{"id":125825,"date":"2005-11-05T17:26:00","date_gmt":"2005-11-05T15:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/er-wordt-gediscrimineerd-punt-uit\/"},"modified":"2005-11-05T17:26:00","modified_gmt":"2005-11-05T15:26:00","slug":"er-wordt-gediscrimineerd-punt-uit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/er-wordt-gediscrimineerd-punt-uit\/","title":{"rendered":"\u2018Er wordt gediscrimineerd. Punt uit.\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

05-11-2005
Door Harm Ede Botje & Sander Donkers<\/p>\n

Je bent een Marokkaan, een Turk of een Antilliaan en je wilt een baan. Je hebt prima papieren en je spreekt goed Neder\u00ad\u00adlands. Makkelijk zat, zou je denken. Maar zo gaat het niet in Nederland. \u2018Het hebben van een buitenlandse naam is soms al genoeg om afgewezen te worden.\u2019 Hoe zit het met de discriminatie op de werkvloer? En hoe serieus neemt de regering het probleem?<\/p>\n

Imad Akalo is drie\u00ebntwintig jaar en heeft een bescheiden toekomstdroom. Boekhouder wil hij worden, of manager. Gewoon: op een kantoor. Met een stropdas achter een computer. Broodje kaas in de pauze. \u2018Als het maar vast werk is,\u2019 zegt hij. \u2018Dan kan ik denken aan trouwen, kinderen krijgen en misschien een huis kopen.\u2019 Dat lijkt niet al te hoog gegrepen. Imad heeft een diploma bedrijfsadministratie, spreekt goed Nederlands en heeft geen strafblad. Toch lijkt het onderhand een onhaalbaar ideaal. Want Imad is al drie jaar werkloos.<\/p>\n

In het begin zat hij dagenlang bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Daar heeft hij een persoonlijke coach. Hij volgde verschillende cursussen, waaronder een cursus om beter voor de dag te komen bij sollicitaties. Talloze brieven verstuurde hij. \u2018Zeker vijfhonderd \u2013 in \u00e9\u00e9n jaar, h\u00e8. Meestal hoor je er niks op. En als je antwoord krijgt, maken ze zich er vaak met een smoesje vanaf.\u2019 Inmiddels heeft Imad de dagelijkse gang naar het arbeidsbureau opgegeven. \u2018Ze hebben daar een dik dossier van me liggen, met allemaal goede aanbevelingen,\u2019 zegt hij. \u2018Ik ben voor alles in. Maar het heeft toch geen nut.\u2019<\/p>\n

Hij zit in een Haarlems caf\u00e9 met zijn vrienden Karim (23) en Abdelkader (26), die allebei ook werkloos zijn. Het is acht uur \u2019s avonds, de ramadan-vasten is net gebroken. Er hangt een lacherige sfeer, maar niet zonder grimmige ondertoon. Voor het trio lijdt het geen twijfel dat ze vanwege hun Marokkaanse achternamen nauwelijks perspectieven op een baan hebben. Voorbeelden? De jongens buitelen over elkaar heen met verhalen. Imad: \u2018Ik had goede papieren voor een baan bij een beveiligingsbedrijf in Amsterdam. Krijg ik een brief dat ik te ver weg woon. Terwijl ik weet dat ze in de hele regio zoeken. En bovendien had ik een auto. Ik kon er binnen twintig minuten zijn.\u2019 Vervolgens zag hij in Amsterdam een blanke Nederlandse vriend rondrijden in een busje van een beveiliger. \u2018Die jongen is een paar keer gepakt met alcohol achter het stuur. Hij kan nooit een verklaring van goed gedrag bij de gemeente krijgen en dus kan hij eigenlijk geen chauffeur worden. Hij vertelde mij dat hij gewoon een mailtje had gestuurd en de volgende dag aan de slag kon.\u2019<\/p>\n

Karim had anderhalf jaar via een uitzendbureau bij een dakdekkersbedrijf gewerkt toen hij solliciteerde naar een vaste betrekking. \u2018Collega\u2019s zeiden dat ik dat moest doen. Iedereen was tevreden over me. Maar er kwam geen reactie. Ik dacht nog: misschien zit het vol, hebben ze niemand nodig. Tot ik vlak daarna hoorde dat twee Nederlandse jongens die er net drie weken werkten, w\u00e9l in aanmerking kwamen voor een vast contract.\u2019<\/p>\n

Is dit discriminatie? Het is vaak moeilijk te bewijzen. Abdelkader \u2013 Appie voor vrienden \u2013 belde enige tijd geleden op een vacature bij een benzinepomp in Haarlem. \u2018Ik was enthousiast, vertelde dat ik ervaring had. Die man beloofde me terug te bellen, of ik die baan nou kreeg of niet.\u2019 Appie spreekt accentloos Nederlands. Toen hij maar niks hoorde, besloot hij opnieuw te bellen, ditmaal met de naam Robert de Vries. \u2018En ja hoor: ik kon meteen een afspraak maken. De volgende dag belde ik weer als Abdel en kreeg te horen: sorry, we hebben niemand meer nodig.\u2019<\/p>\n

Een paar dagen later herhaalt het drietal op verzoek van Vrij Nederland het telefoonexperiment. Drie keer wordt zowel Appie als \u2018Robert de Vries\u2019 vriendelijk te woord gestaan, de vierde keer is het raak. Een Amsterdamse ijzerwarenwinkel wimpelt de Marokkaan af (\u2018Die advertentie is oud, die kan je weggooien\u2019), en zegt tegen Robert de Vries dat de baan vergeven is, maar dat hij nog wel een chauffeur kan gebruiken.<\/p>\n

