Interview PvdA-coryfee Trude Maas-de Brouwer<\/p>\n
Het zag er allemaal zo veelbelovend uit. Wouter Bos ging op zijn sloffen de Tweede Kamerverkiezingen winnen en betrok vervolgens het net gerestaureerde Catshuis. Terwijl zijn dochters Iris en Julia met de eendjes op het gazon speelden, handelde de modernste premier uit de geschiedenis van Nederland \u2013 iPod met U2 en The Style Council op het hoofd \u2013 in de Tuinkamer en de ontvangstsalon de staatszaken af. Wie talent had, kreeg een stage of een baan \u2013 ook als hij Ahmed of Mohammed heette. Probleemwijken veranderden als bij toverslag in kansenzones waar hippe ondernemers graag hun boetiekje openden. De solidariteit tussen rijk en arm, jong en oud, autochtoon en allochtoon zou binnen vier jaar worden hersteld. En natuurlijk kwam er meteen een generaal pardon voor de 26.000 uitgeprocedeerde asielzoekers. In internationale fora als de EU en de NAVO telde Nederland voortaan weer mee. Het was geen naar binnen gekeerd land meer dat alleen maar zat te navelstaren.<\/p>\n
Zo had het kunnen gaan als Wouter Bos negen zetels meer had gehaald. De PvdA-leider was al vergevorderd met brainstormen over zijn nieuwe kabinet. Minder ministers dan nu. Geen verkokerde departementen die elkaar alleen maar voor de voeten liepen. E\u00e9n bewindspersoon verantwoordelijk voor het stimuleren van de kenniseconomie, een ander voor de integratie van minderheden, een derde voor het jeugdbeleid. Het kabinet-Bos ging een beroep doen op zwaargewichten die hun sporen in de maatschappij hadden verdiend. Wethouders van grote steden als Ahmed Aboutaleb en Jetta Kleinsma konden met gemak Aart Jan de Geus opvolgen op Sociale Zaken. Geneticus en Buitenhof-columnist Ronald Plasterk wilde Onderwijs wel doen. Louise Gunning, bestuursvoorzitter van het Amsterdamse AMC, was geknipt voor gezondheidszorg. En Economische Zaken, kennis en innovatie zouden bij Trude Maas-de Brouwer in goede handen zijn. Maas zit voor de PvdA in de Eerste Kamer, en is met commissariaten bij onder meer ABN Amro, de Schiphol Group, Twynstra Gudde en Philips Electronics Nederland ook een big shot in het bedrijfsleven.<\/p>\n
Maar het is de vraag wat er nu nog van komt. \u2018Het is natuurlijk een loodzwaar vak, het ministerschap,\u2019 zegt Trude Maas op haar werkkamer in het Utrechtse Westbroek, waar een miniatuurscheepje met het opschrift \u2018Making more possible\u2019 discreet aan haar commissariaat bij de grootste bank van Nederland herinnert. \u2018Ik zet me in voor organisaties als Opportunity in Bedrijf die vinden dat vrouwen meer topfuncties moeten bekleden. Dus als je zelf dan in aanmerking voor een ministerschap komt, is het flauw om nee te zeggen. Aan de andere kant: de verkiezingen van 22 november hebben een instabiele situatie opgeleverd. Als er een CDA\/PvdA-kabinet komt, hoe lang blijft het dan zitten? Als het over twee jaar al weer valt, zijn je beste mensen wel gesneuveld. En is er dan nog een leven na Den Haag? Je ziet aan Gerrit Zalm dat het nog niet meevalt na een ministerschap een aantrekkelijke positie te vinden. Als ik ja zeg, moet ik alles opgeven wat ik nu heb: voorzitter van de Bernard van Leer Foundation, bestuurslid van het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging, lid van het curatorium van VNO-NCW. Ik weet niet of ik dat ervoor over heb. Het is altijd de vraag of je na verloop van tijd weer wordt herbenoemd. Ik ben dit jaar zestig geworden, mijn leeftijd zit tegen. Dus er zijn nogal wat redenen om het niet te doen.\u2019<\/p>\n
Ze weet niet wat ze zal zeggen als ze door de formateur wordt gebeld: \u2018Er pleit ook veel v\u00f3\u00f3r. Een minister heeft impact. Mijn leeftijd en ervaring zijn misschien een plus. De Haagse kaasstolp kan een beetje humor en zelfrelativering wel gebruiken. En ik barst van de idee\u00ebn \u2013 bijvoorbeeld over innovatie. Maar ja, het zou sneu zijn als je net bent ingewerkt en je moet al weer weg.\u2019 Lachend: \u2018Ik zie me ook nog niet functioneren onder vice-premier Kant.\u2019<\/p>\n
