Rondgang \/ Peilingen<\/p>\n
In de verkiezingscampagnes speelden de peilingen dit jaar een grotere rol dan ooit. De dagelijkse enqu\u00eates van Maurice de Hond en de Politieke Barometer van Nova, het kiezersonderzoek van TNS Nipo en de resultaten van Stemwijzer en Kieskompas \u2013 ze beheersten dag in dag uit de actualiteitenrubrieken en de voorpagina\u2019s van de kranten. Het peilingenbombardement leidde tot groeiend onbehagen. Gaat het in de politiek alleen nog maar om de dagkoersen? Kunnen de kiezers nog wel een eerlijke afweging maken, of rennen ze met z\u2019n allen achter de fictieve winnaar aan? Komt de democratie door de peilingengekte in het gedrang?<\/p>\n
De directe invloed van opiniepeilingen op het stemgedrag is wetenschappelijk amper bewezen, zeggen peilers en politicologen. \u2018Er wordt vaak gezegd dat kiezers de neiging hebben eerder te stemmen op politici die hoog in de peilingen staan,\u2019 zegt Peter Kanne, opinie\u00adpeiler bij TNS Nipo. \u2018Dat zou bij deze verkiezingen gegolden hebben voor de SP. Maar voor dat bandwagon-effect is bijna geen bewijs. Er wordt ook gepraat over het underdog-effect: dat mensen de neiging hebben een partij die laag in de peilingen staat een handje te helpen. Maar uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen zich toch vooral laten leiden door inhoudelijke argumenten.\u2019<\/p>\n
\u2018Peilingen,\u2019 zegt Joop van Holsteyn, bijzonder hoogleraar kiezersonderzoek aan de Universiteit Leiden, \u2018misleiden de kiezer niet, ze bieden hem juist houvast.\u2019 Politicoloog Philip van Praag van de Universiteit van Amsterdam: \u2018Veel kiezers stemmen tegenwoordig strategisch. De peilingen helpen ze bij het maken van een afgewogen keuze.\u2019<\/p>\n
Zijn de zorgen om de peilingengekte dan op niets gebaseerd? Dat nou ook weer niet. Peilers en politicologen geven toe dat peilingen indirect wel degelijk grote invloed kunnen hebben op het gedrag van de kiezer. Om te beginnen laten de politici z\u00e9lf zich er veel te veel door leiden. Philip van Praag: \u2018Je zag het bij de VVD: toen het slechter ging in de peilingen, begon Rita Verdonk ineens harder om zich heen te slaan. En bij de PvdA stond Wouter Bos plotseling veel welwillender tegenover een linkse coalitie.\u2019<\/p>\n
Naast de politici spelen de journalisten een bedenkelijke rol, zeggen de onderzoekers. Van Holsteyn: \u2018De media presenteren de resultaten van peilingen klakkeloos als feiten.\u2019 Zo wordt de Politieke Barometer van Nova avond aan avond aangekondigd alsof het al om echte verkiezingen gaat (\u2018Als er vandaag verkiezingen zouden worden gehouden…\u2019), terwijl het niet meer is dan een kleine steekproef. Ook in de samenstelling van de lijsttrekkersdebatten op televisie speelt de stand in de peilingen een doorslaggevende rol. Van Holsteyn: \u2018Voor de verkiezingen van 2002 mocht Pim Fortuyn overal aanschuiven terwijl hij geen enkele Kamerzetel had. In 2003 werd de LPF wegens slechte peilingen nergens meer uitgenodigd, terwijl ze met 26 zetels in de Kamer zaten.\u2019 Hetzelfde overkwam nu D66 en GroenLinks: slechte peilingen, dus zelden op tv. Intussen was SP-leider Jan Marijnissen vanwege zijn virtuele overmacht niet meer van het scherm af te slaan.<\/p>\n
Thom de Graaf, voormalig lijsttrekker van D66 en oud-minister van Bestuurlijke vernieuwing, kan erover meepraten. In 2003 werd hij niet voor de lijsttrekkersdebatten uitgenodigd omdat D66 met zeven zetels in de peilingen te klein werd bevonden. \u2018De peilingengekte is onderdeel van een groter probleem. Er is een ongezonde symbiose ontstaan tussen de media en de politiek,\u2019 zegt hij nu. \u2018Op deze manier wordt de werkelijkheid ingehaald door de virtuele werkelijkheid, en krijgen de emoties van de dag een steeds grotere invloed op het democratische proces.\u2019<\/p>\n
Zouden peilingen vlak voor de verkiezingen verboden moeten worden, zoals in Spanje, Luxemburg, Itali\u00eb en Canada? Thom de Graaf pleitte bij de verkiezingen van 2003 al voor een afspraak tussen pers en opinie\u00adpeilers om de laatste dagen voor de verkiezingen geen peilingen meer te publiceren. \u2018Nu de peilingengekte n\u00f3g grotere vormen heeft aangenomen,\u2019 zegt De Graaf, \u2018is de noodzaak van zo\u2019n afspraak alleen maar groter geworden.\u2019<\/p>\n
ChristenUnie-voorman Andr\u00e9 Rouvoet pleitte indertijd zelfs voor een verbod op peilingen in de laatste week voor de verkiezingen. Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne, waarin hij over media-aandacht bepaald niet te klagen had, is hij daar niet meer over begonnen. Voortschrijdend inzicht, noemt Rouvoet dat. \u2018In het internettijdperk is het praktisch onmogelijk om zo\u2019n verbod te handhaven. Dan worden de peilingen gewoon via buitenlandse websites gepubliceerd. Maar dat neemt niet weg dat de pers en de politiek veel terughoudender met de peilingen zouden moeten omgaan.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De peilingen beheersten deze verkiezingscampagne. Is dat slecht voor de democratie? Peilers, politicologen en politici over de terreur van de virtuele zetelverdeling en de \u2018ongezonde symbiose tussen media en politiek\u2019.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer, Thijs Niemantsverdriet","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121671"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=121671"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121671\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer, Thijs Niemantsverdriet","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=121671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=121671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=121671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}