Gastcolumn<\/p>\n
\u2018We dachten: okay, het is tijd om het Ha\u00eftiaanse volk te helpen, hihi,\u2019 lachte de paramilitaire koppensneller Guy Philippe twee jaar geleden. Zwaaiend met zijn automatische geweer stond hij tussen de puinhopen van de Ha\u00eftiaanse hoofdstad Port-au-Prince. \u2018Als je een dictator afzet en de macht aan het volk geeft, is dat een goed ding, toch?\u2019 De militieleider sloeg zich op de dijen van plezier. Door zijn aderen stroomde \u2018het bloed van Boukman\u2019, zei hij, duidend op de voormalige slavenleider en voodoo-tovenaar die in 1791 een pact met de duivel sloot om de Fransen eruit te gooien. De slachtingen van de doodseskaders van Guy Philippe hadden voor de val gezorgd van de gekozen president Jean-Bertrand Aristide. De voormalige \u2018sloppenwijkpriester\u2019 uit dit verdoemde land van voormalige slaven was net door de Verenigde Staten in een vliegtuig geduwd.<\/p>\n
\u2018Ontvoerd,\u2019 klaagde Aristide eenmaal losgelaten in zijn nieuwe ballingsoord Zuid-Afrika. \u2018In veiligheid gebracht,\u2019 hielden de Amerikanen vol. \u2018Mr. Aristide heeft het er zelf naar gemaakt,\u2019 verklaarde Bush. Wekenlang weigerden de Amerikanen op de smeekbeden van de gekozen president in te gaan en hem te hulp te komen. \u2018Met zijn daden heeft Aristide zijn geschiktheid het land te regeren in twijfel getrokken,\u2019 koos Bush openlijk de kant van de moordende rebellen. Pas toen Aristide was afgevoerd en Ha\u00efti \u00e9\u00e9n uitslaande brand was, dacht Bush: okay, het is tijd om het Ha\u00eftiaanse volk te helpen. Er werden troepen gestuurd en er werd een interimregering onder Amerikaanse auspici\u00ebn gevormd. Twee jaar en drie uitgestelde pogingen later worden de verkiezingen deze week gehouden in het armste land van het westelijk halfrond. Maar tegen welke prijs?<\/p>\n
Washington bepaalt nog steeds wel wie er in de Ha\u00eftiaanse regering mag zitten. Maar de Amerikaanse troepen trokken zich al snel terug. Anders dan in het begin van de vorige eeuw, toen mariniers Ha\u00efti bijna twintig jaar bezet hielden. Nu kampten de troepen van de grootmacht elders op de wereld met de gevolgen van \u2018het afzetten van een dictator\u2019. In Ha\u00efti werd hun plaats ingenomen door een VN-missie van Jordaanse en Braziliaanse blauwhelmen.<\/p>\n
Vorige maand pleegde de Braziliaanse commandant van de missie zelfmoord. \u2018Depressief en vermalen,\u2019 zeiden zijn collega\u2019s. Machteloos tegen het geweld van de straatbendes, de cimi\u00e8res of \u2018schaduwen\u2019 die de gewapende arm van Aristide in de sloppenwijken vormen. Stukgebeukt ook door de druk van de moordcommando\u2019s van Guy Philippe en de aan hem verbonden elite van de interimregering. \u2018De druk van de conservatieve groepen die Aristide ten val hebben gebracht is gigantisch,\u2019 verzuchtte de Braziliaanse ambassadeur in Ha\u00efti nadat zijn vriend de kogel door zijn hoofd had gejaagd. \u2018Ze willen hun privileges tot elke prijs behouden.\u2019<\/p>\n
Ha\u00efti is een land van schaduwen, geesten en voodoo-pacten met de duivel. Ook Aristide sloot een pact met de duivel. Hij bewapende de straatbenden in de sloppenwijken en gaf ze de vrije hand. In 1991 was de geliefde \u2018priester van de armen\u2019 de eerste gekozen president uit de geschiedenis van Ha\u00efti, en ook de eerste van de golf nieuwe linkse presidenten in Latijns-Amerika. Nog geen acht maanden later werd hij afgezet door een militaire coup, geleid door militairen met een opleiding aan de School of the Americas, waar de Verenigde Staten hen had getraind in martelen. Ze bleven drie jaar aan de macht en vermoordden vierduizend Ha\u00eftianen. Vluchtelingen die Florida bereikten, werden door Bush sr. teruggestuurd. In 1994 viel het Amerikaanse leger binnen, met een mandaat van de Verenigde Naties.<\/p>\n
