In de meeste plaatsen waar links gewonnen heeft, lijkt de PvdA de voorkeur te geven aan andere coalitiepartners dan de SP. Gunstige uitzonderingen voor de Socialistische Par\u00adtij zijn Heerlen en Doesburg, waar de SP de grootste is en geen partij om haar heen kan. Ook in Oss, thuisbasis van de familie Marijnissen, zit de SP ondanks een verlies van een paar zetels stevig in het zadel. In Haarlem, Nijmegen, Arnhem, Breda, Eindhoven, Leiden en oude linkse bolwerken als Pekela en Menterwolde lijkt het erop dat de SP in het college komt of blijft. Maar in de grote steden ziet het er voor de partij een stuk slechter uit. In Amsterdam heeft de PvdA al snel te kennen gegeven niet met de SP verder te willen praten. In Utrecht gaat de PvdA verder met VVD en CDA. En in Rotterdam heeft een linkse coalitie zo\u2019n magere meerderheid dat de PvdA de SP naar alle waarschijnlijkheid links laat liggen.<\/p>\n
Ook in een groeiend aantal kleinere plaatsen is de SP bij de coalitievorming aan de kant gezet. Bijvoorbeeld in Alphen aan den Rijn, waar de PvdA liever verder gaat met de oude coalitiegenoten CDA, ChristenUnie en VVD. \u2018Ze zijn meteen weer de achterkamertjes ingedoken,\u2019 zegt SP-lijsttrekker Jo Schriek verbolgen. \u2018Er is geen moment met ons gesproken. Dat voelt alsof je een kleuter bent die niet mee mag spelen.\u2019 Volgens Schriek waren CDA en ChristenUnie nog wel te porren voor een alternatief met de SP in plaats van de VVD, maar stak de PvdA er een stokje voor. En zonder goede reden, vindt Schriek, want de SP was wel tot samenwerken bereid. \u2018We hadden elkaar best kunnen vinden, maar ze willen er gewoon niet aan. De PvdA is door de verkiezingen opeens weer zo\u2019n machtsfactor geworden, dat de oude arrogantie er meteen in sluipt.\u2019<\/p>\n
In Purmerend werd de SP eveneens gepasseerd door de sociaal-democraten. Al een paar dagen na de verkiezingen zei de PvdA vanwege de \u2018bestuurlijke ervaring\u2019 door te willen praten met de VVD, waarmee de SP als nieuwkomer van het podium verdween. \u2018Ze hebben ons gewoon aan de kant gezet, ondanks het feit dat we uit het niets vier zetels hebben gewonnen,\u2019 zegt SP-lijsttrekker Colette Sacco. \u2018Het signaal van de kiezers is overduidelijk: er moet een linkse coalitie komen. Maar daar trekt de PvdA zich niets van aan. Het is weer ouwe jongens krentenbrood. De PvdA heeft lak aan de kiezers.\u2019<\/p>\n
Rare zaak<\/p>\n
De boze reacties in Alphen en Purmerend staan niet op zichzelf: in veel gemeenten voelt de SP zich onheus bejegend door de sociaal-democratische grote broer. \u2018Ik heb net het verslag van de informateur binnen,\u2019 zegt Ingrid Dekker, lijsttrekker van de SP in Delft. \u2018Daaruit blijkt dat de PvdA ons in geen enkel scenario noemt. Ze geven de voorkeur aan een coalitie met GroenLinks, VVD en Stip, de studentenpartij, of met Stadsbelangen. Wij komen er niet in voor. Ik vind dat een rare zaak. We hebben nog geen halfuur met de PvdA gepraat, waarvan nog geen vijf minuten over de inhoud van onze programma\u2019s. Dat was kennelijk al genoeg om ons buitenspel te zetten. De PvdA heeft duidelijk last van koudwatervrees.\u2019<\/p>\n
