Beeldende kunst<\/p>\n
Job Koelewijn maakte zijn beste werk in New York. Ver weg van zijn geboorteplaats Spakenburg, ver weg van de Amsterdamse kunstscene waar hij in een oogwenk wereldberoemd was geworden, moest Koelewijn zijn weg vinden in een stad die niet op hem zat te wachten. In \u00e9\u00e9n schitterende foto bracht hij alle verwachtingen over glamour en roem in New York samen met al zijn onzekerheden. De jongen uit Spakenburg werd een acrobaat die maar n\u00e9t een kaartenhuis van bierglazen in balans hield tussen de doorzichtige wolkenkrabbers van Manhattan.<\/p>\n
Misschien is ontheemding wel een garantie voor kwaliteit (leest u even mee, mevrouw Verdonk?). Voor de Moldavische kunstenaar Lucia Macari (zie Vrij Nederland van vorige week) geldt dat. Het geldt zeker ook voor de in 1970 in Isra\u00ebl geboren Yael Bartana. Bartana woont sinds 2000 in Nederland, toen ze werd toegelaten tot de Rijksakademie in Amsterdam. Ze maakt videofilms \u2013 zoals zovelen \u2013 waarin ze rituelen en gebruiken die in haar vaderland volkomen normaal lijken onder een kritische loep neemt. Bartana\u2019s naam schoot niet als een komeet de lucht in zoals die van Job Koelewijn eens. Ze kreeg langzaam maar zeker bekendheid.<\/p>\n
Eerst was er de video-installatie Trembling Time, in 2001. Ik zag de film in Almere, in De Paviljoens. Voor wie het werk nooit heeft gezien, is het moeilijk na te vertellen wat het effect is van de tot slow-motion afglijdende beelden. Het is Nationale Herdenkingsdag in Isra\u00ebl, de avondspits, een tunnel in Tel-Aviv, sirenes loeien op de achtergrond, auto\u2019s razen voorbij, hun koplampen dompelen de tunnel in een hypnotiserend licht. Dan remmen de auto\u2019s, komen tot stilstand. Mannen, vrouwen, jong, oud, stappen uit, staan zwijgend naast hun auto. Na een paar minuten stapt iedereen weer in en vervolgt zijn weg.<\/p>\n
De film herhaalt zich tot in het oneindige \u2013 nog langzamer, tot stilstand en dan weer verder.<\/p>\n
Als kijker remde je mee, je hartslag vertraagde, je ogen zogen zich vast aan de sprookjesachtig mooie beelden: welk mysterie zorgde ervoor dat je losgezongen raakte van tijd en plaats?<\/p>\n
In het Van Abbemuseum in Eindhoven presenteert directeur Charles Esche vermetel \u2018de drie beste kunstenaars van het begin van de eenentwintigste eeuw\u2019. Volgens Esche zijn dat de Poolse schilder Wilhelm Sasnal, de Roemeense tekenaar Dan Perjovschi \u00e9n Yael Bartana. Bartana is \u2013 ga maar kijken \u2013 met stip de kunstenaar met de meeste kwaliteit. Vier grote video-installaties zijn er van haar te zien. Allevier de werken worden gekenmerkt door dezelfde grote concentratie, een precieze afwisseling tussen totaalshots en details, en een analytische blik waarmee rituelen, gebruiken en gebeurtenissen worden ontleed.<\/p>\n
De mens is de mens een wolf \u2013 en zo niet, dan is hij op zijn minst een wellusteling. Mateloos, meedogenloos, op geld en macht belust, heeft hij geen oog voor schoonheid om zich heen. In Bartana\u2019s wereld wordt er bloedstollend mooi geduwd en gegraaid tijdens de koopjesdagen in willekeurig welk warenhuis (Odds and Ends). In Bartana\u2019s wereld wordt een \u2018day at the races\u2019 in Liverpool (You Could Be Lucky) een narrenschip vol liederlijk tuig zoals Jeroen Bosch schilderde.<\/p>\n
Wild Seeds uit 2005 is haar meest recente en meest politieke werk. Een groepje jongeren komt bijeen in een idyllisch berglandschap. Er wordt een uitzetting van een joodse nederzetting nagespeeld . De ene groep ketent zich vast, de andere groep trekt. Wat begint als spel voor onder de picknick, met gelach en vriendelijk geduw, verandert in een grimmig spektakel. De camera glijdt onaangedaan over bergruggen, grasland, de hemel, zoomt dan in op graaiende handen, T-shirts die scheuren, gezichten die vertrekken van woede. Op een tweede projectiescherm verschijnen witte teksten. \u2018Een jood deporteert geen andere jood.\u2019 \u2018Leve de mens van Isra\u00ebl,\u2019 maar ook: \u2018Soldaat, ik houd van je,\u2019 en: \u2018Wij geven nooit op!\u2019<\/p>\n
Wie wat zegt, blijft onduidelijk \u2013 de uitzetters of de zittenblijvers. Alles schreeuwt en tiert, totdat het rumoer als bij toverslag stopt. IJle muziek weerklinkt. De tijd staat stil \u2013 net als toen in Almere.<\/p>\n
Yael Bartana, Videowerken, Tot en met 30 april, Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven. Di t\/m zo 11-17u, do tot 21u. Inl 040-2381000<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Beeldende kunst Job Koelewijn maakte zijn beste werk in New York. Ver weg van zijn geboorteplaats Spakenburg, ver weg van de Amsterdamse kunstscene waar hij in een oogwenk wereldberoemd was geworden, moest Koelewijn zijn weg vinden in een stad die niet op hem zat te wachten. In \u00e9\u00e9n schitterende foto bracht hij alle verwachtingen over […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Lucette ter Borg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124601"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124601"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124601\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Lucette ter Borg","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}