Nieuw werk van dichters die optreden in Carr\u00e9<\/p>\n
Op 28 februari 1966 vond in Amsterdam Po\u00ebzie in Carr\u00e9 plaats, de moeder aller po\u00ebziefestivals kunnen we nu wel zeggen. Haast op de kop af veertig jaar later is er komende week, op maandag 27 februari, een remake van dat roemruchte evenement, ook weer in Carr\u00e9, natuurlijk.<\/p>\n
In 1966 was po\u00ebzie op het podium een betrekkelijk nieuw verschijnsel. Dichters lazen tot dan toe nauwelijks in het publiek voor; om ze te leren kennen, moest je naar de boekhandel of de bibliotheek. Maar in de jaren zestig veranderde alles in Nederland: niet alleen de rol van de vrouw, onze collectieve preutsheid, de veilige ideologische nesten van weleer en onze omgang met de regenten, ook de po\u00ebzie en haar presentatie gingen op de schop.<\/p>\n
Veertig jaar later is de dichtkunst allang gewend op straat te lopen, op grote podia, in slam-sessies, met stadsdichters. Po\u00ebzie is te vinden in bushokjes en op vuilniswagens. De Dichter des Vaderlands houdt voor ons het nieuws bij, en iedere stad heeft zijn eigen po\u00ebziefestival. Amsterdam trouwens niet, dat gaf in de jaren daarna het initiatief volledig uit handen, aan grote manifestaties in Rotterdam (Poetry International), Utrecht (Nacht van de Po\u00ebzie), Den Haag (Crossing Border, Winternachten, Dichter aan huis). Met Po\u00ebzie in Carr\u00e9 komt de dichtkunst dus weer (even) terug in de hoofdstad.<\/p>\n
Het oude Po\u00ebzie in Carr\u00e9 is inmiddels legendarisch geworden. Waarom? Omdat een piepjonge Deelder er voor het eerst optrad (met lang haar). Omdat Johnny (van Doorn) the Selfkicker werd weggefloten. Omdat Gerard Reve zijn teksten na voorlezing weggooide. En omdat Roland Holst er nog was, die wist waar zijn publiek aan toe was: \u2018Ik vrees dat ik u enorm moet teleurstellen. Ik ben enorm ouderwets en bovendien ben ik hees.\u2019 Het moet een van de meest vertoonde filmfragmenten uit po\u00ebtisch Nederland zijn.<\/p>\n
In 1966 vond ook het huwelijk tussen Beatrix en Claus plaats met de bijpassende rookbommen. Maatschappelijke onrust lag overal op de loer. Ook de po\u00ebzie was aan verandering toe. De Vijftigers, eigenlijk nog maar net gearriveerd en gecanoniseerd, zagen hoe dichters als K. Schippers, J. Bernlef en Hans Verhagen alweer de jongste reactie in de vorm van het nieuwe realisme voor het voetlicht brachten, terwijl Van Doorn en Deelder het startschot gaven voor de performance-po\u00ebzie. Oud en jong liep door elkaar, net zoals nu. Alleen, er waren geen dichteressen. Niet \u00e9\u00e9n, geen Vasalis, geen Ida Gerhardt, geen Hanny Micha\u00eblis. Dat is nu wel anders: onder de vijfentwintig optredende dichters bevinden zich tien vrouwen.<\/p>\n
Een blik op de deelnemerslijst laat zien dat er nu, net als in 1966, kopstukken ontbreken (toen bijvoorbeeld Lucebert, nu Campert, Kopland en Deelder, dit laatste tot schuimbekkende woede van de po\u00ebzie-inquisiteurs van internetsite Rottend Staal).<\/p>\n
Nog opvallender is dat er haast geen performance-dichters optreden. Wat in 1966 net begon te ontkiemen, wordt veertig jaar later zo te zien met argusogen bekeken. Het lijkt daarmee een sobere heruitgave van 1966 te worden, met hardcore-po\u00ebzie en geen hupse entr\u2019actes van trapezewerkers of zangeressen zonder naam, alleen twee dames die gedichten zullen zingen.<\/p>\n
