Directeur van De Balie<\/p>\n
Ik heb me altijd heel erg verbonden gevoeld met De Balie, heb er af en toe debatten georganiseerd. Als je een goed plan had, kon je er altijd terecht. Ze hadden zelden geld, maar wel ruimte. Waar heb je dat nog?<\/p>\n
De reactie van \u2019t Barre Land op mijn vertrek was heel bijzonder, net als toen Jacob Derwig vorig jaar vertrok naar Toneelgroep Amsterdam. Ze zullen nooit iemand vastbinden. Als je moet gaan, ga dan. Dat is hun houding. Zeker als je iets gaat doen dat in het verlengde van hun waarde ligt. Ik werkte er sinds 1990, maar er was pas sinds 2001 geld. Ondertussen werkte ik bij ook De Tijd, een Vlaams toneelgezelschap. Ik ging steeds meer buiten de deur doen, dus vertelde ik ze van de zomer dat ik zou gaan. Toen werd ik benaderd door De Balie of ik zou willen solliciteren. Er werd ook een advertentie gezet op de website.<\/p>\n
Op 17 januari ga ik beginnen. Ik ga het doen met Dianne Zuidema als zakelijk directeur. Zonder haar zou ik het misschien niet eens hebben gedaan. Het is veel werk, bijna elke avond voorstelling, elke avond op, en drie zalen te vullen. Anil Ramdas heb ik heel even gesproken, toen hij directeur was heb ik een keer een debat bij hem gemaakt over cultuurbeleid, daar was hij heel blij mee, dus ik denk dat ik zijn steun wel heb.<\/p>\n
De Balie was er slecht aan toe, er was bijna geen subsidie meer. Het is de afgelopen maanden door Chris Keulemans, Pieter Hilhorst en Felix Rottenberg weer overeind geholpen. Nu ligt er een bijna blanco organisatie die ik helemaal naar wens kan inrichten. Veel programmamakers zijn vertrokken. Dianne en ik hebben onszelf honderd dagen gegeven, dan komen we met een plan. We gaan praten met het personeel en met iedereen die met De Balie meeleeft. Wat ze verwachten van een centrum als De Balie. Wat de rol ervan zou moeten zijn in deze samenleving. De Balie moet een keurmerk worden. Zoals je weet dat de documentaire in Tegenlicht altijd goed is, ongeachte het onderwerp, zo moet ook onze programmering zijn.<\/p>\n
Er is een enorme behoefte aan reflectie, nuancering. Bij Buitenhof hoorde ik afgelopen zondag Judith Herzberg over hoe het Isra\u00ebl zal vergaan na Sjaron. Ze zei: \u201cIk heb wat mensen gebeld, want ik ben hier immers te gast dus ik heb me goed voorbereid, maar ik weet het nog niet. Niemand weet het nog.\u201d Dat was heerlijk om te horen.<\/p>\n
Ik mis ruimte voor twijfel in de samenleving, verschillende meningen naast elkaar. Als je nu kijkt naar de politiek, naar Veerman en Bot die niet mogen zeggen wat ze denken, dan denk ik, wat is dat toch voor misverstand dat je niet polyvalent mag zijn?<\/p>\n
Wij hebben in De Balie \u00e9\u00e9n groot waardevol goed: tijd. Daardoor kunnen wij doen wat kranten en televisie niet kunnen. Grote denkers die een lang verhaal houden \u2013 d\u00e1\u00e1r wil ik de ruimte aan geven. In de krant komt het nooit verder dan een interview van hooguit tweeduizend woorden, terwijl ik een jaar kan teren op zo\u2019n uitgebreid gesprek als dat met R\u00fcdiger Safranski in De Groene Amsterdammer. Zulk soort mensen wil ik aan het woord laten, en het publiek wil ik de gelegenheid bieden na afloop vragen te stellen.<\/p>\n
Mensen zoeken direct contact in deze gemediatiseerde tijden. Erbij zijn, weten dat het mis kan gaan, dat is spannend. Ik hoef niet elke avond achthonderd stoelen te vullen, ik kan veel risico\u2019s nemen. Kleinschaligheid geeft je vrijheid.<\/p>\n
De belangrijkste pijlers van De Balie zijn politiek, multicultuur en economie. Politici zijn niet langer de bespelers van de wereld, de macht ligt in de bestuurskamers, bij wie de energiebronnen beheerst. Politici, media, bedrijfsleven \u2013 mensen die daar veel vanaf weten, die wil ik aan De Balie gaan verbinden. Ik kan daar als dramaturg vorm aan geven.<\/p>\n
Voor sommige heel grote onderwerpen wil ik een soort fellowship op gaan zetten. Ervoor zorgen dat iemand een halfjaar de tijd krijgt om zich echt in een thema te verdiepen.<\/p>\n
Zoals Adelheid Roosen zich met Elly Ludenhoff van De Balie heeft vastgebeten in de situatie van jonge moslima\u2019s in De gesluierde monologen. Die aandacht is zeldzaam.<\/p>\n
Ik zie een expertocratie, een samenleving van zuilen \u2013 wetenschap, politiek, bedrijfsleven, kunst \u2013 met specialisten die elkaars taal niet spreken. Dan heb je steeds iemand nodig die als tolk optreedt. Er is een dringende behoefte aan generalisten. Als ik Vincent Icke hoor praten over wetenschap, dan zegt hij hetzelfde als ik over kunst. En als ik iemand spreek in de ontwikkelingssamenwerking, dan hoor ik problemen waar ik ook mee worstel. Die krachten moet je bundelen. Daartussen bruggen bouwen. Vechten v\u00f3\u00f3r in plaats van tegen.<\/p>\n
