{"id":125937,"date":"2005-09-03T15:37:00","date_gmt":"2005-09-03T13:37:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/we-leven-op-de-rand-van-de-vulkaan-de-olie-raakt-op\/"},"modified":"2005-09-03T15:37:00","modified_gmt":"2005-09-03T13:37:00","slug":"we-leven-op-de-rand-van-de-vulkaan-de-olie-raakt-op","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/we-leven-op-de-rand-van-de-vulkaan-de-olie-raakt-op\/","title":{"rendered":"\u2018We leven op de rand van de vulkaan\u2019 – De olie raakt op"},"content":{"rendered":"
\n

Een vat olie zal volgens de Texaanse oliebankier Matthew Simmons al snel meer dan honderd dollar gaan kosten. De vertrouweling van president George W. Bush schreef een boek over de olievoorraden in Saoedi-Arabi\u00eb. \u2018De Saoedi\u2019s willen het niet toegeven, maar hun olievelden raken leger en leger.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Matthew Simmons houdt kantoor op de vijftigste verdieping van een glazen wolkenkrabber in de Amerikaanse stad Houston. \u2018Als ik naar buiten kijk, zie ik het honkbalstadion van de Houston Astros,\u2019 zegt hij via de telefoon. \u2018Het dak staat bijna altijd open, terwijl de tribunes met enorme airconditioners worden gekoeld. Je reinste energieverspilling. Mensen hier hebben er geen benul van dat de olie snel heel schaars kan worden. We leven op de rand van de vulkaan. Over vijf jaar kijken we terug op de afgelopen decennia als \u201ceen gouden periode\u201d waarin de olie spotgoedkoop was. Dan zullen we tegen elkaar zeggen: \u201cHoe is het mogelijk dat we zo gedachteloos al die goedkope energie hebben opgemaakt.\u201d\u2019<\/p>\n

Aan het woord is niet een doorgewinterde milieuactivist of de zoveelste doemdenker die het einde van de wereld aankondigt. Matthew Simmons is een keurig heerschap. Hij is afgestudeerd aan Harvard, werkt al vijfendertig jaar in de olie-industrie en is oprichter van Simmons and Company, een gerenommeerde investeringsbank die bedrijven in de oliesector adviseert over overnames en fusies. De Texaan Simmons is ook een vertrouweling van de huidige president en voormalige olieboer George W. Bush. De bankier adviseerde Bush tijdens de campagne van 2000.<\/p>\n

Vorige maand verscheen Simmons\u2019 boek Twilight in the Desert. The Coming Saudi Oil Shock and the World Economy. In dit lijvige boekwerk onderzoekt de bankier hoeveel olie er nog in de Saoedische velden zit. Dat is het best bewaarde geheim in de Saoedische paleizen. Het land weigert al twintig jaar lang inzage te geven in de statistische gegevens over hun velden. \u2018Maakt u zich geen zorgen, wij hebben genoeg olie voor iedereen,\u2019 was altijd de boodschap vanuit Riyadh. Maar feit is dat sinds de jaren zestig geen nieuwe grote olievelden meer zijn gevonden in Saoedi-Arabi\u00eb. De Saoedi\u2019s hebben in het verleden verschillende keren hun bewezen oliereserves naar boven bijgesteld. En niet zo\u2019n beetje ook. In 1979 ging het van 107 naar 169 miljard vaten en in 1988 steeg het door naar 256 miljard vaten. Waarop die cijfers zijn gebaseerd? Niemand die het weet.<\/p>\n

Drie jaar geleden bracht Simmons met een groep Texaanse zakenlieden op uitnodiging van de Saoedische overheid een bezoek aan de olievelden in de woestijnstaat. \u2018Ik luisterde goed en keek mijn ogen uit. Er klopte niets van wat de Saoedische gastheren ons allemaal op de mouw probeerden te spelden. Ze zeiden dat ze nog negentig jaar door konden gaan met olie pompen. Onzin. Olievelden kunnen niet voor eeuwig gebruikt worden. Alle olievelden ter wereld, ook die in Saoedi-Arabi\u00eb zijn op een gegeven moment leeg. Ik denk dat we nu al een heel eind zijn. Anders zouden de Saoedi\u00ebrs wel meer omhoog pompen dan ze doen.\u2019<\/p>\n

