bevolking. Soms is dat best lastig. Als ik voor zessen nog gauw even boodschappen moet doen en ze schieten me in het winkelcentrum aan, vind ik dat ik toch altijd vriendelijk moet blijven en aandachtig. Tegenwoordig zeg ik dan: mevrouw, ik kan niet zo lang meer staan vanwege mijn gezondheid, hier heeft u mijn adres, bel maar even.\u2019<\/p>\n

Het leven van Hannie van Leeuwen is getekend door de oorlog. Toen de Duitsers binnenvielen, was ze veertien en zat ze op de gereformeerde mulo in Delft waar haar vader leraar was. \u2018Zodra het mogelijk was, zijn mijn ouders in het verzet gegaan. Op een gegeven moment kwam iemand uit het verzet mijn vader vertellen dat ze een koerierster nodig hadden voor de lijn Rotterdam-Den Haag. Dat doet mijn dochter wel, zei mijn vader. Mijn bezigheden in de oorlogsjaren zijn heel bepalend geweest. Toen al heb ik tegen mezelf gezegd: als we weer vrij zijn, zal ik me ervoor inzetten dat er nooit meer zoiets gebeurt.\u2019<\/p>\n

Na de oorlog werkte Van Leeuwen op het Bureau Nationale Veiligheid in Den Haag, waar ze de stukken van het Englandspiel vertaalde. Ze werd voorlichter bij de Christelijke Boeren- en Tuindersbond en kwam in 1966 voor de ARP in de Tweede Kamer. Daar ontpopte ze zich als rechtlijnig, lastig, loyaal parlementari\u00ebr met een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Ze werd door Marcus Bakker \u2018Straaljager Hannie\u2019 gedoopt omdat ze pleitte voor de aankoop van meer F16\u2019s \u00e9n omdat ze nogal hard op en neer liep naar de interruptiemicrofoon. Ze verzette zich tegen de oprichting van het CDA maar legde zich bij de uiteindelijke beslissing neer, en zette zich door de jaren heen onvermoeibaar in voor gehandicapten, chronisch zieken en bejaarden.<\/p>\n

In 1978 vertrok ze uit de Kamer, teleurgesteld door de rechtse koers van de partij. Maar toen ze in 1995 werd gevraagd zich kandidaat te stellen voor de Eerste Kamer om na de verkiezingsnederlaag het sociaal-christelijke gezicht van het CDA te herstellen, zei ze onmiddellijk ja. \u2018Toen ze me vroegen was ik echt geroerd. Ik ben indertijd met een minderwaardigheidscomplex de Tweede Kamer in gegaan, want ik ben alleen naar de mulo geweest. Daarna moest ik voor mijn moeder zorgen, die vaak ziek was. Ik zou het eerste vrouwelijke AR-lid in de Tweede Kamer worden, maar ik werd gepasseerd door Jacqueline Rutgers, die wel gestudeerd had. Toen heeft bij mij de gedachte postgevat dat je academisch gevormd moet zijn om een behoorlijk kamerlid te worden. Het is mij inmiddels gebleken dat je met hard werken een heel eind kunt komen, maar ik zal nooit boven mijn macht grijpen. Dan zeg ik gewoon: jongens, daar ben ik te dom voor. Ik vind het een voorrecht dat ze me gedogen in de Eerste Kamer, met al die knappe koppen, en dat ze soms nog naar me luisteren ook.\u2019<\/p>\n

In de Eerste Kamer is Hannie van Leeuwen de laatste periode verantwoordelijk voor sociale zekerheid en gezondheidszorg. Dat hebben de betreffende bewindslieden gemerkt. \u2018Wat voor mij heel zwaar telt, is of er menselijk wordt omgegaan met de uitvoering van de wet. Als ik vind dat er iets anders moet met de WAO, dan bel ik Aart Jan de Geus. Laatst heb ik nog met hem gepraat over de WAO voor jongeren. Hij zei dat er geen geld was om jongeren hun opleiding te laten afmaken als ze geen uitkering meer hebben. Ik zie mezelf nog zitten in hotel Corona. Ik nam een papiertje en zei: \u201cAart Jan, ik heb de hele zondag zitten rekenen. Naar mijn overtuiging moet je nu ophouden met te zeggen dat je het niet kunt betalen, want ik kom uit op dit bedrag.\u2014 Toen werd ie heel stil. Z\u2019n ambtenaren stribbelden tegen. Maar ik heb gezegd: \u201cAart Jan, dit is mijn eis, ik vind dat je het moet doen.\u2014 En nu doet ie het.\u2019<\/p>\n

