Pioniers in een probleembuurt<\/p>\n
Het zijn drie kleine jongetjes \u2013 de jongste hooguit acht, de oudste misschien twaalf \u2013 met zwart haar en een uitdagende blik. Ze wandelen over het Kaapseplein in de Haagse Transvaalbuurt. Er is verder niemand in de buurt. Precies op het moment dat ze voorbij lopen, zijn de gefluisterde woorden duidelijk te horen: \u2018Vuile kankerhomo\u2019s.\u2019<\/p>\n
Het is een gure namiddag. Op de Hoefkade, levensader van de wijk, waarschuwt een handgeschreven bordje op een geblindeerde woning: \u2018Geen fietsen aan deze raam\u2019. De kapperszaak die te koop staat is \u2018brijkbaar\u2019 op een telefoonnummer dat op het raam is gekrabbeld. Even verderop heeft de familie Tielman besloten elke maatregel te nemen om onheil buiten de deur te houden, getuige een bordje op de voordeur: \u2018Dit pand is ele\u00adtronies beveilig tevens met camera bewaking. Moppy waak over haar domijn.\u2019<\/p>\n
Nee, uitnodigend is anders.<\/p>\n
Aan het eind van de Hoefkade staat het woonzorgcomplex De Compaan, een bruin stenen gebouw waar oudere Marokkanen, Chinese bejaarden en geestelijk gehandicapten begeleid wonen. Het is gloednieuw, ziet eruit of het net uit de verpakking is gehaald. Binnen, in een vergaderruimte, zet Marijke Jensma kannen met koffie klaar. Ze werpt een blik op de agenda voor vanavond. Vanuit het raam kijk je uit over een verlaten plein waar de wind vrij spel heeft \u2013 het Stellenboschplein, hart van woningbouwproject Stellenbosch, dat 220 woningen omspant. De huizen aan het plein zijn koopwoningen die vorig jaar werden opgeleverd. Nog lang niet overal brandt licht. Achter sommige ramen staan ladders, gereedschap en potten verf. Veel huizen wachten zo te zien nog op een koper.<\/p>\n
Marijke Jensma moet, namens de projectontwikkelaar, de overdracht van de nieuwe woningen in goede banen leiden. Doel van vanavond: de laatste obstakels wegnemen voor de oprichting van een vereniging van eigenaren voor de nieuwe bewoners van Stellenbosch, tevens medebezitters van een gezamenlijke, semi-automatische parkeergarage. Jensma is lang en blond \u2013 prototype Hollands welvaren. De mensen die ze deze avond ontvangt, zijn klein, donker en niet van Nederlandse oorsprong \u2013 en daar houdt hun overeenkomst zo\u2019n beetje op.<\/p>\n
Langzaam druppelen ze binnen. Satnam Singh en zijn echtgenote Sukhjiwan Kaur zijn Sikhs uit de Punjab, net als Jatinder en Rita Singh. Mahenderpersad Jagroep, het echtpaar Niamat en Radha Sewbarnsingh-Jagoe zijn Surinaamse hindoestanen. Abdelkader Chehlafi, Marokkaan. Mevrouw D\u00f6ker-Mermi, een potige Turkse. Norma Karsowidjojo, Surinaams-Javaans. Mevrouw Kalidien, een kleine Surinaamse met een gouden brilletje. En, prominent aanwezig: meneer Sahin Ergul, Turks van origine.<\/p>\n
Het is maar een vergaderingetje, maar je zou ook kunnen zeggen dat het een groot moment is. Want de hoop van veel beleidsmakers is gevestigd op dit veelkleurige gezelschap. Voor hen zijn het pioniers, deze eigenaren van de eerste nieuwbouwwoningen in Transvaal. In de komende jaren worden drieduizend van de 6700 oude huizen in de wijk gesloopt. Daarvoor komen er maar zestienhonderd in de plaats \u2013 ruimere woningen, omgeven door meer groen.<\/p>\n
Het is de grootste binnenstedelijke herstructurering van Nederland. Er is een half miljard euro mee gemoeid, ongeveer een derde van het bedrag dat minister Dekker heeft uitgetrokken voor de grootschalige aanpak van de Haagse achterstandswijken. Zes van de tien armste stadswijken van Nederland liggen in Den Haag, en op de \u2018achterstandsindex\u2019 torent Transvaal samen met de Schilderswijk boven de andere uit.<\/p>\n
Explosiepanden<\/p>\n
Wat in Transvaal gebeurt, zal in de andere 55 Nederlandse \u2018probleembuurten\u2019 nauwlettend in de gaten worden gehouden. De \u2018witte vlucht\u2019 uit de achterstandswijken is een voldongen feit. Als ook de allochtone middenklasse massaal verhuist naar Vinex-lokaties, zo is de gedachte, dan is er niemand meer die de binnensteden voor verpaupering kan behoeden. Blijven de allochtonen die het goed doen w\u00e9l, en voelen zij zich als huiseigenaren verantwoordelijk voor hun omgeving, dan heeft dat een positieve uitstraling op de wijk.<\/p>\n
En een positieve uitstraling kan de Trans\u00advaalbuurt wel gebruiken. Als de wijk in het verleden in het nieuws kwam, dan was het vrijwel altijd slecht nieuws. De \u2018metselmoorden\u2019 in het winkelpand in de Boerenstraat bijvoorbeeld, waar de slachtoffers in een van de wanden werden verwerkt. De brandbom in de grote Noeroel Islam-moskee en de geruchtmakende moord op het Turkse meisje Kumral Bagci. Of de mishandelde zusjes uit de Kaapstraat, die zich redden door briefjes uit het raam te gooien. Bij de \u2018Haagse Mart\u2019 staan nog altijd de karkassen van de \u2018explosiepanden\u2019, waar drie jaar geleden moedwillig een gasexplosie werd veroorzaakt. Er zijn hele blokken waar de huizen zijn dichtgetimmerd, en vele panden die illegaal zijn volgestouwd met uitgeprocedeerde asielzoekers en Oost-Europese seizoenarbeiders.<\/p>\n