Simmons kwam met meer vragen terug dan hij vertrok en ging op onderzoek uit. In de archieven van The Society of Petroleum Engineers vond hij tot zijn grote verbazing stapels stoffige rapporten waarin olie-ingenieurs openhartig de problemen hadden beschreven van de olievelden in Saoedi-Arabi\u00eb. Met name de verslagen uit de jaren zeventig, toen het oliebedrijf Aram co nog niet was genationaliseerd en de deuren nog niet gesloten waren voor buitenstaanders, leverden veel waardevolle informatie op.<\/p>\n

In zijn boek beschrijft Simmons vijf grote sleutelvelden, waar negentig procent van de Saoedische olie vandaan komt. Van die velden is Ghawar het kroonjuweel. Uit dit veld zijn de afgelopen vijftig jaar vijfenvijftig miljard vaten olie omhoog gepompt. Op dit moment komen er per dag vijf miljoen vaten uit Ghawar, de helft van de dagelijkse olieproductie in Saoedi-Arabi\u00eb.<\/p>\n

Als dit veld, dat in 1951 werd ontdekt, \u2018leeg\u2019 raakt, zal de wereldproductie van olie serieus in de problemen komen, redeneerde Simmons. In de rapporten die de bankier las, werden Ghawar en de vier andere \u2018giga-velden\u2019 door de Amerikaanse geologen in de jaren zeventig al omschreven als \u2018op leeftijd\u2019. De voorspelling was toen dat ze \u2018rond de eeuwwisseling\u2019 uitgeput zouden raken. Ook waren er toen al signalen dat de olievelden beschadigd waren geraakt door te snelle exploitatie: de ingenieurs constateerden \u2018mogelijke drukproblemen\u2019 in de olievelden.<\/p>\n

Anno 2005 is Ghawar volgens Simmons zo goed als over haar hoogtepunt heen. De Saoedi\u2019s moeten steeds meer water in het veld pompen om de druk hoog te houden. \u2018Op een dag (en die kan snel aanbreken) kan het afgelopen zijn met de opmerkelijke snelheid waarmee de olie (…) naar boven komt. Dan zal de productie in Saoedi-Arabi\u00eb over haar piek heen zijn. Het zal de dood betekenen van een grote koning.\u2019 Wat verderop schrijft Simmons: \u2018De geologische wetten die zorgden voor het Saoedische oliemirakel zorgen nu op een normale en voorspelbare manier voor haar einde. En dat gaat veel sneller dan het officialdom ons wil doen geloven.\u2019<\/p>\n

De Saoedi\u2019s zijn al jaren op zoek naar nieuwe bronnen, maar die zoektocht levert volgens Simmons niet veel op. Tot nu toe zijn volgens hem alleen oude velden in gebruik genomen die in de jaren zeventig na productieproblemen waren stilgelegd. Voor Simmons staat het vast: \u2018Het is onwaarschijnlijk dat Saoedi-Arabi\u00eb de olieproductie verder omhoog kan brengen.\u2019<\/p>\n

De Saoedische autoriteiten doen de theorie\u00ebn van Simmons af als apocalyptisch geleuter. De olie zal nog jaren blijven stromen, laten ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders keer op keer weten. Maar de bankier uit Texas blijft sto\u00adicijns onder de kritiek. \u2018De Saoedi\u2019s willen dat we ze vertrouwen. Ik wil harde feiten zien. Mocht uit cijfers blijken dat ik fout zit, dan zal ik ruiterlijk mijn excuses aanbieden.\u2019<\/p>\n

