{"id":121961,"date":"2006-11-11T15:31:00","date_gmt":"2006-11-11T13:31:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/stof-tot-handelen\/"},"modified":"2006-11-11T15:31:00","modified_gmt":"2006-11-11T13:31:00","slug":"stof-tot-handelen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/stof-tot-handelen\/","title":{"rendered":"Stof tot handelen"},"content":{"rendered":"
\n

Premier Balkenende ontpopt zich plots als milieuactivist, maar Nederland stemde twee weken geleden w\u00e9l als enige EU-lidstaat tegen de nieuwe Europese normen voor fijnstof. Terwijl deze vorm van vervuiling elke Nederlander een jaar van zijn leven kost. \u2018Je hebt een minister nodig die redeneert vanuit het milieu en de volksgezondheid.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Sinds hij naar de bioscoop ging voor de film An Inconvenient Truth van Al Gore, heeft premier Balkenende het licht gezien als milieuactivist. Een verrassende, zij het wat late roeping. Er waren de afgelopen drie kabinetten betere momenten denkbaar voor de premier om zich op milieugebied te onderscheiden. Het was onder Balkenende dat het milieu geen minister meer waard was, maar werd overgelaten aan de staatssecretaris. \u2018Een verkeerd signaal,\u2019 noemde staatssecretaris Pieter van Geel het zelf. En Pieter Winsemius vond v\u00f3\u00f3r zijn recente invalbeurt als minister nog dat Balkenende \u2018grote woorden\u2019 sprak over het milieu, maar als het er echt om ging \u2018zijn kleinste pennetje\u2019 gebruikte.<\/p>\n

Het was ook namens Balkenende dat Nederland twee weken geleden als enige lidstaat van de Europese Unie t\u00e9gen de nieuwe normen voor fijn stof en stikstofdioxide stemde. Die Europese normen zijn in de ogen van staatssecretaris Van Geel \u2018onrealistisch\u2019. Hij vond het dus hypocriet om akkoord te gaan met een regeling waar zijn opvolger straks mee in de problemen komt. Zoals hij eerder in VN stelde: \u2018Adviseurs zeggen: Van Geel, jongen, ga pal achter die Europese norm staan en laat Economische Zaken maar vertellen dat het niet kan. Maar het is desastreus voor het milieubeleid als een staatssecretaris zomaar wat roept. Wanneer iets onzin is, dan zeg ik het ook.\u2019<\/p>\n

Toch stelt die nieuwe Europese richtlijn in feite m\u00ednder strenge eisen aan de uitstoot van fijn stof, zegt Maarten van Biezen van de Stichting Natuur en Milieu. \u2018De kern is dat je de norm op meer dagen mag overschrijden. Daar hebben vooral kinderen, bejaarden en mensen met luchtwegproblemen last van.\u2019 Maarten Krol, hoogleraar luchtkwaliteit in Wageningen: \u2018Er is eigenlijk geen \u201cveilige\u201d norm voor fijn stof. Het fijnste stof wordt niet afgevangen door je strottenhoofd en komt dus in je longen en in je bloedbaan terecht. Ook in een minimale concentratie is dat slecht.\u2019 Zelfs het Californi\u00eb van Arnold Schwarzenegger, de ex-Hummer-chauffeur die al eerder dan Balkenende besefte dat het milieu weer stemmen kan opleveren, past strengere normen voor luchtvervuiling toe dan Europa.<\/p>\n

Er zat enige logica in het verhaal van Van Geel. Hij had tenslotte vergeefs bij de Europese Commissie aangedrongen op strengere normen op het gebied van industrie, elektriciteitscentrales en verkeer die in heel Europa gelden. Alle nieuwe dieselauto\u2019s in Europa moesten standaard een roetfilter krijgen. Alleen zo, zei de staatssecretaris, zou Nederland op tijd aan de eisen voor de luchtkwaliteit kunnen voldoen. Toen de Commissie daar niet mee akkoord ging \u2013 de Europese auto-industrie was nog even niet zover \u2013 m\u00f3est Van Geel wel tegenstemmen. Polen en Tsjechi\u00eb hadden enig begrip, maar zelfs die voormalige Oostbloklanden sloten zich niet bij hem aan.<\/p>\n

