Engel.<\/p>\n
Lieveling.<\/p>\n
Liefste. Engel-lieveling. Liefste engel lieveling.<\/p>\n
In het Engels klinken deze aanheffen mij net iets minder aanstellerig in de oren dan in het Nederlands, waarschijnlijk omdat emotionele nuances de moeilijkst te nemen barri\u00e8res zijn in een vreemde taal, maar ik ga er toch vanuit dat ook voor native speakers die zo worden aangesproken of aangeschreven de mokerslag van het theatrale niet te missen is.<\/p>\n
\u2018Angel, darling, darlingest one, blossom child, darling baby, magnolia my sweet, darling lamb, dearest. dearheart, darling friend, precious heart, honey, honeybunch, radiant one.\u2019<\/p>\n
Truman Capote kende geen \u2018beste vrienden\u2019; hij onderhield verrukkelijke, uitzinnige, volstrekt unieke en onvergelijkbare contacten met zijn naaste omgeving, en dat liet hij zijn naasten weten ook, bij elke brief die hij schreef. Hoe naast is naast? In Capotes wereld was er niet een, maar waren er vele \u2018allerliefsten\u2019. Ingetogenheid was niet een kwaliteit die de auteur actief leek na te streven; ook de redacteur van de uitgeverij die zijn teksten bewerkte of het kennisje van vroeger konden rekenen op zo\u2019n uitbundige brief\u00adaanhef.<\/p>\n
Nog steeds vragen Amerikanen zich af, als ze een onbekende man zien die zich in hun ogen overdreven gedraagt: \u2018Is he gay or is he British?\u2019 Capote moet al heel vroeg zo iemand zijn geweest, die zijn coming-out gevoeglijk kon overslaan, omdat de homoseksuele component in zijn karakter onmiskenbaar was. Hij was wat we in goed Nederlands \u2018verwijfd\u2019 noemen, of meer nog \u2018een nicht als een kathedraal\u2019: een homo die zijn seksuele voorkeur net zomin verborgen kon houden als een zwarte man zijn kleur. Capote moet al vroeg hebben besloten dat het de moeite niet loonde zich stoerder voor te doen dan hij was, en dus kon iedereen in zijn buurt, man of vrouw, homo of hetero, een welgemeend \u2018schatje\u2019 naar zijn hoofd geslingerd krijgen, of anders wel een \u2018snoezepoes\u2019.<\/p>\n
Het was de tijd van de strikte sekserollen, zo net na de oorlog, mannen waren erg veel man en vrouwen hoefden niet te beknibbelen op het kirrende meisje in zichzelf. Maar zelfs met die stereotypen in gedachten, klinkt Capote in zijn brieven anders dan een clich\u00e9matige nicht: daarvoor is zijn toon te gedreven, te vragend bijna. Hij deelt geen kushandjes uit om zijn eigen bestaan te vieren: al die blijken van genegenheid zijn wel degelijk bedoeld om geretourneerd te worden. Zo is elke exuberante aanhef tegelijkertijd een deemoedig verzoek: als jij mijn \u2018darling\u2019 bent, mag ik dan jouw \u2018angel\u2019 zijn?<\/p>\n
Ondanks al de wereldwijsheid, de roddelzucht en de wufte toon die Capote in zijn correspondentie cultiveert, blijf je voortdurend een klein kind op de achtergrond horen, dat bereid is alles uit de kast te halen, om toch maar vooral geliefd te zijn. Capote spreekt voortdurend een bezweringsformule uit, wanhopig bijna, die de vriendschapsband moet bevestigen. Bij alle ge\u00ebxalteerde loftuitingen is dat het geluid dat overtuigt en ook ontroert.<\/p>\n
De man die liefde af wil dwingen, en ervan overtuigd is dat daarbij geen overdrijving geschuwd mag worden, want in de liefde bestaat er geen teveel.<\/p>\n
Het geeft natuurlijk ook een aardige indicatie van wat de schrijver op zijn beurt verwachtte: zijn vrienden hoefden nooit bang te zijn zich overdreven aanhankelijk te tonen, want dan was het voor Capote net genoeg. Zoals je dat zegt van mensen met een hoge pijngrens: Capote kon onnoemelijk veel aandacht verstouwen.<\/p>\n
Gerald Clarke, die eerder al een biografie wijdde aan de auteur, verzamelde de brieven die Capote schreef over een periode van 1936 tot 1982, tot twee jaar voor zijn dood. Tussen die jaartallen ligt dan het meest besproken schrijversleven dat Amerika ooit heeft gekend. We maken kennis met de vroegwijze, wat raadselachtige jongen, die zijn biologische vader er van op de hoogte stelt dat hij van achternaam wil veranderen, en die van zijn nieuwe stiefvader wil aannemen. Truman, geboren Persons, wenst vanaf dat moment door het leven te gaan als Truman Capote. Het is geen brief in de eigenlijke zin van het woord, meer een ongemakkelijke mededeling van precies een zin, waarin geen plaats is ingeruimd voor eventuele gevoelens. En er wordt al helemaal niet in geschat of gelievelingd.<\/p>\n
