De vertrekkers 2 \/ Klaas de vries (PvdA)<\/p>\n
\u2018Wat wij vroeger de doodzonde noemden, een minister die de Tweede Kamer onjuist informeert, nou, dat is als aandeel heel wat lager genoteerd geraakt. In de afgelopen vier jaar heb ik allerlei Kamerleden gezien die gewoon als bodyguards voor hun minister liggen, het lijkt soms wel een kordon. Ze zijn niet bereid om als controlerend Kamerlid tegen zo\u2019n minister te zeggen, sorry, wat u doet kan niet. Alles wimpelen ze af. Ik bedoel, er zit altijd wat spanning tussen wat de oppositie wil en wat je ministers van je eigen regeringspartij laat doen en natuurlijk probeer je die dan een beetje te beschermen tegen de stormlopen van de oppositie. Maar zo ongelofelijk protectionistisch als de regeringsfracties zich nu opstellen, heb ik het nog niet meegemaakt.<\/p>\n
Zelfs als minister Verdonk in de Tweede Kamer haar excuses moet maken omdat ze ten onrechte volhield dat er aan Congo geen Nederlandse asielzoekersdocumenten werden verstrekt, zelfs dan zegt het VVD-Kamerlid Arno Visser nog dat er niets aan de hand is. En dan lees ik in Trouw dat mensen als ik volgens hem bezig zijn met een kruistocht tegen de overheid.\u2019<\/p>\n
Klaas de Vries, nog even volksvertegenwoordiger namens de Partij van de Arbeid, was tot 1988 parlementslid. Pas in 2002 keerde hij in de Tweede Kamer terug. In de tussenliggende jaren heeft hij in zo ongeveer alle denkbare uithoeken van het openbaar bestuur leidinggevend gefunctioneerd. Hij was directeur van de Nederlandse Vereniging van Gemeenten, voorzitter van de Sociaal Economische Raad, minister van Binnenlandse Zaken en minister van Sociale Zaken.<\/p>\n
In november verlaat Klaas de Vries de politiek. Maar niet met een gerust hart.<\/p>\n
\u2018De wijze,\u2019 zegt hij, \u2018waarop de Tweede Kamer zijn controlerende functie uitoefent, is er in al die jaren sterk op achteruit gegaan.\u2019 En: \u2018Het politieke debat is ongetwijfeld veel minder geworden dan twintig jaar geleden.\u2019 En met een verwijzing naar het boek van wijlen oud-Kamervoorzitter Anne Vondeling: \u2018De Tweede Kamer is steeds minder leeuw en steeds meer lam geworden.\u2019<\/p>\n
Om kort te gaan: Klaas de Vries vindt dat \u2018het parlement er als parlement niet erg op vooruitgegaan is\u2019. Neem de gebrekkige kennis van zaken bij veel parlementari\u00ebrs over de rechten van het parlement. Vroeger was er geen twijfel over. Als de rechten van het parlement of van een parlementari\u00ebr in het geding waren, dan trok de hele Kamer \u00e9\u00e9n lijn. \u2018Die houding is ongelofelijk veel minder vanzelfsprekend geworden.\u2019 Je ziet het, zegt Klaas de Vries, ook aan de omgang van de Kamer met het eigen reglement van orde. \u2018Er zijn verschrikkelijk weinig collega\u2019s, tot plaatsvervangende Kamervoorzitters aan toe, die daar nog enig benul van hebben.\u2019 Als er iets gebeurt dat in strijd is met het reglement van orde kan elk Kamerlid zich daartegen verzetten. Klaas de Vries: \u2018Ik heb een plaatsvervangend voorzitter meegemaakt die in zo\u2019n geval zei, dat kan u wel vinden, maar de meerderheid denkt er anders over. Waarop ik moest zeggen dat dat reglementair niet van belang is. Grote paniek!\u2019<\/p>\n
Ja, hoe komt het? Dat vraagt Klaas de Vries zich ook af. Het moet, denkt hij, iets te maken hebben met de onervarenheid van zoveel Kamerleden. In de periode 2002-2003 zat niet minder dan vijfenzeventig procent korter dan een jaar in de blauwe stoeltjes. En het moet ook iets te maken hebben met een totaal andere voorbereiding op hun komst naar de Kamer. Vroeger moest je als Kamerlid minstens de gang gemaakt hebben langs het lokale bestuur en de afdeling en je moest in het gewestelijk bestuur zijn opgevallen. Om kort te gaan, je moest je scholing binnen de partij doorlopen hebben. Nu staan er advertenties in de krant: partij zoekt volksvertegenwoordigers. \u2018O,\u2019 denken mensen dan, \u2018lijkt me wel een interessante functie.\u2019<\/p>\n