Net als de Saoedische autoriteiten deden ook olie-experts als Daniel Yergin, gerenommeerde onderzoeksinstuten en directeuren van grote westerse oliemultinationals als Shell Simmons\u2019 voorspellingen af als onzin. Voor de komende decennia zou er nog genoeg olie zijn.<\/p>\n

Maar de laatste paar maanden begint de wereldwijde opinie te draaien. Ex xon\/Mobil zegt in een recente advertentie: \u2018Er zijn geen makkelijke antwoorden.\u2019 In het rapport \u2018The Outlook for Energy. A 2030 View\u2019 voorspelt het bedrijf dat oliegebieden buiten de Opec-landen over vijf jaar hun piek bereiken. Collega-multinational Chevron\/Texaco stelt sinds kort zelfs onomwonden op een website (willyoujoinus.com) dat \u2018de jaren van de goedkope olie over zijn\u2019. Op de site is een tellertje te zien dat aangeeft hoeveel vaten olie er wereldwijd worden verbruikt. Het tempo is duizelingwekkend. \u2018De olieproductie gaat naar beneden in drie\u00ebndertig van de achtenveertig grootste olieproducerende landen,\u2019 aldus de website. \u2018En dat terwijl de vraag naar olie alleen maar toeneemt.\u2019<\/p>\n

Een eerste bevestiging van Simmons\u2019 theorie dat er een structureel probleem is bij de Saoedische olieproductie kwam op 7 juli in The Financial Times. Anonieme Saoedische zegslieden lieten de krant weten dat het land \u2018grote moeite zou hebben\u2019 om aan de toenemende vraag naar olie uit het Westen te voldoen.<\/p>\n

Simmons kreeg \u2013 opvallend genoeg \u2013 ook bijval van de in maart gepensioneerde president-directeur Sadad al-Husseini van het Saoedische staatsoliebedrijf Aramco. Hij liet in The New York Times weten dat hij \u2018vreesde voor olietekorten\u2019. De aanname van de Energy Information Administration (een Amerikaanse overheidsinstelling) dat Saoedi-Arabi\u00eb over twintig jaar maar liefst 22,5 miljoen vaten per dag zou moeten produceren om aan de vraag van het olieverslaafde Westen te voldoen, doet Al-Husseini af als \u2018onrealistisch\u2019. Op dit moment produceert Saoedi-Arabi\u00eb dagelijks \u2018slechts\u2019 9,5 miljoen vaten. Volgens Al-Husseini kan dat omhoog naar 12,5 miljoen vaten, maar dan houdt het wel zo\u2019n beetje op. Hij waarschuwt dat als de Saoedische olievelden onder westerse druk te snel worden leeggepompt, het gevaar bestaat dat de verschillende aardlagen instorten. Olie die nog in de grond zit, kan dan niet meer omhoog worden gepompt.<\/p>\n

Simmons is blij verrast over de uitspraken van Al-Husseini. \u2018Hij was bij Aramco het grote brein. Hij bevestigt mijn conclusie na jarenlange studie: Saoedi-Arabi\u00eb kan niet eeuwig doorgaan met het pompen van olie. Waarom Al-Husseini nu met deze mededelingen naar buiten komt? Ik weet het niet. Of hij is een dapper man. Of hij wordt door het koningshuis gebruikt om de wereld het slechte nieuws te brengen.\u2019<\/p>\n

Simmons denkt dat de toenemende vraag naar olie uit China en India gecombineerd met de afnemende productie binnen vijf tot zeven jaar zal leiden tot zeer sterke prijsstijgingen. \u2018Mensen die denken dat de huidige prijs van vijfenzestig dollar een uitzondering is, zijn in utter denial. We zullen moeten leren leven met heel dure olie.\u2019<\/p>\n

Hoe duur?<\/p>\n

\u2018Het tekort zal van de ene op de andere dag een feit zijn. Consumenten zullen in paniek raken en olie gaan hamsteren. De prijzen zullen dan zeer snel gaan stijgen. Waar het dan heen gaat? Niemand die het weet. Misschien wel tot honderd of tweehonderd dollar per vat.\u2019<\/p>\n