Het verbaast hem niks meer, zegt Appie. Bij het call center waar hij drie jaar werkte, w\u00e1s hij Robert de Vries. \u2018Bijna alle Marokkanen en Turken daar gebruiken aan de telefoon een Nederlandse naam. Het bedrijf moedigt dat aan, maar je komt er zelf ook snel achter dat het beter werkt. Je zit daar om te verkopen. En probeer jij tegenwoordig maar eens te vragen: \u201cHallo met Hassan van UPC Nederland, mag ik uw rekeningnummer?\u201d Daar kom je echt niet doorheen.\u2019<\/p>\n

Imad, Karim en Abdelkader zijn geen uitzonderingen. Heel veel allochtonen worden gediscrimineerd. Sla de dossiers van de Commissie Gelijke Behandeling er maar op na en de voorbeelden vliegen je om de oren. Jaarlijks ontvangen de Anti Discriminatie Bureaus (ADB\u2019s) duizenden klachten. Van ruzies over hoofddoekjes, het weigeren van stageplaatsen, tot het uitschelden en bedreigen van moslims. Uit onderzoek van de Universiteit Rotterdam blijkt dat een kwart van de ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf niet, of alleen met grote tegenzin, allochtonen in dienst neemt.<\/p>\n

Onder allochtonen is de werkloosheid drie keer zo hoog als onder autochtone Nederlanders, zo\u2019n zestien procent. Dat aantal stijgt, vooral onder Marokkanen. In die groep verdubbelde de werkloosheid in vier jaar tijd tot twee\u00ebntwintig procent. En voor jonge Marokkanen is de situatie het meest uitzichtloos \u2013 van hen heeft een kwart geen werk. Vaak worden ze al op school met de problemen geconfronteerd, omdat ze geen stage kunnen vinden. Een recent onderzoek in opdracht van GroenLinks bij meer dan driehonderd bedrijven wees uit dat Marokkaanse jongeren gemiddeld dertig procent minder kans maken op een stage. In de bouw ligt dat cijfer zelfs op drie\u00ebnzestig procent.<\/p>\n

Dat er sprake is van een explosieve situatie, leek ook minister van Vreemdelingenzaken en Integratie Rita Verdonk te beseffen. \u2018Economische deelname is en blijft de beste integratiemachine,\u2019 zei ze begin dit jaar in een toespraak tijdens de nieuwjaarsreceptie van multicultureel onderzoeksinstituut Forum. Daarom moest discriminatie van allochtonen op de arbeidsmarkt worden bestreden, aldus de minister.<\/p>\n

Maar na afloop van het feestje liet Verdonk tegen een verslaggever van het dagblad Trouw een heel ander geluid horen, dat meer in de pas liep met haar eerdere opmerkingen over de \u2018lage tolerantiegraad\u2019 van moslims. \u2018Je moet mensen niet zomaar van discriminatie beschuldigen,\u2019 zei ze. \u2018Je moet goed kijken naar de reden waarom iemand is geweigerd. Is dat toch niet omdat hij of zij het Nederlands onvoldoende beheerst?\u2019 Ja, gaf de minister toe, ook zij hoorde regelmatig dat mensen alleen vanwege hun buitenlandse naam worden geweigerd. Maar klopten die verhalen wel? \u2018Niemand kan mij tot dusver een geval tonen waarin dit is bewezen.\u2019 In juni van dit jaar zei Verdonk in Vrij Nederland iets vergelijkbaars. \u2018Ik heb een paar maanden geleden een oproep gedaan: kom met voorbeelden. Daar is nooit een reactie op gekomen.\u2019<\/p>\n

Die uitspraken zijn op zijn zachtst gezegd opvallend. Verdonk moet op haar bureau stapels rapporten hebben liggen waaruit zonneklaar blijkt dat moslims in Nederland regelmatig gediscrimineerd worden. En in april van dit jaar kwam er nog eens het regeringsrapport Etnische minderheden op de arbeidsmarkt overheen. Daarin staat letterlijk: \u2018(\u2026) het hebben van een buitenlandse naam is in sommige gevallen al genoeg om te worden afgewezen.\u2019 Dat stuk werd mede door Verdonk ondertekend.<\/p>\n

Het rapport biedt een heldere analyse van de situatie. Ja, veel allochtonen hebben taalproblemen en een te lage opleiding. Maar aan de andere kant vertonen een boel werkgevers \u2018risicomijdend gedrag\u2019, en nemen ze liever blanke werknemers aan. De cijfers spreken boekdelen. Zestig procent van de gekleurde mbo\u2019ers en vierenvijftig procent van de hbo-studenten zegt te maken hebben gehad met discriminatie bij het zoeken naar werk. Maar scholieren en studenten doen zelden melding van discriminatie, omdat ze er vanuit gaan dat het zinloos is. Het aantal geregistreerde gevallen is dus maar het topje van de ijsberg.<\/p>\n

Schokkende gegevens, zou je zeggen, die bij het kabinet alle alarmbellen zou moeten doen rinkelen. In het rapport wordt de nadruk gelegd op het belang van (taal)onderwijs aan allochtonen en het voorkomen van schooluitval. Maar de werkgevers worden met zijden handschoenen aangepakt. Hogere straffen voor discriminatie of het feller vervolgen van werkgevers die zich schuldig maken aan het achterstellen van gekleurde werknemers behoren niet tot de prioriteiten. Het Landelijk Bureau Racisme reageerde teleurgesteld. Volgens de organisatie wordt het accent te eenzijdig gelegd op de gebreken van allochtone werknemers. De in het rapport voorgestelde maatregelen zijn \u2018niet toereikend om discriminatie aan de zijde van de werkgevers daadwerkelijk en effectief aan te pakken\u2019. Het LBR spreekt van een \u2018te grote mate van vrijblijvendheid\u2019.<\/p>\n