Toen Aristide in 1994 terugkwam, ontbond hij het leger dat nog steeds gedreven werd door de gevreesde Tonton Macoutes of \u2018boemannen\u2019 van de voormalige dictator Baby Doc Duvalier. Maar in een land dat geen enkele ervaring had met democratie en dat geen goed werkend politiekorps of rechtssysteem kent, verwerd de coalitiepartij Lavalas van Aristide tot een clan die zich de Lavalas-familie noemde. De openbare orde werd overgelaten aan benden.<\/p>\n
Dus kwamen de Amerikanen het \u2018Ha\u00eftiaanse volk helpen\u2019. Een frontorganisatie van de Republikeinse Partij, het International Republican Institute (IRI) kreeg van de regering-Bush de opdracht het land bij te staan (Het IRI werd gefinancierd door Usaid, de overheidsinstelling die nu ook hulp betaalt in Irak en Afghanistan). Pas nu is bekend geworden dat deze groep een sturende rol speelde bij de bloedbaden van twee jaar geleden. In plaats van de politieke crisis in Ha\u00efti te sussen, werkte de Amerikaanse missie mee aan de ondergang van Aristide, reconstrueerde de New York Times in een geruchtmakend artikel op 29 januari jongstleden. De krant onthulde hoe de schimmige oppositiegroepen wekenlang door het IRI werden getraind in een hotel, waar \u2018toevallig\u2019 ook doodseskaderleider Guy Philippe logeerde. Een moeizaam tot stand gebrachte bijeenkomst tussen Aristide en de oppositie in de Amerikaanse ambassade werd uiteindelijk geschrapt met het argument: \u2018Het zou een fiasco voor ons Amerikanen kunnen zijn.\u2019<\/p>\n
Zo vermoordden de Verenigde Staten elke kans op een vreedzame oplossing voor Ha\u00efti. Op dit moment is het land er geen centimeter beter aan toe dan toen de Amerikanen Aristide afvoerden. En wat is de uitkomst? Niet de lachende koppensneller Guy Philippe, noch de industrieel Charles-Henri Baker, de blanke kandidaat van de elite, maar opnieuw de geest van de \u2018armenpriester\u2019 zal de verkiezingen op 7 februari winnen. Volgens Amerikaanse peilingen staat Aristide-aanhanger Ren\u00e9 Pr\u00e9val op veertig procent.<\/p>\n
Een pact met duivel of een wrange grap? Opnieuw duizenden doden voor niets gevallen. Opnieuw een land dat er niet democratischer op werd, ondanks de \u2018hulp\u2019 van Amerika en de Verenigde Naties. Soms is het goed dat bij te houden. Ook al gaat het om een land als Ha\u00efti.<\/p>\n
Marjon van Royen is correspondent in Latijns-Amerika.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gastcolumn \u2018We dachten: okay, het is tijd om het Ha\u00eftiaanse volk te helpen, hihi,\u2019 lachte de paramilitaire koppensneller Guy Philippe twee jaar geleden. Zwaaiend met zijn automatische geweer stond hij tussen de puinhopen van de Ha\u00eftiaanse hoofdstad Port-au-Prince. \u2018Als je een dictator afzet en de macht aan het volk geeft, is dat een goed ding, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[2865],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124845"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124845"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124845\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}