Ze is niet met een gouden lepel in de mond geboren. Trude de Brouwer kwam uit een arbeidersgezin in Amster\u00addam. Vader was machinebankwerker en later inkoper van technische apparatuur, moeder coupeuse. \u2018Ze is onlangs overleden. Een belangstellende vrouw die het \u2013 als ze naar school had kunnen gaan \u2013 ver had gebracht. Aan haar heb ik overgehouden dat ik, als ik een jas koop, altijd controleer of de voering wel deugt.\u2019 Thuis werd op de rooien gestemd. \u2018Ik was ook lid van allerlei PvdA-achtige sportverenigingen. De Watervrienden en zo.\u2019<\/p>\n
Trude kon leren. Ze ging in 1965 na het gymnasium taalwetenschappen studeren in Utrecht. Dat leverde haar eerste baan op: toetsontwikkelaar Frans bij het Cito. Ze eindigde er als adjunct-directeur. Toen kruiste Eckart Wintzen haar pad: onconventioneel denker, trendwatcher, automatiseringsdeskundige en oprichter van het eerste Europese bedrijf dat een milieuparagraaf in zijn jaarverslag opnam: BSO. \u2018Eckart geloofde in zaken als small is beautiful. Zijn bedrijf bestond uit kleine business units die hun eigen gang konden gaan. Dat was geweldig.\u2019 Ook bij BSO \u2013 dat later Origin heette \u2013 bracht het zondagskind het tot lid van de directie.<\/p>\n
Ze vertrok toen het bedrijf werd doorverkocht aan Philips. Nieuwe uitdagingen wachtten: business developer bij Hay Management Consultants, president van de Hay Vision Society die zich ten doel stelt een vrijplaats te zijn voor denkers op het gebied van personeelsbeleid. Minstens zo interessant zijn de vergaderingen van de Van Leer Group Foundation (Maas is lid van de Governing Coun\u00adcil) en de belendende Bernard van Leer Foun\u00addation (voorzitter: Trude Maas). Beide zijn vernoemd naar de joodse verpakkingsfabrikant die bij zijn overlijden in 1958 regelde dat zijn nalatenschap in filantropische activiteiten moest worden gestoken. De stichtingen proberen de dialoog in het Midden-Oosten te bevorderen en de gevolgen van de aidsepidemie voor jonge kinderen in Afrika te bestrijden.<\/p>\n
Daarnaast verzamelt Maas commissariaten of het vlinders zijn. Ze is columnist van Het Financieele Dagblad. Als senator heeft ze het hoger onderwijs in portefeuille. Samen met Louise Gunning zat ze in de commissie die het PvdA-verkiezingsprogramma schreef \u2013 de titel, Samen sterk. Werken aan een beter Nederland, is haar op het lijf geschreven. Nederland moet economisch voorop lopen, maar dat hoeft nog niet tot zo\u2019n asociaal beleid te leiden als onder Balkenende.<\/p>\n
Maas verkeert in de hoogste regionen van het bedrijfsleven: ze staat nummer 37 in de Top 200 die de Volkskrant opstelde van de meest invloedrijke landgenoten. Toch heeft ze veel kritiek op hoe het toegaat in de BV Nederland. In haar columns gaat ze te keer tegen Jan Peter Balkenende. Hij heeft wantrouwen gezaaid, schrijft ze. Hij heeft de verzorgingsstaat hervormd, maar tegen \u2018onevenredig hoge maatschappelijke kosten\u2019. Twee kabinetten-Balkenende hebben een multicultureel drama veroorzaakt. Autochtonen en allochtonen werden niet bij elkaar gehouden, maar tegen elkaar uitgespeeld: \u2018We kunnen het ons niet permitteren om die polarisatie nog langer te laten doorgaan.\u2019<\/p>\n
Gebeten is ze vooral op Rita Verdonk, die zich in haar ogen schuldig heeft gemaakt aan machogedrag. En dan ook nog niet voor een nobel doel, maar uit geldingsdrang. Volgens Maas begrijpt de rest van de wereld niet waarom de minister de afgelopen jaren de nadruk legde op het uitzetten van uitgeprocedeerden en illegalen \u00ad\u2013 terwijl een krachtige economie juist talentvolle immigranten nodig heeft. De Philips-commissaris in Het Financieele Dagblad: \u2018De dadendrang van Verdonk bevestigde in het buitenland het idee dat we hier de gloeilamp langzaam aan het doven zijn.\u2019 Tijdens ons gesprek vergelijkt ze Verdonk een paar keer met de populistische Argentijnse presidentsvrouw Evita Per\u00f3n.<\/p>\n