De laatste jaren verschoof mijn belangstelling. Ik heb me ingezet voor Kunsten \u201992, een belangenvereniging voor kunstinstellingen. Dat heeft me politiek bewust gemaakt. Ik zag het als mijn taak om kunst de juiste argumenten te geven voor haar bestaansrecht. En ik probeerde via de organisatie druk uit te oefenen op de politiek, te lobbyen, uit te leggen waarom kunst m\u00f3\u00e9t. Kunst en wetenschap moeten de research and development-afdeling zijn van een land, die heb je nodig. Je moet als samenleving je eigen tegenmacht organiseren.<\/p>\n
Kunst heeft het heel moeilijk nu. Er heerst een technocratisch bewind. Minder regels, maar het moet wel allemaal strakker. Voor anarchisme is geen plek. Het moet passen in Van der Laans \u201cbrede arrangementenpakket\u201d. Wat is je functie? Ben je orkest dat zeventiende-, achttiende- of negentiende-eeuwse muziek speelt? In welke box val je? In dat soort termen wordt er nu over kunst gesproken. Maar je kunt kunst niet zo ordenen. Kunst moet zijn wat het wil zijn, alleen dan kan het het publiek verleiden.<\/p>\n
Kunst is niet meer elitair geworden, maar specialistischer. Dus moet je beter uitleggen. In de filosofie van \u2019t Barre Land zit dat we altijd vertellen waarom we iets doen, waarom we soms een mannenrol door een vrouw laten spelen, waarom het proces belangrijker is dan het product \u2013 je codes en je esthetiek verklaren. Leer ze proeven, als je dat lukt dan voel je de gretigheid van het publiek.<\/p>\n
Mijn agressie komt voort uit mijn geloof in de kracht van het onbekende. Maar we leven in een tijd waarin de overheid steeds meer risico\u2019s wil uitbannen. Bottum-up kunst, of iets maken door trial and error heeft weinig kansen nu, want dat zijn niet de waarden van waaruit de overheid nu werkt. Ik merk het ook aan studenten Kunstbeleid en Management die bij \u2019t Barre Land langskomen. Vaak denken ze dat kunst begint met een doelgroepenonderzoek: welke niche zou je als \u2019t Barre Land kunnen bezetten? Het marketingdenken is z\u00f3 ver doorgedrongen in de cultuur.<\/p>\n
Ik maak me zorgen over de afbraak van de verzorgingsstaat. Nu doet de politiek of die er was voor mensen die er misbruik van maakten, alsof alle burgers zelfredzaam zijn. Men vindt dat burgers meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Maar de verzorgingsstaat is er juist voor de mensen die niet voor zichzelf kunnen zorgen, voor \u00e1ls het misgaat. D\u00e1\u00e1r was het voor. Nu wordt ermee afgerekend alsof het een mislukt experiment uit de jaren zestig was.<\/p>\n
Benauwd krijg ik het van veiligheidsmaatregelen, preventie \u2013 het zijn de mantra\u2019s van nu. Zoals mensen nu makkelijk worden opgepakt, de identificatieplicht \u2013 het is tiranniek handelen, meer macht naar zich toetrekken. De overheid denkt niet na over de gevolgen ervan. Het zijn heel erge dingen vind ik, gebaseerd op wantrouwen. En dat krijg je als overheid terug. Van elke camera die je ziet, word je als burger alleen maar banger. En van overdreven veiligheidscontroles op Schiphol word je opstandiger. Ik vraag me af wat het effect daarvan is. Wat is op de lange termijn gevaarlijker? E\u00e9n bolletjesslikker doorlaten of tien mensen vernederen op zoek naar die smokkelaar? Er is geen onderhandelingsruimte. Als ik \u00e9\u00e9n keer mijn treinkaartje vergeet af te stempelen, krijg ik meteen een boete. Dan ga ik denken: nog \u00e9\u00e9n keer vertraging en ik ga een vergoeding terugeisen. Als ik een bekeuring krijg omdat mijn fietslampje aan mijn tas hangt in plaats van aan mijn stuur, word ik kwaad. Als zij onfeilbaarheid van mij eisen, eis ik dat ook van de overheid. Zero tolerance van de overheid leidt tot zero tolerance van de burger.<\/p>\n
En ach, misschien is het wel allemaal mijn perspectief. Mijn vriend komt uit Belgrado. Hij vindt het hier heel open en ontspannen, lekker rustig. Ik zie alleen maar mensen met haast.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ellen Walraven (1967) was dramaturge bij het Utrechtse theatergezelschap \u2019t Barre Land. Vanaf deze week is ze directeur van politiek debatcentrum De Balie in Amsterdam.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Barbara van Erp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125421"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125421\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Barbara van Erp","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}