Milieu<\/p>\n
Het was voor staatssecretaris van Milieu Pieter van Geel reden om trompetgeschal aan te heffen: \u2018Een geweldige doorbraak,\u2019 zo noemde hij de toezeggingen die hij had gekregen van Eternit \u2013 voorheen Europa\u2019s grootste fabrikant van asbestproducten \u2013 in een brief aan de Tweede Kamer van 20 december. Het bedrijf had Van Geel laten weten er ten langen leste van overtuigd te zijn geraakt dat er inderdaad een relatie bestaat tussen de vele gevallen van asbestkanker in de regio Hof van Twente en asbestafval van Eternit uit hun fabriek in het Twentse Goor. Daarbij gaat Eternit aan toekomstige milieuslachtoffers van asbest een schadevergoeding uitkeren en zal het meewerken aan de totstandkoming van een nationaal fonds voor asbestslachtoffers.<\/p>\n
Eternit keerde al schadevergoedingen uit aan werknemers en oud-werknemers van het bedrijf en hun huisgenoten die slachtoffer zijn geworden van asbest. Dat het nu ook milieuslachtoffers gaat compenseren, is het gevolg van \u2018een voortschrijdend inzicht\u2019 van het bedrijf, aldus een persbericht. Dat inzicht ontstond nadat in juli vorig jaar het Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu (RIVM) met een rapport naar buiten was gekomen waaruit onomstotelijk bleek dat veel gevallen van kanker in de regio Hof van Twente het gevolg waren van asbest\u00adafval van Eternit.<\/p>\n
Kanker<\/p>\n
Boer Jan Jansen (67) uit het Twentse Markelo zal niet van de Eternit-regeling kunnen profiteren. Zijn vrouw is geen \u2018toekomstig milieuslachtoffer\u2019, zij overleed op 24 april 2000 aan asbestkanker.<\/p>\n
In 1961 namen Jansen en zijn vrouw de boerderij van zijn schoonouders over. Vijftien jaar lang ging het echtpaar Jansen \u00e9\u00e9n keer per maand naar de Eternit-fabriek om asbestafval op hun \u2018platte kar\u2019 te scheppen. Met dat afval verhardden zij de vele zandweggetjes op hun land. \u2018Mijn vrouw fietste elke dag over dezelfde weg naar de koeien om ze te melken. In de zomer werd de weg droog door de zon. Dan fietste ze dus voortdurend door een stofwolk van dat gemene spul. In maart 1999 begon ze te klagen over ademhalingsproblemen. In september van dat jaar gingen we met de hele familie naar de Weerribben. We hadden fietsen gehuurd, maar zij wilde niet meefietsen omdat ze te weinig adem had. We besloten eerder naar huis te gaan, zodat mijn vrouw naar de dokter kon.\u2019 Die verwees haar onmiddellijk door naar het ziekenhuis Medisch Spectrum Twente (MST) in Enschede. Foto\u2019s wezen uit dat er vocht in haar rechterlong zat. Jansen: \u2018Ze hebben bijna drie liter uit haar longen gehaald.\u2019 Het vocht werd voor onderzoek naar het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam gestuurd. Het vonnis: mesothelioom, een long- en buikvlieskanker die veroorzaakt wordt door asbest.<\/p>\n
Binnen een halfjaar na de diagnose was de vrouw van Jansen overleden. Haar behandelend arts van het MST raadde Jansen aan het er niet bij te laten zitten: \u2018Hij zei: \u201cJe moet de Eternit-fabriek aanpakken. Zij zijn de schuldigen.\u201d\u2019 Zo kwam hij terecht bij de Utrechtse advocaat en oud-SP-senator Bob Ruers (58), die in 1995 een van de oprichters was van het Comit\u00e9 Asbestslachtoffers in Nederland. Daarnaast schreef Ruers voor het wetenschappelijke bureau van de SP samen met partijgenoot Nico Schouten het boek Het Asbestdrama. Eternit en de gevolgen van honderd jaar asbestcement. Het boek doet in sommige hoofdstukken denken aan Amerikaanse thrillers als Erin Brockovich of Silkwood, waarin blue collar-helden de strijd aanbinden met het grootkapitaal dat zich, geheel volgens de regels van het genre, bedient van politieke powerplay en geheimzinnigheid. Zo is Eternit, volgens Ruers, al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw op de hoogte van het feit dat asbest in hoge mate kankerverwekkend is. \u2018In het Westen werden we pas in de jaren zeventig wakker. En in grote delen van de wereld wordt nog steeds op grote schaal met asbest gewerkt.\u2019<\/p>\n