Maar al snel worden de brieven langer, en de aanheffen wulpser: de jongeman die opgroeide in het behoorlijk achterlijke Alabama weet niet hoe snel hij daar weg moet om zich de wereld toe te eigenen. De zeventienjarige Truman verraadt zijn provinciale afkomst hooguit door de gietijzeren ambitie waarmee hij zich stort op alles wat de belofte van elegantie in zich draagt, van stijl. Hier wendt een jongeman zich opzichtig af van zijn eigen bekrompen jeugd, als een adoptiekind dat na lang zoeken dan eindelijk zijn echte familie terugvindt: de grote stad, vol met vrouwen (en al heel snel ook mannen), die je stuk voor stuk als engelen mag aanspreken, als angel darlings.<\/p>\n
Ergens rond die tijd moet Summer Crossing geschreven zijn, Capotes allereerste roman, die al voltooid was voordat hij op vierentwintigjarige leeftijd doorbrak met het bekende Other Voices, Other Rooms. De geschiedenis van die eersteling is meteen sprookjesachtig: het manuscript lag lang in de la van Capote te verstoffen, want de jonge schrijver was zijn zaak niet zeker, en besloot na het succes van Other voices\u2026 dat het boek geen waardige opvolger zou zijn. Andere werken volgden, waaronder het sprankelende Breakfast at Tiffany\u2019s en net toen Capote op het punt stond eeuwige roem en ook nog wat miljoenen te verwerven met zijn nonfictie-roman In Cold Blood besloot de auteur halsoverkop te verhuizen, van het statusonzekere Brooklyn naar het prestigieuze deel van Manhattan, met achterlating van huisraad en manuscript. Dat nu werd gevonden door de huisbaas en na wat omzwervingen belandde het, zo\u2019n tien jaar na Capotes dood, ineens op een veiling.<\/p>\n
Het is het verhaal van een roman, dat al romanesk begint, nog voordat je een letter hebt gelezen. De eerste zin luidt: \u2018You are a mystery, my dear,\u2019 en dat is de toonhoogte die we uit Capotes brieven kennen. Met dit verschil, dat de woorden nu worden uitgesproken door een New Yorkse dame uit de haute bourgeoisie, categorie Vanderbilt, die voor een simpel ontbijtje meteen het Plaza-hotel regelt. Het mysterie geldt haar zeventienjarige dochter, Grady McNeil. Met een griezelig gemak kruipt Capote in het hoofd van dit meisje, dat werkelijk alles mee heeft: afkomst, veel oud geld, uiterlijk, en niet te vergeten haar sekse (bepaald een voordeel, voor wie rond 1947 op mannen valt). Hier zien we Capotes gedroomde alter ego; een hoofdpersonage, dat nooit anders heeft gekend dan de meest exclusieve New Yorkse kringen, en dat niet los hoeft te komen van Alabama, omdat ze amper weet waar dat zou moeten liggen.<\/p>\n
Het grootste mysterie blijft ondertussen de piepjonge schrijver zelf, die zo vanzelfsprekend schrijft over het milieu, dat hij nog wel degelijk moet veroveren.<\/p>\n
Moeder McNeil kent zo vlak na de wereldoorlog twee grote zorgen: zal het debutantenbal dit jaar wel doorgang vinden (dochter Grady moet aan de juiste man geholpen) en heeft de familievilla in Cannes het nazigeweld enigszins ordentelijk doorstaan? Om dat uit te zoeken, reist het echtpaar McNeil die zomer af naar Europa, met achterlating van dochter Grady, die in het bloedhete New York op glorieuze wijze zal ontsporen. Wat volgt, is het drakerige en ook sterk gedateerde verhaal van een upper class girl die zich vergooit aan een jongen uit de heffe des volks, die ook nog eens joods blijkt te zijn. Het is aandoenlijk om te zien hoe onhandig Capote deze leefwereld van straathandelaartjes en parkeerwachters schetst \u2013 een leefwereld die hem in werkelijkheid bekender moet zijn geweest dan die van de \u2018American Royalty\u2019, zoals de McNeils zichze;f beschouwen.<\/p>\n
Hier heeft iemand besloten afstand te nemen van zijn jeugd en nooit meer om te kijken, op straffe van verstening \u2013 zo versteend en karikaturaal als de personages uit de lagere klasse beschreven worden.<\/p>\n