Hoe moeten de problemen van Nederland w\u00e9l worden aangepakt volgens Trude Maas? \u2018Nederland lijkt nu lamgeslagen door de angst voor de globalisering. Iedereen denkt: de Chinezen komen, de Polen zijn op mijn baan uit, wie beslist of NedCar open blijft? Aan de verkiezingsuitslag zie je dat ook de angst voor migranten toeneemt. Waarbij iedereen vergeten lijkt dat wij die migratie uit economische motieven zelf op gang hebben gebracht. Bedrijven als Hoogovens stuurden in de jaren zestig rekruteurs naar het Middellandse Zeegebied met de opdracht de goedkoopste en laagst opgeleide arbeidskrachten uit te zoeken. Wie te veel wist, mocht niet naar Nederland. Die was te duur. Niemand kwam daar destijds tegen in opstand. Dus ik vind het nogal goedkoop om er nu over te klagen dat het met de multiculturele samenleving niet zo gegaan is als we wilden.<\/p>\n
Mensen in de hoek zetten helpt niet, de problemen aanpakken w\u00e9l. Waar je op moet hameren, is dat veel migranten wel goed ge\u00efntegreerd zijn, wel hun best op school doen, wel verder proberen te komen op de arbeidsmarkt. Je moet de successen zichtbaar maken. Dat werkt inspirerend. Je mag trouwens ook hardop zeggen dat de Hollandse kaaskoppen aan verandering toe zijn. Daar hebben de kabinetten van Balkenende veel te weinig nadruk op gelegd. Ze hebben de angst voor de migranten gevoed. Je moet de buitenlandse pers eens lezen over Nederland. Het enige dat The Economist in de week van de verkiezingen opviel, was dat Rita Verdonk een boerkaverbod wilde invoeren. Vroeger informeerden ze in het buitenland naar het liberale abortusbeleid, Provo en Dolle Mina. Dat had een positieve connotatie. Nu worden we gezien als een raadselachtig land.<\/p>\n
Niet alleen Verdonk heeft olie op het vuur gegooid, ook Balkenende zelf. Na de schietpartij op het Terra Colle\u00adge in Den Haag liet hij zich ontvallen: \u2018Ze moeten weten wat hier de normen en waarden zijn.\u2019 Hoezo, ze? Wat een generalisatie! Ik vind dat verwijtbaar gedrag. Ze hebben zelf in de hand gewerkt dat er zoveel discriminatie is. Een nieuw kabinet zal duidelijk moeten zeggen: migranten die hun schouders eronder willen zetten, zijn hier welkom. Wie hun integratie tegenwerkt, heeft voortaan een probleem.\u2019<\/p>\n
U geeft het kabinet nu de schuld, ligt het ook niet aan werkgevers die Marokkaanse jongens een baan of stageplaats weigeren?<\/p>\n
\u2018Natuurlijk wordt er gediscrimineerd op de arbeidsmarkt. Ik heb tegen (VNO-NCW-voorzitter) Bernard Wientjes gezegd: bedrijven die dat doen, zouden op de zwarte lijst moeten worden geslingerd. Je zou ze kunnen verbieden lid van VNO-NCW te worden. Ik voer daar veel gesprekken over met ondernemers. Die zeggen dan: ik vind het zelf verkeerd dat dat gebeurt, maar mijn medewerkers hebben moeite met allochtonen. Mijn standaardantwoord is: als je een vestiging naar het buitenland wilt verplaatsen, vraag je het dan ook eerst aan je medewerkers? Door de echte captains of industry wordt er overigens wel intensief over gesproken. Ik maak deel uit van het curatorium van VNO-NCW, een soort denktank over economie en maatschappij. Ruud Lubbers zit daarin, Erica Terpstra, Hans Wiegel en bisschop Van Luyn. Lubbers begint elke vergadering over de noodzaak van integratie en het \u201contverdonken\u201d van het vreemdelingenbeleid. Hij vindt dat alles op alles moet worden gezet om minderheden een volwaardige kans te geven. Lubbers is geen Evita die met goedkope slogans onder rechtse kiezers wil scoren. Hij is een man met idealen en een visie. Bernard zou zich meer van zijn adviezen moeten aantrekken.\u2019<\/p>\n