De PvdA heeft inderdaad wel wat reserves te overwinnen, zegt Jan Hamming, wethouder en lijsttrekker van de PvdA in Tilburg, waar de PvdA w\u00e9l uitgebreid met de SP heeft gesproken. \u2018Ik vind dat je een partij die op zo veel plaatsen gewonnen heeft, een eerlijke kans moet geven. Er wordt binnen de PvdA wel heel snel geroepen dat SP\u2019ers geen bestuurlijke ervaring hebben, maar als je ze geen kans geeft, krijgen ze die ervaring nooit.\u2019 Bovendien, zegt Hamming: in andere steden, zoals Oss en Nijmegen, heeft de SP laten zien dat ze prima kan besturen. \u2018De PvdA zou de koudwatervrees ten opzichte van de SP moeten afwerpen. We moeten niet zo krampachtig zijn. Waar het om gaat, is dat we ons programma zo goed mogelijk kunnen uitvoeren. En als dat kan met de SP: prima.\u2019<\/p>\n
Ook in Tilburg zijn de gesprekken met de SP echter op niets uitgelopen, vanwege een meningsverschil over de herinrichting van het stadscentrum \u00e9n vanwege de categorische weigering van de SP om met het CDA samen te werken.<\/p>\n
Hetzelfde geldt voor Vlissingen, Weert en Schagen, waar de SP naar eigen zeggen \u2018serieus benaderd is\u2019, maar uiteindelijk afviel. \u2018Nadat alle gesprekken waren gevoerd, werd ons verteld dat geen enkele partij een coalitie met de SP ziet zitten,\u2019 zegt Paul Lempens, SP-voorzitter in Weert. \u2018Dat heeft me wel verbaasd. Het is toch vreemd dat de SP als grootste winnaar van de verkiezingen zo wordt uitgesloten.\u2019<\/p>\n
Eisenpakket<\/p>\n
Het mag dan frustrerend zijn voor de SP om op een zijspoor te belanden, geheel zonder reden gebeurt dat niet. In tal van plaatsen legt de SP, gesterkt door de overwinning, een flink eisenpakket op tafel. \u2018Wij gaan niet zomaar aanschuiven\u2019 en \u2018we hebben natuurlijk wel wat ijzers in het vuur\u2019 zijn veelgehoorde kreten. En als er dan eindelijk een gemeente is waar de PvdA w\u00e9l met de SP zegt te willen samenwerken, Middelburg bijvoorbeeld, is het de SP zelf die de boot afhoudt.<\/p>\n
Het voornaamste breekpunt tussen PvdA en SP is de sociale woningbouw. De SP maakt zich sterk voor de bouw van meer goedkope huurwoningen en verzet zich tegen de sloop van oude woningen om koopappartementen te kunnen bouwen. De PvdA wil vooral betaalbare koopwoningen neerzetten om de woonmarkt in beweging te brengen. Dat botst. In Hengelo, Gorinchem en Delft zijn de coalitieonderhandelingen er al snel op stukgelopen. \u2018De sociale woningbouw is het grote struikelblok tussen ons en de PvdA,\u2019 zegt Ingrid Dekker, de Delftse SP-lijsttrekker. \u2018Ik heb meteen na de verkiezingen gezegd dat we daarover moeten praten als we samen in het college zouden willen. Maar dat gesprek is er dus niet eens gekomen.\u2019<\/p>\n
Ook in Purmerend, waar de PvdA haar bedenkingen heeft over het gebrek aan bestuurlijke ervaring van de SP, is de sociale woningbouw een moeilijk onderwerp. \u2018De SP wil hier dat z\u00e9ventig procent van de nieuwbouw uit sociale huurwoningen bestaat,\u2019 zegt PvdA-lijsttrekker Jos Lutz. \u2018Ik bedoel maar. Wij zetten in op veertig procent. Dat is wel zo realistisch.\u2019<\/p>\n
In Amsterdam stelde informateur Eberhard van der Laan in een eerste gespreksronde al vast dat PvdA en SP in maar liefst vier belangrijke kwesties diepgaand van mening verschillen, waaronder de sociale woningbouw. \u2018Er is niet gezegd dat we het daar nooit over eens kunnen worden,\u2019 zegt PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher. \u2018Maar voor ons waren die knelpunten reden om eerst met de andere partijen verder te praten.\u2019<\/p>\n
Oud zeer<\/p>\n
