Hirsi Ali\u2019s worsteling met de islam<\/p>\n
‘Ayaan Hirsi Ali, je bent een kleine Voltaire,\u2019 riep columnist Afshin Ellian toen hij haar in november 2001 voor de eerste keer hoorde praten tijdens een debatbijeenkomst in De Balie. Het is typisch Ellian, de man van het grote gebaar. Maar hij heeft achteraf wel een beetje gelijk gekregen. Ayaan Hirsi Ali ontwikkelde zich de laatste jaren inderdaad tot een hedendaagse Voltaire. Twijfelde hij aan God en de katholieke kerk, zij is de strijd aangegaan met zo\u2019n beetje de hele islamitische wereld. Hirsi Ali hoopt dat moslims zich \u2018zullen losmaken van de leerstellingen die overduidelijk tot onwetendheid en onderdrukking leiden\u2019.<\/p>\n
In de Tweede Kamer, op televisie en in ingezonden stukken heeft Hirsi Ali de afgelopen jaren ongezouten haar mening kunnen gegeven. In Mijn vrijheid laat ze zien hoe ze haar persoonlijkheid heeft gevormd en vooral ook hoe ze er toe is gekomen de islam af te zweren.<\/p>\n
Haar familie behoort tot een voorname Somalische clan, Ayaans vader is een belangrijk politicus die in de jaren zeventig en tachtig streed tegen de bloedige dictator Siad Barre. Hirsi Ali ziet hem weinig, hij zit meestal in de gevangenis. Omdat haar vader regelmatig in ballingschap gaat, verhuist het gezin achtereenvolgens naar Saoedi-Arabi\u00eb, Ethiopi\u00eb en Kenia.<\/p>\n
In de eerste driehonderd pagina\u2019s van het boek beschrijft Hirsi Ali voor de eerste keer en detail de verschrikkingen uit haar jeugd. Zij en haar zusje moeten altijd binnenblijven. Omgang met jongens is verboden. Ayaan is de sloof van het gezin. Ze moet als oudste altijd koken, afwassen en zorgen dat het ontbijt klaar is. Ze wordt door haar depressieve moeder aan de lopende band gekneveld en geslagen. Vaak zonder reden. Een koranleraar slaat haar met haar hoofd zo hard tegen de muur dat ze er een schedelbasisfractuur aan over houdt. Haar op sommige punten moderne ouders zijn wel tegen de besnijdenis van hun dochters. Maar ze rekenen buiten Ayaans oma. De beschrijving van de operatie is zo plastisch dat het boek moeilijk te lezen is zonder het af en toe weg te leggen. Als Ayaan een jaar of achttien is, trouwt ze in het geheim met een man die ze aantrekkelijk vindt. De huwelijksnacht wordt een drama. Hevig bloedend eindigt ze in de badkamer.<\/p>\n
De felheid die Hirsi Ali tegenwoordig aan de dag legt, kan niet los worden gezien van al het onrecht dat haar (naar westerse maatstaven) in het verleden is aangedaan. Maar ze schrijft in haar nawoord dat ze niet wil worden weggezet als iemand die \u2018beschadigd\u2019 is omdat ze is besneden of door haar vader is uitgehuwelijkt. \u2018Het blijft een feit dat honderden miljoenen vrouwen in de hele wereld in een gedwongen huwelijk leven en dat er dagelijks zesduizend kleine meisjes worden besneden. Ik weet zeker dat die besnijdenis mijn geestelijke capaciteiten op geen enkele manier heeft aangetast \u2013 ik zou graag worden beoordeeld op de waarde van mijn argumenten. Niet als slachtoffer.\u2019<\/p>\n
Hirsi Ali heeft een lange persoonlijke worsteling met de islam achter de rug. Ze is opgevoed met het idee dat de vrouw is geschapen om de man te dienen en zichzelf totaal weg te cijferen. Tot ver in de jaren negentig dacht ze dat er engelen bestonden die over haar schouder meekeken of ze wel een goede moslim was. Het bestaan van hemel en hel waren voor haar een vanzelfsprekendheid. Maar tegelijkertijd was er altijd die knagende twijfel. Had God het allemaal wel zo bedoeld?<\/p>\n
In het boek komt ze met talloze voorbeelden van de funeste invloed van de islamitische dogma\u2019s op haar eigen leven en op dat van het gezin waar ze in opgroeide. De ongelijkheid van man en vrouw zit haar al van jongs af aan dwars. Als meisje van een jaar of tien vraagt ze haar vader waarom haar broer Mahad naast hem mag zitten bij het bidden en zij en haar moeder en zusje daarachter. \u2018Omdat Allah het wil,\u2019 zegt haar vader. \u2018Maar waarom wil Allah dat? Hij heeft ons ook gemaakt, maar hij trekt Mahad altijd voor.\u2019 Als ze stiekem toch naast haar vader schuift, laat hij haar begaan, maar het hoorde niet.<\/p>\n
