En zijn er nog wijze lessen te trekken uit wat we hardnekkig de affaire-Rushdie blijven noemen \u2013 al is het allang een \u2018affaire\u2019 die de duur van menig huwelijk naar de kroon steekt? Het goede nieuws is niet alleen dat Rushdie springlevend is, maar vooral ook dat hij niet monddood is gemaakt en kon blijven schrijven. Daar zag het zeventien jaar geleden niet naar uit, toen Khomeiny de wereld verblijdde met zijn fatwa.<\/p>\n
De eerste weken van 1989 leken wat dat aangaat beklemmend veel op het begin van 2006: beelden van schreeuwende moslims in verschillende steden van de wereld die hun woede willen koelen op iets dat zich niet zo eenvoudig in elkaar laat slaan (een boek, een spotprent). Toen, in 1989, rees al het eerste besef, zonder nog last te hebben van het internetbewustzijn: die mondialisering mag de wereld wel kleiner maken, het wordt er ook benauwder van, als op een dorpsplein waar iedereen iedereen in de gaten houdt en geen zuchtje wind ongemerkt passeert.<\/p>\n
Na de eerste schrik waren er toen ook westerse politici die alles verwachtten van het grote inschikken en verzoenen. Ik zeg niet dat die reactie onbegrijpelijk was \u2013 je moet mensen wantrouwen die likkebaarden bij het vooruitzicht van een grote clash \u2013 ik zeg alleen dat de zachte woorden uit West-Europa werden opgevat als evenzovele schuldbekentenissen, die de moslimdemonstranten extra energie gaven.<\/p>\n
Rushdie zelf heeft in 1990 het ultieme verzoeningsgebaar gemaakt: hij bekeerde zich tot de islam, op aandringen van islamitische deskundigen die geloofden dat daarmee de acute dreiging zou worden gekeerd. Dat bleek niet het geval, want nu was Rushdie eens te meer de man die beter had moeten weten, en dus zijn eigen vonnis had geveld. Vijf jaar later was de schrijver, beschermd, gebodyguard en wel in staat tegen The Times te verklaren dat die bekering \u2018de grootste vergissing\u2019 van zijn leven was. Want je hoeft de gekte niet te voeden, maar er in meegaan is su\u00efcidaal.<\/p>\n
Ik vind ze niet eens leuk, die spotprenten. Maar goed, je kunt niet altijd de mazzel hebben dat je De duivelsverzen mag verdedigen.<\/p>\n
Intussen valt het ongunstig op met hoeveel geestdrift de mogelijkheid tot een grote cultuurstrijd in het Midden-Oosten wordt onthaald. Alsof ze erop zaten te wachten. Dat zal ook wel, want ineens gaat het niet meer over huisvesting, riolering en andere gemeentelijke taken die toch wat minder tot de verbeelding spreken, maar is het woord aan Eer en Wraak, kapitale zaken die niets kosten en mensen toch even zoet houden. In Libanon werden de demonstranten per touringcar aangevoerd, want ook de \u2018spontane\u2019 volkswoede moet je een beetje masseren. De Kristallnacht in Duitsland liep ook niet van een leien dakje, daar kwam gedegen planning aan te pas.<\/p>\n
Ik kijk naar de tv-beelden en krijg het Spaans benauwd. Arabisch benauwd. Je hoeft geen heilig geloof te hebben in public relations, maar zelden zag je mensen bezig zo helemaal niet \u2018the hearts and minds of the people\u2019 te winnen. Je kunt kritiek hebben op de Amerikanen, maar zoveel antipropaganda, dat redden ze niet. Er zullen ongetwijfeld heel wat mensen in Europa zijn, moslims en niet-moslims, die de cartoons verfoeien, maar lukt het ze ook met een tevreden glimlach naar die rellende meute te kijken? Daar gaat het EU-gebouw in vlammen op. Ja, dezelfde EU waar ze nog vijfhonderd miljoen van hopen te ontvangen. Eigen glazen ingooien.<\/p>\n
Het is er niet gezelliger op geworden, wel bedompter. De wereldpolitiek wordt, zeker na de val van het communisme, in gijzeling gehouden door een familiedrama: de broederstrijd tussen Isaak en Ismael. Hoe zat het ook weer: christenen en joden geloven dat Abraham zijn zoon Isaak wilde offeren, op bevel van God, terwijl moslims ervan overtuigd zijn dat de aartsvader aan Ismael, zijn andere zoon, die rol had toebedeeld. Isaak geldt sindsdien als de leider van het volk van Isra\u00ebl en Ismael als de voorvader van de Arabieren, directe familie van de profeet en een heel verre grootpa van koning Abdullah van Jordani\u00eb.<\/p>\n
Sindsdien is het moslims tegen niet-moslims wat de klok slaat. Sindsdien geldt het Isra\u00eblisch-Palestijnse conflict als de navel van de wereld. En de politiek? Die wordt behendig gepasseerd door het grote, religieuze gevoel. Marx dacht aan opium. Ik hou het bij onzin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En zijn er nog wijze lessen te trekken uit wat we hardnekkig de affaire-Rushdie blijven noemen \u2013 al is het allang een \u2018affaire\u2019 die de duur van menig huwelijk naar de kroon steekt? Het goede nieuws is niet alleen dat Rushdie springlevend is, maar vooral ook dat hij niet monddood is gemaakt en kon blijven […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Stephan Sanders","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124905"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124905"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124905\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Stephan Sanders","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}