Het inhoudelijke verschil van mening is niet het enige dat overwonnen moet worden, willen PvdA en SP ooit op grote schaal de handen ineenslaan. De felle oppositie die de SP de laatste jaren vooral tegen de PvdA gevoerd heeft, staat een harmonieuze samenwerking in veel gemeenten danig in de weg. \u2018De SP heeft hier wel heel hard tegen de PvdA geageerd,\u2019 zegt Wim Roest, PvdA-lijsttrekker in Alphen aan den Rijn. \u2018Ze hebben daarbij ook echt op de man gespeeld. Er zal heel wat moeten veranderen willen we in de toekomst met de SP kunnen samenwerken.\u2019<\/p>\n
Ook in Groningen kwam vorige week oud zeer naar boven toen SP-lijsttrekker Rosita van Gijlswijk tijdens een raadsvergadering verklaarde dat ze geen zin had \u2018als een hondje achter de PvdA aan te lopen\u2019, waarop PvdA-lijsttrekker Frank de Vries gepikeerd reageerde. \u2018Als je wilt samenwerken aan een betere stad, moet je niet zo hoog van de toren blazen,\u2019 zei hij in de Volkskrant. \u2018Zo groei je niet naar elkaar toe.\u2019<\/p>\n
Bij de coalitiebesprekingen in de gemeenten spelen op de achtergrond bovendien de strategische afwegingen van Wouter Bos, die zich niet op een linkse coalitie wil laten vastleggen. Er is de afgelopen dagen veel over gespeculeerd dat de vorming van linkse colleges in de gemeenten de landelijke steun voor de PvdA bij de kamerverkiezingen volgend jaar ongunstig zou kunnen be\u00efnvloeden. De top van de PvdA houdt de coalitievorming in het land dan ook angstvallig in de gaten, weet Jan Hamming, de Tilburgse PvdA-voorman. \u2018Er is van de partij geen dictaat gekomen om vooral niet over links te gaan, maar ze volgen ons met argusogen. Ik heb Wouter Bos al verschillende keren aan de telefoon gehad.\u2019<\/p>\n
Lodewijk Asscher, de Amsterdamse lijsttrekker, ontkent eveneens dat er directieven komen vanuit Den Haag, maar bevestigt dat de partijleider hoogstpersoonlijk een vinger aan de pols houdt. \u2018Ik spreek Wouter geregeld over de coalitievorming,\u2019 zegt hij. \u2018Ik houd hem op de hoogte. Dat lijkt me wel zo netjes.\u2019<\/p>\n
Bos heeft er alle reden toe een oogje in het zeil te houden, zegt Remine Alberts, lijsttrekker van de SP in Amsterdam, die vorige week aan de kant geschoven werd door de PvdA. \u2018Ik heb eigenlijk wel met de PvdA te doen, want ze staan voor een moeilijke keuze. Kiezen ze voor links, krijgen ze van hun rechtervleugel op hun donder. Kiezen ze te rechts, lopen er aan de linkerkant kiezers weg. Voor hen is dat een groter probleem dan voor ons. Wij komen er wel een keer. Maar voor de PvdA wordt het vanaf nu alleen maar minder, als Wouter Bos niet uitkijkt.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ondanks de grote winst van de SP bij de gemeenteraadsverkiezingen, ziet het ernaar uit dat de partij in veel gemeenten niet op het pluche belandt. Vooral de PvdA houdt de kleine linkse broeder buiten de deur, blijkt uit een rondgang door het land. Op de achtergrond spelen de strategische afwegingen van Wouter Bos.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[2951],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=124033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/124033\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=124033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=124033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=124033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}