Maar er wordt ook nieuwe olie gevonden in Rusland en West-Afrika.<\/p>\n

\u2018De olieproductie in Rusland staat onder druk omdat er onvoldoende nieuwe velden in ontwikkeling worden genomen. En in West-Afrika gaat het om relatief kleine hoeveelheden. Dit soort \u00advondsten zullen de neergang van de olieproductie hoogstens vertragen.\u2019<\/p>\n

En de olie in de diepzee?<\/p>\n

\u2018Die bronnen zijn heel duur om te exploiteren. Vaak levert het boren niets op. En de velden zijn over het algemeen niet groot. Het lijkt ondenkbaar dat de Saoedische velden ooit kunnen worden vervangen door bronnen in de diepzee.\u2019<\/p>\n

En Irak dan? Daar zit toch heel veel olie in de grond?<\/p>\n

\u2018In Irak is sinds de jaren tachtig niets meer aan de infrastructuur gedaan. Het zal nog lang duren voordat de productie weer goed op gang komt. En ik geloof ook niet dat ze ooit echt veel zullen gaan produceren. Ook de Iraakse velden zijn \u201coud\u201d. Sommige analisten geloven dat ze zes miljoen vaten per dag kunnen gaan leveren, maar ik ga uit van niet meer dan twee miljoen vaten.\u2019<\/p>\n

Wat gebeurt er met de economie als de olie honderd dollar per vat kost?<\/p>\n

\u2018Economen zeiden dat er een wereldwijde recessie zou komen als de olieprijs boven de dertig dollar per vat zou komen. Dat is niet gebeurd. We zitten nu op zeventig dollar en er is nog steeds geen recessie. Misschien zal die er nooit komen. Maar er dreigt wel een ander probleem: onze manier van leven kan gevaar lopen als we de signalen van de op rakende olie niet serieus nemen.\u2019<\/p>\n

Gelooft u in alternatieven?<\/p>\n

\u2018Kernenergie, wind- en zonne-\u00adenergie kun je niet gebruiken voor transportdoeleinden. Bij kernenergie blijft het afval een probleem. Wind- en zonne-energie zijn veelbelovend, maar hebben nog maar een heel klein aandeel in het totale energieaanbod. Er zal veel geld moeten worden gestoken in het onderzoek naar nieuwe energiebronnen. En ik ben ervan overtuigd dat dat ook zal gebeuren nu de olieprijzen blijven stijgen. Door de prijsstijgingen ontstaan dus ook nieuwe kansen. Bij biobrandstof is nog veel te halen. Maar we moeten nu beginnen. Veel mensen denken dat we op een dag wakker worden en dat de kerstman dan een nieuwe oneindige energiebron onder de boom heeft gelegd. Dat is onzin.\u2019<\/p>\n

En waterstof?<\/p>\n

\u2018Dat is niet meer dan een drager van energie. Het zal nog jaren duren voordat waterstof op grote schaal toepasbaar is.\u2019<\/p>\n

Wat moet er gebeuren nu de olie op begint te raken?<\/p>\n

\u2018Tot nu toe hebben politici de andere kant op gekeken. Ze hebben hun oren te veel laten hangen naar de kiezers. En die willen hun luxueuze manier van leven nooit opgeven. Het is hoog tijd dat politici hun houding aanpassen. Er moet een wereldwijd deltaplan komen voor vergaande energiebezuinigingen. Op die manier kunnen we tijd winnen om naar alternatieven te zoeken. Vooral de Amerikanen moeten hun leven beteren. We moeten een grootscheeps bezuinigingsprogramma opzetten. Geen goederentransporten over de weg maar via de trein of per boot. Hoe minder forenzen op de weg hoe beter. Je bespaart drie uur rijden per dag en een hoop benzine. En goederen moeten ook dichter bij huis worden geproduceerd, zodat er niet meer over de hele wereld gesleept hoeft te worden met textiel, groenten, auto\u2019s en noem maar op.\u2019<\/p>\n