Een paar overlevers van 1966 zijn er ook dit keer bij: Kouwenaar, Vinkenoog, Hans Verhagen. En er is een bundel, met oude foto\u2019s en nieuwe gedichten, waaruit we hier een keuze voorpubliceren. Plus een dvd met beelden van de Carr\u00e9-avond in 1966.<\/p>\n
Achteraf lijkt het of Po\u00ebzie in Carr\u00e9 1966 een grote omslag in beeld brengt, van het ingetogen gevoel \u2018met een boekje in een hoekje\u2019 naar de levendige voordrachtspraktijk van tegenwoordig. De inleidster van de bloemlezing, Hagar Peeters, vraagt zich af \u2018in hoeverre de politisering van de cultuur en maatschappij anno 2006, onder invloed van 11 september, de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh en de uitwijzingen van Verdonk, gevolgen zal hebben voor de po\u00ebzie die nu in Nederland geschreven wordt\u2019. Van dat alles zie je nog niet veel terug in Meer Po\u00ebzie in Carr\u00e9, 1966 & 2006. Maar zo was het in 1966 ook. Niemand had nog een flauw idee hoe heel anders het later allemaal zou worden. En toch gebeurde het.<\/p>\n
Maria Barnas<\/p>\n
Ik maak dat hij wegkomt<\/p>\n
Feeling unknown<\/p>\n
And you\u2019re all alone<\/p>\n
Flesh and bone<\/p>\n
By the telephone<\/p>\n
Lift up the receiver<\/p>\n
I\u2019ll make you a believer<\/p>\n
Uit: Personal Jesus, Martin L. Gore<\/p>\n
Ik heb de tanden gepoetst. De haren gekamd.<\/p>\n
De bibberende cr\u00e8me met eigenschappen onder de ogen gesmeerd.<\/p>\n
Het andere huis gewenst.<\/p>\n
Ik heb een lang recept uit de krant geknipt<\/p>\n
en wit en blauw onthouden van het nieuwsbericht.<\/p>\n
Ik heb een positieve instelling voor me gezien<\/p>\n
en hoe medische molens draaien.<\/p>\n
Hij was te licht zei zijn moeder.<\/p>\n
Ik vond de knoop maar kreeg de draad niet door het oog<\/p>\n
geregen. Ik heb al een variatie bedacht.<\/p>\n
Ik heb het licht uitgedaan. Geloof me.<\/p>\n
Hij zag god grijnzen in het oog van de naald<\/p>\n
Ingmar Heytze<\/p>\n
Gas<\/p>\n
Hoe vaak heb ik het al beloofd?<\/p>\n
Dit wordt het laatste wat ik schrijf.<\/p>\n
Twintig jaar terug trof mij het lot<\/p>\n
van stumper onder stumpers:<\/p>\n
dichterschap. Mijn god,<\/p>\n
wat heb ik dichters leren haten,<\/p>\n
en mezelf erbij. Geen seconde kan<\/p>\n
je overdoen, maar ik moest zo nodig<\/p>\n
de bomen met mijn gal bevlekken,<\/p>\n
overgevoelig gekweld bezeten.<\/p>\n
Als het daar bij was gebleven,<\/p>\n
soit. Maar ik begon te lezen.<\/p>\n
Vaten bedorven rozenwater sloeg<\/p>\n
ik achterover. De stakkerigste<\/p>\n
strofen staan voor eeuwig<\/p>\n
op mijn harde schijf: Piet Met<\/p>\n
De Korte Lul en Victor Leve Het<\/p>\n
Letterenfonds, Willie de Subsidiepot,<\/p>\n
Herma De Authentica, Truus<\/p>\n
Het Festivalexcuus \u2013<\/p>\n
genoeg, ik kan er niet meer tegen.<\/p>\n
Geef gas: ik pak mijn motorjack.<\/p>\n
Twee keer: ik trek mijn laarzen aan.<\/p>\n
Drie keer: vaarwel, kom op, we gaan,<\/p>\n
bij de po\u00ebet en zijn prullaria vandaan.<\/p>\n
Neeltje Maria Min<\/p>\n
Gezegd dat hij een man was<\/p>\n
Gezegd dat hij een man was<\/p>\n
Hem een geweer gegeven<\/p>\n