Arnie Caprino, projectleider van de operatie-Transvaal, heeft niet zoveel met problemen. Hij geeft de voorkeur aan oplossingen. Tijdens een fietstocht met tweedejaars studenten planologie en ruimtelijke ordening doet hij zijn uiterste best aan te tonen dat Transvaal een \u2018wijk met een toekomst\u2019 is. Zijn enthousiasme is aanstekelijk. Caprino, stevig dansend op de pedalen, lijkt in niets op het clich\u00e9beeld van de ambtenaar. Hij is zakelijk en betrokken, modieus gekleed. Hij groeide zelf op in de Transvaalbuurt en ging er naar school vlak v\u00f3\u00f3r de grote verpaupering inzette, die ruim een kwarteeuw geleden werd beschreven in de Vrij Nederland-bijlage over de Smitstraat. \u2018Al maak je hier paleizen, dan wil ik nog weg,\u2019 heette die reportage over de teloorgang van Transvaal. \u2018Die paleizen, die kwamen er toen niet,\u2019 vertelt Caprino. \u2018De boel werd zo opgeknapt of goedkoop herbouwd dat de bewoners er konden terugkeren. Maar iedereen die het kon betalen verdween naar betere \u2013 wittere \u2013 buurten.\u2019 Nu komen die paleizen er w\u00e9l, wil hij maar zeggen. Al zijn er geen autochtone Hagenezen meer die zelfs maar overwegen om er in te trekken.<\/p>\n
Caprino houdt even stil in het gloednieuwe wijkpark dat hij bestempelt als \u2018het Central Park van Transvaal\u2019. Drie hectare open ruimte waar ooit vijfhonderd woningen stonden \u2013 en dat in de dichtstbebouwde stad van Nederland. Luidsprekers maken van deze koude winterdag een soort van voorjaar: ze laten de geluiden horen van vogels uit de meer dan honderd landen van herkomst van de buurtbewoners.<\/p>\n
De Pijp<\/p>\n
Volgens de offici\u00eble tellingen \u2013 dus afgezien van de vele illegalen \u2013 is nu nog ongeveer \u00e9\u00e9n van de acht Transvaal-bewoners \u00adautochtoon. Over een paar jaar zal het minder dan tien procent zijn. Van de geregistreerde 1352 baby\u2019s, peuters en kleuters zijn er nog maar 83 \u2018autochtoon\u2019 \u2013 net zes procent. Transvaal is, kortom, een vrijwel zwarte wijk, en dat is ook volgens Arnie Caprino niet meer terug te draaien. \u2018Wij sturen niet etnisch, dat kan ook niet, de woningmarkt is vrij. Wij moeten zorgen voor de veiligheid en de leefbaarheid, voor goeie woningen. Mensen met mogelijkheden en inkomen moeten behouden blijven voor deze wijk en voor deze stad. Anders raak je het sociale cement kwijt. De mensen die nu vertrekken, vinden de woningen te klein, te gehorig, te slecht. En ze vluchten voor de overlast van huisjesmelkers, van drugsdealers en junks.\u2019 De operatie-Transvaal, naar een ontwerp van stedebouwkundige Jeroen Geurst, moet die groep overhalen te kiezen voor een \u2018wooncarri\u00e8re\u2019 in hun eigen wijk. Caprino: \u2018Het zou mooi zijn als er autochtonen terugkeren, maar het is geen doel. Er zal een bepaald type mens kiezen voor dit soort buurten. Transvaal is altijd levendig geweest, en niet iedereen kan dat aan.\u2019<\/p>\n
Via de \u2018Haagse Mart\u2019 naderen we de zuidkant van Transvaal. Hier verkochten de Marokkaanse jongens die eind vorig jaar gingen \u2018winkelen\u2019 in Azerbeidzjan \u2013 of waren ze toch geronseld voor de jihad? \u2013 aardap\u00adpelen, vis en stoffen. De markt is een zegen en een vloek voor de buurt, zegt Caprino: \u2018Het is met meer dan vijfhonderdvijftig kramen de grootste warenmarkt van Europa, maar zorgt ook voor onveiligheid, verkeersdrukte en rotzooi. We spiegelen ons aan De Pijp in Amsterdam. Veel Hagenaars gaan nooit naar deze markt, maar als ze in Amsterdam zijn, gaan ze w\u00e9l naar de Albert Cuyp. En in Istanbul gaan ze rechtstreeks naar de Grand Bazaar van Sultanahmet. Wij zeggen: Den Haag is niet alleen Binnenhof of Madurodam, maar ook de Haagse Mart. Toeristisch kan dat heel interessant worden.\u2019<\/p>\n
De tocht door de wijk eindigt in Stellenbosch: zo fris en nieuw als dit buurtje moet straks h\u00e9\u00e9l Transvaal eruit gaan zien. Het ligt pal aan de markt en wordt aan de zuidkant begrensd door de Hoefkade. Architecte Marlies Rohmer had het al verteld, in haar Amsterdamse kantoor dat uitkijkt over het IJ: Stellenbosch is geen architectonisch hoogstandje, maar op het eerste gezicht een bescheiden project. \u2018Crisisblokken\u2019, noemt ze de bebouwing van een van de straatjes, vanwege de geringe afmetingen. En omdat er geen geld was voor beplanting in de tuintjes, en ook nauwelijks ruimte, zijn de tussenwanden en de bergingen uitgevoerd in oogverblindend groen. \u2018Dat is een beetje uit de hand gelopen,\u2019 zegt ze.<\/p>\n
Hoe bescheiden de opzet ook mag zijn, de verwachtingen zijn hooggespannen. Door koopwoningen te bouwen in een verpauperde wijk moet hier een levendige multicultuur ontstaan, zegt Rohmer. \u2018Jongeren, ouderen, dementen, alles door elkaar. Een soort stadse manier van wonen in opkomst. We hebben geprobeerd door middel van nissen een soort \u201cterloops gebied\u201d tussen de woning en de straat te laten ontstaan.\u2019 Ze is zelf ook benieuwd of de praktijk zich zal voegen naar wat er op de tekentafel is bedacht. \u2018Veel architecten denken dat ze God zijn, maar achteraf kijken ze niet meer om naar de bewoners van hun schepping. Zo wil ik niet werken.\u2019<\/p>\n
Het zijn voor het merendeel \u2018grondontsloten\u2019 woningen: geen portieken, geen galerijen. Rohmer: \u2018Als iedereen vanuit de straat een eigen opgang heeft, krijg je meer levendigheid, meer straatcultuur. Belangrijk voor de sociale cohesie.\u2019 Met het feit dat de meeste kopers allochtoon zullen zijn, is bij het ontwerp geen rekening gehouden. \u2018Dat deden we in de jaren tachtig,\u2019 zegt Rohmer. \u2018Dan maakten we een bloedgootje op het balkon, voor de Marokkanen die graag thuis een geit wilden slachten. Dit zijn universele woningen, niet gebouwd voor doelgroepen.\u2019 Misschien best raar, geeft ze toe. \u2018Allochtone families gebruiken hun huizen inderdaad heel anders. Maar hier zit alles door elkaar. Antillianen, Marokkanen, Turken, Surinamers, Sikhs. En die wonen allemaal verschillend.\u2019<\/p>\n
Rare dingen<\/p>\n