Capotes belangstelling geldt de \u2018poor little rich girls\u2019, de rijke, verveelde vrouwen, die alles mee hebben en toch standvastig bouwen aan hun eigen zelfvernietiging. Heel veel later, als Capote zo\u2019n beetje de huisgast is geworden van de grote, Amerikaanse tv-talkshows, zal hij telkens maar weer schermen met zijn grote roman in wording Answered Prayers \u2013 een zedenschets over de high society, die nooit voltooid zal worden. In Summer Crossing zien we die obsessie met de rich and famous voor het eerst beschreven, in de gedaante van Grady McNeil; het beroemd geworden personage van Holly Golightly uit Breakfast at Tiffany\u2019s is er een geslaagdere variant van.<\/p>\n
Maar Summer Crossing is meer dan de halfmislukte voorstudie voor het latere, betere werk, want de lezer wordt onmiddellijk getroffen door Capotes stijl, die ook dan al soeverein is, alsof hier een gelouterde schrijver zijn kunde heeft opgespaard om op latere leeftijd te debuteren. Capote weet het Engels te buigen alsof het pitriet is: het is nog steeds dezelfde taal, al is het ook een andere, met een subversieve onderlaag, die hij kunstig door het gewone idioom weet te vlechten. Het leverde hem deze kwalificatie op van Norman Mailer \u2013 toch niet de geheide vriend van de schrijver: \u2018Capote is the most perfect writer of my generation.\u2019<\/p>\n
In de jaren \u201960 en \u201970 lijkt het leven van Capote als twee druppels water op dat van de vrouwen die hij zo genadeloos (en tegelijkertijd liefdevol) beschreven heeft; de schrijver is een nationaal fenomeen geworden, hij correspondeert met de Vanderbilts en de Chaplins, en in al die brieven lijkt het Capotes grootste zorg waar hij de komende herfst\/winter\/zomer zal doorbrengen. In het Zwitserse huis, het New Yorkse appartement, de Franse villa of toch het Italiaanse grand hotel? Een schrijver kan ook te veel samenvallen met zijn onderwerp.<\/p>\n
Nog steeds probeert Capote de lichtvoetigheid te benaderen, die in zijn jongere jaren zijn vluchtroute is geweest. Het is bijna een categorische imperatief: \u2018Go lighty\u2019 luidt het gebod, terwijl de schrijver ondertussen worstelt met een writers block en een indrukwekkende alcohol- en drugsverslaving. En hoewel hij, als we zijn brieven mogen geloven nog steeds omringd wordt door een brigade aan angels en darlings, slagen die er niet in hem te redden.<\/p>\n
Capote geeft in Summer Crossing die ene grote levensdrift weer van zijn verwende heldin Grady McNeil: de hero\u00efsche drang zichzelf te vernietigen. Deze Werdegang, die Capote in zijn jonge jaren zo koel en analytisch heeft geobserveerd, zal ook precies de zijne worden.<\/p>\n
De lange, lacherige, lekker roddelachtige brieven nemen af, steeds vaker wordt er een eenregelig telegram verstuurd, waar geen engel in te bekennen valt. \u2018Miss you\u2019, \u2018think of you\u2019 klinkt het kortademig, alsof zelfs de woorden gebrek aan zuurstof krijgen. Capote begint weer te lijken op de jongen die zonder opsmuk zijn vader zijn cong\u00e9 gaf, in een afgemeten zin.<\/p>\n
Het laatste bericht uit het brievenboek is gericht aan Capotes oudste vriend en voormalig minnaar Jack Dunphy: \u2018miss you need you when can i expect you Love Truman.\u2019<\/p>\n
Weg goede sier, weg flamboyante aanhef, zelfs de interpunctie is verdwenen. Al het vlees is hier van de botten van de taal gevallen. Een kale, droge stijl, noemen ze dat \u2013 en voor Capote was dat dodelijk.<\/p>\n
Truman Capote, \u2018Summer Crossing\u2019, nawoord Alan U. Schwartz, Allen Lane, 138 pagina\u2019s, \u20ac 21,80<\/p>\n
Too brief a treat\u2019 \u2018The Letters of Truman Capote\u2019 bezorgd door Gerald Clark, Random House, 487 pagina\u2019s, \u20ac 36,50<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In zijn herontdekte eerste roman kruipt Truman Capote met griezelig gemak in het hoofd van verveelde middenklassemeisjes. Later ging zijn eigen leven steeds meer lijken op dat van de vrouwen die hij zo genadeloos en liefdevol beschreef.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Stephan Sanders","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125561"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125561\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Stephan Sanders","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}