De vertrekkers 5 \/ Boris Dittrich (D66)<\/p>\n
\u2018Als ik de vrije hand kreeg en ik zou de Tweede Kamer opnieuw mogen ontwerpen, dan zou die er heel anders uitzien. Om maar een klein voorbeeldje te geven: wanneer je als Kamerlid met je gezicht bij NOVA of op het Journaal bent geweest, mag je rekenen op tenminste honderd e-mailtjes. Allemaal van mensen die hun verhaal kwijt willen. Of die je van advies willen dienen. Ik heb helemaal geen tijd om al die e-mailtjes te lezen en te beantwoorden. Soms gaat er een maand overheen voordat zo iemand iets te horen krijgt. Ik vind: dat kan eigenlijk niet.<\/p>\n
Ik ben een keer in de Verenigde Staten bij Senaatsleden op bezoek geweest. Daar hebben alle senatoren een heel team van mensen voor ze klaarzitten. Elke senator die ik sprak, had de gouden regel dat als een burger een probleem aan je voorlegt, er binnen vierentwintig uur een inhoudelijk antwoord moet zijn. Maar hoe kan ik dat doen, als ik geen team van mensen om mij heen heb? En als ik qua werkplek ook al minimaal bedeeld ben? Nederlandse Kamerleden krijgen nauwelijks ondersteuning. Wij zijn allemaal eenmanszaakjes. Dapper in strijd met een gigantisch regeringsapparaat.\u2019<\/p>\n
Twaalf jaar heeft Boris Dittrich in de Tweede Kamer doorgebracht, te midden van collega\u2019s die hij, van welke partij ze ook zijn, exponenten noemt van een en dezelfde hooggeschoolde bovenlaag. Van mensen zoals hijzelf dus, voormalig advocaat te Amsterdam en voormalig rechter te Alkmaar. Als er sprake is van een kloof tussen kiezer en gekozene, denkt het vertrekkende Kamerlid, dan is die sociaal. In andere landen zie je ook wel eens een slager of een buschauffeur zonder opleiding in de volksvertegenwoordiging. In Nederland is dat zeer uitzonderlijk.<\/p>\n
Nee, natuurlijk, als mensen in Nederland met een gezond wantrouwen naar Den Haag kijken, dan moet Den Haag dat geen kloof noemen. Dan moet Den Haag het vooral zo willen houden. Gezond wantrouwen houdt je scherp. In dagen als deze, tijdens de verkiezingscampagnes, gaan in Den Haag de gordijnen open. Standpunten worden in de etalage gezet. Beloften worden gedaan. Maar de ervaring heeft de kiezer geleerd dat het gordijn de dag n\u00e1 de verkiezingen onmiddellijk weer wordt dichtgetrokken. Dan blijken de beloften wensdromen. Boris Dittrich: \u2018Als je, zoals ik de afgelopen keer gedaan heb, samen met Balkenende en Zalm een kabinet formeert, dan realiseer je je pas goed hoe raar de Nederlandse politiek in elkaar zit. Je zit met drie man in een kamertje compromissen te sluiten waar vervolgens drie fracties zich aan binden. Vier jaar lang mogen ze daar niet van afwijken. De kiezer krijgt dan al gauw het gevoel: waar heb ik eigenlijk voor gekozen? Niet voor een regeringsleider kennelijk. En ook niet voor een regeringsprogramma. Maar waarvoor dan wel? Voor een partij die na de verkiezingen iets anders moet doen dan ze voor de verkiezingen beloofde?\u2019<\/p>\n
Na de vorige verkiezingen zei hij zelf dat hij niet met het CDA en met de VVD wilde gaan regeren. Twee maanden later zat hij met die twee partijen in de Tr\u00eaveszaal. Blijkbaar is het, ook voor een andersdenkende D66-politicus, onmogelijk om zich aan de Nederlandse politieke polderwetmatigheden te onttrekken die hij zelf \u2018raar\u2019 noemt.<\/p>\n
Boris Dittrich reageert geprikkeld. Van die beloftebreuk, die hem tot de dag van vandaag achtervolgt, geeft hij niet zichzelf, maar de pers de schuld. Hij heeft nooit gezegd dat hij nimmer met het CDA en de VVD wilde regeren. Hij heeft kort na de vorige verkiezingen hooguit gezegd: nu nog niet. \u2018Van mij moest de PvdA als winnaar van de verkiezingen met het CDA in zee. Pas toen dat definitief stukliep, heb ik gezegd : vooruit, dan gaan wij het proberen. Omdat het ongebruikelijk was, heb ik zelfs een openbaar D66-congres georganiseerd. Ik wilde alleen regeren als de D66-leden dat goed vonden. Met die transparantie heb ik me in die tijd kwetsbaar opgesteld.\u2019<\/p>\n
Heeft hij aan zijn twaalf Kamerjaren de ervaring overgehouden dat het Nederlandse parlement de regering adequaat controleert?<\/p>\n
