Het vereist een omslag in het kijken. Door de groei van alles \u2013 economie, aantal huizen, aantal auto\u2019s, aantal mensen \u2013 in het verleden, is het bijna niet voor te stellen dat er een periode van krimp voor de deur staat. Sterker: dat die al is begonnen. En toch is dat precies wat Wim Derks van de Universiteit Maastricht met twee coauteurs vaststelt in het rapport Structurele bevolkingsdaling: een urgente nieuwe invalshoek voor beleidsmakers.<\/p>\n
De bevolking van Nederland gaat krimpen.<\/p>\n
Herhaling: de bevolking van Nederland gaat krimpen.<\/p>\n
Dit zijn de feiten. In de twintigste eeuw verviervoudigde de wereldbevolking. Bevol-kingsgroei, dat is normaal. Maar in de eenentwintigste eeuw zal de groei van de wereldbevolking omslaan in krimp (rond 2075 volgens prognoses van de Verenigde Naties). Europa (inclusief Rusland) is het eerste werelddeel waarin de krimp begint, namelijk nu. In Nederland zet de krimp in vanaf 2035 (volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek, zie grafiek). In de provincie Limburg is de krimp begonnen in 2002. Zuid-Limburg begon in 1997 als eerste regio (Corop-gebied noem je dat) te krimpen.<\/p>\n
In de nabije toekomst, binnen drie jaar, zullen ook Drenthe en Zeeland gaan krimpen, als voorlopers van wat vanaf 2035 het gewone Nederlandse beeld zal worden. Derks beschrijft in het rapport hoe lastig het is om deze feiten geaccepteerd te krijgen. \u2018Als het onderwerp ter tafel komt, reageren bestuurders meestal met: \u201cWaarom wist ik dit niet?\u201d Daarna: \u201cKlopt dat wel, ik heb altijd andere cijfers gehad?\u201d Vervolgens: \u201cWat zijn je bronnen en methoden, deugen die wel?\u201d Als dat allemaal is uitgelegd en toegelicht, begint het te dagen dat zich hier een bijzonder verschijnsel voordoet dat hoog op de politieke agenda hoort te staan.\u2019<\/p>\n
De oorzaak van de krimp is de afname van het aantal kinderen dat de gemiddelde vrouw baart. Op wereldschaal is de vruchtbaarheid afgenomen van vijf kinderen per vrouw in 1970 tot 2,5 nu. In Europa is de vruchtbaarheid 1,5, terwijl voor een stabiele bevolkingsomvang 2,1 kinderen per vrouw nodig zijn. In Nederland schommelt de vruchtbaarheid al een jaar of dertig rond de 1,7. Alleen een positief migratiesaldo stelt het moment van krimp in Nederland een beetje uit. Derks stelt de vraag wat we kunnen doen tegen bevolkingskrimp en antwoordt: \u2018Niets of vrijwel niets.\u2019 \u2018Een stimulerend geboortebeleid is zinloos, als er al draagvlak voor zou bestaan. Actieve immigratiepolitiek zal slechts de daling hier en daar afremmen maar nooit het gat dichten.\u2019<\/p>\n
We moeten ermee leren omgaan.<\/p>\n
Hoe ingrijpend dat is, kan worden ge\u00efllustreerd met de daling van de potenti\u00eble beroepsbevolking, Nederlanders in de leeftijd tussen de 15 en 64 jaar. De krimp van de potenti\u00eble beroepsbevolking zet niet in vanaf 2035, maar al vanaf 2011. In dertien van de veertig Corop-gebieden is de krimp zelfs al begonnen.<\/p>\n
De schaarste aan (potenti\u00eble) werknemers heeft een groot aantal gevolgen. Er ontstaat natuurlijk opwaartse druk op de lonen, de participatiegraad zal toenemen, het aantal mensen dat een uitkering nodig heeft om in het levensonderhoud te voorzien, neemt af. Anders gezegd: de potenti\u00eble beroepsbevolking mag dan afnemen, het werkzame deel van de beroepsbevolking kan nog wel even doorstijgen. Dat heeft dan ook plezierige bijeffecten: \u2018Ook zonder specifieke beleidsmaatregelen verdwijnt de momenteel hoge werkloosheid onder allochtone jongeren.\u2019<\/p>\n
Biedt de krapte op de korte termijn dus vooral kansen om mensen aan het werk te krijgen, al vanaf 2012 krimpt volgens Derks het aantal werknemers. Voor volledige werkgelegenheid zijn vanaf dat moment elk jaar minder banen nodig. Derks typeert dat zonder overdrijving als een \u2018revolutionair ge\u00adgeven\u2019.<\/p>\n
De krimp van de bevolking en de zich eerder ontvouwende krimp van de beroepsbevolking hebben ingrijpende gevolgen op allerlei terrein. Bedrijventerreinen bijbouwen? Waarom nog? Files als gevolg van woon-werkverkeer? Die nemen vanzelf af. Woningbouw? Ja, er is nog een inhaalslag te maken. Maar over niet al te lange tijd is het aantal woningen voldoende, en zal er vooral nog discussie zijn over het type \u00adwoningen waaraan behoefte is: minder huizen voor (kinderrijke) gezinnen en meer seniorenwoningen.<\/p>\n
Derks schetst ons een nieuwe wereld. En het meest verbazingwekkende is dat we die nog niet eerder hebben opgemerkt. Want die wereld is niet ver weg, in tijd noch in plaats. We leven er al in, hier en nu.<\/p>\n
Een urgente nieuwe invalshoek voor beleidsmakers is de ondertitel van het rapport. Daar is geen woord van gelogen.<\/p>\n
Grafieken:<\/p>\n
Bevolkingsgroei Nederland slaat om in krimp<\/p>\n
De krimp is lokaal al begonnen<\/p>\n
Bron:<\/p>\n
CBS, Derks<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het vereist een omslag in het kijken. Door de groei van alles \u2013 economie, aantal huizen, aantal auto\u2019s, aantal mensen \u2013 in het verleden, is het bijna niet voor te stellen dat er een periode van krimp voor de deur staat. Sterker: dat die al is begonnen. En toch is dat precies wat Wim Derks […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Frank Kalshoven","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124253"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124253"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124253\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Frank Kalshoven","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}