Ook Hans Hoogervorst heeft aardig wat met Hannie te stellen gehad. Bij het laatste debat in de Eerste Kamer over het zorgstelsel speelde ze met grote overtuiging haar rol als nestor van de senaat, met grootmoederlijk gezag en scherpe interrupties. De vleierijen van Hoogervorst (\u2018Ik had me geen beter verdediger van dit wetsontwerp kunnen wensen dan mevrouw Van Leeuwen\u2019) liet ze onbewogen langs zich heen gaan. \u2018Dat was retoriek van Hoogervorst,\u2019 zegt ze schouderophalend. \u2018Als je met hem in debat bent, moet je goede argumenten gebruiken, anders duwt hij door. Maar je kunt wel van hem op aan.\u2019<\/p>\n

Hoe houdt u het zo lang vol in de politiek?<\/i><\/p>\n

\u2018Ik denk dat dat komt doordat ik nogal open ben. Als het om mijn werk gaat, ben ik een extravert type. Als ik iets zeg, kom ik er niet op terug. Moed en karakter zijn in de politiek het allerbelangrijkst. Maar je slijt er wel van. In de jaren tachtig heb ik het verschrikkelijk moeilijk gehad toen er begonnen werd met de afbraak van de verzorgingsstaat. Toen heb ik er een tijdje over gedacht ermee op te houden. Zover is het gelukkig niet gekomen. Achteraf gezien \u00eds de verzorgingsstaat ook te ver uitgedijd. In anti-revolutionaire kring \u2013 en dat heb ik meegenomen naar het CDA \u2013 zijn we gewend te zeggen: je leeft ook voor komende generaties. Daarom moeten we nu bereid zijn pijnlijke maatregelen te treffen. Maar dat moeten we wel op een uiterst zorgvuldige wijze doen. Bij elk nieuw wetsontwerp denk ik: vragen we niet te veel van de mensen? Aan de andere kant mag je ook wat van mensen verwachten. Volgens de nieuwe wet Werk en Bijstand moeten mensen van boven de 57,5 weer aan het werk. Maar als dat werk er nou helemaal niet is? Waarom vragen we niet van die mensen dat ze twintig uur per week vrijwilligerswerk doen? Dat zal wel wat kosten, maar de kost gaat voor de baat uit om een gelukkiger samenleving met elkaar te maken. Dat is nog steeds mijn ideaal.\u2019<\/p>\n

Dat klinkt bijna socialistisch.<\/i><\/p>\n

\u2018Iedereen zegt altijd: Hannie, je kunt het reuze goed vinden met de socialisten. Dat is ook zo, omdat ik bij hen herken wat ik zelf doe: omzien naar de zwakken in de samenleving. Zij het binnen grenzen en binnen kaders, en daar verschillen we dan weer van mening over. We moeten niet vergeten dat er tijdens de Paarse kabinetten gekozen is voor belastingverlaging. Achteraf heb ik er grote spijt van dat wij daar indertijd mee akkoord zijn gegaan. Want daardoor is er nu geen geld voor, bijvoorbeeld, de gehandicaptenzorg. In dat opzicht is Nederland een ontwikkelingsland. Voor de huidige regering is het verschrikkelijk moeilijk om die achterstand in versneld tempo in te lopen. En de economie zit ook niet mee. Enige tijd geleden hebben we een Taskforce Handicap en Samenleving opgericht, waarvan ik voorzitter ben. We hebben in korte tijd aardig wat bereikt, maar het hoeft maar even slecht te gaan met de economie of de chronisch zieken, de gehandicapten en de ouderen komen niet meer aan de bak.\u2019<\/p>\n

Wat vindt u ervan dat de VVD de toon zet in dit kabinet?<\/i><\/p>\n

\u2018Ik heb altijd geroepen dat je in elke coalitie zo veel mogelijk van je eigen verkiezingsprogramma gerealiseerd moet krijgen. Maar ik ben wel loyaal. Hoe je er ook over denkt, we zullen het nu met deze coalitie moeten doen. Als ik mag kiezen, ligt mijn hart bij een andere combinatie. Maar als er een coalitie met de VVD uitkomt, moet je eerlijk met de VVD omgaan en keihard vechten voor de belangrijkste elementen van je eigen verkiezingsprogram.\u2019<\/p>\n

Volgens uw vriend Willem Aantjes moet uw hart bloeden als u ziet hoe dit kabinet door de VVD gedomineerd wordt.<\/i><\/p>\n

