Turkse realiteit in de Amsterdamse Pijp<\/p>\n
In 1969 kwam Ibrahim na een lange reis uit Midden-Anatoli\u00eb in Nederland aan. In zijn geboortedorp, Yassepinar, was hij gescout door Jonker Fris. Twee werknemers van de Heusdense fabrikant waren, samen met een ambtenaar van Buitenlandse Zaken, naar Turkije afgereisd op zoek naar verse arbeidskrachten. Ibrahim, twee\u00ebndertig toen, bleek goed bruikbaar in de fabriek waar groente en fruit in blik en glas werd gestopt. Eentonig lopendebandwerk waar geen Nederlander meer toe te bewegen was. Hij kreeg een seizoenscontract \u2013 dat was voordeliger voor Jonker Fris. Toen de negen maanden van het contract voorbij waren, vond hij een baantje bij de pakketdienst van Van Gend en Loos en een woning in de Amsterdamse Pijp.<\/p>\n
Vijfentwintig jaar later woonde hij daar nog steeds, met twee vrouwen, drie dochters en een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid \u2013 na een kwarteeuw pakketjes sorteren was Ibrahims rug versleten.<\/p>\n
Fotografe Anne Marie Trovato, dochter van Giuseppe Trovato, een Italiaanse meubelmaker die begin jaren zestig naar Nederland was gekomen, ging in die tijd schuin tegenover de familie van Ibrahim wonen. Ze raakte ge\u00efnteresseerd in haar nieuwe overburen: de vrouw des huizes was anders dan de andere, meest soennitische Turkse vrouwen in de buurt. Die gingen steevast gekleed in grijze jas, zwarte hoofddoek, lange jurk. Het gezin van Ibrahim leek haar eerder zigeunerachtig, met kleurige hoofddoeken die boven de oren om het hoofd werden vastgeknoopt. Anne Marie Trovato sprak Ibrahims vrouw Remziye aan. Dat ging haar gemakkelijk af, vertelt ze: \u2018Ik voel me vanwege mijn achtergrond verwant aan andere \u201cgastarbeiders\u201d. En zij op hun beurt zien al snel dat ik zelf ook geen gemiddelde Nederlander ben \u2013 voor zover zoiets nog bestaat.\u2019 Trovato werd al snel bij de familie thuis uitgenodigd en trof er \u2018een krappe huiskamer, vol bankstellen, vrouwen en kinderen\u2019.<\/p>\n
Turk trouwen<\/p>\n
Ibrahim had in 1971 zijn eerste vrouw Fatma laten overkomen naar De Pijp. Met Fatma kreeg hij geen kinderen. Daar maakten ze eindeloos ruzie over, vertelde Fatma: \u2018Papa boos, veel boos.\u2019<\/p>\n
Toen Fatma\u2019s vruchtbare jaren definitief verstreken waren, besloot Ibrahim om zijn kinderwens voor te leggen aan de befaamde heilige steen in de Turkse plaats Haci Bektas. Hij beloofde Allah bij die gelegenheid om zeven jaar lang ieder jaar een schaap te offeren, in ruil voor nageslacht. Die bede, gecombineerd met enig rondvragen bij familie en vrienden, leverde hem zijn tweede vrouw op. Remziye was al eerder getrouwd geweest, vertelde ze Anne Marie Trovato, maar de haremsituatie waarin ze toen verkeerde, was haar maar matig bevallen. Ze was begonnen als zesde vrouw en kort voordat Ibrahim ten tonele verscheen, was ze gescheiden als nummer tien. Om een andere reden viel het afscheid van Turkije haar w\u00e9l erg zwaar: haar kinderen, twee meisjes en drie jongens, van wie de jongste pas elf maanden was, moest ze achterlaten in ruil voor een nieuw leven als eerste echtgenote in het verre, onbekende Nederland.<\/p>\n
Niet lang nadat Remziye in 1991 in het huis was komen wonen, werd Zeynep (nu 13) geboren, gevolgd door T\u00fclay (11) en G\u00fclay (10). Fotografe Trovato was een paar jaar lang gast, tolk \u2013 ze nam zelfs Turkse les \u2013 en raadgever van het gezin. Ze zag de kinderen opgroeien, logeerde af en toe bij de familie.<\/p>\n
De taalproblemen en het volstrekte onvermogen tot integreren van Ibrahim, Fatma en Remziye maakten het voor Trovato soms moeilijk te bepalen waar haar bemoeienis als fotograaf eindigde en de hulpverlening begon. \u2018Jij zelfde dochter,\u2019 zei Ibrahim wel eens liefdevol tegen haar, om haar te laten weten dat ze als een dochter voor hem was. En hij zinspeelde er bij wijze van grap op dat ze maar eens uitgehuwelijkt moest worden: \u2018Jij Turk trouwen, goed eten. Ik goede Turk jouw in Turkije zoeken.\u2019 Maar daarnaast vroeg hij haar tamelijk dwingend om de formulieren in te vullen van de sociale dienst, het ziekenfonds, de huursubsidie en wat er zoal meer aan ambtelijk en zorgverlenend drukwerk in de brievenbus viel. Trovato: \u2018Ik merkte dat ze verschrikkelijk van het kastje naar de muur werden gestuurd, ik voelde me verplicht ze te helpen. Ik ben nu eenmaal niet in staat om keihard zeggen: ik fotografeer hier, en verder doe ik niets.\u2019<\/p>\n
Kerstboom<\/p>\n
De Alevitische familie is religieus, maar zonder dat daar veel bidden en moskeebezoek aan te pas komt. In december is er wel de kunstkerstboom. Geen teken van ontluikende integratie, bleek tot Trovato\u2019s lichte teleurstelling toen ze er Ibrahim naar vroeg: \u2018Ja, wij \u00f3\u00f3k vieren Jezus. Allemaal profeet geweest.\u2019<\/p>\n