Ze beschrijft hoe ze met de familie twee jaar in Saoedi-Arabi\u00eb woont, waar elke vrijdagmiddag mensen onthoofd worden, of handen worden afgehakt. \u2018Je kon vrijdag na het middaggebed naar huis gaan om te lunchen of je kon naar de executies gaan kijken.\u2019 Op de koranschool werd ze door de lichter gekleurde Saoedi\u2019s voor \u2018slaaf\u2019 uitgemaakt. De lerares leerde haar alleen maar hoe ze de koran uit haar hoofd moest leren.<\/p>\n
Racisme en antisemitisme zijn onderdeel van het dagelijks leven. Joden krijgen altijd en overal de schuld van. Airconditioner kapot? De schuld van de joden. Ayaans moeder vindt het vreselijke om in \u2018christelijke\u2019 landen als Kenia en Ethiopi\u00eb te wonen. Christenen zijn per definitie vies, dom en gevaarlijk.<\/p>\n
In 1981 verlaat Ayaans vader definitief het gezin. Hij neemt een nieuwe vrouw en begint een volgend leven in Ethiopi\u00eb. Ayaan houdt zichzelf voor dat dit haar nooit zal gebeuren. \u2018Mijn moeder had zo weinig zeggenschap over haar leven dat ze het niet eens had geweten toen haar man was hertrouwd. Ik kookte inwendig als ik daaraan dacht.\u2019<\/p>\n
Hirsi Ali zelf wilde toen nog een goede moslim te zijn. \u2018Ik probeerde mijn geest het zwijgen op te leggen tot die een simpel werktuig voor Allahs wil en de woorden in de koran was. Maar mijn geest leek vastbesloten van het rechte pad af te wijken.\u2019 Ze leest westerse romans en ziet hoe het ook anders kan: mannen en vrouwen zijn gelijk, er bestaat echte liefde, en er zijn jonge mensen die hun ouders weerstaan.<\/p>\n
De westerse romans, de afwezigheid van haar vader, het lijden van haar moeder, het feit dat ze in een niet-moslimland woonde en in aanraking kwam met christenen en hindoes, het maakte allemaal dat de \u2018bescheiden kiemen van verzet wortel hadden geschoten\u2019.<\/p>\n
Maar voordat ze definitief afscheid nam van de islam maakte Hirsi Ali eerst nog een omweg via het fundamentalisme. Ze beschrijft hoe in haar buurt in Nairobi een radicale preker verschijnt die de jongeren in zijn greep krijgt. Hij wordt betaald met oliedollars en is lid van de moslimbroederschap. Hirsi Ali valt niet voor zijn schreeuwpartijen. Zij kiest voor een meer intellectualistisch groepje studenten dat regelmatig bij elkaar komt om over de islam te praten. Ze gaat lange gewaden dragen en probeert zo vroom mogelijk te leven. Maar als ze tijdens een bijeenkomst vraagt waarom mannen zich nooit moeten bedekken, omdat vrouwen ook wel eens begeerte zouden kunnen voelen naar mannenlijven, barst iedereen in de kamer in lachen uit. \u2018Ik kon onmogelijk doorgaan,\u2019 schrijft ze, en ze ging nooit meer terug naar het discussiegroepje.<\/p>\n
Hirsi Ali belandt in een geloofscrisis. Ze raakt in paniek bij het idee dat ze met een Somalische man moet trouwen en de rest van haar leven moet sloven zonder kans op ontplooiing. Als haar vader aankondigt dat ze moet trouwen met een Somali\u00ebr die in Canada woont, verzet ze zich hevig. Maar niets helpt. Op weg naar Canada moet ze overstappen in Duitsland. Ze verblijft bij familieleden, maar loopt weg. Op 24 juli 1992 (voor Hirsi Ali nog altijd een speciale dag) pakt ze de trein naar Nederland en vraagt asiel aan. Er wordt een grote zoektocht naar haar op touw gezet, maar ze volhardt in haar weigering te trouwen. Haar vader verstoot haar.<\/p>\n
Bij haar asielaanvraag loog Ayaan Hirsi Ali \u2013 het is algemeen bekend \u2013 over haar naam en geboortejaar. Ook vertelde ze dat ze rechtstreeks uit Somali\u00eb kwam in plaats van uit het veiliger Kenia. \u2018Ik ben er niet trots op,\u2019 schrijft ze, \u2018maar om in Nederland te komen, heb ik niet het hele verhaal verteld.\u2019 Wie het boek leest, begrijpt dat dit uit puur lijfsbehoud was.<\/p>\n
In Nederland vindt Hirsi Ali de vrijheid. Ze krijgt een A-status, leert in hoog tempo Nederlands, wordt tolk-vertaler, gaat politicologie studeren in Leiden en leest over de scheiding van kerk en staat en andere idee\u00ebn van de grote denkers van de Verlichting. Na de aanslagen op 11 september komt Ayaan steeds meer tot overtuiging dat de islam onontkoombaar leidt tot een totalitair systeem en dat een hervorming, een verlichting noodzakelijk was. Op een avond stond ze tijdens een vakantie voor de spiegel in een Grieks hotel. Ze zei tegen ze zichzelf: ik geloof niet in God. En ze voelde zich opgelucht.<\/p>\n