\u2018Ik had inderdaad gehoopt dat wij herkenbaarder zouden zijn in deze coalitie. Maar ik heb de hoop nog steeds niet opgegeven. Wat Wim bedoelt is dat het kabinet tot het gaatje gaat in de eisen die het stelt aan de eigen verantwoordelijkheid van mensen. In een aantal opzichten heb ik daar grote moeite mee. Maar op het moment dat mijn hart gaat bloeden ga ik bekijken hoe ik de scherpe kanten van wetsontwerpen kan afslijpen. Dat vraagt voortdurende alertheid.\u2019<\/p>\n

Merkte u bij uw terugkeer in het parlement dat de politiek veranderd is?<\/i><\/p>\n

\u2018Ja. Vooral aan het idiote aantal moties dat wordt ingediend. De motiediarree in de Tweede Kamer, daar word je toch niet goed van? Word je een goed kamerlid door het aantal moties dat je hebt ingediend? Ik win het gevecht liever op basis van argumenten en door het krijgen van toezeggingen die hout snijden. Een motie kan een minister altijd naast zich neerleggen. Je bent een goed kamerlid als mensen het gevoel hebben: daar staat iemand voor de zaak. Ik sta toch bekend als een van de betere kamerleden. Dat komt denk ik doordat ik heel consequent mijn lijn probeer vast te houden en heel goed uitleg waarom ik soms meebuig.\u2019<\/p>\n

Politici spelen de laatste jaren meer op de onderbuik. Wat vindt u daarvan?<\/i><\/p>\n

\u2018Dat is zo\u2019n verarming van de politiek. Mijn stadgenoot Hilbrand Nawijn bijvoorbeeld. Daar heb ik nog mee in de Anti-revolutionaire Partij gezeten. Hij was afdelingsvoorzitter toen ik op de lijst stond. Toen hij bij de asielzoekers werkte, was hij nog vol menselijkheid en mededogen. Maar wat er met hem is gebeurd! Fortuyn is een ander geval. Die legde de vinger op een zere plek. Dat Fortuyn het probleem aan de orde stelde dat veel buitenlanders niet door Nederlanders geaccepteerd worden, was naar mijn mening terecht. Hij heeft proberen duidelijk te maken dat we dat veel te lang hebben verwaarloosd. Dat is iets heel anders dan inspelen op onlustgevoelens en mensen angst voor buitenlanders aanjagen, zoals de Groep Wilders doet. Ik ben er nog niet uit waar die onvrede in Nederland vandaan komt. Misschien komt het doordat we zo verwend zijn geraakt door de welvaart. Politieke partijen zouden het lef moeten hebben te laten zien dat we met z\u2019n allen een stap terug moeten doen.\u2019<\/p>\n

Balkenende slaagt er niet in de bevolking daarvan te overtuigen. Waar ligt dat aan?<\/i><\/p>\n

\u2018Er is veel tijd nodig voor het cre\u00ebren van maatschappelijk draagvlak. Mensen leven heel erg bij de dag. En de slechte conjunctuur helpt ook niet mee. Wat ik zeer te waarderen vind in Jan Peter is dat hij oog heeft voor de komende generaties. Maar hij moet oppassen dat hij niet doorhamert op de eigen verantwoordelijkheid als het niet kan. Er zijn een heleboel mensen die de regie over hun eigen leven niet kunnen dragen.\u2019<\/p>\n

Wat is uw advies aan Balkenende?<\/i><\/p>\n

\u2018Mijn advies aan Jan Peter is: blijf jezelf. Maar probeer datgene wat je bezielt in de maatschappij beter uit te leggen. En straal warmte uit. Het gekke is: als hij voor de vuist weg praat in een omgeving waar hij zich niet aangevallen voelt, dan is hij meesterlijk. Zodra er camera\u2019s in de buurt zijn, denkt hij blijkbaar: ik ben de premier en op ieder woord letten ze. Daarom zeg ik: de warmte is er wel, maar hij moet die warmte ook uitstralen.\u2019<\/p>\n