Bijna alle partijen voerden een naar binnen gerichte campagne. Alle nadruk lag op problemen als de hoge huren en de voedselbanken. Ook bij de PvdA. Het congres moest de derde wereld aan het eisenpakket toevoegen omdat de partijleiding dat was vergeten.<\/p>\n
\u2018Iedereen was als de dood voor de zwevende kiezers. Iedereen stak zijn kop daarom in het zand. Er waaide een nationalistische wind en de partijen hebben daarvan willen profiteren. De PvdA heeft zich te weinig afgevraagd: is dit wel waarvoor we op aarde zijn? Het socialisme is voor mij een internationalistische en emancipatorische beweging. Dat dreigde in deze campagne te worden vergeten. Het is al eerder begonnen: met het referendum over de Europese grondwet. De Nederlandse politici hebben bij alles wat fout ging jarenlang geroepen: dat moest van Europa. Dan moet je er niet vreemd van opkijken dat de bevolking tegen de grondwet stemt. Den Haag had zich veel positiever over Europa moeten uitlaten. Nu hoor ik (PvdA-Kamerlid) Frans Timmermans weer roepen dat de onderhandelingen met Turkije moeten worden stopgezet. Natuurlijk vind ik respect voor de mensenrechten net zo belangrijk als hij. Maar we zullen wel met Turkije moeten blijven praten. Daarvoor staat er te veel op het spel.<\/p>\n
Nederland denkt steeds provinciaalser. We dreigen het buitenbeentje van Europa te worden. Ook de PvdA zal het eerlijk tegen mensen moeten zeggen: Nederland is de navel van de wereld niet meer. Het buitenland komt op ons af, is voor een deel al hier en we zullen ons daarbij moeten neerleggen. Albert Heijn is wat dat betreft verder dan de Haagse politiek. Die houden er in hun supermarkten wel rekening mee dat er steeds meer couscous wordt gekocht. Zo\u2019n bedrijf is in de praktijk bezig de eetgewoonten van Nederland te internationaliseren. Omdat daar een groeiende markt voor is. Intussen verschuilen de politici zich achter de zeewering. Je zou het nieuwe kabinet eigenlijk moeten verplichten The Financial Times en The Economist te lezen in plaats van de Volkskrant en De Telegraaf.\u2019<\/p>\n
Succesvolle allochtonen in de schijnwerper zetten \u2013 daar zou het regeerakkoord mee beginnen als Trude Maas het mocht schrijven. De rest van haar wensenlijstje: meer vrouwen aan de top (\u2018Vrouwen hebben er alles aan gedaan zich te scholen en toch dringen ze niet tot de directiekamers door. In de Top 200 van de Volkskrant stonden alleen Agnes Jongerius, Yvonne van Rooy en ik bij de eerste veertig. Dat wil ik veranderen\u2019), de bureaucratie bestrijden, de kenniseconomie stimuleren en flexibilisering van de arbeidsmarkt (\u2018Je krijgt steeds meer freelancers en zelfstandigen zonder personeel. Daar moet de vakbeweging meer voor doen\u2019). Aan creatieve idee\u00ebn geen gebrek. Maar wil Trude Maas zich storten op een Haags wereldje dat niet uitmunt in bedachtzaamheid, respect voor elkaars mening en zelfrelativering?<\/p>\n
In het FD laakte u de adhd-campagne die de politici voerden.<\/p>\n
\u2018Ik ergerde me gigantisch aan al die mensen die van het ene amusementsprogramma naar het andere renden. En elkaar dan voortdurend in de rede vielen. In het bedrijfsleven \u2013 en eigenlijk overal buiten Den Haag \u2013 ben ik dat anders gewend. Daar laat je elkaar op zijn minst uitpraten. Als je Kamerdebatten op de televisie volgt, zie je alleen maar gehakketak. Ik houd niet van dat hitsige, van het mekaar vliegen proberen af te vangen. Dat is niet productief, het is van een dodelijk gebrek aan humor. Bij grote bedrijven en in de Eerste Kamer heb ik geleerd hoe je die politieke spelletjes moet spelen. Ik kan het wel. Alleen vraag ik me af: vind ik zo\u2019n leven nou leuk?\u2019<\/p>\n
PvdA-voorzitter Michiel van Hulten zei juist dat Wouter Bos meer politieke spelletjes had moeten spelen. Hij had harder van zich moeten afbijten tegen CDA en SP.<\/p>\n