Maja de Jonge \u2018Bij een grote verzekeringsmaatschappij in het zuiden van het land was ik een van de verantwoordelijken voor het aannemen van personeel. Het bedrijf zat iets boven het landelijk gemiddelde wat betreft het percentage allochtonen. Van hogerhand kreeg ik te horen dat er een stop moest komen op meisjes met een hoofddoek. Met de mededeling: als je me hier ooit op aanspreekt, dan heb ik het niet gezegd. Ik zei dat ze die screeningen dan maar buiten mij om moesten doen. Want als ik mensen goed vind, neem ik ze gewoon aan, allochtoon of niet. Na elf september kreeg ik van een andere personeelsafdeling te horen: elke kandidaat met een niet-Nederlandse naam willen we ook eerst zien. Ik zei tegen een collega: wat zou je doen met een naam als Evyen? Zo heet mijn zoon, die half Antilliaans is. Zij antwoordde: jouw kind zou hier nooit mogen werken. Dat vond ik zeer kwetsend.<\/p>\n

Rond die tijd kreeg een moslimmeisje te horen dat ze vast bij ons kon komen werken. Dolblij was ze. Een paar dagen later werd het plotseling teruggedraaid. Omdat ze moslim was, maar dat kon niemand hardop zeggen natuurlijk. Ze voelde haarfijn aan hoe het zat, en ging vragen stellen. Daarna kreeg ik op mijn donder omdat ik verraden zou hebben dat er een stop op moslims was. Dat was niet zo. Ik heb er alleen intern geen geheim van gemaakt dat ik het er niet mee eens was. Maar ik had mijn eigen baan ook hard nodig. Ik heb me ziek gemeld en ben ander werk gaan zoeken. Toen ik dat vond, heb ik ontslag genomen en ben ik naar het Bureau Discriminatie gestapt. Bij de Commissie Gelijke Behandeling heb ik die zaak gewonnen.\u2019<\/p>\n

Criminoloog Frank Bovenkerk doet al sinds de jaren zeventig onderzoek naar discriminatie op de arbeidsmarkt. In 1978 werd hij bekend met het geruchtmakende boekje Omdat zij anders zijn. Hierin werd voor de eerste maal de \u2018methode-Bovenkerk\u2019 toegepast: Nederlanders en allochtonen met gelijke kwalificaties reageerden op dezelfde advertenties. De resultaten van het onderzoek werden in dialoogvorm opgetekend en sloegen een flinke deuk in het zelfbeeld van de \u2018tolerante\u2019 Nederlander. Kees van Kooten en Wim de Bie speelden op de radio de schokkendste dialogen na. Er werden duizenden exemplaren van het boekje verkocht. In de jaren tachtig en negentig herhaalde hij zijn experiment, met min of meer dezelfde resultaten. Bovenkerks methode kreeg navolging in veel Europese landen.<\/p>\n

Naar aanleiding van Verdonks uitspraken in Trouw werd de criminoloog dit voorjaar gevraagd langs te komen in Den Haag om zijn inzichten met de minister te delen. \u2018Ik heb uitgelegd dat ik drie keer een gecontroleerd experiment heb gedaan waaruit bleek dat er racisme bestaat,\u2019 zegt Bovenkerk in zijn Amsterdamse kantoor. \u2018Verdonk beloofde dat ze de rapporten zou bestuderen. Maar na dat gesprek zei ze dat ze zich niet door \u201coud onderzoek\u201d van de wijs laat brengen. Ze bleef volhouden dat er geen racisme was, en dat ze pas in actie zou komen als ze concrete bewijzen kreeg.\u2019 Hij zucht: \u2018Ik ben een beetje murw geraakt. Uit mezelf ga ik niet opnieuw zo\u2019n onderzoek doen. Maar waarom vr\u00e1\u00e1gt Verdonk er niet om?\u2019<\/p>\n

Eigenlijk weet Bovenkerk het antwoord wel. \u2018Het onderwerp is uit de mode geraakt. Het nieuwe adagium is dat die minderheden maar eens moeten ophouden met zeuren. Van die Paul Scheffer-taal; het slachtofferisme moet afgelopen zijn. Dat kan allemaal wel waar wezen, maar het probleem van discriminatie is er gewoon. Het is er al heel lang, en het lijkt me duidelijk dat de situatie er voor moslims niet beter op is geworden na elf september en de moord op Theo van Gogh.\u2019<\/p>\n

Een van de mensen die in de jaren tachtig meedeed aan Bovenkerks onderzoek was de Nederlandse Molukker Rocky Tuhuteru, die later een bekende televisie- en radiopresentator werd. Tegenwoordig leidt hij het bedrijf Tuhuteru en partners, dat onder andere adviezen geeft over \u2018multicultureel personeelsbeleid\u2019 aan bedrijven als Shell, TPG Post en DaimlerChrysler. Tuhuteru maakt zich zorgen over de steeds groter wordende groep werkloze allochtonen. \u2018De situatie is ernstig. Jongeren van een vmbo spraken mij aan met de vraag hoe ze moeten solliciteren. Ze liepen tegen een muur aan omdat ze een Marokkaanse of Turkse achternaam hebben. Er wordt gediscrimineerd \u2013 punt uit. Het gevaar dreigt dat jongens die geen werk vinden zich terugtrekken in hun wijk. Dat gebeurde in de jaren zeventig ook na de Molukse kapingen. Niemand van mijn vrienden en kennissen kwam destijds aan het werk. Ze gingen de criminaliteit in, raakten verzeild in vechtpartijen. Dat zie ik nu weer gebeuren, en dan heb ik het nog niet eens over de gevaren van het islamitisch fundamentalisme.\u2019<\/p>\n