Op welke termijn moet zo\u2019n deltaplan er komen?<\/p>\n

\u2018Binnen vijf tot zeven jaar. Anders riskeren we een ineenstorting van onze samenleving.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Terreurpremie<\/h3>\n

Ko Colijn<\/p>\n

Het kabinet-Balkenende 2 deelt een jaar voor de verkiezingen cadeautjes uit. Om onze koopkracht een duwtje te geven, krijgen we volgend jaar anderhalf miljard euro. Lagere inkomstenbelasting, verlaging van de WW-premie, een goedkopere rollator, een leukere kinderkorting, een beetje minder meer betalen aan de benzinepomp, de cr\u00e8che ietsje betaalbaarder, afschaffing van het schoolgeld, enfin, u kent het rijtje onderhand wel.<\/p>\n

Kan dat allemaal omdat het kabinet zo’n geniaal economisch beleid voert? Nee, het Centraal Planbureau is zo eerlijk om toe te geven dat de economische groei volgend jaar weliswaar een beetje aantrekt, maar dat dat zonder extra cadeautjes te weinig zou zijn om de koopkracht op peil te houden.<\/p>\n

Een deel van de cadeautjes wordt betaald uit de extra aardgasinkomsten. Die nemen toe omdat de aardgasprijs is gekoppeld aan de olieprijs. En dat scheelt Zalm bijna twee miljard euro. Elke dag dat de olieprijs verder stijgt, kan Zalm iets breder grijnzen.<\/p>\n

V\u00f3\u00f3r de oorlog tegen Irak begon, kostte een vat olie minder dan dertig dollar, nu ligt dat in de buurt van zeventig dollar en het eind is niet in zicht. Zalm wordt slapend rijk. De lief-en-leedpot van Balkenende bulkt van het geld.<\/p>\n

Mede dankzij Osama bin Laden. Voorbeelden genoeg van een sinister verband tussen terreur en olieprijzen. Na de aanslagen op olie-installaties in Saoedi-Arabi\u00eb, mei 2004, schoot de prijs voor een vat ruwe olie omhoog met zes procent naar ruim twee\u00ebnveertig dollar. Een bomaanslag in het golfstaatje Qatar in maart dit jaar gaf ook weer zo’n stootje omhoog. De aanslagen op Londen werden gevolgd door Al Qaeda-oproepen om de Verenigde Staten, Australi\u00eb en Groot-Brittanni\u00eb te treffen en de ‘diefstal van olie’ te wreken. De olieprijs ging naar vijfenzestig dollar per vat, de hoogste prijs in twee\u00ebntwintig jaar.<\/p>\n

Natuurlijk wordt de olieprijs door duizend factoren bepaald. Onrust in Nigeria, dreigende taal uit de mond van de Venezolaanse president Chavez, de verkiezing van een aartsconservatieve president in Iran, de onverzadigbare Chinese dorst naar olie, de nationalisatie van het Russische olieconcern Yukos. De Verenigde Staten slaan momenteel extra olie in om de strategische reserve aan te vullen, en hup: w\u00e9\u00e9r stijgt de olieprijs met een dollar. De ‘terreurpremie’ wordt door deskundigen geschat op tien \u00e0 vijftien dollar per vat. En dat was tijdens de aanslagen tegen Saoedi-Arabi\u00eb, een jaar geleden. Sindsdien is de olieprijs alweer met vijfentwintig dollar doorgeschoten, het Londen-effect en de steeds uitzichtlozer strijd in Irak zaten daar dus nog niet eens bij. Wrange cadeautjes dus: goedkopere kinderopvang en lager lesgeld, met dank aan Al Qaeda.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een vat olie zal volgens de Texaanse oliebankier Matthew Simmons al snel meer dan honderd dollar gaan kosten. De vertrouweling van president George W. Bush schreef een boek over de olievoorraden in Saoedi-Arabi\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,459,895,421,457],"tags":[783,2455],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn, Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125937"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125937"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125937\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn, Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}