Als \u2018een uitverkoop van museale meesterwerken\u2019, zo typeert Martin Roth, directeur van de Dresdner Kunstsammlungen, de huidige stand van zaken rond oorlogskunst. Prijzen op veilinghuizen exploderen, net als in de \u2018booming\u2019 jaren tachtig. Puissant rijke priv\u00e9verzamelaars hebben het in de veilingzalen voor het zeggen, musea hebben het nakijken. Op 10 november werd bij Christie\u2019s in New York in totaal 385 miljoen dollar afgehamerd \u2013 het hoogste bedrag ooit op een veiling verdiend. De helft van dat bedrag kwam uit de verkoop van vier schilderijen van Klimt, gekocht door de cosmetica-gigant Ronald Lauder. Niet lang daarvoor verwierf Lauder ook al een portret van Klimt voor het wereldbedrag van 135 miljoen dollar.<\/p>\n
Veel van deze werken zijn \u2018oorlogskunstwerken\u2019 \u2013 in de Tweede Wereldoorlog door de nazi\u2019s geroofd, na de oorlog vaak in openbaar bezit gekomen en nu na zoveel jaren teruggegeven aan de erfgenamen. Lange tijd was de opvatting dat kunsteigenaren wier bezit was geroofd in de oorlog, recht hadden op teruggave. Lange tijd gold die mening. Maar de laatste tijd klinken er andere stemmen, stemmen die zich boos maken over de snelheid waarmee gerestitueerde kunstwerken op veilingen worden \u2018gegooid\u2019, boos over de \u2018claimcultuur\u2019.<\/p>\n
Museumdirecteur Martin Roth is er \u00e9\u00e9n van. In het Duitse weekblad \u2018Der Spiegel\u2019 stelde hij onlangs: \u2018Er is een kunstbedrijf ontstaan rond kunstclaims en oorlogskunst.\u2019 Advocaten, veilinghuizen en \u2018kunstexperts\u2019 werken samen met erven, sporen tegen enorme provisies kunst op, dienen claims in, en zodra die claims worden toegewezen, gaat de kunst in de musea van de muren en wordt geveild. \u2018Het is mijn taak om het kunstbezit van de staat te beschermen,\u2019 zei Roth. \u2018Families worden door de markt misbruikt. Het gaat niet om gerechtigheid, maar puur om eigen winst.\u2019<\/p>\n
Maar hoe zuiver is Roth in zijn eigen oordeel? Hoe terecht ook is de kritiek van \u2018New York Times\u2019-criticus Michael Kimmelman die in verband met de Klimts sprak van een ordinaire \u2018cashing in\u2019? Iedereen kent het boek, de cd, ja zelfs de ovenschaal, die al zo lang geleden is geleend, dat je \u2019m als je eigendom bent gaan beschouwen. Het is een psychologisch proces dat bij iedereen werkt, ook bij Roth. Hoe kan hij anders spreken over \u2018kunstbezit van de staat\u2019? In het geval van toegewezen kunstclaims immers is van staatsbezit nooit sprake geweest. De musea waren \u2018bewari\u00ebrs\u2019, zorgvuldige bewari\u00ebrs, maar niet meer dan dat.<\/p>\n
Vorige week ging in Boston de documentaire \u2018The Rape of Europe\u2019 in premi\u00e8re. De film is gebaseerd op het boek van de Amerikaanse historica Lynn Nicholas, die in 1994 liet zien hoe gruwelijk, nauwgezet, systematisch en hebzuchtig de nazi\u2019s te werk gingen in het beroven van joodse priv\u00e9verzamelaars in heel Europa. In de film komen overlevenden aan het woord die als kind de bezittingen van hun weggevoerde ouders voor de nazi\u2019s moesten sorteren. Erfgenamen spreken zich uit over de emotionele waarde die de teruggevonden schilderijen, religieuze artefacten en soms ook alleen maar foto\u2019s voor hen hadden. Zo ook spreekt Maria Altmann in de film, het bejaarde dametje dat de Klimt-schilderijen pas na jaren procederen van de Oostenrijkse regering terugkreeg. Ze zegt: \u2018Deze schilderijen horen in een museum thuis \u2013 zeker! Maar niet in Oostenrijk.\u2019 D\u00e1t is haar goed recht. Net zo goed als het haar recht is om te besluiten wat ze met haar bezit doet, of ze het verkoopt, weggeeft of bij haar thuis boven de bank hangt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Als \u2018een uitverkoop van museale meesterwerken\u2019, zo typeert Martin Roth, directeur van de Dresdner Kunstsammlungen, de huidige stand van zaken rond oorlogskunst. Prijzen op veilinghuizen exploderen, net als in de \u2018booming\u2019 jaren tachtig. Puissant rijke priv\u00e9verzamelaars hebben het in de veilingzalen voor het zeggen, musea hebben het nakijken. Op 10 november werd bij Christie\u2019s in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Lucette ter Borg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121691"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=121691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121691\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Lucette ter Borg","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=121691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=121691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=121691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}