\u2018O God, het ruikt hier wel,\u2019 lacht Norma Karsowidjojo, terwijl ze licht gegeneerd de sterke geur van versgefrituurde bakabana\u2019s wegwuift. Haar woning in de Wesselsstraat is ruim, maar heeft ook een grote open keuken. \u2018Surinaamse gerechten zijn vrij geurig, en we hebben altijd wel een paar potjes op het vuur die de hele dag staan te pruttelen. En dat geldt natuurlijk voor de meeste buitenlandse mensen. De geur trekt door het hele huis.\u2019 Haar buurvrouw heeft om die reden de bouwkeuken al na een paar weken naar het tuinhuisje verplaatst, weet ze. En dat hebben wel meer nieuwe bewoners gedaan.<\/p>\n
Karsowidjojo (45) werkt bij de gemeente Den Haag en spreekt accentloos Nederlands. De keuze voor Stellenbosch heeft ze bewust gemaakt, zegt ze. \u2018Het leek me een uitdaging. Ik ga er vanuit dat de mensen die hier komen wonen banen hebben, anders kun je geen huis kopen. Dan verwacht je dat mensen zich verantwoordelijk voelen voor hun woonomgeving, dat ze denken aan waarden en normen. En dat er op die manier een goede leefomgeving ontstaat. Daar wil ik een bijdrage aan leveren.\u2019<\/p>\n
Aan de keukentafel zit haar dochter Sehmora (21) met haar vriend. De tweedejaars HBO-studente commerci\u00eble economie maakt er geen geheim van dat ze niet blij was met de beslissing van haar moeder. \u2018Ik kan hier \u00ad\u00ad\u2019s avonds niet alleen over straat lopen,\u2019 zegt ze. \u2018Marokkaanse jongens hangen maar wat rond en roepen rare dingen naar je. In de buurt waar we vandaan komen, was dat niet zo.\u2019<\/p>\n
Haar moeder houdt de moed erin, al zijn er wel wat kleine dingetjes. De buren bijvoorbeeld, die met de afscheiding in de tuin een stuk van haar terrein afsnoepten. Daar had ze iets van gezegd. \u2018We zijn er uiteindelijk wel uitgekomen.\u2019 Ook zij twijfelt soms aan het vermogen van de nieuwe generaties Turken en Marokkanen \u2013 \u2018ik kan ze niet zo uit elkaar houden\u2019 \u2013 om zich te voegen naar de Nederlandse maatschappij. \u2018Ik heb veel stagiaires van Turkse en Marokkaanse afkomst, en die voelen zich wel \u00e9rg gauw gediscrimineerd. En als ik kinderen aan de deur krijg met kinderpostzegels \u2013 die zijn toch hier geboren en gaan hier naar school \u2013 dan denk ik: dat Nederlands van jullie stelt niet echt veel voor.\u2019<\/p>\n
Haar overbuurvrouw, Radha Sewbarnsingh-Jagoe (33), is nog steeds een beetje verbaasd dat zij en haar man Ram zich een koophuis konden veroorloven. \u2018Maar als je koopt,\u2019 zegt ze, \u2018moet je wel bereid zijn harder te gaan werken.\u2019 En dus is Ram nu ook in het weekend onderweg om snoepautomaten bij te vullen. Een gezellige buurt is het niet, vooral omdat er nog weinig buren zijn. Ze is tevreden met haar huis met tuin, waar haar hyperactieve zoontje veilig kan rondrennen. En haar dochter, in de tweede van de brugklas Havo\/VWO, heeft eindelijk een eigen kamer. Alleen die keuken\u2026 Die gebruikt ze hoogstens om thee te zetten. Maaltijden staan te borrelen op een butagasstel in het tuinhuis.<\/p>\n
De hindoestaanse hoopt dat de sfeer in Transvaal haar beter zal bevallen dan in de afbraakbuurt die ze een paar maanden geleden verliet. \u2018Daar spuugden Turkse en Marokkaanse jongens naar je. Op een dag kregen er twee ruzie, en kwam er eentje aanzetten met een pistool. Er werd geschoten, terwijl mijn zoontje buiten speelde! Toen dacht ik: dat wordt me te veel zo. Hier wonen ook veel allochtonen \u2013 maar dat hoeft geen probleem te zijn. In Suriname waren we niet anders gewend. Daar wonen allerlei religies zonder problemen naast elkaar.\u2019<\/p>\n
Kansengrijpers<\/p>\n
Mevrouw Aroma, uitbaatster van de pas geopende winkel \u2018Frisse Voetjes\u2019, is daar nog niet zo gerust op. \u2018Als je tussen allochtonen woont, moet je je mond houden,\u2019 heeft ze een Surinaamse buurvrouw aangeraden. Die kreeg mot met haar Marokkaanse buren omdat ze klaagde over een illegale schotel op hun schuurtje, en wordt nu genegeerd. \u2018Ze gaat zich zeer eenzaam voelen,\u2019 verwacht mevrouw Aroma. \u2018Je moet in zo\u2019n nieuwe buurt een beetje mixen.\u2019<\/p>\n
Smetteloos in het wit gekleed zit de Suri\u00adnaamse er zelf ook nogal verlaten bij, middenin in haar verder vrijwel lege pedicure-opleidingsinstituut. Toch is mevrouw Aroma vol goede moed, net als de andere beginnende ondernemers in de Herman Costerstraat. \u2018Kansengrijpers\u2019, heeft makelaar Hamit Karakus ze gedoopt, de uitbaters van de nagelstudio, de belwinkel, de schoonheidssalon en de bruidswinkel. Deze panden, een atelier\/studio met een woning van drie verdiepingen erboven, waren de meest gewilde van de nieuwe buurt. Ze werden als eersten verkocht \u2013 en vervolgens meteen gesplitst en onderverhuurd.<\/p>\n
Besnijdenissen<\/p>\n
Twee huizen verderop, in bruidswinkel Parelsposa, zit \u00d6mer Uludag (40) te somberen achter een kop Nescaf\u00e9. Hij produceert zijn op maat gemaakte bruidsjurken sneller dan de Nederlandse concurrentie, zegt hij, en nog goedkoper ook. Je kunt ook complete bruiloften en besnijdenissen bij hem bestellen. Maar met de klandizie wil het niet echt vlotten.<\/p>\n
Uludag heeft wel een idee hoe dat komt. De gloednieuwe winkelruimten zijn vanaf de markt niet zichtbaar, verscholen achter de stalen wand van de marktkramen. En de marktkooplui zorgen regelmatig voor verkeerschaos in de tussenliggende straat. Als het ook maar een beetje warm is, zorgt de gigantische viskraam bovendien voor een penetrante stank, die niet goed samengaat met gedachten over een bruiloft. Vanuit de winkel ziet Uludag regelmatig mensen tegen de muur aan plassen. \u2018Hoezo dan klant?\u2019 vraagt hij zich af. \u2018Als Berlijnse muur weg, straat netjes, dan gezellig en dan winst.\u2019<\/p>\n