Boris Dittrich knijpt lichtjes met de oogleden en zegt dan dat hij, als advocaat en als rechter, getraind was in: eerst de feiten, dan de analyse en dan pas kijken hoe je verder komt. Maar dat hij in de politiek geleerd heeft dat de volgorde ook een andere kan zijn. \u2018Vaak zitten de feiten in de weg en dan is het voor een politicus comfortabel om een deel van de feiten weg te laten.\u2019<\/p>\n
Andermaal komt \u2018het rare\u2019 in de Neder\u00adlandse politiek ter sprake, het feit dat de fracties van de regeringscoalitie gebonden zijn aan een regeerakkoord. Boris Dittrich: \u2018Als het in het regeerakkoord staat, volgt er op dat punt vier jaar lang niet veel meer dan een marginale toetsing. Dan is de con\u00adtrole door de regeringspartijen, door de meerderheid in het parlement, een stuk minder.\u2019<\/p>\n
En bovendien: als je lid bent van een kleine fractie, dan is het godsonmogelijk om de regering in alles wat ze doet na te trekken. Je kunt niet naar zeven of acht overleggen op een en dezelfde dag. Dus dan moet je kiezen. Dat controleer ik w\u00e9l, dat laat ik schieten. En als je andere informatie toe wilt laten dan waarop de regering zich baseert, dan mag je je borst wel natmaken. Boris Dittrich: \u2018Het Kamerlidmaatschap is topsport. Je moet er gezond voor zijn, je moet in een goede conditie verkeren, je moet erop uit willen trekken, het vreet tijd en energie. Maar als dat allemaal in orde is, ja, dan kan je wel eens iets boven water halen. Dan kun je soms wel iets echt controleren.\u2019<\/p>\n
Hij ergert zich, zegt Boris Dittrich, aan collega-Kamerleden die zich, in hun jacht op de volksstem, tegen een betere ondersteuning voor het parlement keren. Volgens hem heeft de Tweede Kamer misschien wel tientallen miljoenen euro\u2019s per jaar meer nodig om de regering adequaat te kunnen controleren. Voor eigen onderzoek. Voor meer parlementaire enqu\u00eates. En om de ondersteuning van individuele leden uit te breiden.<\/p>\n
Boris Dittrich: \u2018Maar als je dat zegt, krijg je al gauw de angst voor het zakkenvullersverhaal. In Den Haag vullen ze hun eigen zakken, ze maken zichzelf belangrijk. Dat soort verwijten. Kamerleden zijn daar bang voor. Ze praten er besmuikt over. Joost Eerdmans roept iets. Of Hilbrand Nawijn roept iets. En dan denkt het volk: zie je wel, politici roepen het zelf, het zal wel zo zijn. Het zijn allemaal zakkenvullers. In de Tweede Kamer heerst angst voor wat het volk zal vinden. Ik vind dat eng. Ik vind dat Kamerleden veel zelfbewuster naar buiten moeten treden.\u2019<\/p>\n
Boris Dittrich noemt d\u00e1t de grootste verandering die het Kamerwerk in zijn twaalf jaren ondergaan heeft. Dat de waarde die de parlementari\u00ebrs zelf aan het parlementaire debat toekennen zo sterk is afgenomen. \u2018In mijn begintijd,\u2019 zegt hij, \u2018vond elk Kamerlid het belangrijk om voor zijn of haar punt een meerderheid te krijgen. Dat was het allerhoogste dat je als Kamerlid kon bereiken.\u2019 En nu hij aan het einde van zijn Kamerjaren gekomen is, ziet hij dat het het allerhoogste goed geworden is om zoveel mogelijk media-aandacht te krijgen. Om je punt niet in, maar buiten het Binnenhof te maken. \u2018Wouter Bos zegt het met zoveel woorden. Het gebeurt niet in Den Haag, zegt hij. Het gebeurt daarbuiten. In het parlement, zegt hij zelf, heeft hij niet zo veel te zoeken.\u2019<\/p>\n
Boris Dittrich: \u2018In de tijd dat ik begon, in de dagen van Kok, Bolkestein en Hans van Mierlo, in die tijd keken we met veel meer intensiteit en vol verwachting uit naar een debat in de Kamer. Wat gaat daar gebeuren? Dat waren de dagen van de botsingen. De dagen waarin de Kamer vol zat. Niemand wilde het debat missen. Iedereen zat er muisstil naar te luisteren. Die intensiteit is een stuk minder geworden. De Kamer zit alleen nog vol als er een minister aftreedt. Twaalf jaar terug, als er toen een motie aangenomen werd, dan vond de regering dat reuze vervelend. Maar nu? Er zijn zoveel moties, soms voor wissewasjes. De een na de ander, hup, alweer een motie die iets anders wil dan de regering. Maar wat gebeurt er mee? Zelfs als zo\u2019n motie wordt aangenomen? Weinig of niets. Geen minister hoeft er meer van wakker te liggen.\u2019<\/p>\n