Gruwelverhalen<\/p>\n
Ruers praktijk bestaat geheel uit asbest\u00adslachtoffers. \u2018Het went nooit,\u2019 zegt hij. \u2018Van\u00addaag heb ik twee nieuwe slachtoffers bezocht. Als ze al wat ouder zijn, kan ik er nog wel enige vrede mee hebben. Maar vandaag heb ik een zaak aangenomen van een 45-jarige man met mesothelioom. Als kind speelde hij op het erf tussen het asbestafval. Die man heeft nu zelf kinderen. Je weet: over een jaar hebben die geen vader meer. Een andere zaak speelt zich driehonderd meter van het ouderlijke huis van die man af. Daar woonde een gezin met zes kinderen, waarvan \u00e9\u00e9n tweeling. Meisjes. De een heeft wel mesothelioom gekregen, de ander niet. Waarom? Toeval? Pech? Ik weet het niet. Waarschijnlijk heeft de een net iets meer asbestvezels binnen gekregen dan de ander.\u2019 De advocaat schudt de gruwelverhalen uit zijn mouw: \u2018Een postbode kreeg mesothelioom nadat hij jarenlang over asbestweggetjes had gefietst. Een onderwijzer: hetzelfde verhaal. Een kind van een werknemer van Eternit dat elke dag papa\u2019s overall mocht uitkloppen.\u2019<\/p>\n
Ruers weet bijna elke rechtszaak tegen Eternit voor zijn cli\u00ebnten te winnen. Maar zeker niet alle slachtoffers grijpen naar het recht: \u2018Het ontbreekt velen eenvoudigweg aan de middelen om een dusdanig lang juridisch proces te financieren. Soms moet er zelfs geprocedeerd worden tot aan de Hoge Raad. Dan ben je in totaal al snel vijftien- \u00e0 twintigduizend euro kwijt. Dat bedrag hoest je niet zomaar op als je boer bent, of onderwijzer, of postbode, of iemand met een klein pensioentje. In dit land mag iedereen zijn recht halen, maar niet iedereen kan zijn recht betalen.\u2019 De \u2018geweldige doorbraak\u2019 van Van Geel noemt hij een \u2018wassen neus\u2019. \u2018Ik ga mijn cli\u00ebnten in elk geval niet aanraden zich te melden bij dat op te richten nationale asbestfonds. De milieuslachtoffers hebben gewoon recht op een volledige schadevergoeding. Of ze nou van de toekomst, het heden of het verleden zijn. En van de rechter krijgen ze die schadevergoeding ook. Meestal zo\u2019n vijftigduizend euro. Per jaar zijn dat er ongeveer drie. Voor Eternit is dat bedrag peanuts. Ik ben benieuwd met welk bedrag zij komen voor de \u201ctoekomstige\u201d milieuslachtoffers. Vooralsnog heb ik geen getallen gehoord.\u2019<\/p>\n
Tienpuntenplan<\/p>\n
Het RIVM noemde in zijn rapport wel getallen. Zo heeft de staat zeventig miljoen euro uitgegeven aan het saneren van asbestafval in Twente alleen al. Krista van Velzen, Tweede-Kamerlid voor de SP, weet dat daar nog vele miljoenen bij zullen komen: \u2018Die zeventig miljoen is het topje van de ijsberg. In Harderwijk is een compleet vergeten gebied rondom de voormalige asbestfabriek Asbestona. Decennia oud asbest ligt daar te vergaan. Overal in Nederland hebben mensen schuurtjes gebouwd met asbestplaten.\u2019<\/p>\n
Van Velzen verwacht dat de kosten ook explosief zullen stijgen omdat saneringen uit het verleden bijzonder ineffici\u00ebnt zijn verlopen: \u2018Die saneringen werden in gang gezet onder minister Pronk tijdens Paars II. Ze dachten het asbestafval te kunnen bedelven door de weggetjes opnieuw te asfalteren. Door bodemverzakking en een lager waterpeil komt veel asbest via de taluds weer naar boven.\u2019<\/p>\n
