{"id":124509,"date":"2006-02-25T09:49:00","date_gmt":"2006-02-25T07:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/het-zwarte-gat-van-een-rechtsstaat\/"},"modified":"2006-02-25T09:49:00","modified_gmt":"2006-02-25T07:49:00","slug":"het-zwarte-gat-van-een-rechtsstaat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/het-zwarte-gat-van-een-rechtsstaat\/","title":{"rendered":"Het zwarte gat van een rechtsstaat"},"content":{"rendered":"
\n

Terwijl de VN en de EU pleiten voor de sluiting van Guant\u00e1namo Bay, heeft de Amerikaanse overheid, met behulp van het Congres, het juridische kordon rond het kamp aangetrokken.
Washington betitelt de gevangenen die vastzitten op de Amerikaanse marinebasis Guant\u00e1namo Bay in Cuba als \u2018vijandige strijders\u2019: \u2018Ze zijn opgepakt op het slagveld\u2019, \u2018ze vochten tegen Amerikaanse troepen.\u2019 Is dit waar? Nee.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vijandige strijders<\/h3>\n

Die formele omschrijving is op zijn minst misleidend. Een Amerikaanse hoogleraar analyseerde samen met zijn rechtenstudenten van Seton Hall University de offici\u00eble dossiers van meer dan vijfhonderd vermeende \u2018vijandige strijders\u2019, die zouden zijn opgepakt bij gevechten met Amerikaanse troepen. <\/p>\n

Wat bleek? Slechts een kleine minderheid (zeven procent) was door de Amerikanen gevangengenomen. De rest was gepakt door de Noordelijke Alliantie (elf procent) of door Pakistaanse autoriteiten (zesendertig procent). Van vierenveertig procent was niet bekend hoe ze in Amerikaanse handen waren gevallen. Ze zijn waarschijnlijk door Afghanen verkocht in ruil voor de premie van duizend dollar die de Amerikanen uitloofden voor een Al Qaeda-strijder.<\/p>\n

Washington zegt: \u2018Het zijn gevaarlijke terroristen\u2019, \u2018ze zijn lid van Al Qaeda en de Taliban.\u2019 Is dit waar? Nee. Slechts een kleine minderheid (acht procent) van de gevangenen was Al Qaeda-strijder. Van de rest had veertig procent geen enkele band met Al Qaeda en achttien procent noch met Al Qaeda, noch met de Taliban.<\/p>\n

Het rapport van de rechtenfaculteit van Seton Hall University staat niet op zichzelf. Bijna gelijktijdig publiceerde de National Journal een eigen onderzoek. Het was gebaseerd op een kleiner aantal dossiers, die echter meer informatie bevatten. De conclusie van het weekblad: slechts een kleine tien procent van de gedetineerden was inderdaad een \u2018vijandige strijder\u2019.<\/p>\n

Hoe is het mogelijk dat honderden mannen vastzitten in een detentiekamp op grond van vage beschuldigingen? Is het inderdaad zo eenvoudig om in een rechtsstaat een juridisch vacu\u00fcm te cre\u00ebren? Ja. En dat is misschien het grootste schandaal van Guant\u00e1namo. Het Witte Huis heeft zijn eigen, aan verandering onderhevige, gelegenheidsrecht bedacht en geldig verklaard. Toen president Bush als opperbevelhebber van de strijdkrachten in november 2001 het militaire bevel uitvaardigde tot \u2018detentie, behandeling en berechting van niet-burgers in de oorlog tegen het terrorisme\u2019, deed hij dat in het kader van de nationale noodtoestand, die hij drie dagen na 11 september had uitgevaardigd. Onder deze noodtoestand konden op grote schaal mensen gevangengezet worden. Zij hoefden niet te worden geclassificeerd als krijgsgevangenen, en hadden dus geen recht op de bescherming van de Geneefse conventie. Deze noodverordening bleef de juridische basis toen er in tal van landen \u2018vijandige strijders\u2019 werden opgepakt.<\/p>\n

Washington zegt: \u2018De grote meerderheid van de mannen op Guant\u00e1namo zit vast onder het oorlogsrecht.\u2019 Maar welk recht is dat? De vermeende terroristen vallen niet onder het Amerikaanse burgerlijk strafrecht, noch onder het Amerikaanse militaire recht, maar onder \u2018militaire commissies\u2019, een soort ad-hocrechtbankjes.<\/p>\n