Tuhuteru zou bedrijven het liefst naar Amerikaans voorbeeld quota opleggen. Wonen er tien procent allochtonen in een gemeente of provincie? Dan ook tien procent een baan bij de bedrijven en de overheid. \u2018Indertijd is het probleem bij de Molukse jongeren opgelost doordat de overheid een duizend banen-plan lanceerde. Die jongens werden ergens geplaatst. Ze kregen een stoomcursus en gingen aan de slag. Dat heeft gewerkt. Dergelijke maatregelen zijn nu weer nodig. Want ik zie heel veel jongens afknappen.\u2019<\/p>\n

Frank (36) \u2018Ik werk bij een re\u00efntegratiebureau in Noord-Holland. Wij proberen moeilijk plaatsbare werklozen opnieuw aan de slag te helpen. Onder hen zijn veel allochtonen. Mijn collega\u2019s en ik krijgen regelmatig werkgevers aan de telefoon die weigeren om Turkse of Marokkaanse sollicitanten te ontvangen. Als ik daar wat van zeg, antwoorden die medewerkers van personeelszaken: ik kan er niets aan doen, het moet van mijn baas. En als ik dreig met een klacht, zeggen ze: dan zullen we ontkennen dat dit gesprek ooit is gevoerd. Het gaat vooral om productiebedrijven en in de bouw. Uiteindelijk wil ik toch goede vriendjes blijven. Bij zo\u2019n bedrijf moet je nog wel andere mensen zien te plaatsen. Maar netjes is het niet.\u2019<\/p>\n

De verstrekkende maatregelen zoals Rocky Tuhuteru voorstaat, liggen niet in de lijn van het kabinet-Balkenende. Sterker; de enige twee instrumenten waarmee werkgevers nog enigszins konden worden aangesproken op hun personeelsbeleid, zijn de afgelopen jaren geruisloos verdwenen.<\/p>\n

In 2003 werden de vijftig banen van de zogeheten Bedrijfs Adviseurs Minderheden, kortweg Bammers, opgeheven. Zij moesten bedrijven er toe zien te bewegen meer allochtonen in dienst te nemen. \u2018We hadden in deze tijd goed werk kunnen doen,\u2019 meent Stanley Ramkhlawan, de voormalige landelijk projectleider van de Bammers. \u2018Want de cijfers geven aan dat het shit gaat. Ik wil niet ontkennen dat allochtonen soms zelf ook schuld hebben aan hun achterstandspositie. Er \u00eds een taalprobleem, er \u00eds veel criminaliteit. Maar ik vind dat er onvoldoende oog is voor de andere kant. Ik heb me er altijd over verbaasd dat politici haarscherp weten hoeveel Marokkanen er in de gevangenis zitten, maar geen idee hebben hoeveel succesvolle allochtone mannen of vrouwen er zijn en op welke positie ze zitten.\u2019<\/p>\n

Ramkhlawan kreeg een opvallende medestander in VVD-kamerlid Frans Weekers. Volgens hem leverden de Bammers \u2018maatwerk\u2019, waardoor \u2018een stukje achterstand\u2019 kon worden weggewerkt. \u2018Nu is veel kennis over bemiddeling van allochtonen verloren gegaan,\u2019 zei het kamerlid in het parlement.<\/p>\n

Naast de Bammers sneuvelde ook de in 1998 ingevoerde wet Stimulering Arbeids\u00addeelname Minderheden (wet Samen). Die wet verplichtte bedrijven op te geven hoeveel werknemers uit etnische minderheden ze in dienst hadden. De werkgevers schreeuwden moord en brand. Ze vonden de overheidsbemoeienis veel te ver gaan, repten van \u2018papieren rompslomp\u2019 en lapten de regels massaal aan hun laars. In 2004 werd de wet afgeschaft. Doodzonde, vindt hoogleraar migratie Han Entzinger, geestelijk vader van de wet. \u2018Een beetje dwang kan volgens mij geen kwaad,\u2019 zegt Entzinger. \u2018Het was een goed instrument; beleidsmakers konden zien hoe de arbeidsmarkt zich ontwikkelde. Meten is weten. Nu tasten we in het duister. En er is weinig effectief beleid voor in de plaats gekomen.\u2019<\/p>\n

Oud-minister van Binnenlandse Zaken Hans Dijkstal was een van de indieners van de voorloper van de wet Samen. Ook hij betreurt het verdwijnen ervan. \u2018In de Nederlandse politiek wordt tegenwoordig erg stevige taal gesproken. Om de criminaliteit onder \u201cMarokkaantjes\u201d te bestrijden, zegt de regering dat ze de zaken flink gaat aan-pak-ken. En ook de inburgering gaan we flink aan-pakken. Maar we vergeten dat arbeid een van de belangrijkste middelen tot integratie is. Natuurlijk moet je meer druk uitoefenen op migranten om ze te dwingen Nederlands te leren en een vakdiploma te halen. Maar je moet ook meer druk zetten op werkgevers. En dat zie ik nog niet echt.\u2019<\/p>\n

