Binnenland<\/p>\n
Een van mijn lievelingsboeken is 48 kruisraketten van Boudewijn van Een\u00adennaam, tegenwoordig ambassadeur van Nederland in de Verenigde Sta\u00adten. Van Eenennaam \u2013 begin jaren tachtig topambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken \u2013 laat in dat boek alle varianten de revue passeren die het Nederlandse kabinet verzon om onder plaatsing van kruisraketten uit te komen: de \u2018uitstelvariant\u2019 (we plaatsen raketten, maar niet nu), de \u2018voorbereidingsvariant\u2019 (we bouwen bunkers, maar die blijven leeg), de \u2018invliegvariant\u2019 (pas bij een naderende kernoorlog wapens op Nederlands grondgebied stationeren) en \u2013 niet te vergeten \u2013 de \u2018Belgische optie\u2019 (raketten die in de lente bij ons en in het najaar bij de zuiderburen stonden opgesteld).<\/p>\n
Al die hilarische oplossingen waren nodig omdat politiek Den Haag geen beslissing kon nemen over de vraag of tegenover de SS-20-raketten van de Sovjet-Unie westerse (kern)wapens moesten worden geplaatst. De Amerikanen drongen daar krachtig op aan. De VVD was er ook voor. PvdA (Bram Stemerdink) en D66 (Laurens Jan Brinkhorst) vonden daarentegen dat ontspanning met de Sovjet-Unie voorrang had. Duizenden mensen demonstreerden op het Malieveld en het Museumplein tegen plaatsing. De grootste regeringspartij \u2013 het CDA \u2013 kwam er niet uit. De Tweede Kamer-fractie telde een stuk of tien dissidenten die op elk gewenst moment het kabinet ten val konden brengen. Vandaar dat naar tussenoplossingen moest worden gezocht. Nederland zei nee, mits en ja, tenzij. Een besluit werd zes jaar lang vermeden. Pas in november 1985 kregen de Amerikanen hun zin. Toen was het eigenlijk niet meer nodig. In Moskou was Gorbatsjov begonnen met de ontmanteling van het SS-20-arsenaal. Nederland werd gered door de gong.<\/p>\n
De meeste in- en uitvliegvarianten hadden \u00e9\u00e9n en dezelfde auctor intellectualis: Ruud Lubbers, eerst fractievoorzitter van het CDA, later minister-president. De wendbare katholieke politicus werd terzijde gestaan door D66-oprichter Hans van Mierlo, tot 1982 minister van Defensie. Beiden hadden hun opleiding genoten bij de paters jezu\u00efeten in Nijmegen. Beiden waren bedreven in brainstormen en het bedenken van compromissen waaraan niemand nog had gedacht. Ondanks het feit dat zijn partij oppositie tegen het kabinet-Lubbers voerde, fungeerde Van Mierlo als onbetaald consultant van de premier.<\/p>\n
Boudewijn van Eennenaam velt in zijn boek een hard oordeel over de weifelende opstelling van Nederland tegenover de plaatsing van de kruisraket. Alle slimme vondsten van Lubbers en Van Mierlo vielen aan de bondgenoten niet uit te leggen: \u2018Men mag van een volwassen land toch verwachten dat het in staat is een standpunt te bepalen?\u2019<\/p>\n
Twintig jaar later is Nederland de puberteit kennelijk nog steeds niet voorbij als het om zaken van oorlog en vrede gaat. We stuurden soldaten naar Srebrenica, maar die mochten op het moment supr\u00e8me niet vechten. We steunden de kruistocht van George Bush tegen Irak. Maar alleen politiek, niet militair. En nu slaagt het kabinet er al drie maanden lang niet in een beslissing over deelname aan de Navo-missie naar Afghanistan te nemen.<\/p>\n
Het grappige is dat sommige hoofdrolspelers van toen nog steeds het politieke toneel beheersen. Zoals Brinkhorst, destijds buitenlandwoordvoerder van D66, nu vice-premier. De man die in 1979 oordeelde dat plaatsing van kruisraketten \u2018thans\u2019 ongewenst was, is er nu debet aan dat het kabinet van voornemen naar bereidverklaring hobbelt zonder dat het B-woord (er is een besluit genomen) valt.<\/p>\n
Zelf maakte ik in december 1979 mee hoe ge\u00efrriteerd de bondgenoten soms op Nederland kunnen reageren. De Navo was in Brussel bijeen om een \u2018dubbelbesluit\u2019 te nemen: de kruisraket plaatsen, maar meteen daarna met de Sovjet-Unie over ontwapening onderhandelen. Een ingewikkeld compromis en de Nederlanders maakten de besluit\u00advorming nog gecompliceerder. Het kabinet-Van Agt verzette zich niet tegen de productie van de raket \u2013 dat was een zaak die alleen de Amerikanen aanging. Ook de analyse dat de Russische SS-20 een gevaar voor de vrede vormde, werd onderschreven. Maar de raketten plaatsen: nou, nee. Op het Navo-hoofdkwartier verzekerden de ministers Van der Klaauw (Buitenlandse Zaken) en Scholten (Defensie) de wereldpers dat Nederland met het dubbelbesluit instemde. Tegelijkertijd verklaarde premier Van Agt in de Tweede Kamer dat Nederland in Brussel nee had gezegd. Toen Van der Klaauw \u2013 die bijziend was \u2013 op de receptie na afloop ook nog eens tegen een serveerster opbotste (haar dienblad vol stokjes sat\u00e9 viel op de grond), riep Navo-secretaris-generaal Luns ge\u00ebrgerd uit: \u2018Na alles wat Nederland het bondgenootschap heeft aangedaan, kan dit er ook nog wel bij!\u2019<\/p>\n
Vrijdag bereikte het kabinet-Balkenende met zijn bereidverklaring om troepen naar Afghanistan te sturen dat de Kamer een discussie daarover niet langer dwarsboomt. Maar de VVD blijft v\u00f3\u00f3r, D66 tegen, het CDA wil eigenlijk alleen naar Uruzgan als de PvdA daar ook zo over denkt en PvdA-leider Bos houdt zijn kruit droog. De impasse duurt voort.<\/p>\n
Zouden Lubbers en Van Mierlo niet samen een slim adviesje aan Balkenende kunnen uitbrengen?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Binnenland Een van mijn lievelingsboeken is 48 kruisraketten van Boudewijn van Een\u00adennaam, tegenwoordig ambassadeur van Nederland in de Verenigde Sta\u00adten. Van Eenennaam \u2013 begin jaren tachtig topambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken \u2013 laat in dat boek alle varianten de revue passeren die het Nederlandse kabinet verzon om onder plaatsing van kruisraketten uit te […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=125321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/125321\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=125321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=125321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=125321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}