Tijdens het jongste PvdA-congres schoot Mei Li Vos hem aan, die op deze wijze de achtendertigste en zeer verkiesbare plaats op de kieslijst heeft verworven. Ze vroeg hem of hij een tip voor haar had. \u2018Ja,\u2019 antwoordde Klaas de Vries. \u2018Je moet niet op de ochtend van de dag dat je op de PvdA-kandidatenlijst gekozen wordt in de Volkskrant vertellen dat je op een homo van D66 wilt gaan stemmen.\u2019 De verse Kamerkandidate verontschuldigde zich en zei dat het als grapje bedoeld was. \u2018Goed,\u2019 zei Klaas de Vries, \u2018dan heb ik nog een tip voor je. Maak niet te veel grapjes die anderen niet begrijpen.\u2019 Klaas de Vries: \u2018Ik vond het ook wel weer charmant en interessant en zo, maar op iemand van een andere partij stemmen, sorry, dat ligt een beetje ver weg bij mijn gevoel van identiteit.\u2019<\/p>\n
Hhet heeft, zegt de vertrekkende volksvertegenwoordiger, zeker ook te maken met de \u2018bizar gebrekkige\u2019 ondersteuning van Kamerleden. Als VNG-directeur, als SER-voorzitter en als minister was hij er zeer aan gewend geraakt om medewerkers te vragen: zoek dit eens uit, kijk hier eens naar, hoe zit dat precies in elkaar? \u2018Toen ik in de Kamer kwam, kreeg ik een pijpenlaatje bij wijze van werkkamer, en o ja, er was ook iemand die administratieve diensten voor me zou verrichten. Ik mag me gelukkig prijzen, inmiddels heeft de PvdA me goed bedacht. Ik heb een medewerker die niks anders doet dan asielzaken voor mij bestuderen en ik heb een medewerker die het vreemdelingenrecht scherp in de gaten houdt. Daarnaast heb ik nog een parttime politiek assistent en een parttime secretaresse. Maar als je vraagt, heb je het gevoel dat je voldoende ondersteund wordt, dat je je werk goed kan doen, dan zeg ik, nee. Daarvoor zou ik gemakkelijk tien tot vijftien medewerkers bezig kunnen houden. Alleen al de e-mail. Gisteren heb ik tot twaalf uur \u2019s avonds mijn e-mails beantwoord. Vanmorgen vroeg had ik veertig nieuwe. Per dag zijn het er honderd tot tweehonderd. Alleen al om die fatsoenlijk te beantwoorden, heb je iemand nodig die daar de hele dag mee bezig is.\u2019<\/p>\n
Het gevolg, zegt Klaas de Vries, is dat de Kamer \u2018vrijwel geen geheugen meer heeft en ook geen mogelijkheid om dossiers gedurende langere tijd goed in het vizier te blijven houden\u2019.<\/p>\n
Een ander gevolg is de \u2018ontzettende hoeveelheid vluggertjes\u2019 die veel Kamerleden voor een inbreng aanzien. Klaas de Vries: \u2018Bijdragen waarvan je niet denkt, nou, nou, nou daar zijn uren aan besteed.\u2019 Inderdaad, beaamt hij. Een Kamerdebat krijgt er een ongehoorde mate van voorspelbaarheid door. \u2018Ik kan bijna altijd blind dicteren wat anderen zullen gaan zeggen. Ik denk dat ik bij wijze van spreken alle rollen zou kunnen spelen.\u2019<\/p>\n
Ik zeg dat de Kamervoorzitter Frans Weisglas altijd wat lacherig doet als het over de gebrekkige ondersteuning gaat.<\/p>\n
Klaas de Vries: \u2018Kennelijk is hij nogal tevreden over hoe het gaat. Ik niet. Dat is het verschil.\u2019<\/p>\n
Natuurlijk. Het glas is nooit helemaal leeg. Soms is het halfvol. Soms is het halfleeg. Er gebeuren ook goede dingen. De informatievoorziening door de staf van de Tweede Kamer noemt Klaas de Vries excellent. De ICT is dik in orde. In dit opzicht is het Nederlandse parlement, zegt hij, enorm \u2018fortschrittlich\u2019. En het is waar. Soms wordt er wel degelijk gezamenlijk opgetrokken. Bij enqu\u00eates bijvoorbeeld. Of in het debat rond het paspoort van Ayaan. Klaas de Vries: \u2018Maar ook bij de goede dingen heb je vaak het gevoel, het moet allemaal zo moeizaam bergop. Het parlement zou zoveel beter kunnen. Het zou een zo veel grotere rol kunnen spelen in de samenleving.\u2019<\/p>\n
Je kunt, denkt Klaas de Vries, de afnemende betekenis van de volksvertegenwoordiging niet begrijpen zonder de afnemende betekenis van politieke partijen daarbij te betrekken. In 1998, toen hij als minister voor het eerst na lange tijd weer rechtstreeks met de Tweede Kamer te maken kreeg, zag hij tot zijn verbazing een wereld die in weinig meer leek op de wereld die hij tien jaar daarvoor achter zich had gelaten. In 1988 was, om maar iets te noemen, een motie nog iets heiligs. Daar werd in elke fractie, en zeker in de zijne, op het scherpst van de snede over gediscussieerd. Een motie was de markering van een door de fractie gezamenlijk gedeelde positie.<\/p>\n