Hij refereert aan zijn eigen herhaalde pleidooien om advocaten toe te laten bij politieverhoren.<\/p>\n
Daarover neemt de Kamer een motie aan, tegen de zin van de minister. Goed, zegt de minister, in dit geval minister Donner. Ik laat wel weten wat ik met die motie ga doen. Met die brief wacht hij tot in de zomer. Hij heeft er nog eens over nagedacht, schrijft hij dan. Hij vindt toch dat we het maar niet moeten doen. Snap je? Daar komt hij mee weg! Wat de Tweede Kamer vindt, is er gewoon<\/p>\n
minder toe gaan doen. Een minister als Donner gaat hier gewoon zijn eigen gang, ondanks de wens van de meerderheid van de Kamer.\u2019<\/p>\n
Boris Dittrich heeft er zelf aan meegewerkt dat een minderheid van dertig Kamerleden een spoeddebat met een minister aan kan vragen. Daar staat hij nog steeds achter, dat vindt hij een belangrijk wapen voor de volksvertegenwoordiging. Maar er wordt van dat wapen zo royaal gebruik gemaakt, dat het bot is geworden. Als de treinen niet op tijd rijden, wordt er al een spoeddebat aangevraagd. Het heeft geen spannende lading meer. Voor zulke debatten komt de minister niet met knikkende knie\u00ebn naar de Kamer. Ook blijft er minder tijd over om wetsvoorstellen te bespreken als een spoeddebat telkens de agenda omgooit.<\/p>\n
In zijn parlementaire jaren heeft Boris Dittrich vier keer meegewerkt aan het schrijven van een initiatiefwet, dat andere wapen dat volksvertegenwoordigers tegen een weerspannige regering in het veld kunnen brengen. O nee, regering? Voelt u niet voor de vaste boekenprijs? Of voor een spreekrecht voor slachtoffers in de rechtszaal? Of voor een wet tegen het stalken? Dan dienen wij Kamerleden zelf een wetsontwerp in. Dat noemt Boris Dittrich bij uitstek de vertegenwoordigende kant van het Kamerlidmaatschap: mensen helpen als de regering het laat afweten.<\/p>\n
Boris Dittrich: \u2018Als je als parlementari\u00ebr aan zo\u2019n wet schrijft, dan krijg je van de regering w\u00e9l ambtelijke ondersteuning. Dus wat zegt zo\u2019n ambtenaar dan als je bij hem binnenkomt? Prima hoor, maar de toelichting moet u zelf schrijven. Het enige wat ze voor je doen, is wat technische adviezen geven. Dat artikel moet u zus formuleren. En dat artikel zo. Nou ja, dat kan ik ook met iemand van de universiteit bespreken. Daar heb ik geen ambtenaar voor nodig. Je moet het uiteindelijk dus gewoon zelf doen. Het heeft mij een zomerreces gekost om achter mijn computer de wet tegen het stalken op papier te krijgen. Heel veel vrouwen werden door hun ex-man geterroriseerd en de politie kon daar niets tegen doen. Als het je dan lukt om jouw wet door de Kamers te krijgen en als je dan ziet hoe dankbaar de mensen zijn die daar baat bij hebben, dan zeg ik, ja, dat is het mooiste dat je als volksvertegenwoordiger kan overkomen.\u2019<\/p>\n
Parlementsleden, vindt Boris Dittrich, zouden vaker initiatiefwetten moeten schrijven. \u2018Maar dan moeten ze wel ondersteund worden. Anders is het bijna niet te doen. Ikzelf heb dat heel erg gemist.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Functioneert het parlement naar behoren? Of draagt het bij aan de kloof tussen kiezer en gekozene? Over deze vragen praat Gerard van Westerloo met Kamerleden die niet in de blauwe stoeltjes terug zullen keren. Deze week als vijfde in de serie \u2018De vertrekkers\u2019 de afgetreden D66-leider Boris Dittrich: \u2018Wij zijn allemaal eenmanszaakjes in strijd met een gigantisch regeringsapparaat.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Gerard van Westerloo","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=122203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/122203\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Gerard van Westerloo","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=122203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=122203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=122203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}