Uludag kwam in 1999 uit Turkije naar Nederland. Zijn vrouw was hier al eerder. \u2018Ik ben bezig voor geld,\u2019 zegt hij. \u2018Als er geld is onder de grond, ik ga onder de grond, als geld in Amerika, ik ga naar Amerika.\u2019 Maar juist dat geld is lastig te vinden. Uludag heeft moeite de maandelijkse lasten op te brengen van de winkel en de erboven gelegen woonruimte. \u2018Beetje kans nodig,\u2019 zegt hij. \u2018Soms mensen hebben kans, soms niet.\u2019<\/p>\n
Als er iemand geschikt lijkt als \u2018sociaal cement\u2019, is het Sahin Ergul (43). Een vrolijke man, bepaald niet op zijn mondje gevallen. Als een van de eersten betrok hij met zijn vrouw, dochter en twee zoons een nieuwe woning in de Fischerstraat. Ferhat van acht voetbalt op het plein voor de deur \u2013 \u2018een soort Koeman\u2019, zegt zijn trotse vader. Student bedrijfseconomie Murat (18) en gymnasiaste Ozlem (15) maken hun huiswerk. Sahin Ergul kent Transvaal op zijn duimpje. Nadat hij op zijn twaalfde met zijn moeder en vier zussen uit Turkije kwam om zich bij zijn vader te voegen \u2013 \u2018we moesten zijn gokschulden komen aflossen\u2019 \u2013 kwam hij eerst in de Schilderswijk terecht. Later woonde hij vijftien jaar \u2018hierzo, om de hoek\u2019 vlakbij zijn huidige nieuwe huis. En sinds kort werkt hij ook in de buurt, als buitengewoon opsporingsambtenaar.<\/p>\n
\u2018Dat beroep moet in je zitten,\u2019 zegt hij, terwijl hij de deur achter zich dicht trekt om naar zijn werk te gaan. \u2018Ook toen ik nog \u201cMelkert\u201d was en als stadswacht werkte, zei ik er altijd iets van wanneer ik zag dat iemand dingen kapot maakte.\u2019<\/p>\n
Ergul let vooral op huisvuilzakken, grofvuil, hondenpoep. \u2018Ik moet bekeuringen geven en bij mensen aanbellen als ik illegale vuilniszakken aantref.\u2019 Best lastig, geeft hij toe, wanneer je de overtreder hoogstwaarschijnlijk persoonlijk kent. Aan de andere kant: in de wittere buurt waar hij eerst controleerde, werd hij voortdurend aangekeken op zijn uiterlijk. \u2018Je zag de mensen kijken: wat m\u00f3\u00e9t jij? Maar ze moesten wel naar me luisteren, want ik droeg het pak.\u2019<\/p>\n
Terwijl hij naar zijn werk wandelt, kijkt hij spiedend om zich heen, ook al heeft hij strikt genomen nog geen dienst. Van de enorme hondendrol die precies voor zijn nieuwe huis op het Stellenboschplein ligt, wordt vandaag geen werk gemaakt. De hondenbezitters in de buurt vind je vooral onder de spaarzame autochtone huurders, weet Ergul. \u2018Ik heb de overburen al eens betrapt, maar ik was niet in uniform. Dan krijg je agressief gedrag.\u2019<\/p>\n
De pineut<\/p>\n
Meneer Ergul gelooft niet erg in de idealistische motieven achter de stadsvernieuwing in Transvaal. De woningcorporatie wil gewoon geld verdienen, meent hij. De krotten van Stellenbosch moesten sowieso gesloopt worden. En met de keuze voor koopwoningen zou de gemeente zich weleens deerlijk kunnen vergissen. Want dat hier de allochtone middenklasse komt wonen, dat is volgens hem een mythe. \u2018Dit blijft een achterstandswijk,\u2019 zegt hij. \u2018De mensen zijn arm. Toen ik hier kwam, waren er pas twee huizen verkocht.\u2019<\/p>\n
Zelf kreeg hij met alleen zijn salaris geen hypotheek. \u2018Dus doe ik elke dag twee uurtjes extra schoonmaakwerk, samen met mijn vrouw. En \u2019s ochtends help ik mijn zoon met zijn krantenwijk.\u2019 Zo kan hij het bolwerken, maar n\u00e9t. \u2018En dat geldt voor de meeste mensen. Ze doen allem\u00e1\u00e1l extra schoonmaakwerk. En ze zijn bangerig, weten niet waar ze aan toe zijn. De huizenverkopers hebben het slim gespeeld: eerst lenen de mensen maximaal, en dan horen ze achteraf dat er nog veel kosten bijkomen. Zoals voor de parkeergarage, waar mijn auto steeds in blijft steken. Dan kom ik niet op tijd op mijn werk, en dat kan ik me niet veroorloven.\u2019 Nee, vermoedt meneer Ergul: \u2018Straks zitten we met zijn allen in de pineut.\u2019<\/p>\n
Abdelkader Chehlafi (40) zit daar nu al in. Hij hangt onderuitgezakt op de bank van zijn maisonnette, recht tegenover het huis van meneer Ergul. Naast hem slaapt zijn dochter Sara (2), een verdieping lager huilt baby Myriam. De televisie staat op hoog volume afgesteld op een Arabische zender. Enthousiast geraakt door de prospectus kocht hij de woning aan de Wesselsstraat al in 2001. In betere tijden, verzucht hij. Het was nog voor 11 september. \u2018Daarna is alles kapot gegaan in Nederland,\u2019 zegt Chehlafi. \u2018Als je hoort wat ze tegenwoordig allemaal over moslims zeggen. E\u00e9n verrotte appel, en ze doen of we allemaal rot zijn. Je ziet het misschien niet aan me, maar aan de binnenkant is er veel stress.\u2019<\/p>\n
Onlangs verloor hij zijn baan als automonteur. \u2018Ik werd daar vaak uitgescholden,\u2019 zegt hij. \u2018Ze zeiden dingen als: ga terug naar je eigen land. Terwijl ik hier al vijfendertig jaar woon. Ik ben zelfs mishandeld door een collega.\u2019 Toen hij daarvan aangifte deed, werd hij door de \u2018grote baas\u2019 ontslagen.<\/p>\n
En is dat al een probleem, hij raakt ook nog eens zijn vorige koophuis maar niet kwijt. \u2018Ik betaal nu twee keer achthonderdvijftig euro aan hypotheken, terwijl ik van het UWV negenhonderd euro per maand krijg.\u2019 Hij probeert nu beide huizen te verkopen, maar dat is lastig. Bovenwoningen als de zijne staan er nog genoeg te koop in Stellenbosch. \u2018De mensen vinden het te hoog, te veel steile trappen.\u2019<\/p>\n
In de war<\/p>\n
