De vier pagina\u2019s literatuurlijst waarmee de filosofe en roman\u00adschrijfster Patricia De Martelaere haar boek Tao\u00efsme. De weg om niet te volgen besluit, is een sterk voorbeeld van het paradoxale karakter van deze \u2018filosofie\u2019. Wil je het tao\u00efsme op de juiste manier beoefenen, dan moet je al die boeken juist verre van je houden: ze mogen in geen velden of wegen te zien zijn, want het is de bedoeling dat de leerling-tao\u00efst alles wat hij aan herinneringen, gedachten, gevoelens en verlangens in zich heeft, buitensluit, uitwist, zodat hij, nu geheel leeg zijnde, op een nieuwe manier \u2018vol\u2019 kan lopen. Hij of zij raakt dan niet vol van iets (dat is de westerse manier van vol), maar van niets en alles: \u2018De oosterse leegte is het samenvallen met het Al.\u2019 Het \u2018ego\u2019 bestaat dan niet meer, is weg, is dood, men is ervan bevrijd.<\/p>\n
Patricia De Martelaere is de eerste om toe te geven dat een filosofie als het tao\u00efsme een rijke bron van irritatie kan zijn vanuit westers perspectief. Tenslotte komt het erop neer dat het tao\u00efsme de kunst van het niets doen is. Dat is niet iets waar men in het Westen echt sterk in is. Zitten zitten, daar komt het in het tao\u00efsme op neer, tot zich veranderingen in je voordoen die maken dat je de werkelijkheid gaat zien \u2018zoals zij is\u2019: dat er geen verschil meer is \u2018tussen de kenner en het gekende, de ziener en datgene wat gezien wordt\u2019. Deze bijzondere toestand bereikt men niet zomaar, dat vereist volharding en hard werk, zo luidt de waarschuwing.<\/p>\n
Voor men tot dit harde werk besluit, moet er zich heel wat in iemand afgespeeld hebben. Het is een andere wereld. De Martelaere schrijft dat haar belangstelling voor de \u2018theorie\u2019 van het tao\u00efsme pas ontstond nadat ze een tijd de \u2018innerlijke gevechtskunst\u2019 taijiquan had beoefend. De trage bewegingen die daarbij worden gemaakt, zorgden voor \u2018innerlijke fysieke gewaarwordingen\u2019 die direct verbonden waren met haar gedachten en gevoelens. Net als voor het mediteren en stilzitten, is voor taijiquan wel enig talent en affiniteit nodig: het \u2018leegmaken van het hart-bewustzijn, het ademen vanuit de hielen\u2019 waartoe het moet leiden, blijkt niet iedereen te lukken, hoe ijverig men ook probeert.<\/p>\n
De Martelaere heeft het vooral over de filosofische kanten van het tao\u00efsme. Dat zorgt voor een tamelijk antiseptisch beeld van deze manier van leven: de rituele poespas, de religieuze devotie en de magische kunsten blijven buiten beeld. De aard van de zo belangrijke \u2018energetische stromingen\u2019 blijft duister. Het gaat ook niet of nauwelijks over al die verschillende soorten tao\u00efsme (het magische, divinatorische, ceremoni\u00eble, innerlijke of handelende tao\u00efsme). Het tao\u00efsme mag geen geloof zijn, het is wel een bewerkelijk ritueel en religieus systeem dat iemand die zich erin begeeft van hoofd tot voeten in beslag zal nemen. Bij De Martelaere wordt dat niet zo duidelijk; ze lijkt vooral gefascineerd door de mogelijkheid dat je door de beoefening van het tao\u00efsme alles vanzelf, achteloos, zonder inspanning en mentale storing doet. Ze wil het (westerse) denken overslaan en toch uitkomen waar ze wil zijn: de gewaarwording van volle leegte.<\/p>\n
De Martelaere kan over alles duidelijk en transparant schrijven, dus ook over het tao\u00efsme. Het boek is het gevolg van haar affiniteit met een radicale, uitgebeende manier van denken. In haar romans en essays gaat ze altijd tot de bodem van wat gedacht kan worden, zodat er niets of niet veel overblijft. Ze denkt en redeneert radicaal, waardoor waarheden en illusies vanzelf sneuvelen \u2013 het zijn toch allemaal maar menselijke constructies. Ze redeneert, zoals ze met een zeker pervers genoegen in haar boek Wereldvreemdheid schrijft, tot de \u2018bodemloze leegte die wij wezenlijk zijn\u2019.<\/p>\n
Na veel oefening zorgt het oosterse tao\u00efs\u00adme voor de uiteindelijke opheffing van het verschil tussen de werkelijkheid en degene die de werkelijkheid ondergaat. Dan ontstaat de werkelijkheid \u2018zoals zij is\u2019. Dat is een verhoogde staat van bewustzijn, een mystieke eenwording, een hoger inzicht.<\/p>\n
Het boeiende aan het westerse denken is nu juist het verschil tussen de werkelijkheid en onszelf. De manier om met dat verschil (dat op een of andere manier overbrugd moet worden) om te gaan is er betekenis aan te geven, zodat het geen desperaat en ongeordend geheel is waar we geen vat op hebben. Betekenis geven, vorm geven aan de werkelijkheid, dat is wat we doen als we bewust in het leven staan. Deze betekenisgeving kan heel bevredigend en creatief zijn. En het voorkomt natuurlijk dat men tegenover een \u2018bodemloze leegte\u2019 komt te staan en een aanval van horror vacui krijgt. Betekenis aan de werkelijkheid geven is hard werk, om het in tao\u00efstische termen te zeggen. Maar de uitkomst is dat men de werkelijkheid voor een flink deel zelf maakt, wat er weer toe leidt dat men solide in het leven staat en niet onwetend en zwalkend. De leegte is dan goed gevuld.<\/p>\n
Tao\u00efsme. De weg om niet te volgen is de uitwerking van de laatste essays in Wereldvreemdheid, met name het titel\u00adessay en \u2018Meer licht\u2019. De Martelaere gaat zo nuchter, filosofisch en informatief met deze vreemde materie om dat je je vanzelf gaat interesseren voor wat ze schrijft, maar het blijft wat mij betreft een platonische interesse. Het tao\u00efsme blijft Chinees.<\/p>\n
Patricia de Martelaere, Tao\u00efsme. De weg om niet te volgen, Ambo, 175 pagina\u2019s, \u20ac 16,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De vier pagina\u2019s literatuurlijst waarmee de filosofe en roman\u00adschrijfster Patricia De Martelaere haar boek Tao\u00efsme. De weg om niet te volgen besluit, is een sterk voorbeeld van het paradoxale karakter van deze \u2018filosofie\u2019. Wil je het tao\u00efsme op de juiste manier beoefenen, dan moet je al die boeken juist verre van je houden: ze mogen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/123129"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=123129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/123129\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=123129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=123129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=123129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}