Theater<\/p>\n
In een cirkel van licht staat graaf Dracula te snuiven. Zijn ogen schitteren vervaarlijk. Zijn glanzende gewaad trilt van daadkracht en energie. Dan stijgt hij op tot hij een meter boven de grond zweeft. Dat kan hij, want hij is een pop. En als de graaf zich omdraait en statig de coulissen in glijdt, zien we hoe zijn menselijke bespeler hem ineengedoken volgt. Alsof de pop hier de macht heeft en de mens slechts zijn slaafse bediende is.<\/p>\n
Het woord \u2018poppentheater\u2019 klinkt als iets liefs voor kinderen. Maar wie het afgelopen weekend het Amsterdamse Bellevue-theater bezocht, trof daar twee avonden een nachtmerrie voor grote mensen. Op het festival Poppen in beweging presenteerden twee van de beste poppenbespelers die Nederland op het ogenblik kent, hun nieuwste producties. Die voorstellingen gaan allebei over Het Kwaad. Het zijn geestige, maar ook sinistere verhalen waarin de mens het in z\u2019n eentje opneemt tegen levensgrote figuren van pluche, rubber en lappen stof.<\/p>\n
Bij Neville Tranter, die met zijn eenmansgezelschap Stuffed Puppet al dertig jaar vanuit Amsterdam opereert, zijn de poppen veelal duistere mensfiguren. Zijn voorstellingen gaan over Frankenstein, over Hitler, over Moli\u00e8re op zijn sterfbed en nu over de vampier Graaf Dracula. De manshoge poppen die hij zelf maakt en bespeelt, zijn zelden aaibaar. Ze hebben uitpuilende ogen, akelig dunne nekken en grote monden vol gouden tanden.<\/p>\n
In Vampyr is zelfs het grootste slachtoffer, het maagdelijke meisje Inge, een onaangenaam ziekelijk wezen. En de helft van de poppenfiguren in dit morsige \u2018camping-sprookje\u2019 bestaat alleen uit een bovenlijf. Tussen al deze halve, slappe en rafelige figuren is Neville Tranter een krachtige verschijning. Hij is altijd naast of achter de poppen te zien. Maakt zich niet onzichtbaar met zwarte kleding, zoals poppenbespelers dat wel doen. Tranter blijft het centrum van zijn zelfgeschapen universum. En toch schept hij er genoegen in om de machtsverhouding tussen pop en mens om te draaien. Handenwringend sluipt hij in Vampyr achter zijn poppen aan. Hij komt ternauwernood in actie als zijn creaties zich aan elkaar vergrijpen. Hij laat zich commanderen, uitschelden en zelfs wegsturen.<\/p>\n
\u2018Laat ons alleen!\u2019 sist de zoon van Dracula tegen Tranter als die in zijn rol van huisbediende wil voorkomen dat de vampierpop te dicht bij de maagdelijke Inge komt. De bespeler haalt zijn hand uit de pop en druipt af. De vampierzoon blijft bewegingloos achter, maar het lijkt alsof hij even niet weet wat hij aanmoet met zijn maagdelijke prooi.<\/p>\n
Ook zonder Tranter blijft het \u2018leven\u2019 in de karaktervolle poppen doorflakkeren. Als de bespeler t\u00f3ch terug komt geslopen om de toenadering tussen vampier en maagd uit te spelen, lijkt het een triomf voor de poppen. Hier zijn grotere krachten aan het werk, daar kan de mens zich maar het beste bij neerleggen.<\/p>\n
\u2018Piss off!\u2019 roept ook in Morgenster de duivelse pop naar zijn bespeler. Dat ligt in dit geval moeilijk, want Eduardo de Paiva Souza bespeelt de pop niet alleen met zijn handen, maar ook met zijn benen.<\/p>\n
Ook deze duivelspop heeft slechts een half lijf, maar hij nestelt zich dieper dan Tranters schepsels in het lichaam van zijn bespeler. Die heeft de rubberen duivel zo aangetrokken, dat zijn eigen dansersbenen door de pop in gebruik zijn.<\/p>\n
De Paiva Souza, die tien jaar geleden als danser naar Nederland kwam, maakt onder de naam Dudo Paiva voorstellingen waarin zelfgemaakte poppen zijn danspartners zijn. In zijn vorige solo Angel was hij een zwerver en zijn partner een bleek, mollig engeltje. In Morgenster is het contrast tussen mens en pop intrigerend klein.<\/p>\n
Paiva speelt z\u00e9lf een duivelse figuur. In een ruimte die vol hangt met Francis Bacon-achtige levenskernen van verwrongen vlees, pulkt hij uit \u00e9\u00e9n zo\u2019n kern zijn rubberen alter ego te voorschijn.<\/p>\n
In een fascinerend spel met tekst, muziek en vooral beweging zien we Paiva worstelen met zijn eigen creatie. Hij koestert het aanvankelijk als een kind, leert het lopen, dansen en vervaarlijk zijn. Al snel is het duivelskind zo sterk dat het zijn bespeler opzij schuift, de mond snoert en zelfs overmeestert in een seksueel getinte worstelpartij. Met zijn elastische lichaam ontstijgt de pop het aardse bestaan.<\/p>\n
Maar tegelijk benadrukt Paiva dat de duivel een afsplitsing is van zijn menselijke zelf. En als hij de pop uiteindelijk afstroopt, weet je dat deze mens in staat is om z\u00f3 weer een nieuwe duivel voor zich te laten dansen.<\/p>\n
\u2018Goddank, een mens!\u2019 verzucht \u00e9\u00e9n van Neville Tranters poppen als hij in het verlaten vampierbos eindelijk iemand tegenkomt. Die iemand is een pervers mannetje dat vrouwen de keel dichtknijpt terwijl hij hen de liefde verklaart. Het geestige, maar ook filosofische antwoord van de pop raakt aan de kern van dit theater. \u2018M\u00e9\u00e9nt u dat nou? Dank u wel!\u2019<\/p>\n
Vampyr, door Stuffed Puppet, Concept, poppen en spel: Neville Tranter. Tekst: Jan Veldman. Regie: Allan Zipson, Tournee t\/m 21 juni, www.stuffedpuppet.nl<\/p>\n
Morgenster, door Duda Paiva, Concept, poppen, spel: Eduardo de Paiva Souza. Regie en tekst: Paul Selwyn Norton, Op 25 februari in De Lieve Vrouw, Amersfoort. Vervolg tournee volgend seizoen, www.kleinespui.nl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Theater In een cirkel van licht staat graaf Dracula te snuiven. Zijn ogen schitteren vervaarlijk. Zijn glanzende gewaad trilt van daadkracht en energie. Dan stijgt hij op tot hij een meter boven de grond zweeft. Dat kan hij, want hij is een pop. En als de graaf zich omdraait en statig de coulissen in glijdt, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Marijn van der Jagt","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124553\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marijn van der Jagt","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}