Romanschrijver en scenarist Guillermo Arriaga<\/p>\n
Nooit zouden we tot dezelfde oppervlakkigheid afglijden als de regisseur die zich twee jaar na het uitbrengen van zijn film niet meer exact kon herinneren hoe de hoofdpersonen in zijn film elkaar ontmoetten. Nooit zouden we zo oppervlakkig worden als de schrijver die zich tijdens een optreden vergiste in de namen van de romanfiguren die hij drie jaar tevoren verzonnen had. Nooit, zeiden we tegen elkaar. Afgesproken.<\/p>\n
Wat kan er gebeuren in drie, vier, vijf jaar? Nieuwe boeken, een nieuwe film, een nieuw leven aan de andere kant van de wereld, een nieuw gezin, een noodlottig ongeval. Wie waren we toen? Wie zijn we nu? We hebben ons ontwikkeld, als het goed is; we hebben misschien een andere manier van werken gekregen, we hebben onze opinies bij het grofvuil gezet of bijgesteld. En daarmee is het kunstwerk, de roman, de film van toen waarvan de wereld dacht dat ze als Brancusi\u2019s Eeuwige zuil in ons geheugen geprent zou blijven, een momentopname geworden. Iets wat we toen bedachten, niet nu. Een herinnering.<\/p>\n
Het probleem moet zeker bekend zijn voor Guillermo Arriaga, de Mexicaanse schrijver en scenarist die moment en toeval zo\u2019n cruciaal belang gunt in zijn werk. Arriaga is in Nederland bekend als vaste sidekick van Alejandro Gonzalez I\u00f1\u00e1rittu, regisseur van Amores Perros (uit 2000), 21 Grams (uit 2003) en het onlangs in Cannes bekroonde Babel (2006). I\u00f1\u00e1rittu maakt de beelden bij de scenario\u2019s die Arriaga voor deze films schrijft.<\/p>\n
Minder bekendheid geniet Arriaga als romanschrijver. Uitgeverij Rothschild & Bach hoopt daar nu verandering in te brengen met het uitbrengen van Arriaga\u2019s roman Nachtbuffel die in 1999 in Mexico verscheen. Daarvoor schreef hij overigens nog twee romans. Sinds 1999 ligt de romanproductie stil.<\/p>\n
Tussen 1999 en nu ligt een wereld van van verschil. Zelfs tussen 1999 en 2000, het jaar dat de film Amores Perros uitkwam en genomineerd werd voor een Oscar, gaapt een kloof. Waarin schuilt het verschil? Laten we beginnen met de scenario\u2019s \u2013 want daarmee is Arriaga beroemd geworden.<\/p>\n
Alle scenario\u2019s van Arriaga tot nu toe zijn fragmentarische vertellingen. Drie, vier, vijftien levens worden in een gehaktmolen gedaan en versneden tot duizelingwekkende panorama\u2019s waarbij de chronologie op zijn kop wordt gezet. In Amores Perros en 21 Grams is er in ieder geval nog een eenheid van plaats: respectievelijk Mexico City en een niet nader gedefinieerde stad in de Verenigde Staten. In de nieuwe film Babel vertakken de vertellingen zich over de hele wereld. Als het grillige sporenstelsel van een boschampignon, zo meandert de film van Japan naar Marokko, van Californi\u00eb tot Mexico. Het kleinste toeval, zo leert de kijker, kan een keten van onafwendbare gebeurtenissen in gang zetten.<\/p>\n
In Amores Perros is het een (briljant gefilmd) auto-ongeluk op een kruispunt in Mexico City dat de levens van vechthond Chivo en zijn illegaal gokkende eigenaar Octavio bindt met de door haar man mishandelde Susana, het model Valeria, haar minnaar Daniel en de voormalige leraar Manu die in een huurmoordenaar is veranderd. In korte, fragmentarische en snel gemonteerde sc\u00e8nes ontvouwt zich een verhaal dat draait om het aloude thema van liefde en verraad. In Babel is het de voor de lol afgevuurde kogel door twee straatarme Marokkaanse broertjes die de levens ontwricht van een doofstom Japans meisje wier moeder zojuist zelfmoord heeft gepleegd, een illegaal in Amerika werkende Mexicaanse nanny en een Amerikaans echtpaar in een huwelijkscrisis.<\/p>\n
Zie je de films Amores Perros, 21 Grams en Babel achter elkaar, zoals ik, dan is er verbijstering over de gewelddadige pracht van sommige afzonderlijke beelden (aan stukken gereten honden, sissend mensenbloed op een Japanse bakplaat, een live afgerukte kippenkop), maar ook is er ontroering over het gesukkel en gestuntel van de mens in het algemeen. Zeker in 21 Grams (met Sean Penn in de magnifieke rol van een man die dankzij een ruilhart een tweede leven begint) en in Babel is de scenarioschrijver Arriaga op zoek geweest naar het kleine detail waardoor grote drama\u2019s tot leven komen. De wanhoop van de nanny in Babel die haar oppaskinderen in de woestijn achterlaat om hulp te zoeken, wordt hartverscheurend uitgedrukt in haar machteloos zwikkende enkels en haar in het zand wegzakkende pumps.<\/p>\n
Toch ontstaat er ook irritatie. De hippe montage, de immer fel contrasterende beelden, de razendsnel door elkaar gesneden sc\u00e8nes \u2013 waartoe al die kunstgrepen? Is Arriaga bang om zijn kijker of lezer te vervelen? Is een verhaal van een enkele persoon, van het begin tot het einde verteld, altijd en noodgedwongen saai?<\/p>\n
In zijn roman Nachtbuffel laat Arriaga zien wat zo\u2019n aanpak opleverde in 1999. Want in Nachtbuffel hanteerde Arriaga niet die fragmentarische, versneden stijl. Nachtbuffel is het vanuit de hoofdpersoon Manuel beschreven, hallucinerende verhaal over een driehoeksverhouding tussen twee beste vrienden en een vriendin. Dood, angst en achterdocht liggen overal op de loer, en de lezer wordt over de pagina\u2019s voortgejaagd alsof er een buffel op zijn hielen zit. Staccato is Arriaga\u2019s stijl, als een roffelend hart, maar ook onvolkomen, met weinig variatie in woordgebruik en alinea-opbouw.<\/p>\n
Als de schrijver nu op zijn moest terugkijken, zou hij het, denk ik, anders aanpakken. Zoals in de filmscenario\u2019s. Een nieuwe gefragmenteerde roman, beter geschreven. Net zo: als de schrijver nu een nieuwe film moest maken, zou hij die misschien opzetten als zijn roman, met een kop en een staart, zonder kunstgrepen en met levens die niet per se van tegenstellingen aan elkaar hangen. Want een film of een boek is een momentopname. Toen bedacht, nu een herinnering.<\/p>\n
\u2018Babel\u2019 gaat op 2 november in roulatie in de Nederlandse bioscopen.<\/p>\n
\u2018Nachtbuffel\u2019 is verschenen bij Rothschild & Bach, 264 pagina\u2019s, \u20ac 17,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Guillermo Arriaga schrijft filmscenario\u2019s waar vier, vijf, vijftien levens in een gehaktmolen worden gedaan. Zoals in Amores Perros, 21 Grams en in de nieuwe film Babel. In een roman die hij v\u00f3\u00f3r die scenario\u2019s schreef en die net vertaald is, Nachtbuffel, durft hij het verhaal wel in \u00e9\u00e9n keer uit te vertellen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Lucette ter Borg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=122555"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122555\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Lucette ter Borg","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=122555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=122555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=122555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}