In de huiskamer van Hannie van Leeuwen, tussen het ingelijste borduurwerk, staan en hangen overal portretten van achternichtjes en -neefjes. Na nare ervaringen in de oorlog \u2013 \u2018in de illegaliteit zijn ook akelige dingen gebeurd\u2019 \u2013 is het van trouwen nooit gekomen. \u2018Ik was liever wel getrouwd geweest en had liever wel kinderen gehad. Maar als vrijgezel heb ik de ideale omstandigheden gehad voor een leven in de politiek. Ik kon al mijn tijd voor mijn werk inzetten. Ik ben gek op kinderen. Maar je kunt ook als ongehuwde vrouw je liefde voor kinderen overal kwijt. Je kunt er een in de derde wereld adopteren. En ik heb een heleboel achterneefjes en -nichtjes. Ik heb een heel goede band met ze. Wat dat betreft heb ik niets te klagen. Ik zeg natuurlijk weleens: ik moet niet ziek worden, want wie moet me dan verzorgen? Dan kunnen ze z\u00f3 kwaad worden. Tante Han, zeggen ze dan, dacht je dat we niet voor jou zouden zorgen?\u2019<\/p>\n

In 1994 werd Hannie van Leeuwen ernstig ziek. \u2018Ik voelde me al een hele tijd niet goed. Mijn huisarts had me van hot naar her gestuurd. Ik was voorzitter van het Andreas Ziekenhuis in Amsterdam. Toen heb ik de directeur verteld wat er aan de hand was, en kon ik langs bij een gynaecoloog. Na een kijkoperatie bleek dat ik kanker had. Gelukkig kon ik binnen een week geopereerd worden. Kort daarna kon ik weer naar huis. Ik had hulp nodig, maar toen ik de kruisvereniging belde kwam er niemand. Gezinnen gingen voor. Daar heb ik me erg boos over gemaakt. Niet omdat het om mij ging, maar omdat er in Nederland nog steeds veel te weinig oog is voor alleenstaanden.<\/p>\n

Ik heb aan mijn ziekte een veel mildere kijk op mensen overgehouden. Voor die tijd vroeg ik ontzettend veel van mezelf. Ik had ook mijn pijntjes en dergelijke, maar ik ging altijd gewoon door en vond dat normaal. Toen werd ik ziek en kon ik echt niets meer. Daardoor begon ik milder te denken over anderen. Sindsdien probeer ik ook meer tijd te besteden aan mijn hobby\u2019s en aan mijn vrienden. Gelukkig komt het reces eraan. Want ik heb tegenwoordig meer tijd nodig om te recupereren. Maar ik ga met dezelfde bezieling door. Dat is ook wat de mensen zeggen: ga door Hannie. Want het is wel een unicum om van je veertiende tot je tachtigste in de politiek actief te zijn, en dat de mensen ook nog steeds naar je willen luisteren. Daarom blijf ik doorgaan zolang ik nog kan.\u2019<\/p>\n

Bent u bang om oud te worden?<\/i><\/p>\n

\u2018Wat me van het oud worden nog het meest dwarszit is dat ik anderen tot last kan worden. Ik hoop altijd nog dat ik in het harnas mag sterven.\u2019<\/p>\n

Bent u in de loop van de tijd anders gaan denken over euthanasie?<\/i><\/p>\n

\u2018Ik heb nog geen euthanasieverklaring, maar ik denk erover na. Ik heb in de oorlog ervaren wat het betekende dat de moffen alle leven dat ze niet aanstond de dood in joegen. Ik vind dus dat de wetgever het leven moet beschermen. Maar ik vind ook dat we soms wat te krampachtig omgaan met het steeds maar in leven willen houden van mensen. Ik heb zelf geleerd: het is mij een vreugde ontbonden te zijn en met Christus te zijn. Zo staat het ook in de bijbel. Daarom mag een oudere ook zeggen: jongens, het is genoeg. Ik vind niet dat iemand ten onder mag gaan aan ondraaglijk lijden.\u2019<\/p>\n

Hoe wilt u dat de mensen zich u herinneren?<\/i><\/p>\n

\u2018Als een integere meid die geprobeerd heeft te woekeren met de haar gegeven talenten. Dat lijkt me het mooist. Maar ik hoef geen lange speeches na mijn overlijden. Op mijn begrafenis zou ik iedereen een kruikje jenever willen geven \u2013 dat heb ik leren drinken in het verzet \u2013 en dan zou ik erbij willen zeggen: houd voor ogen dat je d\u2019r bent om wat voor anderen te betekenen. En verder niks.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bij het debat over het zorgstelsel viel \u2018straaljager Hannie\u2019 op als nestor van de senaat, met grootmoederlijk gezag en scherpe interrupties. Hannie van Leeuwen, het sociale geweten van het CDA, is nu bijna tachtig en al sinds haar veertiende politiek actief. \u2018Als vrijgezel heb ik de ideale omstandigheden gehad voor een leven in de politiek.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1589,171,269],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125997"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125997\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}