\u2018Dat vind ik ook weer zo\u2019n adhd-reactie van Michiel. Kijk, Wouter heeft natuurlijk grote fouten gemaakt. Hij had nooit over de AOW moeten beginnen zonder de gevolgen van zijn voorstel duidelijk uit te leggen. Ik ben een grote fan van de Philips-slogan \u201cSense and simplicity\u201d. Vernieuw, maar wel op zo\u2019n manier dat de mensen je kunnen volgen. Wouter legde het zo ingewikkeld uit dat het verkeerd viel. Hij verzandde in de technocratische details. Vervolgens kwam hij op de zeephelling terecht. Maar ik ben het niet eens met critici die zeggen dat Wouter rechtlijniger had moeten zijn. Hij probeerde een genuanceerd betoog te houden en daar is niets verkeerds aan. Van Hulten zegt nu: Wouter is een te nette jongen. Ik zeg: laten we vooral nette en fatsoenlijke mensen blijven.\u2019<\/p>\n
Bos onderschatte de SP.<\/p>\n
\u2018Iedereen onderschatte de SP. Het CDA deed aan Bos-bashing en had geen moment door hoe Marijnissen daarvan zou profiteren. Aan de gevel van de Malietoren (het Haagse hoofdkantoor van VNO-NCW) hing een spandoek met de tekst: \u2018Doorgaan of stilstaan\u2019. Dat was een aanhankelijkheidsbetuiging aan Balkenende. De PvdA werd als de grote vijand gezien. Ik vond dat niet chique, dat heb ik Wientjes ook gezegd. Hij had beter een verbond met Bos kunnen sluiten. De werkgevers hebben ook geen rekening gehouden met de outside competition van de SP. Op 22 november zijn ze zich een hoedje geschrokken. Nu moet iedereen van Wientjes het SP-programma lezen. Maar ja, inmiddels is Wouter behoorlijk beperkt in zijn bewegingsvrijheid.\u2019<\/p>\n
Welk departement zou u ambi\u00ebren?<\/p>\n
\u2018Economische Zaken. Of nog liever: Eco\u00adnomische Zaken in combinatie met integratie. Dan kun je iets doen voor de positie van vrouwen en allochtonen in het bedrijfsleven. Onderwijs in combinatie met talentontwikkeling lijkt me ook prachtig.\u2019<\/p>\n
Maar de beslissing heeft ze nog niet genomen. Lachend: \u2018Zolang alleen journalisten als jij daar naar vragen, is dat ook niet nodig. Mijn uitgangspunt is: het moet er toe doen dat ik er zit. Ik moet het verschil maken. Voor excuustruus ben ik niet in de wieg gelegd. Als je de dertiende in een dozijn bent, hoeft het voor mij niet. Ik moet er dus echt nog hard over nadenken. En als het telefoontje niet komt? Dan denk ik: de wereld bestaat uit meer dan Den Haag. Mensen als (SER-voorzitter) Alexander Rinnooy Kan, (AKZO-topman) Hans Wijers en (Content-topvrouw) Mirjam Sijmons doen ook nuttig werk voor de maatschappij.’<\/p>\n
Curriculum vitae Trude Maas-de Brouwer | Geboren 28-11-1946, getrouwd met Jan Maas | 1971-1988 Toetstontwikkelaar en adjunct-directeur Cito | 1988-1998 Directeur bij BSO en Origin | 1988-1998 Business developer bij Hay Management Consultants | 2001-2006 President Hay Vision Society | 2002-nu PvdA-senator | Commissaris bij ABN Amro, de Schiphol Group, Philips Electronics Nederland, ARBO Unie en Twynstra Gudde | Lid Governing Council Van Leer Group Foundation | Voorzitter Bernard van Leer Foundation, IIAV, Opportunity in Bedrijf | Sinds 2005 Columnist bij Het Financieele Dagblad; lid curatorium VNO-NCW<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Op haar zestigste is PvdA-senator en commissariaten\u00adverzamelaar Trude Maas-de Brouwer een van de invloedrijkste vrouwen van Nederland. Mocht haar partij in de regering komen, dan kan haar een ministerschap bijna niet ontgaan. Ze heeft plannen zat. \u2018De Haagse kaasstolp kan een beetje humor en zelfrelativering wel gebruiken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120809"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=120809"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120809\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=120809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=120809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=120809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}