{"id":12261,"date":"2015-03-13T14:08:00","date_gmt":"2015-03-13T12:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/bestaat-er-een-digitaal-proletariaat\/"},"modified":"2015-03-13T14:08:00","modified_gmt":"2015-03-13T12:08:00","slug":"bestaat-er-een-digitaal-proletariaat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/bestaat-er-een-digitaal-proletariaat\/","title":{"rendered":"Bestaat er een digitaal proletariaat?"},"content":{"rendered":"
Internetsceptici als Evgeny Morozov en Bernard Stiegler waarschuwen ervoor dat de wereld volledig gecentreerd wordt rond internet. Er zou een digitaal proletariaat aan het ontstaan zijn dat uitgebuit wordt door Google, Facebook, Apple en Microsoft. De Nederlander Hans Schnitzler voegt zich in hun koor.<\/div>\n
\n

Wanneer ik Ivo Pogorelich Chopin wil zien spelen moet ik op YouTube eerst een advertentie weg klikken. Wanneer ik iets op de website van The New Republic<\/i><\/a> wil lezen dringt ook eerst een advertentie voor. Ik heb daar helemaal geen problemen mee. Wat ik te zien en te lezen krijg is gratis. Er valt dus niets te klagen, integendeel, dat je dit zomaar kunt zien en lezen is al mooi genoeg. De advertentie zie ik nauwelijks. Belaagd door reclame die op mijn individuele smaak is toegespitst word ik niet. Tegen het koor internetsceptici dat lamenteert over de onttovering van de wereld, ben ik geneigd te wijzen op de tover die ons omringt. Hele opera\u2019s, hele toneelstukken, hele symfonie\u00ebn kun je zomaar voor niets zien. <\/p>\n

Dat ik hierdoor tot het \u2018digitale proletariaat\u2019 zou behoren, waag ik dan ook te betwijfelen. Over de zegeningen als gevolg van de technische en digitale omwenteling lees ik nauwelijks iets in Het digitale proletariaat<\/i> van Hans Schnitzler, een essay over de strijd die de gedigitaliseerde mens zou voeren \u2018met de internetelite van grootdatabezitters die de hedendaagse productiemiddelen gemonopoliseerd heeft.\u2019 Natuurlijk moeten de imperialistische neigingen van Google, Apple, Facebook en Amazon tegengegaan worden, maar Schnitzler ziet alleen maar hun negatieve kanten. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Bernard
Bernard Stiegler stelt dat de mens niets van nature kan. Foto Samuel Huron\/CC\/Flickr<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

Schnitzler leunt erg zwaar op de idee\u00ebn van de Franse filosoof Bernard Stiegler. Die heeft de mens een \u2018techniekwezen\u2019 genoemd omdat hij alles wat hij kan moet leren (hij kan niets van nature). Dat daar veel goeds uit voortgekomen is lees je nauwelijks bij Schnitzler. Hij beschouwt internetgebruikers als mensen zonder wil, ten prooi aan de \u2018dataficering\u2019 en \u2018algoritmisering\u2019 van het bestaan. Schnitzler vindt alleen maar negatieve woorden voor de digitalisering en reduceert het aandeel van de gebruikers, en wat ze er allemaal mee doen, tot niets. Dat die door de digitalisering enorm veel werk kunnen verzetten, ontdekkingen kunnen doen, op een effici\u00ebnte manier boeken kunnen schrijven, gebouwen ontwerpen, les kunnen geven, dat behoort niet tot Schnitzlers horizon. Schnitzler heeft geen aandacht voor wat de digitalisering, op dezelfde manier als indertijd de boekdrukkunst, teweeg brengt aan zinvolle activiteit en aan creativiteit. Schnitzler heeft het alleen maar over het spelende, oppervlakkige en consumentistische gebruik van internet. Hij vergeet het gebruik op alle professionele gebieden, van de medische wetenschap tot de architectuur, van de juristerij tot wereld van de uitgeverij. Er ontstaat daardoor een vertekend beeld, alsof de digitalisering alleen maar iets voor de lol is, en uitsluitend wordt gebruikt om te internetten, te e-mailen en te facebooken. En dan nog. Wat kan het voor kwaad?<\/p>\n

Schnitzler schetst ook een onheilspellend beeld van het onderwijs. Dat zou helemaal gekneed worden naar de internetcentristische wetten van Silicon Valley. Alleen maar omdat er scholen zijn die experimenteren met de i-Pad, modelleren de blauwdrukken van het onderwijs \u2018zich geheel en al naar de vloeibare, virtuele realiteit\u2019. En: \u2018Voor de heilsoldaten van het digifundamentalisme is de vestiging van de digitale heilstaat even onvermijdelijk als noodzakelijk en moet het onderwijs hier dienstbaar aan zijn\u2019. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

Er zullen zeker idioten zijn die in een \u2018virtuele biotoop\u2019 willen wonen, maar daar zijn ze dan ook idioten voor<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Schnitzler is een virtuoos in het bedenken van dik aangezette negatieve typeringen voor wat er allemaal mis is: de internetomgeving is een \u2018overvolle leegte\u2019, er wordt van ons een \u2018totale betrokkenheid\u2019 verlangd, we zitten in een \u2018digitale achtbaan\u2019, de technische vooruitgang gaat hand in hand met \u2018dehumanisering\u2019, na de industrialisering van het lichaam in de negentiende eeuw beleven we nu \u2018de industrialisering van de geest\u2019, we zijn in \u2018onze huidige geknechte conditie welwillende systeemslaven\u2019, de \u2018schermmens\u2019 is een \u2018afgestompte gebruiker\u2019. Er mag de vestiging van \u2018het gedataficeerde Silicon Reich<\/i>\u2019 niets in de weg gelegd worden. In de \u2018virtuele biotoop\u2019 heerst een \u2018zachte vorm van tirannie\u2019. Dit is wat men een hyperbolische stijl noemt – daarin wordt flink overdreven.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Er zullen zeker idioten zijn die in een \u2018virtuele biotoop\u2019 willen wonen, maar daar zijn ze dan ook idioten voor. Ook al is het nog maar de vraag hoeveel mensen zich in een virtuele biotoop bevinden, Schnitzler is een voorstander van \u2018periodieke digitale onthouding\u2019, een virtuele vastentijd om je ziel te reinigen. <\/p>\n

Dat de grote internetbedrijven ondertussen de verlangens van mensen proberen te exploiteren, is moeilijk tegen te gaan. Dat is wat firma\u2019s doen. Maar mensen moeten mans genoeg zijn zich daar niets van aan te trekken. Het enige wat voorkomen moet worden, is dat ze alles van je mogen weten. <\/p>\n

Stiegler is wat dit betreft veel minder pessimistisch dan Schnitzler. Voor hem is de digitalisering in gelijke mate een zegen en een ramp, een gif en een medicijn. Wanneer men er in slaagt het gif van het inbreken in de priv\u00e9-sfeer te neutraliseren voorziet Stiegler zelfs een \u2018renaissance van de geest\u2019.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Het digitale proletariaat<\/i> van Hans Schnitzler is uitgegeven door De Bezige Bij. U kunt het boek hier<\/a> bestellen. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Volgens de Nederlandse filosoof Hans Schnitzler maakt het internet van u een ‘welwillende systeemslaaf’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":232022,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-12261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/12261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=12261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/12261\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/232022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=12261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=12261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}