Veel Stellenbosch-pioniers zijn dertigers en veertigers. Ze zijn geboren in India, Turkije of Marokko, maar opgegroeid en opgeleid in Nederland. En autochtone stadbewoners mogen vaak klagen dat ze hun omgeving zo snel hebben zien verkleuren, dat geldt net zo goed voor hen. Abdelkader Chehlafi kwam over uit Marokko toen hij vijf was, en groeide op in de aanpalende Schilderswijk, die toen nog merendeels blank was. Echt geaccepteerd heeft hij zich nooit gevoeld, er waren altijd \u2018veel lelijke woorden\u2019. Maar dat een buurt als Transvaal een eiland wordt waar de Nederlandse cultuur volledig is verdwenen, is volgens hem geen goede ontwikkeling. \u2018Ik ben een Hagenees,\u2019 zegt hij. \u2018En Nederland is ook mijn land. Blanke Hagenezen blijven allemaal weg uit deze wijk. Dat is niet leuk. Als onze kinderen opgroeien zonder contact met Nederlandse kinderen, krijg je achterstallige taal. Wanneer ze straks groot zijn, zullen zich verlaten voelen. Zullen ze zeggen: Nederland wil ons niet hebben.\u2019<\/p>\n
Sahin Ergul denkt er net zo over. Zijn huidige buren zijn Hindoestanen, Turken, een enkele Marokkaan. Ze groeten elkaar, maken een praatje, helpen elkaar \u2013 daar niet van. \u2018Maar,\u2019 zegt hij, \u2018ooit woonden hier een heleboel Nederlanders. Wij hebben daartussen geleefd. Dat waren mooie tijden. We zaten buiten op de stoep, we babbelden, de buren pasten op je kinderen. Zo was het vroeger. Waar was de discriminatie? Nergens!\u2019 Ergul schudt zijn hoofd. \u2018Maar nu\u2026 Op de Hoefkade zie ik geen een Nederlander. Ze zijn zelfs bang om hier langs te rijden. Als je hoort hoe ze praten, denk je: godverdomme, worden er hier mensen afgeslacht of zo? Op de school waar mijn vrouw Nederlands kwam leren, zei een lerares: ik ben bang om door de Schilderswijk te fietsen. Waarom? Hebben ze haar ooit iets gedaan?\u2019<\/p>\n
Ook volgens meneer Ergul was 11 september een keerpunt. \u2018Als ik tegenwoordig de krant lees, raak ik af en toe helemaal in de war. Het gaat niet meer om de cultuur \u2013 want we hebben ons \u00e9cht wel aangepast \u2013 maar het heeft met je godsdienst te maken, met de islam. Ik merk het op de televisie, op straat. Ik heb mooie tijden meegemaakt in Nederland, maar dat Nederland is er niet meer.\u2019<\/p>\n
Woordenboek<\/p>\n
In elk geval niet meer in de Transvaalbuurt, moet ook Idris Baser (35) erkennen. \u2018Het zou beter zijn als er hier meer Nederlanders zouden wonen. Dan zouden de straten er ook mooier uitzien. Allochtonen letten niet veel op de buitenkant. Ze doen niet hun best om de wijk er beter uit te laten zien.\u2019<\/p>\n
Baser drijft met zijn broer en vader een Turkse supermarkt aan het Kaapseplein. Onlangs betrok hij met zijn gezin een nieuwe woning in de Wolmaransstraat, net als zijn broer. Het is de straat waar hij voor de stadsvernieuwing ook al woonde, en waar hij zijn vrouw Esma leerde kennen. Zijn oudste zoon gaat zit in Rijswijk in de brugklas havo-vwo. Baser zit in het koffiehuis De Ster aan de Hoefkade, en wijst op de overige klandizie. Ooit zaten hier vrijwel alleen maar Turken, nu worden de tafeltjes steeds meer bevolkt door Oost-Europeanen \u2013 Bulgaren, Polen, Roemenen. Zij komen hier een halfjaar werken, meestal zwart, in de bouw en in de kassen waar vroeger Antillianen, Marokkanen en Turken hun geld verdienden. En ze geven vrijwel niks uit, zegt Baser \u2013 hij merkt het aan de dalende omzet van de winkel.<\/p>\n
Werken in een Turkse supermarkt, dat was niet het doel van Idris Baser, toen hij vijftien jaar geleden naar Nederland kwam. Hij had hoge verwachtingen. Wilde studeren, en Nederland \u00e9cht leren kennen. \u2018Ik wilde een gevende mens worden, meer dan een nemende,\u2019 zegt hij plechtig. Om een studie mogelijk te maken, werkte hij als schoonmaker en als vuilnisman. \u2018Maar ik had altijd een Turks-Nederlands woordenboek bij me \u2013 alle collega\u2019s verbaasden zich.\u2019 Na een paar jaar kon hij aan de Haagse Hogeschool een opleiding maatschappelijk werk en dienstverlening beginnen. Hij haalde zijn propedeuse en ging Nederlands recht studeren aan de Erasmus Universiteit.<\/p>\n
Inmiddels had zijn familie de winkel geopend, en het bleek niet te combineren. De studie maakte hij niet af. Langzaamaan, zegt Baser, werd zijn beheersing van het Nederlands slechter. \u2018Ik had een grote woordenschat. Maar in de buurt zie je geen enkele Nederlander meer. In de winkel praat ik alleen maar Turks.\u2019 Zijn verlangen om zich aan te passen, om echt Nederlander te worden, is afgenomen. Hij verdiept zich in het soefisme, de mystieke kant van de islam. \u2018Ik voel me geen Turk, geen Nederlander, maar gewoon een wereldmens.\u2019<\/p>\n
Basers vriend Karim D\u00f6nmez (42), eigenaar van De Ster, mengt zich in het gesprek. Ook hij weet niet goed te bepalen wat zijn identiteit nou is. Niet Turks in elk geval, die taal heeft hij nooit echt goed geleerd. \u2018Ik voel me nog het meest een Hagenees, maar ook dat wordt minder,\u2019 zegt hij. Weemoedig dist hij anekdoten op over zijn jeugd in de Schilderswijk. Dat iedereen touwtjes uit de brievenbus had hangen, je kon overal binnen lopen. Over zijn oudere buurvrouw, \u2018oma\u2019, die zich over het nieuw aangekomen gezin ontfermde en hielp bij de geboorte van zijn jongste broer. \u2018Oma zei: en hij heet Jan. Dus noemden mijn ouders hem Jan. Jan D\u00f6nmez.\u2019<\/p>\n
Een paar jaar geleden kocht hij zelf een huis aan de rand van Transvaal, waar een park zou worden aangelegd. Buren hadden hem gewaarschuwd: een park, dat betekent drugs en criminaliteit. En ze kregen gelijk. D\u00f6nmez vond de omgeving niet geschikt voor zijn jongste zoon. Hij haalde hem ook van de basis\u00adschool in de buurt, omdat hij steeds meer straattaal sprak. \u2018Dat is niet goed, mensen weten niet meer wat ze zijn of waar ze bijhoren als ze in plaats van Nederlands een mengelmoes van Marokkaans, Turks, Surinaams leren.\u2019 Zijn oudste zoon studeert aan de Erasmus-universiteit.<\/p>\n