Hoofdpijndossier<\/p>\n

Fijnstof blijft, zoals hij zelf zegt, het \u2018hoofdpijndossier\u2019 van Pieter van Geel. Dat is heel vervelend voor de staatssecretaris. Maar de bewoners van de randstad en omgeving lopen kans op veel ernstiger klachten dan een beetje koppijn. Dat deel van Nederland, onder de rook van Groot-Londen, heeft de ongezondste lucht van Europa. Bert Brunekreef, hoogleraar milieu-epidemiologie aan de Universiteit Utrecht, vat de gevaren kort samen: \u2018Fijnstof levert een substanti\u00eble bijdrage aan het verouderingsproces. De kans op hart- en vaatziekten wordt groter, net als het risico van longkanker. Mensen met astma krijgen vaker en heviger last van benauwdheid. De levensduur van alle Nederlanders wordt gemiddeld met ongeveer een jaar bekort \u2013 en voor mensen die wonen in straten in de randstad met veel verkeer, ligt dat verlies aan levensjaren mogelijk wat hoger.\u2019<\/p>\n

Het instituut van Brunekreef begint binnenkort met een onderzoek naar de gevolgen van luchtvervuiling voor fietsers, voetgangers en andere weggebruikers. Een stevige wandeling door Milaan, zo werd al berekend, bestookt de longen met het equivalent van ongeveer vijftien meegerookte sigaretten. Zo schadelijk zal een fietstochtje over de Haagse Veerkade of de Amsterdamse Bilderdijkstraat wel niet zijn. Volgens het ministerie van VROM sterven jaarlijks niettemin zo\u2019n achttienduizend mensen in Nederland v\u00f3\u00f3r hun uitgerekende datum door het gedwongen inademen van vieze lucht.<\/p>\n

\u2018Burgers maken zich daar terecht grote zorgen over,\u2019 zegt Keimpe Wieringa, senior-\u00adonderzoeker bij het Milieu- en Natuur\u00adplanbureau. \u2018Maar bestuurders houden zich ondertussen vooral bezig met de haalbaarheid van normen en met bouwplannen die niet door mogen gaan omdat fijnstof\u00adnormen worden overschreden.\u2019 Wieringa snapt dat Van Geel \u2018met de handen in het haar\u2019 zit, en aandringt op actie van Europa. Niet alleen heeft Nederland last van \u2018import-vervuiling\u2019 uit Belgi\u00eb, het Ruhrgebied, en Engeland, we zijn ook nog eens een zeer dichtbevolkt land. \u2018Maar,\u2019 zegt hij, \u2018het is niet eerlijk om de verantwoordelijkheid bij Brussel te leggen. Nederland kan zelf ook veel doen om de vervuiling te verminderen, met name wat betreft stikstofdioxide. Je zou moeten beginnen met heel specifiek, lokaal beleid. Het overkappen van wegen, snelheidsverlaging op bepaalde plekken, zorgen dat vuile auto\u2019s niet meer door straten rijden waar de stikstofdioxide blijft hangen \u2013 daarmee kun je die uitstoot vrij effectief verminderen.\u2019<\/p>\n

Binnenkort wijst een grote publiciteitscampagne automobilisten op het bestaan van subsidies op roetfilters. De vervuiler wordt, kortom, niet gedwongen om te betalen, maar verleid met een zak geld. Volgens Wieringa is dat niet de beste methode. \u2018Wij hebben een rangorde gemaakt. Europese maatregelen tegen de bronnen van de vervuiling zijn het goedkoopst en het meest effectief. Een tweede is het beprijzen van verkeer, en pas daarna komen maatregelen als roetfiltersubsidies.\u2019<\/p>\n

Milieu-epidemioloog Brunekreef: \u2018Roet\u00adfilters zijn belangrijk, maar het is ook een vorm van symptoombestrijding. De kabinetten-Balkenende hebben zich er weinig daadkrachtig bij neergelegd dat de verkeersstromen almaar blijven groeien en dat daarvoor steeds meer asfalt nodig is. Er zijn innovatieve maatregelen nodig om de gevolgen van massal autorijden te bestrijden. Maar dat vergt een visie over een langere termijn dan tot de volgende verkiezingen.\u2019<\/p>\n