Khadija (30) \u2018Ik had een fijne baan bij een call center, met fijne collega\u2019s. Ik heb nooit last gehad van discriminatie. Goed, af toe werd er gelachen om filmpjes op internet waarin moslims belachelijk werden gemaakt. Daar moet je tegen kunnen, vind ik. Maar na de moord op Theo van Gogh veranderde de sfeer binnen het bedrijf. De opmerkingen tegen Marokkanen werden harder. Opeens hadden collega\u2019s het in mijn bijzijn over \u201cdie buitenlanders\u201d. De ergste was onze manager, die openlijk sprak over \u201ckut-Marokkanen\u201d.<\/p>\n

Op een gegeven moment werd een Marokkaanse collega ontslagen. Dat was terecht, hij functioneerde slecht. In zijn plaats werd iemand aangenomen die de voorletters E.T.A. had. De manager zei: \u201cHebben we net een terrorist ontslagen, is de volgende al weer aangenomen.\u201d Grapje… Maar ik kon er niet meer om lachen. Ik vroeg hem hoe hij zoiets kon zeggen. Als manager moest hij toch het goede voorbeeld geven? Vanaf dat moment werd het erger. Hij ging extra op me letten, ik werd steeds afgesnauwd. Ik ben naar de directie gestapt en hij moest zijn excuses aanbieden. Maar het hielp niet veel. Bij mijn volgende evaluatiegesprek werd ik de grond ingeboord en niet veel later ontslagen, terwijl er nooit iets op mijn werk aan te merken was geweest. Ik heb een klacht ingediend bij het Bureau Discriminatie. Er zijn later nog vijf collega\u2019s van buitenlandse afkomst ontslagen. Niemand heeft ertegen geprotesteerd. Mensen zijn bang voor hun baan in deze onzekere tijden. Maar ik ben hier geboren, ik voel me Nederlander. Ik wil gerechtigdheid.\u2019<\/p>\n

Staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken deelt de sombere conclusies van zijn partijgenoot Dijkstal niet. Volgens hem is het niet nodig de werkgevers onder druk te zetten. Hij gelooft in het \u2018bij elkaar brengen van partijen\u2019 en \u2018het ontwikkelen van draagvlak\u2019. Enthousiast vertelt de staatssecretaris over de Dag van de Binding, in januari van dit jaar. In de Ridderzaal waren alle kopstukken uit multicultureel Nederland bijeen voor overleg met maar liefst acht bewindslieden. \u2018De mensen aan mijn tafel zeiden: \u201cMijn hemel, het is voor het eerst dat we hier met elkaar over praten.\u201d En er zijn allemaal mooie initiatieven ontstaan.\u2019 Van Hoof begint aan een lange opsomming. Bedrijven die jongeren adopteren voor een stage, een banenoffensief voor vluchtelingen, vakbonden die gesprekken op de werkvloer organiseren tussen allochtonen en autochtonen. Maar van keiharde afspraken, zoals bijvoorbeeld een banenplan voor minderheden, wil hij niets weten. \u2018Met dwang bereik je niets,\u2019 meent Van Hoof. \u2018We moeten draagvlak cre\u00ebren. Dat heeft meer effect dan mensen verplichten dingen te doen die ze eigenlijk niet willen.\u2019<\/p>\n

De organisatie die namens de regering samen met werkgevers, uitzendbureau\u2019s en minderhedengroepen dat draagvlak moet scheppen, is Div Management, een paradepaardje van Van Hoof. Zij moet partijen bij elkaar brengen, voorlichtingsbijeenkomsten organiseren en zorgen dat \u2018best practices\u2019 navolging krijgen. \u2018Div Management houdt de voortgang van alle initiatieven in de gaten,\u2019 belooft Van Hoof. \u2018En zodra de enthousiaste voornemens in de benen zakken, zal ik van mij laten horen.\u2019<\/p>\n

E\u00e9n telefoontje met Div Management leert dat de organisatie uit niet meer dan vijf mensen bestaat en in een chaotische situatie verkeert na het vertrek van een co\u00f6rdinator. En d\u00e1t aan de vooravond van het eerste grote congres dat ze organiseren. Project-medewerker Ditter Blom twijfelt sterk aan de slagvaardigheid van zijn eigen organisatie. \u2018We kunnen met het handjevol mensen geen grote initiatieven ontwikkelen. Je moet roeien met de riemen die je hebt.\u2019 Hij vindt het jammer dat dit kabinet de Bammers heeft afgeschaft. \u2018Die mensen hadden we goed kunnen gebruiken.\u2019 Ditter noemt het \u2018doodzonde\u2019 dat de overheid niet meer geld in het initiatief steekt. \u2018Van een regering die zegt integratie zo belangrijk te vinden had ik wel wat meer verwacht.\u2019<\/p>\n

Rachida (22) \u2018Sinds een paar maanden draag ik een hoofddoek. Vlak daarvoor had ik me ingeschreven bij een uitzendbureau. Zij belden me voor een baantje als receptioniste bij een reclamebureau. Daar keken ze een beetje vreemd, maar ik werd wel ingewerkt. Na een halfuurtje vroegen ze me het uitzendbureau te bellen. Aan de telefoon kreeg ik te horen: die hoofddoek vinden ze bij dat bureau niet prettig, dat is niet representatief. Ik weigerde hem af te doen, en even later stond ik weer buiten. Ik voelde me erg aangeslagen. Zonder hoofddoek werd ik altijd zonder problemen aangenomen. Ik dacht: ik doe een hbo-opleiding, maar wie garandeert me dat ik straks een baan krijg?<\/p>\n

