{"id":124941,"date":"2006-02-04T13:43:00","date_gmt":"2006-02-04T11:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/badend-in-een-goudkleurig-licht\/"},"modified":"2006-02-04T13:43:00","modified_gmt":"2006-02-04T11:43:00","slug":"badend-in-een-goudkleurig-licht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/badend-in-een-goudkleurig-licht\/","title":{"rendered":"Badend in een goudkleurig licht"},"content":{"rendered":"
\n

04-02-2006
Jeroen Giltaij<\/p>\n

Museum Boijmans van Beuningen had al sinds 1969 een schilderij van Claude Lorrain in zijn bezit. In 1992 vond hoofdconservator Oude Schilderkunst Jeroen Giltaij een tweede Claude in de depots van de rijksoverheid: het \u2018Kustgezicht met de Roof van Europa\u2019 uit de collectie-Goudstikker. Het bruikleen paste perfect in de eigen collectie, die is opgebouwd rond buitenlandse schilders.<\/p>\n

De landschappen van Claude Lorrain zijn van een onwerkelijke schoonheid. Het zijn po\u00ebtische bespiegelingen, waarin de natuur badend in het goudkleurige licht van een opkomende of ondergaande zon is weergegeven. De mensen die zich in dat paradijselijke land bevinden, zijn vaak herders of stellen mythologische figuren voor.<\/p>\n

De schilder werd in 1600 als Claude Gell\u00e9e geboren in het Franse dorpje Chamagne in Lotharingen (Lorraine) en werd daarom Lorrain genoemd. Hij trok al jong naar Rome en besloot daar om schilder te worden. Claude kwam nog even terug in Nancy in 1625, maar vestigde zich in 1627 weer in Rome, waar hij in 1682 overleed.<\/p>\n

Zijn landschappen werden in heel Europa bewonderd en de schilder kreeg belangrijke beschermheren, zoals koning Filips IV van Spanje, aan wie hij schilderijen leverde voor diens buitenverblijf Buen Retiro.<\/p>\n

In 1969 werd door het museum Boijmans het prachtige schilderij van Claude Landschap met figuren die een beek doorwaden verworven. In 1992 vroegen wij daar als bruikleen van de Rijksdienst Beeldende Kunst (thans Instituut Collectie Nederland) het Kustgezicht met de Roof van Europa (ca. 1647) bij. Het bruikleen paste perfect bij onze belangstelling voor buitenlandse schilderkunst: het jaar daarvoor had het museum op een veiling in Londen het kostbare schilderij van de Napolitaanse schilder Mattia Preti (1613-1699) gekocht, Belisarius ontvangt een aalmoes. Beide landschappen van Claude maakten deel uit van de tentoonstelling \u2018Franse schilderkunst uit Nederlands bezit\u2019, die in 1992 en 1993 in Dijon, Parijs en Rotterdam werd gehouden.<\/p>\n

Het landschap van Claude is overgoten met het late zonlicht, waartegen het schaduw gevende gebladerte van de bomen links donker afsteekt. Voor de kust ligt een zeilschip voor anker, rechts zien we middeleeuwse torens, vervallen en begroeid. Achter de monumentale ronde toren zijn nog meer zeilschepen te zien en daarachter liggen een brug en huizen van een stad aan het water. Alles is beschenen door een voor Claude kenmerkend nevelachtig zonlicht. Die stad doet een beetje aan Napels denken.<\/p>\n

De in felle kleuren blauw, rood en groen geklede meisjes op de voorgrond en de stier verbeelden een verhaal uit de Metamorphosen van de Romeinse dichter Ovidius. Oppergod Jupiter had zijn zoon Mercurius gevraagd om de koninklijke stieren naar het strand te jagen. Deze stieren zien we rechts op het schilderij. Jupiter was namelijk verliefd op de Fenicische koningsdochter Europa, die op het strand speelde met haar Tyrische vriendinnen. De oppergod vermomde zichzelf als witte stier tussen de andere stieren en verleidde Europa om op zijn stierenrug te zitten. Zo ontvoerde hij haar via een pad over de zee.<\/p>\n

Op het schilderij houdt Europa zich met \u00e9\u00e9n hand vast aan een hoorn, de andere hand drukt zij op de rug van de stier, precies zoals Ovidius beschrijft. De vriendinnen tooien de stier, die op de grond is gezakt zodat Europa kan opstijgen, met bloemenkransen. Het lijkt alsof Jupiter al opstaat om er met Europa vandoor te gaan.<\/p>\n

Voor dit verhaal is het po\u00ebtische landschap een prachtige achtergrond, of misschien moeten we eigenlijk zeggen dat het verhaal een mooie voorgrond is in het prachtige landschap.<\/p>\n

Claudes landschappen vonden direct veel navolging. Om de eigenaren van zijn schilderijen te kunnen bewijzen dat hun landschap door hem was gemaakt, legde de schilder een boek aan met tekeningen naar zijn eigen schilderijen, het zogenaamde Liber Veritatis, bewaard in het British Museum. Ook naar ons schilderij bestaat zo\u2019n tekening, die dateert uit ongeveer 1647; er staat trouwens bij geschreven dat Claude het heeft gemaakt voor Parijs, maar we weten jammer genoeg niet voor wie. Een tweede grote tekening met deze compositie, vermoedelijk een voorstudie, wordt bewaard in het Louvre.<\/p>\n

De landschapstekeningen van Claude, die hij met penseel en bruine inkt naar de natuur in de Campagna maakte, zijn bijna abstracte, visionaire bladen, die doen denken aan Chinese, met penseel getekende landschappen uit de twaalfde eeuw. Ook van die tekeningen van Claude bezit het museum een sublieme reeks voorbeelden.<\/p>\n

Jeroen Giltaij is hoofdconservator Oude Schilderkunst bij museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Museum Boijmans van Beuningen had al sinds 1969 een schilderij van Claude Lorrain in zijn bezit. In 1992 vond hoofdconservator Oude Schilderkunst Jeroen Giltaij een tweede Claude in de depots van de rijksoverheid: het \u2018Kustgezicht met de Roof van Europa\u2019 uit de collectie-Goudstikker. Het bruikleen paste perfect in de eigen collectie, die is opgebouwd rond buitenlandse schilders.<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2889,269],"tags":[2987,783],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124941"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124941\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}