In de laatste hoofdstukken schrijft Hirsi Ali uitgebreid over haar onderduik in de Verenigde Staten na de moord op Theo van Gogh. Ze zit wekenlang met haar bewakers in een aftands motel op een fabrieksterrein helemaal afgesloten van de buitenwereld en heeft niet eens telefoon of internet tot haar beschikking. Afshin Ellian en schrijver Leon de Winter (zij zijn goed bevriend met Hirsi Ali) suggereerden onlangs in de Volkskrant dat het voormalige Kamerlid met opzet werd afgezonderd, om te voorkomen dat door haar toespraken of emotionele uitbarstingen de gemoederen in Nederland nog verder zouden oplopen. Tot nu toe is hiervoor geen tastbaar bewijs geleverd, maar het lijdt geen twijfel dat het kabinet Balkenende niet altijd even elegant met haar is omgesprongen.<\/p>\n
Wie Ayaan in het boek overigens spaart, is voormalige vriendin Rita Verdonk. Toen bleek dat Hirsi Ali gelogen had, was de minister van Vreemdelingenzaken er immers als de kippen bij om (\u2018regels zijn regels\u2019) haar partijgenoot het Nederlanderschap te ontnemen. Terwijl Hirsi Ali Verdonk op televisie uitmaakte voor iemand die \u2018gevaarlijk was\u2019 laat ze dat in het boek achterwege.<\/p>\n
Wat ook opvalt, is dat Hirsi Ali een ereplaatsje inruimt voor de Amsterdamse burgemeester Job Cohen, die ze vaak uitmaakte voor slappeling en als te lief voor moslims. Nu gaat hij de geschiedenis in als iemand die de leider had moeten zijn van de PvdA en \u2018een heldere denker met overwicht\u2019. Hirsi Ali: \u2018Ik voelde me een beetje beschaamd dat ik hem in een artikel had uitgefoeterd.\u2019<\/p>\n
De voormalig vrome Hirsi Ali ging de afgelopen jaren nogal te keer. Ze noemde Mohammed een kinderverkrachter, een tiran en een perverse man. Ook maakte ze de fout te zeggen dat in alle islamitische culturen vrouwenbesnijdenis voorkwam, waarmee ze de hele Marokkaanse gemeenschap op de kast jaagde. In Mijn vrijheid komt Hirsi Ali gelukkig niet met nog ruigere provocaties. Dat hoeft ook niet. Haar eigen verhaal is overtuigend genoeg om aan te tonen dat er iets grondig mis is met bepaalde islamitische denkbeelden. De grote vraag is hoe dat kan worden veranderd, hoe er een nieuwe islam kan worden ontwikkeld. Hirsi Ali pleit ervoor dat degenen die met de islam zijn groot gebracht net als zij \u2018de vreselijke werkelijkheid onder ogen zien\u2019. Alleen dan \u2018kunnen we ons lot veranderen\u2019. Aan het einde van het boek is Hirsi Ali optimistisch. Volgens haar hoeft een islamitische reformatie geen zeshonderd jaar te duren.<\/p>\n
Hirsi Ali heeft met Mijn vrijheid een fenomenaal boek geschreven. Het is niet alleen rijk aan details, het is ook goed geschreven, wat ongetwijfeld mede te danken is aan de \u2018ghostwriter\u2019. Hij of zij is volgens de uitgever afkomstig uit het Engelse taalgebied en wil om redenen van veiligheid (Theo van Gogh! Submission!) anoniem blijven.<\/p>\n
Mijn vrijheid zal de komende tijd in andere Europese landen uitkomen en in februari ook in de Verenigde Staten. Het is te hopen dat het boek ook in het Arabisch, Urdu en vooral Somalisch zal worden vertaald. Niet alleen voor seculiere westerse intellectuelen is haar getuigenis verplichte kost, maar vooral ook voor met het geloof worstelende moslims in Cairo, Dhaka, Riad en Islamabad.<\/p>\n
Ayaan Hirsi Ali, \u2018Mijn vrijheid\u2019, Augustus, 448 pagina\u2019s, \u20ac 24,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Voor het eerst vertelt Ayaan Hirsi Ali in Mijn vrijheid uitgebreid en openhartig over de verschrikkingen van haar jeugd. Dat persoonlijke verhaal over hoe verstikkend de islamitische dogma\u2019s kunnen zijn, komt harder aan dan al het polemische geweld waarmee ze haar boodschap bracht.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=122503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122503\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=122503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=122503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=122503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}