Gedichten van Herman Brood, de bundel E\u00e9n per pagina van Barend Servet, Dolf Jansen met Gedichten om te huilen: po\u00ebzie als bijbaantje. Sommigen, zoals Kees van Kooten en Ischa Meijer, haalden er zelfs de dikke Komrij mee. Hebben we hier te maken met begaafde zondagsdichters of is het gewoon zo dat iedereen het kan? En heeft zo\u2019n bijkomend dichterschap van min of meer bekende Nederlanders ook toegevoegde waarde? Hangt er natuurlijk vanaf.<\/p>\n
Van Alex van Warmerdam, die zich onlangs in bovenstaand rijtje voegde met de bundel Van alle kanten komen ze, kun je zeggen dat hij direct een eigen toon heeft. Dat zegt overigens nog niks, Nel Benschop en Toon Hermans hebben ook een eigen toon. Maar in elk geval gaat hij niet vanzelf op in de grote stroom.<\/p>\n
De maker van licht absurdistische, soms surrealistische films en toneelstukken, blijkt als dichter vooral een eigenzinnige dromer. De titel van zijn bundel klinkt wat hermansiaans, alsof er van alle kanten gevaar zou dreigen, maar wie zich binnen waagt, bespeurt daar weinig van. Het zijn hoogstens herinneringen, rare beelden die de dichter belagen. \u2018Wie dichten wil, mag niet mijmeren,\u2019 beweert een van deze gedichten, maar dat lijkt vooral een waarschuwing aan de dichter zelf. Want Van Warmerdam blijkt hier volop mijmeraar. Neem het eerste gedicht dat direct de toon zet:<\/p>\n
Hij is het<\/p>\n
Kwam om in de melk<\/p>\n
maar dronk het niet<\/p>\n
bewaarde het schroot voor slechte tijden<\/p>\n
als silhouet was hij tevreden<\/p>\n
weggezonken in de delta<\/p>\n
zijn maag vol zilverwater<\/p>\n
met buitelende vissen<\/p>\n
zijn ogen op een spijkergat gewricht<\/p>\n
waarin hij urenlang kon dwalen<\/p>\n
Bedeesd is hij en scherp<\/p>\n
niemand weet dat hij er is<\/p>\n
zijn hersenen is zijn vriend<\/p>\n
morgen staat hij op<\/p>\n
Hier is een bedeesd maar oplettend kind aan het woord, onopgemerkt en nog dromerig, maar binnenkort komt alles eraan. Een gevoel van sluimerende wereldwijsheid bepaalt de hele bundel. \u2018Eenvoudig zwerven is er niet meer bij,\u2019 meldt de dichter teleurgesteld, maar even later ziet hij in een volwassen, gelouterde vrouw toch weer het reine \u2018meisje van de Veluwe\u2019 en herinnert hij zich de kinderspelletjes van weleer \u2018De prins vertrapt de trein die door zijn kamer raast.\u2019<\/p>\n
Nieuw is dat natuurlijk niet, een dichter die zijn kindertijd oproept, Hendrik de Vries deed het, Tonnus Oosterhoff in zijn eerste bundel, Willem Wilmink en Hans Dorrestijn, maar het bijzondere aan Van Warmerdams gedichten is dat ze niks in kaart brengen, in feite niet eens een hunkering uitdrukken, en vooral de raarheid en relatieve onbegrijpelijkheid van de onbedorven onschuld oproepen, het leven als een spel nog, soms paradijs, dan weer duistere Borinage, maar altijd onbezoedeld door ratio en volwassenheid en ver van \u2018het plompe heden\u2019. Steeds wordt de grote, naargeestige wereld ontmaskerd door de wereld van het kind.<\/p>\n
Zelfs in het agressieve en boosaardige \u2018Er is nog niets verloren\u2019 proef je de speelse inzet:<\/p>\n
Ik beplak de ruggen van mijn handen<\/p>\n
met afgeprijsd Molukkershaar<\/p>\n
haal een broodmes langs mijn wang<\/p>\n
en laat in Zuid<\/p>\n
een oor tot bloemkool slaan.<\/p>\n
Ook in \u2018Heinrich, de laatste mens op aarde\u2019, over een soortement zondvloed, overheerst tenslotte het absurdistische element. \u2018Heinrich op een alpentop gekwakt \/ krijgt een breinaald nageworpen \/ en een stoeltje\u2019. Ten einde er met een abortus voor te zorgen dat het leven verder geen doorgang vindt, vult de ervaren lezer aan. Het eind der tijden als bizar toneelstukje.<\/p>\n
Er zit in dit werk iets van de geest van Jan Hanlo en daarmee ook van Peter Pan, het jongetje dat niet volwassen wilde worden. Dit is een wereld waar redelijkheid en logica het afleggen tegen vreemde en dwarse gewaarwordingen: \u2018Ik paai mijn moeder \/ met suiker en gember \/ ze woont in bad \/ als ik maar zorg \/ dat het gas blijft branden.\u2019<\/p>\n
Niet dat Van Warmerdam in \u00e9\u00e9n klap het niveau haalt van die eigenaardige, in zijn onvolgroeidheid fascinerende Hanlo, maar een aantal gedichten komt er in de buurt.<\/p>\n
Het is zo te zien ook niet de po\u00ebtische techniek, de vormvastheid of het uitzonderlijke taalgebruik van Van Warmerdam die deze gedichten hun eigen karakter verlenen. Het is de springerige geest die erachter zit, de merkwaardige beelden die hij kiest, de onverwachte overgangen. Met aangeleerde kunstjes red je het niet, het gaat om originaliteit en persoonlijkheid. En van dat laatste zijn bij deze gelegenheidsdichter ruime hoeveelheden voorradig.<\/p>\n
Een generatie geleden zou deze po\u00ebzie allicht nog als \u2018raar\u2019 en \u2018licht\u2019 terzijde zijn geschoven, maar zo zit het po\u00ebtisch universum allang niet meer in elkaar. Alles kan intussen, vooral ook po\u00ebzie die zich nergens iets van aantrekt.<\/p>\n
Bij al die eigenheid is Van alle kanten komen ze onmiskenbaar ook een filiaal van Van Warmerdams andere werk. Zoals in Abel en Ober onschuld gedrild dient te worden, zo wordt deze po\u00ebzie belaagd door grote-mensen-normen, maar je voelt voortdurend dat ook de dichter Van Warmerdam zich niet laat temmen.<\/p>\n
Alex van Warmerdam, Van alle kanten komen ze, Gedichten, Nieuw Amsterdam, 64 pagina\u2019s, \u20ac 16,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gedichten van Herman Brood, de bundel E\u00e9n per pagina van Barend Servet, Dolf Jansen met Gedichten om te huilen: po\u00ebzie als bijbaantje. Sommigen, zoals Kees van Kooten en Ischa Meijer, haalden er zelfs de dikke Komrij mee. Hebben we hier te maken met begaafde zondagsdichters of is het gewoon zo dat iedereen het kan? En […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-122547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Rob Schouten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=122547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122547\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rob Schouten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=122547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=122547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}