In de Vinex-wijk Wateringseveld, waar hij nu woont, vindt Karim D\u00f6nmez de mengeling van bevolkingsgroepen terug die hij zich herinnert uit zijn jeugd. In het Stellenbosch-project, dat recht tegenover zijn koffiehuis ligt, ziet D\u00f6nmez niet veel. \u2018Met vier marktdagen, en de grote Lidl die ook zondags open is, is het hier veel te druk. En er wonen alleen maar allochtonen.\u2019<\/p>\n
Uitsluiting<\/p>\n
\u2018Een evenwichtige verdeling van Turks, Marokkaans en Surinaams is het maximaal haalbare,\u2019 zegt Rob van Eijkeren. \u2018Die groepen beginnen nu pas hun weg te vinden naar koopwoningen.\u2019 Van Eijkeren (51), directeur van woningbedrijf Vestia, ontvangt in een nieuw, fraai vormgegeven kantoorgebouw vlakbij station Hollands Spoor. Vanaf hier kan hij Transvaal zien liggen, de wijk waar Vestia het Stellenbosch-project bouwde, en waar hij zelf opgroeide. \u2018Het was er heel anders dan nu, je kon nog op straat spelen. Mijn ouders vertrokken er in 1973, dus voordat de verkrotting begon en de oorspronkelijke Hagenezen er massaal weggingen.\u2019<\/p>\n
Het gevoel van uitsluiting, waartegen de jeugd in de Parijse buitensteden eind vorig jaar in opstand kwam, kent Van Eijkeren nog van vroeger. \u2018Mijn oudere zussen kwamen met het verhaal thuis: als wij solliciteren, worden we afgewezen omdat we uit Transvaal komen.\u2019 Stigmatisering is een rode draad in de geschiedenis van de wijk. Zo deed het verhaal de ronde dat mensen zuiver op grond van postcode 2572 geen hypotheek konden krijgen. \u2018En 2572, precies, dat is Transvaal. Ik wil bijdragen aan het wegpoetsen van dat stempel. Het mengen van huur- en koopwoningen is daarvoor \u00e9\u00e9n methode.\u2019<\/p>\n
Voor investeerders \u00e9n voor de nieuwe huiseigenaren is de wijk voorlopig \u2018een zure appel om doorheen te bijten\u2019, volgens Van Eijkeren. \u2018Wie er nu gaat wonen, is een echte pionier.\u2019<\/p>\n
Dat bleek al uit het aanvankelijk geringe animo bij kopers. Toen het project vorig jaar uit de steigers kwam, was nog maar tien procent van de woningen verkocht \u2013 een ongekend laag percentage. Vestia besloot na die valse start de hulp in te roepen van Hamit Karakus van makelaarskantoor Atta. Karakus had tenslotte, zoals hij zelf zegt, ook in de Millinxbuurt en de Afrikaanderwijk in Rotterdam \u2018de Turkse markt aangeslingerd\u2019.<\/p>\n
Hij organiseerde bijeenkomsten (\u2018een soort van tupperwareparty\u2019s\u2019) in moskee\u00ebn en in huiskamers waar het over voordelen van een eigen huis moest gaan. \u2018Ik schrok van de verhalen die ik daar hoorde,\u2019 zegt hij. \u2018Mensen gaan het schip in doordat ze zaken doen ergens achterin een koffiehuis. Ik dacht, dat laat ik niet gebeuren, dat mijn gemeenschap zo belazerd wordt.\u2019<\/p>\n
De makelaar \u2013 in zijn vrije tijd is hij vice-voorzitter van de Rotterdamse PvdA \u2013 ziet met ongerustheid hoe \u2018het wij\/zij-gevoel\u2019 steeds sterker wordt. \u2018Vergeleken met enige tijd terug stromen de moskee\u00ebn vol, het ziet er letterlijk zwart van de mensen.\u2019 Hij heeft niet de illusie dat het bouwen van koopwoningen de segregatie zal terugdraaien. Het verbeteren van de samenhang in kansloze wijken is het hoogst haalbare. \u2018Je moet de mensen die het kunnen betalen, vasthouden in de buurt. Ze hebben er hun roots, zijn gebonden aan moskee, familie, kennissen. Wijken als deze moeten herkenbaar zijn voor de bewoners. Ze zijn nu van niemand meer en dus voelt niemand zich verantwoordelijk.\u2019 Allochtone kopers hebben sowieso nog te veel een huurdersmentaliteit, is zijn ervaring. \u2018Zoiets als een vereniging van eigenaren, daar hebben de meesten nog nooit van gehoord.\u2019<\/p>\n
Twee huizen<\/p>\n
Jatinder Singh (52) weet inmiddels w\u00e9l wat het is, een VVE, en de kennismaking is hem maar matig bevallen. Singh, naar Sikh-gewoonte met tulband, zit aan de keukentafel en zoekt driftig naar woorden. Soms helpt zijn vrouw Rita (46), soms schakelt hij over op Engels. Op een van de drie bovenverdiepingen \u2013 de Singhs kochten een van de weinige eengezinswoningen met vier verdiepingen \u2013 kijken de kinderen Kanwal, Prabdeep en Angad naar de Engelse televisie. \u2018Ik zeg tegen mijn kinderen: onze voorvaderen komen uit de Punjab, maar jullie zijn h\u00ed\u00e9r geboren, jullie zijn N\u00e9derlandse Sikhs.\u2019 Toch spreken ze thuis vooral Punjabi en Engels.<\/p>\n
Meneer Singh is \u2018huishoudelijk medewerker\u2019 van een groot hotel, zijn vrouw heeft een wasserette. Het Nederlands is een chronisch probleem voor de universitair opgeleide Singhs. \u2018Die taal, h\u00e8. Anders zouden we niet laag blijven werken, want verder hebben wij geen zwakke punten.\u2019 In de twintig jaar dat ze nu in Transvaal wonen, bleven ze ge\u00efsoleerd van de Nederlandse samenleving. Dat ligt ook aan onszelf, zegt Jatinder Singh verontschuldigend. \u2018Wij allochtonen moeten beter laten zien dat we niet hier zijn om schade toe te brengen aan Nederland.\u2019<\/p>\n
Het hielp niet echt dat Sikhs na 11 september wereldwijd \u2013 en ook in Transvaal \u2013 werden verward met de eveneens tulbands dragende Taliban. \u2018Terwijl de moslims tegen mijn kinderen zeggen: jullie verbranden doden, dus jullie zijn ongelovigen, jullie naar de hel.\u2019<\/p>\n