Hem een oorlog in gestuurd<\/p>\n
Hem in stukken teruggekregen<\/p>\n
Hem begraven<\/p>\n
Hem betreurd<\/p>\n
Hem een bevrijding onthouden<\/p>\n
Hem danspasjes en dronkenschap<\/p>\n
onthouden<\/p>\n
een loopbaan, pensioen, een hartaanval<\/p>\n
Hem niet langer onthouden<\/p>\n
Hem vergeten<\/p>\n
Hagar Peeters<\/p>\n
Vrijblijvend advies aan de uitgewezene<\/p>\n
Zoals een Romeins leger na een nederlaag<\/p>\n
de terugtocht aanvaardde<\/p>\n
zo is na elk verlies een terugtocht mogelijk.<\/p>\n
Aanvaard die.<\/p>\n
Aanvaard niet het verlies<\/p>\n
maar de terugtocht die erop volgt<\/p>\n
tot in de eigen verschansing,<\/p>\n
het harnas van het lichaam<\/p>\n
tot waar je was<\/p>\n
voor het verlorene volgde<\/p>\n
en kies iets anders.<\/p>\n
Een weg naar Rome.<\/p>\n
Vrouwkje Tuinman<\/p>\n
Jij ziet goed uit vandaag<\/p>\n
De man van de griesmeelpannenkoeken<\/p>\n
zegt iets tegen mij. De man de bakker.<\/p>\n
Ik heb hem niet verstaan verdiept<\/p>\n
in het vooruitzicht van mijn volle maag.<\/p>\n
Veilig vol hij zegt het nogmaals<\/p>\n
en ik schaam me. Je laat niet iemand<\/p>\n
twee keer zeggen jij ziet goed uit.<\/p>\n
Hij zegt ik mooi. Dat verstaan.<\/p>\n
Zou hij weten hij is de eerste die tegen<\/p>\n
mij praat vandaag \u2013 nooit spreken met<\/p>\n
volle mond \u2013 dat het de derde pannenkoek<\/p>\n
is deze week. Hij vraagt of ik getrouwd.<\/p>\n
Hans Verhagen<\/p>\n
Wakkerschrikking<\/p>\n
De eenzame trams van Amsterdam<\/p>\n
(het kreunen & het knarsen van)<\/p>\n
waarin iedereen zich groter voordoet dan<\/p>\n
hij is,<\/p>\n
tevens zich zo klein maakt als maar kan<\/p>\n
Het gieren van de lege wielen, fluitend bijna<\/p>\n
door stokoude bochten, verspreidt vrees;<\/p>\n
wie wakker schrikt herinnert zich allicht<\/p>\n
de nachten van weleer, de jacht op<\/p>\n
mensenvlees<\/p>\n
Kletterend sluiten de kralengordijnen<\/p>\n
Tranen, van de porseleinen zwanenhals<\/p>\n
neerhangend tot ze lossen, zich<\/p>\n
hernemend in breedsprakige fonteinen<\/p>\n
Daarnaar zullen wij niet dorsten<\/p>\n
Het besef van zulke grote, glasheldere<\/p>\n
druppels<\/p>\n
rept zich van sterfbed naar sterfbed<\/p>\n
omdat het daar soms nog een willig oor<\/p>\n
treft<\/p>\n
We zullen in glasheldere druppels<\/p>\n
verdwijnen<\/p>\n
als we daarvan niet te veel vermorsten<\/p>\n
Op 27 februari verschijnt bij uitgeverij Van Gennep \u2018Meer po\u00ebzie in Carr\u00e9. 1966 & 2006, 176 pagina\u2019s, \u20ac 9,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nieuw werk van dichters die optreden in Carr\u00e9 Op 28 februari 1966 vond in Amsterdam Po\u00ebzie in Carr\u00e9 plaats, de moeder aller po\u00ebziefestivals kunnen we nu wel zeggen. Haast op de kop af veertig jaar later is er komende week, op maandag 27 februari, een remake van dat roemruchte evenement, ook weer in Carr\u00e9, natuurlijk. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-124561","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Rob Schouten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124561"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124561\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rob Schouten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}