Daarna solliciteerde ik bij de Top Ticketlijn, een call center van Joop van den Ende-producties. Het uitzendbureau zei nog dat ik een heel goede kans maakte, omdat ik ook mbo Secretaresse en Directiemanagement heb gedaan. Dat hadden de andere kandidaten niet. Het gesprek ging heel goed, en ik zou die middag nog worden teruggebeld. Maar ik hoorde niks, ook de volgende dag niet. Via het uitzendbureau hoorde ik uiteindelijk dat ik niet aangenomen was, omdat het bij dat bedrijf beleid was dat je geen hoofddoek mag dragen. Ik kan me nog een beetje voorstellen dat sommigen een hoofddoek bij de receptie niet representatief vinden. Maar aan de telefoon, terwijl niemand aan je stem kan horen waar je vandaan komt, dat kan niet. Daarom ben ik naar het Anti Discriminatie Bureau gestapt. Het uitzendbureau bood excuses aan, zij mogen voor dat soort bedrijven niet bemiddelen. Volgens de Top Ticketlijn was het helemaal niet hun beleid om hoofddoekjes te weren. Ze hebben me opnieuw uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek, maar daar had ik geen zin meer in. De twee musicalkaartjes die ze me opstuurden, heb ik wel gebruikt.\u2019<\/p>\n

De Amsterdamse wethouder Ahmed Aboutaleb verwacht meer van staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken. Div Management? \u2018Daar heb ik nog nooit van gehoord.\u2019 De Dag van de Binding? \u2018Ik heb getwijfeld of ik daar \u00fcberhaupt naar toe zou gaan. Het is prima dat leidende figuren uit de samenleving elkaar af en toe diep in de ogen kijken. Maar het moet leiden tot concrete resultaten.\u2019<\/p>\n

En die ziet Aboutaleb niet. \u2018Dit kabinet neemt voor kennisgeving aan dat de werkloosheid onder allochtonen sterk stijgt. Tijdens de algemene beschouwingen is het nauwelijks aan de orde geweest. De regering komt met honderden miljoenen voor terreurbestrijding, maar Verdonk krijgt niet meer dan enkele miljoenen voor maatschappelijke binding. Dat is veel minder dan het bedrag dat wij in Amsterdam uittrekken voor dit onderwerp. Begrijp me goed; ik ben niet tegen terreurbestrijding en strengere wetten. Maar het is vele malen moeilijker om 120.000 moslims in Amsterdam het gevoel te geven dat ze erbij horen. Dat staat niet hoog op de agenda van dit kabinet.\u2019<\/p>\n

En dus, zegt Aboutaleb ferm, doen wij het zelf wel. \u2018Ik ga niet zitten wachten.\u2019 Samen met Ferry Houterman, de voorzitter van het Midden- en Kleinbedrijf in Amsterdam, heeft de wethouder honderden stageplaatsen gecre\u00eberd die voor het merendeel naar allochtone studenten gaan. \u2018We werken goed samen met grote bedrijven als ING, ABN, de Rabobank en Albert Heijn. En bij gemeente komen er elke dag nieuwe stageplaatsen bij. Ik wil dat op den duur een op de vijfentwintig ambtenaren een stagiair is. Ik reken mijn directeuren hier op af.\u2019<\/p>\n

Naast kritiek op het werkgelegenheidsbeleid vindt Aboutaleb ook dat de regering zich veel harder moet uitspreken tegen discriminatie. \u2018Het is echt een gotspe dat \u2013 zoals uit het onderzoek van Sociale zaken en Werkgelegenheid blijkt \u2013 bij ondernemingen openlijke discriminatie plaatsvindt. Je zou een keer tot vervolging over moeten gaan. Het is belangrijk om Turkse en Marokkaanse Nederlanders die hiermee te maken te krijgen, te laten zien: hier doen wij wat aan.\u2019<\/p>\n

Vanwege zijn Marokkaanse achtergrond wordt Aboutaleb soms rechtstreeks met discriminatie geconfronteerd. Zo werd zijn zoon door de politie al meerder malen aangehouden en naar zijn legitimatie gevraagd. \u2018Alleen maar omdat er zwarte krulletjes onder zijn helm vandaan komen,\u2019 zo vermoed de wethouder. Aboutalebs dochter en hoofddoek dragende tante werden geweigerd in het Haagse Lounge Caf\u00e9, berucht vanwege het weren van religieuze moslima\u2019s. \u2018Dat caf\u00e9 had allang gesloten moeten worden!\u2019 zegt Aboutaleb. \u2018Dit kabinet bezigt flinke taal over fundamentalistische moske\u00eben, en terecht. Maar in het geval van discriminatie moet zij dit ook bij dit soort bedrijven doen. Het Kabinet moet hier bovenop zitten.\u2019 [Glenn]<\/p>\n

Glenn (44) \u2018Ik kom van de Antillen, woon hier al achttien jaar en voel me honderd procent Nederlander. In Den Haag werkte ik met veel plezier in een kopieerwinkel. Tot ik een nieuwe baas kreeg – een racist tot op het bot. Als er iets vervelends gedaan moest worden, zei hij tegen klanten: \u201cDat is een mooi klusje voor onze neger.\u201d Op een ochtend hing er op de deur die naar de wc leidt een sticker met een karikatuur van mij en een rood kruis er doorheen. Eronder stond: Hier geen negers. Ik moest omlopen en via de achterdeur naar binnen om naar het toilet te kunnen! Dat was voor mij de druppel die de emmer deed overlopen. Ik heb een klacht ingediend bij het Bureau Discriminatie. De man die me zo had beledigd was al snel weer weg bij de winkel. De eigenaar wilde het goedmaken, maar ik had geen zin meer om daar te werken. We hebben ons geschil voor de rechter uitgevochten en ik kreeg een schadevergoeding. Maar ja, ik mag dan de slag hebben gewonnen, de oorlog heb ik verloren. Want nu zit ik al meer dan een jaar werkloos thuis.\u2019<\/p>\n