De Haagse Mart is \u2018heel veel voordelig\u2019 en de hindoebasisschool is vlak om de hoek, maar echt blij is Jatinder Singh niet met deze stap in zijn \u2018wooncarri\u00e8re\u2019. \u2018De architect heeft die nissen mooi bedacht, maar nu komt een zwerver elke week plassen en poepen in de nis van het lege buurhuis.\u2019<\/p>\n
Erger is dat Singh zijn oude huis aan de straatstenen niet kwijtraakt. \u2018Dus nu twee huizen, ja. Financieel moeilijk, met de extra kosten.\u2019 Neem de parkeergarage, die hem dertienduizend euro kostte, en die niet werkt. Al was het idee goed, zeker vanwege de vele auto-inbraken in de buurt. \u2018Mijn vraag is: waarom hebben wij politie? Mijn auto is niet \u00e9\u00e9n keer, niet twee keer, misschien vijftig keer opengemaakt. Meestal door junkiemensen. Ik heb een keer zo\u2019n man gepakt, en toen hij in de cel zat, gaf hij me het vingertje.\u2019<\/p>\n
Schoonmaakwoorden<\/p>\n
Schuin tegenover Jatinder Singh woont het gezin van Satnam Singh \u2013 geen familie. Al het meubilair in de woning \u2013 tafel, stoelen, dressoir, bijzettafel, wandmeubel \u2013 is roze en verpakt in beschermend plastic. Aan de muur hangen religieuze taferelen met Sikh-heiligen, uit de stereo klinkt zangerig gepreek. Het is vandaag de geboortedag van Nanek, de eerste goeroe uit het Sikh-geloof.<\/p>\n
Meneer Singh is voor de tweede maal op rij niet aanwezig op het afgesproken tijdstip. Hij kan overuren maken op zijn werk, een boekbinderij, en die kans wil hij niet laten schieten. Echtgenote Sukhjiwan Kaur serveert een kop thee met zes suikerklontjes, en begint druk te bellen. Haar moeder, gisteren overgekomen uit de Punjab, werpt vriendelijke blikken terwijl ze een mand met bonen dopt.<\/p>\n
Even later arriveert Narinder Singh, broer van Sukhjiwan, om namens de familie verhaal te doen. Narinder en Satnam kwamen hier veertien jaar geleden aan uit India. Narinder was daar docent aan een polytechnische universiteit. Nu werkt hij bij het ministerie van Vrom, en zus Sukhjiwan bij Buitenlandse Zaken. Het duurt enige tijd voordat duidelijk wordt dat ze schoonmaakwerk doen in de gebouwen van die ministeries.<\/p>\n
Net als de Singhs aan de overkant van de straat, geeft Narinder Singh toe dat hij en zijn zwager zwaar onder hun kunnen werken. De taal bleek ook voor hen een onoverkomelijke hindernis. \u2018Techniekwoorden zijn moeilijk,\u2019 zegt hij. \u2018Schoonmaakwoorden niet.\u2019 Nu is het vooral belangrijk dat de kinderen goed Nederlands leren en een degelijke opleiding krijgen. \u2018Wij allemaal hard werken voor kind.\u2019<\/p>\n
Ontslag<\/p>\n
De grootste sta in de weg bij al dat harde werken, zo blijkt telkens weer, is de parkeergarage van het Stellenbosch-project. Het leek een aanwinst, in een overvolle buurt met een chronisch gebrek aan parkeerplaatsen: een semi-automatische garage met drie\u00ebnnegentig plaatsen die huizenkopers van Stellenbosch verplicht moeten afnemen. Ook als ze geen auto of zelfs helemaal geen rijbewijs hebben.<\/p>\n
Het idee is dat je auto, nadat je hem hebt geparkeerd, naar boven wordt getransporteerd om ruimte te maken voor een andere. Als je hem weer nodig hebt, zorgt hetzelfde ingenieuze systeem ervoor dat je auto weer voorgaats komt. Helaas is het eerder regel dan uitzondering dat hij dan semi-automatisch vastzit.<\/p>\n
Als Satnam Singh aan het eind van de middag eindelijk arriveert, barst hij onmiddellijk los. Afgelopen week gebeurde het voor de derde keer in een maand tijd. De monteur moet uit Delft komen. Voordat die er \u00fcberhaupt is, is er al een halve werkdag verstreken. Dus moet Singh met de trein naar zijn werk, waarna hij nog een heel stuk moet lopen. \u2018Deze systeem heel slecht,\u2019 zegt hij woedend. \u2018Ik wil gewoon normaal garage.\u2019<\/p>\n
Veel van de buurtbewoners, met banen als schoonmaker, bijvuller van koffie- en snoepautomaten of verpleeghuishulpkok, hebben van hun baas te verstaan gekregen dat het zo niet langer kan. Een enkeling is al met ontslag bedreigd.<\/p>\n
Het is dat mengsel van angst, woede en het eenvoudige gevoel te worden belazerd, dat van de oprichtingsvergadering van de VVE een weinig feestelijke bijeenkomst maakt. De sfeer in het kale zaaltje van het Compaan-complex is gespannen. Vanuit de ernaast gelegen ruimte kijkt een aantal Chinese ouderen nieuwsgierig hoe de Stellenbosch-bewoners \u2013 een stuk of twintig zijn er komen opdagen \u2013 gelaten in hun koffie roeren.<\/p>\n
Marijke Jensma, die de vergadering leidt, lijkt geheel onkundig van de onvrede onder het gezelschap. \u2018Ik ben hier namens jullie,\u2019 zegt ze monter, en ze begint te vertellen dat het vanavond gaat over de hoogte van de maandelijkse bijdrage die de bewoners moeten betalen voor de garage. Dat is tegen het zere been.<\/p>\n
De eigenaren barsten los: \u2018De kosten lopen steeds maar op. Dat is ons niet verteld. Wij zijn gelokt met mooie verhalen, straks kunnen we ons huis niet meer betalen.\u2019<\/p>\n
Jensma, verzoenend: \u2018Wij hebben besloten de eerste vijf jaar het onderhoud te betalen. Dat is een meevaller, zou ik zeggen.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Die garages zijn gemaakt als business; drie\u00ebnnegentig maal dertienduizend euro. Dat is ruim een miljoen!\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018Er zijn bepaalde gevoelens vanuit de verkoop, dat is heel vervelend.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Het is een arme wijk, Transvaal. Als we overal apart voor moeten betalen, hoe moeten we dan eten?\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018Ik wil graag een advies geven, een toelichting op wat belangrijk is.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Wie geeft ons een garantie dat hij werkt? Jij wilt geld van ons hebben, maar wij willen garantie.\u2019<\/p>\n
