De titel van Tomas Lieskes jongste dichtbundel Hoe je geliefde te herkennen, klinkt ironisch, in de trant van Zelf kamperen (Reve). Ook de begeleidende tekst lijken we niet al te serieus te moeten nemen: \u2018Deze zeer praktische handleiding laat zien hoe het ultieme ook voor u binnen handbereik komt.\u2019 Maar de verpakking mag er vrijblijvend uitzien, de inhoud is dwingend, de schrijver moet een ei kwijt, hij heeft een duidelijke boodschap. En die boodschap klinkt behoudend, restauratief, het oude was beter.<\/p>\n
Je proeft het aan de hele toon van de bundel, psalmodi\u00ebrend soms, breed gebarend, prekerig zelfs hier en daar. Je proeft het ook aan wat er allemaal n\u00ed\u00e9t in voorkomt, geen verwijzingen naar de zegeningen van onze tijd, technologie, televisie, internet. Daarentegen bepalen de natuur en de cultuur van vroeger Lieskes beeldenwereld. Namen als Asmodee en Azazel verwijzen ons naar de concordantie en er staan anti-democratische sermoenen in namens gezagdragers als kardinaal Simonis, minister Donner, koningin Beatrix. En tenslotte komt de dichter er ook nog eens rond voor uit dat vroeger hem beter bevalt dan tegenwoordig. In \u2018Een horlogemaker tot de verwarde onderdelen\u2019 spreekt een oude dictator onverbloemd zijn hunkering uit naar oude waarden en een tijd waarin hij het nog voor het zeggen had:<\/p>\n
Ach, kleine, rotte krengen, herstel de oude tijd.<\/p>\n
Slinger naar mijn wens,<\/p>\n
balanceer onder mijn loep,<\/p>\n
schommel tot mijn genoegen,<\/p>\n
en grijp.<\/p>\n
Elders keert de spreker zich zelfs expliciet tegen de tijdgeest, niet een bepaalde tijdgeest maar de tijdgeest an sich. Nee, het eeuwige papier is zijn terrein: \u2018Ik ben de tegenhanger van Sartre en Copernicus. Ik ontken \/ alle zwaarmoedigheid, het daglicht en de tijd. Ik ben van papier en inkt.\u2019 Schrijven als onge\u00ebngageerd, per definitie onmodern bedrijf.<\/p>\n
Het zijn niet zomaar wat oudemannenverlangens van iemand die de wereld om zich heen ongrijpbaar ziet veranderen. De dichter probeert, tegen de tijdsdruk in, ook zoveel mogelijk te genieten van het voorbije, van het \u2018kolenbrandersgeloof\u2019 van zijn moeder tot een \u2018plotseling opgekomen lied van Salomo\u2019 en ja, zijn gedichten hebben wel iets van hoogliederen, liefdesliederen der terugkeer.<\/p>\n
Neem het merkwaardige \u2018De otter tot zichzelf\u2019, over een otter die zijn habitat verlaat, kennelijk een nieuw leven tegemoet, naar een toekomst waar \u2018een onbekende moeder en een otterfamilie, reeds gestorven \/ en uitgeroeid, aanmoedigend met de sterke staarten staan te zwaaien\u2019. Oftewel, een otter blijft een otter, emancipatie bevrijdt je niet van je achtergrond, je komt altijd aan waar je vandaan komt.<\/p>\n
Met dit bericht probeert Lieske als het ware de tirannie van tijd en vooruitgang te ontmantelen en de eeuwige kracht der verbeelding weer op de troon te zetten. Misschien komen de preken van Simonis (\u2018tegen de Scheveningse monobaadsters\u2019), Donner (\u2018tot de snelle fietsers\u2019) en Beatrix (\u2018tot de papegaaien van Artis\u2019) grappig over maar ik ben ervan overtuigd dat Lieske er een soort bezwaren tegen de geest der eeuw in ventileert, tegen het \u2018krijsend, kleurrijk tuig\u2019 dat in opperste democratie onze wereld bevolkt.<\/p>\n
Twee keer staat er in Hoe je geliefde te herkennen een gedicht waarin een vergoddelijkte man optreedt. In \u2018Ontdekken dat je te laat bent\u2019 komt hij als een oude Zeus van alles en nog wat bevruchten. In \u2018Een god die heenging\u2019, niet toevallig het laatste gedicht, wordt hem daarentegen de toegang door de vrouw des huizes geweigerd. Voortaan mag ze, tot haar macht maar ook tot haar straf, overal nee tegen zeggen. \u2018Nee tegen de intieme heupen. \/ Nee tegen alle jankende liefkozing. \/ Nee tegen het bezopen hart.\u2019<\/p>\n
Het lijkt het lot van de dichter zelf, die zich verzet tegen de gemakkelijke verleiding, tegen de sterren die ons uitzicht bepalen, tegen de begeerde vergoddelijking, tegen \u2018De wereld van Marilyn\u2019:<\/p>\n
Wij kwamen door alles wat gebeurd was langzaam<\/p>\n
in een nieuwe wereld terecht, een<\/p>\n
helle wereld,<\/p>\n
ongelooflijk veel wijder. Dit, zei de<\/p>\n
roeier die voor mij<\/p>\n
zat, naar zijn hoofd greep maar<\/p>\n
moeite had met het heffen<\/p>\n
van zijn hand, is de wereld van<\/p>\n
Marilyn Monroe<\/p>\n
en we verlaten de wereld van<\/p>\n
bijvoorbeeld Beatrix.<\/p>\n
We doen goed alle breedgerande<\/p>\n
hoeden te ruilen<\/p>\n
voor jurken, zo strak dat zij erin<\/p>\n
genaaid moet worden.<\/p>\n
Fuck it! We keken lange tijd naar de<\/p>\n
wolken<\/p>\n
die van kleur verschoten en wij<\/p>\n
knikten, roeiden verder.<\/p>\n
Want wie wil in godsnaam met<\/p>\n
Beatrix naar bed<\/p>\n
en wie wil niet met Marilyn van<\/p>\n
alles?<\/p>\n
Het zijn juist zulke populistische, voordehandliggende dromen van Jan en alleman die deze dichter afschrikken. \u2018Ik was nooit in trek\u2019 schrijft hij ergens en \u2018de bast van belang is verweekt vergeleken met wat je ervan verwacht\u2019. Oftewel, het echt belangrijke dreigt het steeds af te leggen tegen mode en schone schijn.<\/p>\n
Zo schrijft Lieske hier interessante programma-po\u00ebzie uit het post-Fortuyn-tijdperk. Nu maar afwachten of er eens iemand naar luistert.<\/p>\n
Tomas Lieske, Hoe je geliefde te herkennen, Querido, 50 pagina\u2019s, \u20ac 16,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De titel van Tomas Lieskes jongste dichtbundel Hoe je geliefde te herkennen, klinkt ironisch, in de trant van Zelf kamperen (Reve). Ook de begeleidende tekst lijken we niet al te serieus te moeten nemen: \u2018Deze zeer praktische handleiding laat zien hoe het ultieme ook voor u binnen handbereik komt.\u2019 Maar de verpakking mag er vrijblijvend […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-121567","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Rob Schouten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=121567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/121567\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rob Schouten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=121567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=121567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}