Het komt zelden voor dat een bedrijf wegens discriminatie wordt aangeklaagd. In Haarlem dient binnenkort een zaak tegen het Zaanse assurantiekantoor EPB Advies. In januari 2002 had dit bedrijf bij een uitzendbureau gevraagd om een medewerker telemarketing. Een Turkse sollicitant kreeg te horen dat hij niet in aanmerking kwam. Vervolgens bleek in de computer van het uitzendbureau een aantekening te zijn gemaakt dat EPB Advies \u2018geen Turken, Marokkanen en geen hoofddoekjes\u2019 voor de betreffende functie wilde. De Turkse uitzendkracht deed aangifte. Het uitzendbureau bood zijn excuses aan en verbrak de banden met het bedrijf.<\/p>\n

Maar het Openbaar Ministerie liet de zaak tegen EPB sloffen. Een politieman die medewerkers van het uitzendbureau zou verhoren, was ziek op de afgesproken dag. De behandelend officier van justitie was lange tijd afwezig. Na een half jaar besloot het OM de zaak te seponeren. Het Anti Discriminatie Bureau Zaanstreek liet het er niet bij zitten en eiste via een speciale procedure alsnog vervolging. Bij hoge uitzondering werd die eis toegewezen. Volgens het Amsterdamse gerechtshof heeft de directeur van EPB \u2018weloverwogen onderscheid gemaakt naar ras, door geen personeel van allochtone herkomst te willen aannemen\u2019. Wegens het \u2018maatschappelijk belang\u2019 zorgde het Hof ervoor dat de zaak alsnog door een strafrechter wordt behandeld.<\/p>\n

Prima, vindt PvdA-kamerlid Jet Bussemaker. In een opmerkelijk een-tweetje met VVD\u2019er Frans Weekers verzocht zij in juni van dit jaar staatssecretaris Van Hoof om \u2018een actief vervolgingsbeleid van discriminatie van etnische minderheden\u2019 in te voeren. De staatssecretaris liet weten dat de bestaande wetgeving zijns insziens voldoende is. \u2018Zeer teleurstellend,\u2019 zegt Bussemaker. Overigens verzekerde Van Hoof de Tweede Kamer dat het Openbaar Ministerie na een aangifte van discriminatie \u2018voortvarend aan de slag gaat\u2019. In Zaandam zullen ze daar het hunne van denken.<\/p>\n

Na de uitspraken van Verdonk vroeg PvdA\u2019er Bussemaker minister Aart Jan de Geus en staatssecretaris Van Hoof of ze de minister van Vreemdelingenzaken \u2018wilden bijpraten\u2019 over het probleem van discriminatie op de arbeidsmarkt. \u2018Zij antwoordden besmuikt dat ze dat zouden doen,\u2019 zegt Bussemaker. \u2018Want zij wisten wel beter. Als Verdonk toch haar mond opendoet, moet ze wel weten waar ze het over heeft.\u2019<\/p>\n

Bussemaker voelt zich in het parlement \u2018een roepende in de woestijn\u2019 \u2013 niet alleen als het gaat om de bestrijding van discriminatie, maar ook in het debat over werkloosheid onder allochtonen. \u2018Ik heb drie jaar moeten sleuren en trekken om het plan om 2500 vluchtelingen aan een baan te helpen door de Kamer te krijgen,\u2019 zegt ze. \u2018Als we niets hadden gedaan, was het de helft geweest.\u2019 Volgens de PvdA\u2019er is de regering huiverig zichzelf harde doelstellingen op te leggen. \u2018Ze zijn bang dat ze het niet halen. De maatregelen om de werkloosheid onder minderheden terug te dringen, stellen geen bal voor.\u2019<\/p>\n

Michael Struik (40) \u2018Ik was fitness-instructeur in de Westvliet Wellness and Racket Club in Den Haag. Afgelopen zomer kreeg ik tijdens een gesprek te horen dat ik niet goed functioneerde. Mijn directe chef zei: je komt grauw over met je donkere ogen en je donkere huid. Daardoor ben je moeilijk benaderbaar. Ik wist niet wat ik hoorde! Ja, ik ben van Surinaamse afkomst, maar wat dan nog… In het half jaar dat ik er werkte, had ik nooit klachten gehad. Meteen na het gesprek stapte ik naar de baas, maar die deed niets. Ik was zeer teleurgesteld. Waar ben ik nou terecht gekomen, dacht ik bij mezelf. Ik heb ontslag genomen en mijn advocaat wil het bedrijf voor de rechter dagen.\u2019<\/p>\n