Jensma tikt op de suikerpot: \u2018Ik zit hier namens jullie en ik heb het gevoel dat jullie allemaal dingen tegen mij zeggen. Ik wil iemand aan het woord laten en ik ben aan het woord.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018De deuren zijn niet beveiligd. En als we naar ons werk gaan kunnen we onze auto niet naar beneden krijgen.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018De storingen die er zijn \u2013 mij bereiken ze niet. Ik zal daar namens de VVE actie op ondernemen.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Alles was hier leeg, niemand wilde hier wonen. Wij zijn geen rijke mensen, hoor.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018Ik vind het belangrijk dat de VVE tot besluiten komt. Als er niet wordt besloten, verpaupert het hier.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Kan ons niet schelen. Steek maar in de fik.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018Goed, ik ga richting degene van wie jullie dit gekocht hebben.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Die kankergarage werkt niet en omdat we die garage hebben kunnen we geen parkeervergunning krijgen. De baas zegt: nog een keer te laat en je bent ontslagen. Wij willen niet werkloos worden.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018En nu is het afgelopen. Ik wil geen kleuterjuf spelen. Ik leid hier de vergadering. We moeten oplossingen bedenken met het oog op de toekomst.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018We willen grotere mensen hier hebben.\u2019<\/p>\n
Jensma herneemt: \u2018Wij hebben de VVE opgericht…\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Wij w\u00edllen dit systeem niet.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018U maakt uw probleem heel helder, met veel emoties. Dat is op zich helemaal niet erg, maar we willen ergens komen vanavond.\u2019<\/p>\n
Er valt een moment stilte. Automonteur Abdelkader Chehlafi verrijkt de discussie met wat technische informatie. \u2018Er zitten te veel relais\u2019tjes in dat systeem, en die gaan altijd kapot. Ik heb er veel mee gewerkt in de bandenbranche. Resetten helpt niet.\u2019<\/p>\n
Daar haakt Jensma op in door een afspraak voor te stellen tussen de makelaar, de monteur en Abdelkader Chehlafi namens de bewoners. Maar dit voorstel vermag de Babylonische spraakverwarring niet te stoppen.<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Het zijn rotte mensen bij jullie. Rassenhaters.\u2019<\/p>\n
Mevrouw Kalidien is de eerste die, giechelend, besluit de vergadering te verlaten. In haar kielzog volgen anderen, onder wie Jatinder Singh en zijn vrouw, zichtbaar ontdaan over zoveel onbeschaafdheid.<\/p>\n
Marijke Jensma zegt dreigend dat de woningco\u00f6peratie een meerderheid vertegenwoordigt \u2013 mede namens de veertig parkeerplaatsen die nog niet verkocht zijn. \u2018Maar we zullen daar nu nog geen gebruik van maken.\u2019<\/p>\n
De eigenaren: \u2018Wij willen garantie! Het is een soort Russische roulette, dat ding.\u2019<\/p>\n
Jensma: \u2018Ik ga nu het voorstel in stemming brengen.\u2019<\/p>\n
En dat doet ze. Maar het blijft doodstil aan de vergadertafel. De enige die haar vinger opsteekt, is Norma Karsowidjojo.<\/p>\n
Jensma, bits: \u2018Okay. Dan staan jullie er alleen voor.\u2019<\/p>\n
De vergadering gaat in verwarring uiteen. Norma Karsowidjojo heeft, dat mag duidelijk zijn, nog heel wat zendingswerk te verrichten. En Marijke Jensma zal haar werkgever moeten gaan vertellen wie er nu eigenlijk w\u00f3nen, in dat kleine, pas opgeleverde nieuwbouwbuurtje in Zuid-Transvaal.<\/p>\n
Spanje<\/p>\n
Omstreeks 2012 moet de extreme makeover van de hele Transvaalbuurt voltooid zijn. Dan zal duidelijk worden of miljardeninvesteringen in achterstandswijken ook zorgen voor een nieuwe samenhang in de oude wijken. Wat de pioniers van Stellenbosch betreft, veel van hen verwachten niet dat ze er tegen die tijd nog zullen wonen. Bij \u2018Frisse Voetjes\u2019 vormt de post inmiddels al stapels op de deurmat. Mevrouw Aroma neemt de telefoon niet meer op. Radha Sewbarnsingh-Jagoe verlangt nu al naar een ander huis, met een echte, dichte keuken. Jatinder en Rita Singh denken dat ze binnen drie jaar zijn vertrokken. \u2018We gaan naar een Vinex. Of misschien naar Almere.\u2019 Sahin Ergul zegt: \u2018Als het zo doorgaat, kan ik het straks niet meer betalen. En dan moeten we er uit.\u2019 Voor Norma Karsowidjojo was de keuze voor Stellenbosch sowieso een tijdelijke. \u2018Over een jaar of zes, zeven heb ik mijn bijdrage wel geleverd, vind je ook niet?\u2019 En Abdelkader Chehlafi overweegt om Nederland helemaal te verlaten. Spanje, dat lijkt hem wel wat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Illegalen, drugs, misdaad: komt de Haagse wijk Transvaal in het nieuws, dan is dat nieuws steevast slecht. Om de verpaupering te bestrijden, wordt de geheel zwarte wijk voor zo\u2019n half miljard euro afgebroken en weer opgebouwd. Doel: minder arme huurders, meer middenklasse. Minder criminaliteit, meer \u2018sociaal cement\u2019. Werkt dat? E\u00e9n buurtje in Transvaal heeft de \u2018extreme makeover\u2019 al achter de rug. Op zoek naar een allochtone burgerij.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-124889","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief), Sander Donkers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124889"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124889\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief), Sander Donkers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}