In 1998 zag hij woordvoerders, tijdens de plenaire vergadering en zonder enig overleg met hun partijgenoten, in de vergaderzaal op en neer lopen met moties in de hoop dat andere partijen die mee wilden ondertekenen. Die vrijheid van woordvoerders vond hij toen \u2018uitermate verbazingwekkend\u2019. Alsof ze voor zichzelf in de Kamer rondliepen en niet namens een politieke stroming met een eigen identiteit.<\/p>\n
Zo ook met Kamervragen. Als je voor 1988 een Kamervraag wilde stellen, dan had je daarvoor de goedkeuring nodig van je collega\u2019s en de handtekening van de fractiesecretaris. Nu leest een Kamerlid \u2019s ochtends om zeven uur iets in de krant en om acht uur ligt er een vraag bij de griffie.<\/p>\n
Klaas de Vries: \u2018De vluchtigheid van het politieke leven is enorm toegenomen. Het is natuurlijk altijd wel zo geweest dat als er iets in de krant stond, je daar in de Kamer op reageerde. Maar de hyperigheid van nu? Alles staat nu in het teken van de snelle impuls. De partijen zijn veel minder van belang geworden in het sturen van hun woordvoerders. Nieuwe idee\u00ebn worden gelanceerd als waren het kleiduiven.\u2019<\/p>\n
Ik vraag aan Klaas de Vries: Wat heeft u de afgelopen vier jaar het meest in de kamer gemist? Over het antwoord hoeft hij niet lang na te denken. \u2018Het gebrek aan inhoudelijk debat,\u2019 zegt hij. \u2018Ik bedoel het soort debat waarin iedereen bereid is zich in te leven in standpunten die niet de hare of de zijne zijn en er een eer in stelt om op de argumenten van een ander in te gaan. Met Rita Verdonk is zo\u2019n debat niet aan de orde geweest. Als ik haar vroeg: waarom doet u dat nou? Dan zei zij: nou ja, het lijkt me wel goed. En als ik vroeg waarom ze afweek van een officieel advies, dan vertelde ze niet waarom ze dat deed, maar dan zei ze: nou, die vrijheid heb ik.<\/p>\n
Dat was vroeger echt veel en veel serieuzer. Ik heb zelf met Hans van den Broek en met Job de Ruiter en met tal van andere ministers eindeloos gedebatteerd op inhoud. Minister Donner was de uitzondering. Hij vond het altijd de moeite waard om tegenover de gedachten van een ander zijn eigen argumentatie onder woorden te brengen. Bij Verdonk hoef je daar niet op te rekenen. Als ik haar vraag of mensen met kinderen, die ze zonder inkomen op straat zet, soms dakloos van de honger moeten sterven, omdat ze anderen verbiedt om hen te hulp te komen, dan krijg ik daar nooit een antwoord op.\u2019<\/p>\n
En daarmee, vraag ik, komt ze weg bij uw regeringsgezinde collega\u2019s?<\/p>\n
Klaas de Vries: \u2018Argumentatie en de idee, hier staan wij als parlement, die twee wegen naar mijn smaak minder zwaar dan vroeger.\u2019<\/p>\n
Vroeger heeft hij wel eens gezegd dat het parlement een vissenkom is. De buitenwereld tikt op het glas en alle vissen in de kom schieten schichtig heen en weer.<\/p>\n
Dat beeld, zegt hij, daar wil hij wel aan vasthouden.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De namen van de kandidaten die straks in de Tweede Kamer plaats willen nemen zijn bekend. Dus ook de namen van hen die zeker niet op de blauwe stoeltjes terug zullen keren. Daar zijn politieke zwaargewichten onder als Jozias van Aartsen, Lousewies van der Laan, Boris Dittrich en Klaas de Vries. Zij hebben hun stempel op het parlementaire werk gedrukt. Hoe denken zij, aan het einde van hun volksvertegenwoordigende leven, over het parlement? Functioneert het naar behoren? Of draagt het bij aan de kloof tussen kiezer en gekozene? Als tweede in de serie \u2018De vertrekkers\u2019: Klaas de Vries. \u2018Het parlement heeft veel aan invloed en positie verloren.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Gerard van Westerloo","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122625"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=122625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122625\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Gerard van Westerloo","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=122625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=122625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=122625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}