Een vermeende terrorist heeft nu recht op een beetje juridische bijstand, maar de mogelijkheden voor een hoger beroep zijn beperkt. En belastende verklaringen, afgenomen van getuigen die wellicht zijn gemarteld, zijn toelaatbaar. Een ander pikant feit is dat een vonnis niet unaniem hoeft te zijn, tenzij het een doodvonnis is. Inmiddels zijn alle gedetineerden gehoord inzake hun status. Ook die procedure heeft niets gemeen met het Amerikaanse strafrecht of een krijgsraad. De gedetineerde is per definitie schuldig. Hij mag proberen zijn status van \u2018vijandelijke strijder\u2019 aan te vechten, daarin bijgestaan door een \u2018persoonlijke vertegenwoordiger\u2019, een militair, die geen advocaat is. De bewijslast tegen hem mag hij echter niet zien, die is geheim. Dit leidt tot kafka\u00ebske situaties. Volgens de National Journal had een man uit Jemen, na eindeloze, uitputtende verhoren, gezegd: \u2018Okay, ik heb Bin Laden vijf keer gezien: drie keer op Al Jazeera en twee keer op het journaal in Jemen.\u2019 Deze \u2018bekentenis\u2019 kwam in zijn dossier terecht als \u2018de gedetineerde geeft toe dat hij Osama bin Laden kent\u2019.<\/p>\n

In juni 2004 kregen de gedetineerden van Guant\u00e1namo alsnog een voet tussen de deur van het Amerikaanse strafrecht toen het hooggerechtshof hun het zogenaamde habeas corpus-recht gaf, het onvervreemdbare recht om hun gevangenhouding voor een rechter in de VS aan te vechten. Dit recht, ouder dan de Magna Charta, is verankerd in de Amerikaanse grondwet.<\/p>\n

Een juridische wedloop was het gevolg. De regering verzette zich. Honderden advocaten, die pro bono vermeende terroristen op Guant\u00e1namo als cli\u00ebnt aannamen, werden tegengewerkt door het OM en het ministerie van Defensie met vertragingstactieken. Robert Kirsch, een advocaat van een prominent kantoor in Boston die zes Bosni\u00ebrs vertegenwoordigde, zei vorig jaar tegen VN: \u2018Je tegenstander uitputten is een bekende militaire tactiek. De overheid hoopt dat we het zullen opgeven.\u2019 (zie ook www.vn.nl)<\/p>\n

Wat Kirsch en zijn collega\u2019s niet hadden voorzien, was dat de regering ook het Congres voor haar karretje zou weten te spannen. De republikeinse senator Lindsey Graham, vriend van het Witte Huis, diende een wet in om de gedetineerden op Guant\u00e1namo de toegang tot een Amerikaanse rechtbank te verbieden. De Democraten dachten dat ze een compromis hadden gesloten dat het aanvechten van toekomstige habeas corpus-petities zou voorkomen. Maar Graham wist beter. De Democraten waren stomverbaasd toen de overheid nog geen week nadat president Bush zijn handtekening had gezet, naar de rechter stapte om alle habeas corpus-petities van de gedetineerden op Guant\u00e1namo met terugwerkende kracht niet-ontvankelijk te verklaren. De Republikeinen waren hun te slim af geweest.<\/p>\n

\u2018Ik verwacht,\u2019 zegt advocaat Kirsch, \u2018dat de overheid op grond van deze nieuwe wet nu ook ons, advocaten, de toegang tot onze cli\u00ebnten op Guant\u00e1namo zal ontzeggen.\u2019<\/p>\n

Het laatste woord hierover zal bij het hooggerechtshof liggen. Dankzij de nieuwe door Bush benoemde rechters Roberts en Alito heeft het Witte Huis een veel grotere kans dat het hof instemt met de extra macht die de president zich toe-eigent in naam van de oorlog tegen het terrorisme. Daarom zijn de rapporten van de VN, de resoluties van de EU en meningen van Europese politici uiteindelijk zinloos. Alleen Amerikanen kunnen de strijd om de ziel van de Amerikaanse rechtsstaat winnen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Terwijl de VN en de EU pleiten voor de sluiting van Guant\u00e1namo Bay, heeft de Amerikaanse overheid, met behulp van het Congres, het juridische kordon rond het kamp aangetrokken.
\nWashington betitelt de gevangenen die vastzitten op de Amerikaanse marinebasis Guant\u00e1namo Bay in Cuba als \u2018vijandige strijders\u2019: \u2018Ze zijn opgepakt op het slagveld\u2019, \u2018ze vochten tegen Amerikaanse troepen.\u2019 Is dit waar? Nee.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,193,69,2041,493],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Freke Vuijst","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124509"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124509"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124509\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Freke Vuijst","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}