Naar aanleiding van het rapport van de RIVM steunde de Tweede Kamer in juli vorig jaar met grote meerderheid een tienpuntenplan van de SP waarin Van Geel werd gevraagd om met Eternit te gaan praten over de saneringskosten. Van Velzen: \u2018Als Eternit niet over de brug zou komen, dan moest Van Geel naar de rechter stappen.\u2019 Wat blijkt: \u2018Van Geel geeft zelf in zijn brief toe dat de saneringskosten \u201cslechts zijdelings\u201d aan de orde zijn gekomen. Het lijkt wel of hij zich tijdens dat bewuste gesprek volledig door Eternit heeft laten inpakken. Van Geel komt op mij over als een konijn dat in de koplampen kijkt.\u2019<\/p>\n
De vervuiler betaalt<\/p>\n
De SP vindt in haar strijd tegen Eternit \u2013 die zijn oorsprong al in de jaren zeventig vindt, toen SP\u2019ers heimelijk nachtelijke gesprekken voerden met werknemers van het bedrijf \u2013 klassenvijand VVD aan haar zijde: \u2018Wat is de \u201cgeweldige doorbraak\u201d\u2019? vraagt VVD-Tweede-Kamerlid Paul de Krom zich retorisch af. \u2018De VVD is een groot voorstander van het begrip \u201cde vervuiler betaalt\u201d. In het tienpuntenplan van de SP dat wij hebben gesteund, wordt de staatssecretaris geadviseerd naar de rechter te stappen als Eternit weigert de saneringskosten voor zijn rekening te nemen. Ik vraag me af wanneer Van Geel nu naar de rechter stapt.\u2019<\/p>\n
Van Velzen: \u2018De staatssecretaris zou zo makkelijk kunnen scoren met dit onderwerp. Hij zou zich kunnen ontpoppen als een mondiale ambassadeur van de asbestbestrijding.\u2019<\/p>\n
In zijn boek Het Asbestdrama schetst haar partijgenoot Ruers de omvang van het probleem: \u2018Tussen 1995 en 2029 zullen naar schatting alleen al in West-Europa tweehonderdvijftigduizend mensen aan de asbestziekte mesothelioom overlijden. In Ne\u00adderland stierven tot nu toe zevenduizend mensen aan deze ziekte, de komende vijfentwintig jaar zullen er nog twaalfduizend volgen.\u2019 Elders in de wereld zullen de cijfers in de toekomst nog veel sterker toenemen. Ruers: \u2018Canada heeft het gebruik van asbest in eigen land verboden. Maar het beschikt wel over enorme asbestvezelmijnen. Canada, maar ook China en Rusland, exporteert op grote schaal asbest naar derdewereldlanden.\u2019<\/p>\n
Debat<\/p>\n
Van Geel laat via een woordvoerder weten dat er wat hem betreft nog steeds sprake is van een \u2018doorbraak\u2019, aangezien \u2018Eternit hiervoor jarenlang geen enkele verantwoordelijkheid heeft willen nemen voor milieuslachtoffers en dat het bedrijf nu eindelijk erkent dat de vele gevallen van mesothelioom in de regio Hof van Twente te wijten zijn aan asbest\u00adafval van Eternit.\u2019<\/p>\n
Van Velzen gaat binnenkort in de vaste kamercommissie voor Volkshuisvesting, Ruim\u00adtelijke Ordening en Milieubeheer een debat aanvragen met de staatssecretaris om meer duidelijkheid te verkrijgen over diens \u2018geweldige doorbraak\u2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Heeft staatssecretaris van Milieu Pieter van Geel een doorbraak bewerkstelligd bij de voormalige asbestfabrikant Eternit? Of heeft hij zich \u2018volledig door Eternit laten inpakken\u2019?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[421,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Binnert de Beaufort","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125361"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125361\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Binnert de Beaufort","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}