Ik kan niet op een vliegveld komen, of ik moet denken aan de vluchtigheid van gemeenschappen. Hier spreekt niet de onverbiddelijke socioloog in mij, maar de pragmaticus die weet hoe snel een schijnbaar hechte groep uit elkaar kan vallen. Het begint zo: ineens sta je de tijd te doden met wildvreemden, in een vertrekhal of lounge, en omdat die tijd ook daadwerkelijk gedood moet worden, begint iemand een gesprek, wordt er nog een fles besteld en als het even meezit, komen ook de vakantiefoto\u2019s ter tafel. Vooral retourvluchten werken dat soort romantiek in de hand, want wij reizigers zijn nu be\u00ebdigde kenners geworden van een land, van een hele cultuur, en dat willen we weten ook.<\/p>\n
KLM vlucht 0714 van Paramaribo naar Amsterdam vond plaats onder ideale omstandigheden. Want Suriname is niet zomaar een bestemming: voor veel reizigers is het het land van hun jeugd, van hun familie, en elk geval van hun vrienden. Misschien dat daarom de gezelligheid meteen zo meedogenloos toesloeg: ik wandelde de vertreklounge binnen en binnen de kortste keren had zich een nieuwe kring rond mij gevormd. Wij wisselden ervaringen uit over het land, als beschikten wij allemaal over dezelfde oudtante, waar je eindeloos over kunt verhalen. De gemeenschapszin bloeide daar op die vruchtbare Surinaamse bodem, tot het moment dat een krakende stem melding maakte van een vertraging en van technische problemen, die misschien wel, misschien ook niet snel konden worden opgelost.<\/p>\n
Even overheerste nog de sensatie, maar al snel stonden we erbij als een groepje voetbalsupporters, dat net ter ore is gekomen dat hun club verloren heeft. Een souffl\u00e9 zakt minder resoluut in elkaar.<\/p>\n
Er is nog iets anders dat het traject Amsterdam-Paramaribo-Amsterdam zo uniek maakt. De normale kapitalistische wetten werken er niet. De KLM neemt op die route, gebroederlijk samenwerkend met de Surinaamse luchtvaartmaatschappij, een monopoliepositie in. Er is maar \u00e9\u00e9n manier om vanuit Amsterdam rechtstreeks naar Suriname te vliegen, prijs en vergelijk hebben geen zin, concurrentie bestaat niet: iedereen kiest noodgedwongen voor de KLM of SLM, en dat maakt ons een stuk minder klant en een stuk meer vracht.<\/p>\n
Daar klonk de stem al weer: ja hoor, veertien uur vertraging maar liefst, technisch mankement, en onder mijn ogen verkruimelde het laatste restje gemeenschapszin, dat zich nog staande had weten te houden met de rum-cola in de hand. Ineens was het ieder voor zich. Het hielp ook niet dat de enige offici\u00eble toezegging die via de intercom werd gedaan, alleen repte van een \u2018gratis snack\u2019 die wij reizigers mochten afhalen. Geen woord over vervoer terug naar de stad (toch vijfenveertig kilometer), over hotelvergoedingen, of over wat dan ook dat ter zake was geweest.<\/p>\n
Toen wist ik het weer: zo\u2019n instant gemeenschap op het vliegveld is als een volk zonder deugdelijke regering: leuk als het goed gaat, desastreus als het tegenzit, want geen poot om op te staan. Was ons dit in Washington gebeurd, de KLM had zich uitgesloofd het haar klanten naar de zin te maken, want Delta en United liggen op de loer en een overstap is snel gemaakt.<\/p>\n
Maar hier, in het land van het staatsmonopolie, heerste de klantvriendelijkheid van de oude Sovjet-Unie. Ik zal niet snel meneer Veenendaal vergeten, steward van de KLM, die mij honend meedeelde: \u2018Een hotel? Wij verplicht? Moet u eens luisteren, wij zijn u helemaal niets verplicht.\u2019 Kijk, die trof heel precies de Noord-Koreaanse toon.<\/p>\n
Ik schrijf nu wel Noord-Koreaans, maar juist op de route Amsterdam-Paramaribo wordt een ander spook als eerste tot leven gewekt: dat van het kolonialisme. Zo\u2019n tweederangs behandeling, voor een eerste klas vliegprijs (\u00a4 1481,\u2013), dat haalt oud zeer naar boven. En dus gonsde het van de geruchten in de vertrekhal waar mensen in allerijl familie uit bed probeerden te bellen: dat ze dit met \u2018bakra\u2019s\u2019 nooit hadden durven flikken, dat Surinamers weer eens de lul waren, de bok, de gebeten hond.<\/p>\n
Even dacht ik nog: we gaan een opstand meemaken. Dertig jaar na Surinames onafhankelijkheid, die te geef was, komt nu de echte volwassen reprise.<\/p>\n
Maar de mensen klaagden, en kozen toen toch voor de gereedstaande auto van oom of neef.<\/p>\n
Kon het Surinaamser: de revolutie werd afgeblazen, vanwege de snack.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ik kan niet op een vliegveld komen, of ik moet denken aan de vluchtigheid van gemeenschappen. Hier spreekt niet de onverbiddelijke socioloog in mij, maar de pragmaticus die weet hoe snel een schijnbaar hechte groep uit elkaar kan vallen. Het begint zo: ineens sta je de tijd te doden met wildvreemden, in een vertrekhal of […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Stephan Sanders","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125449"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125449\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Stephan Sanders","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}