Zanger Stijn van der Loo debuteerde in 2004 als schrijver met de wildenthousiast ontvangen novelle De Galvano. De Volkskrant hoopte dat dit boekje nog maar het begin was en dat er vele, omvangrijkere romans zouden volgen. De Limburger wist het wel zeker: dit was de opmaat tot een grote schrijverscarri\u00e8re. Van der Loo haalde de longlist van de Libris Literatuur Prijs en sleepte de Schrijversprijs der Brabantse Letteren 2005 in de wacht.<\/p>\n
Wie de vaderlandse letteren een beetje volgt, laat staan de Brabantse, weet dat er niet elk jaar een nieuwe Grunberg opstaat. We hoeven maar een blik te werpen op de keurige verhaaltjes in de nieuwste aflevering van het jaarboek Magazijn, dat de tien beste jonge schrijvers van nu presenteert, om te zien dat de Nederlandse literatuur geen woelige zee is die de lezer dreigt te verzwelgen en daarna woest tegen de klippen te gooien. Als zich dan een keer een belofte met bravoure aandient, wordt die al snel als de verlosser binnengehaald. Maar het mooie was: De Galvano was werkelijk een kleinood. Van der Loo toonde zich een meester van de suggestie. Zicht op de driften van de tot voorman opgeklommen fabrieksarbeider Moz bood hij, niet door zijn innerlijke drijfveren uit te spellen, maar door zijn gedrag te tekenen en brokstukjes van zijn achtergrond te geven. Verpletterend was de sc\u00e8ne waarin een commissaris van het bedrijf de \u2018klotejood\u2019 Moz bepotelt, waarop die hem met een koffiekan doodslaat en in een zuurbad gooit. Het kostte de lezer, deze lezer althans, even voordat hij gewaar werd dat hij ten prooi was gevallen aan eenzelfde oerdrift en hij vervaarlijk meedacht.<\/p>\n
Nu is er dan het boek waar velen, als ze niet te kort van memorie zijn, vol verwachting naar uitkeken: Van der Loos tweede, De held Jacob Mulle. De eerste zin klinkt direct als een klaroenstoot: \u2018Wie lelijk is kan altijd nog een held worden.\u2019 En meteen blijft de blik haken aan een van die mooie vergelijkingen waar Van der Loo in uitblinkt: Jacob Mulle, die solliciteert als biologieleraar, krijgt door dat hij de orerende rector tijdens hun gesprek niet lastig moet vallen \u2018met onbenulligheden, zoals bijvoorbeeld mijn sollicitatie, dus ik zat maar wat welwillend te glimlachen. Net de concertzaal, als je per ongeluk te dicht bij de solist bent gaan zitten.\u2019<\/p>\n
Hier niet die netjes geknipte en geschoren zinnetjes waar het Nederlandse proza patent op heeft, maar weelderige metaforiek. Zoals in De Galvano de beelden harmoni\u00aderen met de biotoop waarin het drama zich voltrekt, in dit geval de galvanische industrie (\u2018Comel is net een bad tin, dat plotseling kan overslaan en gaan spatten\u2019), bespeelt Van der Loo in De held Jacob Mulle de registers van de biologie. De klas 1T \u2018draaide en roezemoesde zonder ophouden, een helse drukte, een van virus volgeplante cel\u2019. Wanneer de lerares Engels de kans schoon ziet haar empathische wijsheden te debiteren over hoe de geschiedenis je maakt tot wie je bent, denkt haar collega biologie: \u2018plotseling werd ze actief, als een merel die gaat paren.\u2019<\/p>\n
Zij die als de \u2018Engelsjuf\u2019 met een traumaatje hier, een traumaatje daar het zielenleven van Mulle willen verklaren, hebben genoeg om mee te knutselen. Toen Jacob twaalf was, stuurde moeder Mulle zijn vader het huis uit nadat was uitgekomen dat hij een verhouding met een scholiere had. De gedachte aan zijn vader bezorgde Mulle telkens weer darmkramp. In een huiveringwekkende passage denkt Jacob terug aan het doodsbange ventje dat door zijn klasgenoten op zijn knie\u00ebn werd gedwongen en moest zeggen \u2018Ik ben een strontventje\u2019.<\/p>\n
Zelf doet Mulle de betekenis van dit alles af met ware woorden. \u2018Het zijn die kleine dingen die in een leven wat leed veroorzaken, geen mens heeft er iets mee te maken, de een laat het los en gaat verder, de ander blijft ermee sukkelen, veel verschil maakt het niet.\u2019 Toch is het lastig niet de verbinding te leggen met Mulles visie op zijn pupillen. \u2018Precies de goede leeftijd voor kindsoldaten, die dertienjarigen. Fysiek onstuitbaar en sociaal nog gewetenloos genoeg om iemand achteloos open te kunnen snijden en af te slachten.\u2019 Maar zijn cynische blik breekt open als hij, hoe kan het ook anders, net als zijn vader verliefd wordt op een leerlinge, Helena Schipper.<\/p>\n
In de wijze waarop Van der Loo hun op vele manieren te lezen verhouding tekent, herken je de kracht van de schrijver. Je kunt Mulle zien als iemand die misbruik maakt van de onzekerheid van deze zeventienjarige van wie de moeder op de gesloten afdeling van de Grote Beek is opgenomen. Evengoed is het mogelijk hem af te schilderen als het slachtoffer van zijn eigen jeugd en zijn overtuiging dat hij lelijk is. Maar net zo makkelijk kun je je laten meeslepen door de gedachte dat hun verhouding van een ongepolijste schoonheid is.<\/p>\n
Het enige bezwaar dat tegen dit even vuige als mooie boek is in te brengen, is de voorspelbaarheid waarmee het, net als de mislukte kweekbodems waarover Mulle zich als student boog, zal ontaarden in een woekerende chaos. Dwangmatig voegt alles zich naar wat het motto al leert: de mens verlangt te leven naar zijn droom, maar is gehouden aan zijn natuur. \u2018Het is daarom dat hij zich schaamt.\u2019 Ook Mulle bezwijkt. \u2018Drift twijfelt niet. Zij weet precies wat zij moet doen.\u2019 En ook bij hem de schaamte: \u2018voorgeprogrammeerde sukkel die ik was\u2019. Waar de kracht van Van der Loos proza juist erin schuilt dat het even dubbelzinnig is als het leven zelf \u2013 smerig en schoon tegelijk, onderworpen aan de geschiedenis, maar evengoed in staat zich eraan te ontworstelen\u00a0\u2013 lijkt de vrijheid van de literatuur hier te zwichten voor de dwang van de natuur.<\/p>\n
Stijn van der Loo, De held Jacob Mulle, Querido, 200 pagina\u2019s, \u20ac 15,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zanger Stijn van der Loo debuteerde in 2004 als schrijver met de wildenthousiast ontvangen novelle De Galvano. De Volkskrant hoopte dat dit boekje nog maar het begin was en dat er vele, omvangrijkere romans zouden volgen. De Limburger wist het wel zeker: dit was de opmaat tot een grote schrijverscarri\u00e8re. Van der Loo haalde de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Tomas Vanheste","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/123109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=123109"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/123109\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tomas Vanheste","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=123109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=123109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=123109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}