Imad, Karim en Abdelkader zouden nooit naar een Anti Discriminatie Bureau stappen. Maar voor hen is het een patroon. Op straat worden ze aangekeken als potenti\u00eble dief, bij de disco geweigerd, en als ze solliciteren is de baan vaak net vergeven. Maar ja, bewijs maar eens dat het een uitvlucht is. Een paar jaar geleden zagen ze de toekomst nog zonnig in. Ze volgden een mbo-opleiding, vonden probleemloos een stage. Ze waren vastbesloten beter terecht te komen dan hun vaders. Maar dat was v\u00f3\u00f3r de economische recessie, en vooral: voor de aanslagen van elf september en de moord op Theo van Gogh. Toen je nog gewoon binnenkwam in discotheken. Toen je nog met Hollandse meisjes kon praten zonder dat je ze zag denken: is het een aanrander of een terrorist? Toen je nooit zomaar door een stille tegen een muur gekwakt werd omdat hij dacht dat je een zakkenroller was. \u2018Ik vond het prachtig in Nederland,\u2019 zegt Karim.<\/p>\n

Soms zouden ze willen dat ze waren geboren in de tijd dat hun vaders jong waren. \u2018In die tijd werden Marokkanen altijd aangenomen,\u2019 zegt Imad. \u2018Ze kregen vaak voorrang boven Nederlanders, omdat de bazen vonden dat ze harder werkten.\u2019 Grinnikend vertelt hij dat zijn vader inwoonde bij een hospita, een oude vrouw van een jaar of zeventig. \u2018Moet je nou eens proberen \u2013 aanbellen bij zo\u2019n vrouwtje. Voordat je kunt vragen of ze een kamer verhuurt, heeft ze 112 al gebeld.\u2019<\/p>\n

Aan de andere kant: zij zijn niet als hun vaders. \u2018Toen hij hier kwam, sprak hij geen woord Nederlands. Hij was blij met elke gulden. Maar mij help je niet met een baantje in een fabriek of een magazijn. Ik heb jaren op school gezeten, cursussen gedaan, veel ge\u00efnvesteerd. Als ik van tevoren wist dat ik alleen maar vuilnisman kon worden, had ik al die moeite niet gedaan., dan was ik lekker thuis gebleven.\u2019<\/p>\n

Nu is thuiszitten juist een straf geworden. \u2018Ik sta \u2019s ochtends op, doe mijn haar, maak me knap. En dan ga ik maar naar buiten.\u2019 En als je maar lang genoeg op straat rondhangt, zegt Imad, komen er vanzelf duistere types op je af. \u2018Die jongens zeggen: jij heb toch niks te doen. Ik heb een klusje voor je waar je snel flink wat geld mee kunt verdienen. Ik geef eerlijk toe dat het verleidelijk is. Maar ik kan het gewoon niet maken tegenover mijn vader en moeder.\u2019<\/p>\n

Imad zucht: \u2018Je gaat je minderwaardig voelen.\u2019<\/p>\n

\u2018Ach man, het komt wel goed,\u2019 probeert Abdelkader.<\/p>\n

\u2018Echt niet,\u2019 zegt Karim. \u2018Het wordt alleen maar erger.’<\/p>\n

Lees ook het rapport. <\/p>\n

Rita Verdonk: ‘Zo worden werkgevers wakker geschud’<\/b><\/p>\n

Minister Rita Verdonk van Vreemde\u00adlingenzaken en `integratiebeleid laat in een schriftelijke reactie weten dat haar uitspraken in dagblad Trouw verkeerd zijn ge\u00efnterpreteerd. \u2018Ik heb nooit gezegd dat discriminatie op de arbeidsmarkt niet plaatsvindt.\u2019 Ze wilde er slechts op wijzen dat sollicitanten bij een afwijzing niet te snel moeten roepen dat het om discriminatie gaat. \u2018Het is ook mogelijk dat iemand onvoldoende gekwalificeerd is.\u2019<\/p>\n

Verdonk ziet opvallend genoeg ook voordelige kanten aan de discussie die zij uitlokte met haar opmerkingen. Werkgevers zouden zich volgens haar \u2018meer bewust\u2019 zijn geworden dat het beoordelen van sollicitanten op hun achternaam een vorm van discriminatie is. Inmiddels is de minister wel een \u2018hard\u2019 geval bekend van discriminatie op naam. In een recente uitspraak van de Commissie Gelijke Behandeling werd een klager in het gelijk gesteld \u2013 overigens zeker niet voor de eerste keer. Verdonk is \u2018blij\u2019 met dit oordeel: \u2018Hierdoor worden werkgevers, maar ook werknemers wakker geschud.\u2019<\/p>\n

Evenals staatssecretaris Van Hoof geeft Verdonk een hele opsomming van initiatieven waaruit zou blijken dat het haar ernst is met de bestrijding van discriminatie: ze organiseert bijeenkomsten met horecabazen en jongeren, heeft een ambassadeursnetwerk diversiteit opgezet en is betrokken bij het actieplan Nieuw Ondernemerschap, dat startende allochtone ondernemers op weg moet helpen.<\/p>\n

De minister kan zich niet vinden in het verwijt dat de positie van moslims op de arbeidsmarkt is verslechterd door harde uitspraken van haarzelf en andere leden van de regering. \u2018De verharding in de samenleving is het gevolg van een periode van tien \u00e0 vijftien jaar waarin het niet \u201cpolitiek correct\u201d was om te spreken over de problemen van de multiculturele samenleving. Een periode waarin de politiek onder het mom van tolerantie de ogen sloot voor deze problemen. Bij een groot deel van de bevolking heeft dit geleid tot gevoelens van machteloosheid en woede. Dat tij moeten we keren en daar zet ik mij voor in. Niets meer, niets minder.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft het wetenschappelijk vastgesteld: allochtonen worden gediscrimineerd bij het zoeken naar een baan. Lees het artikel van Harm Ede Botje en Sander Donkers uit 2005.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":294587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[485,151,269],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125825"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125825\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/294587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}