Aan de muur een ingelijste poster van de twaalf imams \u2013 als sji\u2019ietische sekte wachten ook de Alevieten op de terugkeer van de verdwenen twaalfde imam \u2013 en een kleurige landkaart van Turkije. De oudere generatie zet het leven van het Turkse boerendorp zo goed en zo kwaad als het gaat voort in Amsterdam en mist de drive om zich aan te passen, merkte Trovato.<\/p>\n
Ze ging zich in de loop der tijd steeds meer storen aan die ver doorgevoerde apathie. \u2018Ze kijken je aan en ze heffen hun armen… zo is het leven nu eenmaal. Niets wordt opgeruimd, als er iets kapot gaat is het aan Allah of het hem behaagt om het al dan niet te repareren. Heb je honger, dan eet je. De kinderen gaan meestal zonder ontbijt naar school. Gedragsregels ontbreken, de televisie staat continu op vol volume.\u2019<\/p>\n
Maar daar stond ook veel tegenover. De gastvrijheid die de familie haar bood gaf haar het gevoel dat ze thuis was in de rommelige en overvolle woning. En het gezin leek nu eindelijk in evenwicht: de oudste dochter Zeynep ging naar de middelbare school, in een brugklas met havo-vooruitzichten. Dochters G\u00fclay en T\u00fclay zaten op de basisschool in de buurt. Een hoofddoek hoeven de meisjes niet te dragen. \u2018Alleen als zij zelf willen.\u2019 Fatma (69) was min of meer verzoend met haar lot als na twintig jaar huwelijk terzijde geschoven tweede vrouw. En Ibrahim was inmiddels met welverdiend pensioen.<\/p>\n
Maar op een dag vertelde Remziye (46) aan Trovato: \u2018Ik weg, ik illegaal, politie geweest.\u2019<\/p>\n
Ze mocht dan officieus Ibrahims eerste vrouw zijn, en moeder van drie kinderen met een Nederlands paspoort, zelf was ze na twaalf jaar nog altijd illegaal. Oudste dochter Zeynep (\u2018Ik h\u00e1\u00e1t de politie\u2019) was overstuur en Trovato was al net zo verbijsterd. Nadat ze twaalf jaar terug vijf kinderen in Turkije had achtergelaten, zou Remziye nu ook haar drie Amsterdamse dochters vaarwel moeten zeggen. Maar Ibrahim bleek opeens verrassend goed op de hoogte van de folkloristische gebruiken van zijn tweede vaderland. De jongste dochter, G\u00fclay, toonde Trovato een witte sluier: \u2018Mijn moeder gaat dinsdag trouwen.\u2019 Dat bleek inderdaad d\u00e9 oplossing: Ibrahim en Fatma scheidden officieel, Ibrahim trouwde met Remziye, die terugkeerde naar haar Turkse dorp en vervolgens in het kader van gezinshereniging een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd kreeg.<\/p>\n
Tegendraads<\/p>\n
Anne Marie Trovato, oudste dochter van Giuseppe, is van plan om Zeynep, oudste dochter van Ibrahim, de komende tijd fotografisch te blijven volgen. De dochter zal zich, denkt ze, heel anders ontwikkelen dan haar ouders. Zeynep, en haar zusjes T\u00fclay en G\u00fclay hebben vooralsnog bepaald geen last van de lijdzaamheid en de apathie van de voorgaande generatie. Integendeel. Ze zijn tegendraads, schelden hun ouders uit. Ze hebben geen respect voor hen, omdat ze vanwege hun taalachterstand afhankelijk zijn van tolkende kinderen. En dus leggen ze zich ook niet neer bij de autoriteit van andere volwassenen, zoals leraren.<\/p>\n
Aan de andere kant zijn er de tradities van het Turkse platteland, die ook in de Amsterdamse Pijp nog voortleven. Anne Marie Trovato: \u2018Ik kan niet met zekerheid zeggen: deze meiden redden het wel. Zeynep van dertien is op school en thuis soms zo brutaal dat er al toespelingen worden gemaakt op een aanstaande uithuwelijking \u2013 al is daar officieel pas sprake van op haar twintigste. Als haar moeder boos is, zegt ze tegen Zeynep: \u201cIk ga n\u00fa een man voor je zoeken.\u201d\u2019 En Zeynep vertelde laatst trots dat ze al drie dagen met een hoofddoek op naar school was geweest. Een roze, met kraaltjes.\u2019<\/p>\n
Deze fotoreportage is mede dankzij het Fonds Anna Cornelis tot stand gekomen<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Turkse realiteit in de Amsterdamse Pijp In 1969 kwam Ibrahim na een lange reis uit Midden-Anatoli\u00eb in Nederland aan. In zijn geboortedorp, Yassepinar, was hij gescout door Jonker Fris. Twee werknemers van de Heusdense fabrikant waren, samen met een ambtenaar van Buitenlandse Zaken, naar Turkije afgereisd op zoek naar verse arbeidskrachten. Ibrahim, twee\u00ebndertig toen, bleek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief)","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124589"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124589\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief)","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}