Beeldende kunst<\/p>\n
Het is het makkelijkst om te denken dat afkomst er niets toe doet. Of een kunstenaar of schrijver nu geboren is in een macrobiotische commune in Dresden, een kibboets in Israel of een township in Johannesburg: die Gedanken sind frei en de kunst ook. Dat Les demoiselles d\u2019Avignon een prachtig schilderij is, staat los van Picasso\u2019s liefde voor het stierenvechten. Dat Jean-Jacques Rousseau lyrisch schreef over de opvoeding van de jonge Emile, staat los van het feit dat hij zijn eigen kinderen naar het weeshuis stuurde.<\/p>\n
Nee, ons oordeel over kunst is zuiver en puur en gebaseerd op de intrinsieke waarde van de kunst. Nationaliteit, huidskleur of levensbeschouwing doen er niet toe. Niet voor de kunstenaar, die vrij is zijn onderwerpen te kiezen. Niet voor ons in onze beschouwing naderhand. Alles kan.<\/p>\n
En zo houden we onszelf goed voor de gek. Want dan komt daar ene Tamy Ben-Tor \u2013 jong, barstensvol talent \u00e9n joods. Ben-Tor werd in 1975 geboren in Jeruzalem. Ze volgde een opleiding aan de theaterschool, waar ze zich ontwikkelde tot een groteske performer. Twee jaar geleden vertrok ze naar New York, waar ze aan Columbia University een Master of Fine Arts hoopt te halen.<\/p>\n
In de korte tijd dat Tamy Ben-Tor in New York zit, is ze uitgegroeid tot iets waar karrenvrachten vol kunstenaars van dromen: ze is \u00e9\u00e9n van de shooting stars van de internationale kunstscene. Gegarandeerd, haar naam zal binnenkort opduiken op Biennales, Documenta\u2019s en filmfestivals. Op een groepstentoonstelling bij PS1 vorig jaar gold haar video Women talk about Adolf Hitler als absoluut hoogtepunt. Afgelopen november debuteerde ze officieel bij haar galerie Zach Feuer, met een solotentoonstelling waar ze behalve video\u2019s ook performances deed.<\/p>\n
Dit debuut werd in New York onthaald als groots \u00e9n walgelijk, bijzonder \u00e9n belachelijk, moedig \u00e9n monsterlijk. Sindsdien figureert haar naam in de kolommen van The New York Times, The Village Voice en in gespecialiseerde bladen als Artforum. Zelf debatteert ze op podia samen met coryfee\u00ebn als Barbara Kruger en NY Times-critica Roberta Smith. Wat is er zo bijzonder aan het werk van die jonge, blonde vrouw uit Isra\u00ebl dat ze zulke heftige reacties oproept?<\/p>\n
De eerste die je te binnen schiet als je het werk van Tamy Ben-Tor bekijkt (een verzameling video\u2019s en registraties van performances wordt op verzoek graag toegestuurd door Ben-Tors galerie in New York) is de fotograaf\/filmmaker Cindy Sherman. Sherman, de onvervalste heldin van de gedaanteverwisseling, kreeg in de jaren tachtig en negentig tienduizenden handen op elkaar met foto\u2019s van zichzelf, in steeds wisselende en buitenissigere vermommingen. Vergeleken bij Ben-Tor ziet Sherman, hoewel geboren in 1954, er nu al verstoft en gedateerd uit. Dat zegt iets over Sherman, wier hoogtijdagen samenvielen met het postmodernistische anything goes. Maar het zegt ook iets over Ben-Tor.<\/p>\n
Anders dan Sherman – haar schoolmeisjes, sloddervossen, hysterica\u2019s, diva\u2019s en deernes bleven steriele, lege lichamen – slaagt Ben-Tor er wel in om met iedere gedaanteverwisseling een geloofwaardige, levensechte persoon neer te zetten. Ja, de in lullig groen geruit bloesje gestoken aannemer die in onverstaanbaar Engels lamenteert en gesticuleert over werk en de kosten die daarmee gepaard gaan, kennen we allemaal van de slepende en geldverslindende verbouwingen van onze eigen keuken of badkamer. En ja, de met een zwaar Duits accent sprekende \u2018artist in residence\u2019 die met een bla-bla van jewelste verkondigt dat ze vijf maanden lang he-le-maal geen idee\u00ebn heeft – en wat ga je dan doen? tja, dan ga je de boel maar eens opmeten -; z\u00f3\u2019n \u2018artist\u2019 zijn we allemaal weleens tegengekomen in commissies, op academies, in galeries.<\/p>\n
Het bijzondere van Ben-Tors portretten is dat ongenadig grappig duidelijk wordt waarmee het gros van de mensheid zijn dagen vult: met zichzelf alleen. Alexandra bijvoorbeeld, is een pruillippende nachtpoes, een narcistische diva, die aan de telefoon teksten delibereert als: \u2018If I\u2019m not in a good mood, what good am I to others?\u2019 De krankzinnig smakeloos geklede Isra\u00eblische toeriste kwettert half-verstaanbaar (want wat doet het er toe w\u00e1t het zegt, als het maar pr\u00e1\u00e1t?) over ontbijt en dinner en zwembad. Ben-Tor observeert en speelt perfect na – dank zij de vaardigheden die ze op de toneelschool heeft opgedaan.<\/p>\n
Op diezelfde wijze pakt ze ook haar eigen volk aan. Ze parodieert en persifleert de status van \u2018the chosen ones\u2019, imiteert moeiteloos Russische, Duitse en krom-Engelse tongvallen – en laaft zich en passant aan het grote taboe: het anti-semitisme.<\/p>\n
Ben-Tor poseert als Hitler (niet haar beste rol), als jodeltrio \u2018The Hitler Sisters\u2019 en speelt alle rollen in het magistrale Women talk about Adolf Hitler. De holistische wereldverbeteraar (\u2018healing Hitler\u2019), de hysterische anti-nazi van de J.E.W. Foundation, het domme blondje, de breedbek-docent \u2018gender studies\u2019, de verongelijkte Russische emigr\u00e9e, die baalt omdat niemand haar heeft verteld wie Hitler was – Ben-Tor zet ze onnavolgbaar achter elkaar.<\/p>\n
Ben-Tor is het scherpst als ze de cultus fileertdie er rond de herdenking van de shoah is ontstaan. Ze drukt ons met een lach op Holocaust-clich\u00e9s en Holocaust-kitsch. Ze ontleedt de dictatoriale trekjes van de cultus, de moralistische imperatieven en contrasteert die met doordeweekse lulligheid en desinteresse. Z\u00edj kan het doen. Een Duitser, om maar eens wat te noemen, kan dat nooit.<\/p>\n
Tamy Ben-Tor<\/p>\n
Inlichtingen: Zach Feuer Gallery, 530 West 24th Street, New York<\/p>\n
Tot en met 8 april is werk van Ben-Tor te zien op de tentoonstelling \u2018Neo-Sincerity\u2019 bij Apexart (291 Church Street, New York) , samen met werk van oa Walid Raad, Art Spiegelman en Nancy Spero. Het werk van Tamy Ben-Tor wordt nergens in Nederland tentoongesteld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Beeldende kunst Het is het makkelijkst om te denken dat afkomst er niets toe doet. Of een kunstenaar of schrijver nu geboren is in een macrobiotische commune in Dresden, een kibboets in Israel of een township in Johannesburg: die Gedanken sind frei en de kunst ook. Dat Les demoiselles d\u2019Avignon een prachtig schilderij is, staat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Lucette ter Borg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124365\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Lucette ter Borg","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}