Angst<\/p>\n

Zoals bleek uit het eerste grote lijsttrekkersdebat, in ANWB-blad De Kampioen, staan Balkenende en Van Geel niet alleen in hun angst om miljoenen automobilisten tegen zich in het harnas te jagen. 2015, de datum waarop ondanks de tegenstem van Van Geel toch gewoon moet worden voldaan aan de Europese richtlijnen, ligt tenslotte minstens twee Kamerverkiezingen in de toekomst. Behalve Femke Halsema zagen de lijsttrekkers in grote eensgezindheid dus helemaal niets in lokale maatregelen vooruitlopend op het nationale rekeningrijden datover zes jaar wordt ingevoerd. Terwijl de luchtvervuiling vooral een probleem is van de grote steden, en juist daar lokale oplossingen nodig zijn, sprak Balkenende badinerend: \u2018Je moet er toch niet aan denken dat je straks op de rondweg bij Biggekerke, wie kent hem niet, een speciale heffing moet betalen?\u2019<\/p>\n

Accijns<\/p>\n

De milieubewuste burger verandert al snel in een ontevreden kiezer als autorijden duurder wordt. Maar de volksgezondheid vereist impopulaire maatregelen. En dus een doortastend milieubeleid. Voorbeelden in het buitenland zijn gemakkelijk te vinden. Duitsers betalen tien cent meer accijns op diesel dan Nederlanders. Keimpe Wieringa: \u2018De buurlanden weten het al lang: diesel moet je tanken in Nederland. Een accijnsverhoging is de goedkoopste en snelste maatregel tegen fijn stof. Al vijfentwintig procent van de personenauto\u2019s is een diesel, en die zijn de grootste bron van vervuiling. Terwijl diesel w\u00e9l vijfendertig cent goedkoper is dan benzine.\u2019<\/p>\n

Een andere mogelijkheid is een congestion tax zoals die is ingevoerd in Londen. Volgens burgemeester Ken Livingstone heeft die lokale tolheffing de luchtvervuiling in zijn stad in drie jaar tijd met twintig procent verminderd. Als hij zijn zin krijgt, zal die belasting voortaan bovendien worden gekoppeld aan de mate van vervuiling. De bestuurder van een oude diesel of een benzine slurpende Chelsea tractor (burgemeester Livingstone noemde ouders die hun kinderen naar school brengen in zo\u2019n four wheel drive al eens \u2018volstrekte idioten\u2019) betaalt dan aanzienlijk meer om de stad binnen te mogen dan de eigenaar van een relatief schone Volvo V70 Bifuel of Toyota Prius. Ook in Stockholm wordt sinds ruim een maand een spitsbelasting geheven naar Londens model, volgens de burgemeester \u2018een systeem waar de rest van Europa van kan leren\u2019.<\/p>\n

Hoogleraar luchtkwaliteit Krol vermoedt dat dit soort maatregelen in Nederland op veel weerstand zullen stuiten. \u2018Maar ik vind dat je dan de strijd moet aangaan. De staatssecretaris zou moeten zeggen: wij gaan niet \u201cooit\u201d tol heffen op de ringwegen, maar: we gaan het versneld invoeren.\u2019 Als staatssecretaris van Milieu, vindt Krol, is het je taak om de bevolking te beschermen, juist in een periode van economische voorspoed. \u2018Als de economie groeit, belasten de industrie en het autoverkeer de luchtkwaliteit zwaarder. Je hebt dan een minister nodig die redeneert vanuit het milieu en de volksgezondheid. En geen staatssecretaris die zich al bij voorbaat neerlegt bij de economische onhaalbaarheid van milieumaatregelen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Premier Balkenende ontpopt zich plots als milieuactivist, maar Nederland stemde twee weken geleden w\u00e9l als enige EU-lidstaat tegen de nieuwe Europese normen voor fijnstof. Terwijl deze vorm van vervuiling elke Nederlander een jaar van zijn leven kost. \u2018Je hebt een minister nodig die redeneert vanuit het milieu en de volksgezondheid.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,459,1881,421,457],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief), Sander Donkers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121961"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=121961"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121961\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief), Sander Donkers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=121961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=121961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=121961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}